Διερευνητικές επαφές: Νέο ραντεβού την Τρίτη, ποιες είναι οι θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας

Την Τρίτη, 16 Μαρ­τί­ου θα διε­ξα­χθεί στην Αθήνα ο 62ος γύρος των διε­ρευ­νη­τι­κών επα­φών.

Οι διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές ανά­με­σα σε Ελ­λά­δα και Τουρ­κία ξε­κί­νη­σαν την άνοι­ξη του 2002. Δεν είναι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, αλλά άτυ­πες, μη δε­σμευ­τι­κές συ­ζη­τή­σεις, στις οποί­ες δεν τη­ρού­νται κοινά πρα­κτι­κά (δεν συμ­φω­νού­νται κοι­νώς απο­δε­κτά πρα­κτι­κά από τις δύο πλευ­ρές) και είναι αυ­στη­ρά εμπι­στευ­τι­κές. Οι θέ­σεις που δια­τυ­πώ­νο­νται στις συ­ζη­τή­σεις δεν δε­σμεύ­ουν τη νο­μι­κή επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία που θα πα­ρου­σιά­σει η μία ή η άλλη πλευ­ρά ενώ­πιον διε­θνούς δι­κα­στη­ρί­ου ή άλλου διε­θνούς δι­καιο­δο­τι­κού ορ­γά­νου.

Σκο­πός τους είναι η διε­ρεύ­νη­ση ση­μεί­ων σύ­γκλι­σης σε ό,τι αφορά την οριο­θέ­τη­ση της υφα­λο­κρη­πί­δας και της ΑΟΖ ανά­με­σα σε Ελ­λά­δα και Τουρ­κία, προ­κει­μέ­νου να κα­θο­ρι­στεί το πλαί­σιο πάνω στο οποίο είναι δυ­να­τόν να γίνει η δια­πραγ­μά­τευ­ση για το συ­γκε­κρι­μέ­νο ζή­τη­μα.

Αν οι δύο πλευ­ρές συμ­φω­νή­σουν επί του πλαι­σί­ου, τότε ξε­κι­νούν επί­ση­μες δι­με­ρείς δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την οριο­θέ­τη­ση. Σε δια­φο­ρε­τι­κή πε­ρί­πτω­ση, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν εκ νέου δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την κα­τά­θε­ση συ­νυ­πο­σχε­τι­κού, με το οποίο οι δύο χώρες θα προ­σφύ­γουν σε ανώ­τα­το διε­θνές δι­καιο­δο­τι­κό όρ­γα­νο για την οριο­θέ­τη­ση υφα­λο­κρη­πί­δας/ΑΟΖ.

Σύμ­φω­να με την έως τώρα εμπει­ρία αλλά και τις δη­λώ­σεις Τούρ­κων αξιω­μα­τού­χων, η Αγκυ­ρα επι­θυ­μεί τη διεύ­ρυν­ση της ατζέ­ντας των διε­ρευ­νη­τι­κών. Ωστό­σο, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά υπο­γραμ­μί­ζει ότι οι διε­ρευ­νη­τι­κές αφο­ρούν απο­κλει­στι­κά την οριο­θέ­τη­ση της υφα­λο­κρη­πί­δας και της ΑΟΖ ανά­με­σα στις δύο χώρες και ότι η επέ­κτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των είναι κυ­ριαρ­χι­κό δι­καί­ω­μα κάθε κρά­τους βάσει του διε­θνούς δι­καί­ου της θά­λασ­σας (το οποίο η Τουρ­κία δεν έχει υπο­γρά­ψει). Λόγω της γε­ω­μορ­φο­λο­γί­ας του Αι­γαί­ου, στο τρα­πέ­ζι μπαί­νει ανα­πό­φευ­κτα και το εύρος των χω­ρι­κών υδά­των και η εναρ­μό­νι­ση του ενα­έ­ριου χώρου με αυτά. Σύμ­φω­να με σειρά άρ­θρων του πρώην υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών της Ελ­λά­δας, Χρή­στου Ρο­ζά­κη, εξαι­τί­ας της ιδιο­μορ­φί­ας που πα­ρου­σιά­ζει η πε­ρί­πτω­ση του Αι­γαί­ου και της γε­ω­γρα­φι­κής εγ­γύ­τη­τας των δύο χωρών, τα πα­ρα­πά­νω ζη­τή­μα­τα συ­ζη­τού­νται ως «προ­κα­ταρ­κτι­κά», καθώς όπως εξη­γεί «τα εξω­τε­ρι­κά όρια των χω­ρι­κών υδά­των απο­τε­λούν τα εσω­τε­ρι­κά όρια της υφα­λο­κρη­πί­δας/ΑΟΖ».

Οι θέ­σεις των δύο χωρών

Όπως έχει προ­α­να­φερ­θεί, η Τουρ­κία επι­διώ­κει στις διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές να ανοί­ξει η ατζέ­ντα και να θέσει στο τρα­πέ­ζι όλα τα θέ­μα­τα που θε­ω­ρεί δι­με­ρείς δια­φο­ρές. Αυτά πε­ρι­λαμ­βά­νουν, εκτός από την οριο­θέ­τη­ση της υφα­λο­κρη­πί­δας/ΑΟΖ, τα χω­ρι­κά ύδατα, τον ενα­έ­ριο χώρο, τις «γκρί­ζες ζώνες» στο Αι­γαίο και τα «απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­να» νησιά.

Από την πλευ­ρά της, η Ελ­λά­δα απορ­ρί­πτει τα συ­γκε­κρι­μέ­να ζη­τή­μα­τα ως μέρος των διε­ρευ­νη­τι­κών, θε­ω­ρώ­ντας αυ­θαί­ρε­τες τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Εν­δει­κτι­κή η ρη­μα­τι­κή δια­κοί­νω­ση της Ελ­λά­δας, τον Ια­νουά­ριο του 2015, όπου κα­τα­τέ­θη­κε ρήτρα εξαί­ρε­σης θε­μά­των εδα­φι­κής κυ­ριαρ­χί­ας και θε­μά­των άμυ­νας από οποια­δή­πο­τε μελ­λο­ντι­κή προ­σφυ­γή στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο της Χάγης.

Η αι­για­λί­τι­δα ζώνη, τα 12 μίλια, φαί­νε­ται να είναι το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο ζή­τη­μα της τουρ­κι­κής πλευ­ράς. Η Άγκυ­ρα υπο­στη­ρί­ζει ότι τυχόν επέ­κτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των στα 12 ναυ­τι­κά μίλια σε όλο το Αι­γαίο, το κα­θι­στά «ελ­λη­νι­κή λίμνη», απο­κλεί­ο­ντας την ίδια ου­σια­στι­κά από την έξοδο στη θά­λασ­σα. Για αυτό το λόγο, και επι­κα­λού­με­νη τη Συμ­φω­νία της Μα­δρί­της του 1977, υπο­στη­ρί­ζει ότι έχει «νό­μι­μα και ζω­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα» και απει­λεί βάσει από­φα­σης του τουρ­κι­κού κοι­νο­βου­λί­ου με casus belli.

Η Αθήνα αντα­πα­ντά ότι η επέ­κτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των απο­τε­λεί κυ­ριαρ­χι­κό δι­καί­ω­μα, το οποίο δεν τί­θε­ται υπό δια­πραγ­μά­τευ­ση και χα­ρα­κτη­ρί­ζει την απει­λή πο­λέ­μου από την Τουρ­κία ως εκ μέ­ρους της πα­ρα­βί­α­ση της Χάρ­τας του ΟΗΕ. Ανα­φο­ρι­κά με τις «γκρί­ζες ζώνες» στο Αι­γαίο, η Ελ­λά­δα ση­μειώ­νει ότι οι τουρ­κι­κές θέ­σεις πα­ρα­βιά­ζουν κα­τά­φω­ρα σειρά Συν­θη­κών (το Δί­καιο της Θά­λασ­σας ως εθι­μι­κό δί­καιο, τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης, τη Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων, τη Συν­θή­κη του Μο­ντρέ και την Ιτα­λο­τουρ­κι­κή Συμ­φω­νία του 1932 κλπ) και άρα ασφα­λώς δεν μπο­ρούν να συ­ζη­τη­θούν.

Πηγή: iefimerida.gr