Θ. Πατρώνα, Πρόεδρος Eφετών Δωδ/σου: Γυναίκες σε ρόλο ευθύνης: «Ένας δρόμος μετ’ εμποδίων;»

Εξαι­ρε­τικά επί­καιρη ομιλία της Προ­έ­δρου Εφετών Δωδε­κα­νή­σου κ. Θωμα­ΐ­τσας Πατρώνα για τον εορ­τα­σμό της ημέρας της γυναί­κας

Θα ανα­φερθώ στα του οίκου μας, δηλαδή στα της Δικαιο­σύ­νης, που είτε μας αρέσει είτε όχι είναι γένους θηλυκού και η προ­σέγ­γιση του θέματος θα γίνει με κριτική διάθεση.

Τη δεκα­ε­τία του 80, προήχθη στο βαθμό του Αρε­ο­πα­γί­του η πρώτη γυναίκα «Άννα Αθα­να­σιάδη». Από το 2003 όμως και μετά άρχισε η αθρόα είσοδος γυναι­κών στο δικα­στικό σώμα. Σήμερα οι γυναί­κες έχουν εισβά­λει δυνα­μικά στη Δικαιο­σύνη και απο­τε­λούν τη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία στο σύνολο των δικα­στών. Έχω την άποψη ότι στο χώρο της Δικαιο­σύ­νης, οι γυναί­κες δικα­στές, από το βαθμό του Ειρη­νο­δίκη μέχρι και το βαθμό του Αρε­ο­πα­γίτη, κατέ­χουν όλες ανε­ξαί­ρετα θέση ευθύνης, διότι δεν διεκ­πε­ραιώ­νουν απλώς υπο­θέ­σεις αλλά επε­νερ­γούν κατα­λυ­τικά στο κοι­νω­νικό και οικο­νο­μικό γίγνε­σθαι, αφού οι υπο­θέ­σεις που χει­ρί­ζο­νται ασκούν, ανάλογα και με τη σπου­δαιό­τητά τους, κατα­λυ­τικό ρόλο στις ζωές των πολιτών.

Η αίσθηση αυτής της ευθύνης γεννά την υπευ­θυ­νό­τητα και η έμπρα­κτη μετα­φορά της υπευ­θυ­νό­τη­τας στις νομικές πράξεις της γυναί­κας δικαστή δημιουρ­γεί υπο­χρε­ώ­σεις ηγέτη. Δημιουρ­γεί όμως και απαι­τή­σεις προ­σω­πι­κών θυσιών. Δεν είναι δυνατόν οι ζωές των ανθρώ­πων να εξαρ­τώ­νται από την κρίση μας και εμείς να προ­τάσ­σουμε την οικο­γέ­νειά μας και το πώς θα κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη. Αυτή η νοο­τρο­πία δεν αρμόζει σε γυναί­κες που κατέ­χουν θέση ευθύνης. Γνω­ρί­ζουμε ότι το επάγ­γελμα που επι­λέ­ξαμε δεν είναι εύκολο. Υπάρχει φόρτος εργα­σίας, άγχος και ψυχική φθορά κυρίως από το χει­ρι­σμό δύσκο­λων υπο­θέ­σεων που πολλές φορές επη­ρε­ά­ζουν και την οικο­γε­νειακή μας ζωή.

Αυτό όμως δεν μπορεί να λει­τουρ­γεί σε βάρος των πολιτών που φέρο­νται ενώπιον της Δικαιο­σύ­νης ή κατα­φεύ­γουν σε αυτή ως έσχατο κατα­φύ­γιο. Εν γνώσει μας επι­λέ­ξαμε να γίνουμε δικα­στές. Επι­λέ­ξαμε να εντα­χθούμε στις τάξεις της Τρίτης Εξου­σίας του Κράτους με όχι ευκα­τα­φρό­νη­τες για τις σημε­ρι­νές οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες, απο­δο­χές. Η επιλογή αυτή υπήρξε συνει­δητή και δεν έχουμε δικαί­ωμα εκ των υστέρων να προ­βά­λουμε τις δυσκο­λίες του λει­τουρ­γή­μα­τος, επι­κα­λού­με­νες μάλιστα τις γυναι­κείες ιδιαι­τε­ρό­τη­τες, ως δικαιο­λο­γία για την αδια­φο­ρία ή και την πλημ­μέ­λεια στην ποιό­τητα των παρε­χο­μέ­νων υπη­ρε­σιών μας. Για να το πω με στρα­τιω­τι­κούς όρους: Δεν μπορεί να επι­λέ­γεις να υπη­ρε­τείς στις ειδικές δυνά­μεις και, όταν σου ζητούν να κάνεις πτώση με αλε­ξί­πτωτο, να αρνεί­σαι γιατί φοβάσαι.

Αυτό που πρέπει να δια­κρί­νει τη γυναίκα που κατέχει γενι­κό­τερα θέση ευθύνης, ειδικά όμως στη Δικαιο­σύνη, είναι το ήθος, η ακε­ραιό­τητα του χαρα­κτήρα, η ανθρω­πιά, η ψυχραι­μία, η επι­μέ­λεια και το θάρρος. Δεν είναι δυνατόν να κατέ­χουμε θέσεις ευθύνης και ως εκ της θέσεώς μας να μας δια­κα­τέ­χει μόνο έπαρση και κατά τα άλλα να ενερ­γούμε ως απλοί διεκ­πε­ραιω­τές των υπο­θέ­σεων, απα­ξιώ­νο­ντας πολλές φορές οι ίδιοι το λει­τούρ­γημά μας. Η απονομή της Δικαιο­σύ­νης είναι λει­τούρ­γημα και απαιτεί αφιέ­ρωση και θυσίες. Θα ήταν ευχής έργον να είχε γίνει κατα­νοητό από όλες εμάς τις γυναί­κες δικα­στές..

Όσες δε εξ ημών κατέ­χουν θέσεις μεγα­λύ­τε­ρης ακόμη ευθύνης, εννοώ προϊ­στα­μέ­νων, πρέπει να είναι μετριο­πα­θείς και με πνεύμα συνερ­γα­σίας. Αυστη­ρές όπου απαι­τεί­ται, όχι ισορ­ρο­πί­στριες και να δια­θέ­τουν τη ψυχική δύναμη να συγκρου­σθούν αν χρεια­στεί. Κυρίως όμως μακράν από αυλές και περι­βάλ­λο­ντα. Μόνο τότε μπορεί να είναι αντι­κει­με­νι­κές, απο­τε­λε­σμα­τι­κές και χρή­σι­μες. Δια­φο­ρε­τικά θα συνε­χί­ζε­ται η παθο­γέ­νεια από την οποία χρόνια τώρα πάσχει ο χώρος της Δικαιο­σύ­νης και κάθε χώρος εξου­σίας.

Ανα­φέ­ρο­ντας όλα τα παρα­πάνω, δεν θα παρα­βλέψω να τονίσω, εμφα­ντικά μάλιστα, ότι πρέπει να απαι­τούμε βελ­τί­ωση των εργα­σια­κών μας συν­θη­κών, τις οποίες θα χαρα­κτή­ριζα τρι­το­κο­σμι­κές, κυρίως στα μεγάλα δικα­στή­ρια της χώρας. Ούτε θα απο­κρύψω ότι ουδέ­ποτε υπήρξε ουσια­στικό ενδια­φέ­ρον από τους αρμό­διους των άλλων πολι­τεια­κών λει­τουρ­γιών για τις συν­θή­κες εργα­σίας των δικα­στών και ιδιαί­τερα των γυναι­κών, και για την ανα­βάθ­μιση της εικόνας στην απονομή της Δικαιο­σύ­νης. Εννοώ το κτι­ριακό, τα μέτρα προ­στα­σίας, την πλήρη γραμ­μα­τειακή υπο­στή­ριξη, την πρό­σληψη στε­λε­χών με ειδικές γνώσεις που να συνε­πι­κου­ρούν τους δικα­στές όπου αυτές απαι­τού­νται ώστε οι υπο­θέ­σεις να ερευ­νώ­νται μέχρι την παρα­μι­κρή τους λεπτο­μέ­ρεια. Γιατί το να απαι­τούν, ο δικα­στής να δια­θέ­τει γνώσεις από λογι­στική μέχρι και ανα­το­μία, αγγίζει τα όρια του παρα­λό­γου. Βολεύει όμως αν κάτι δεν πάει καλά να ρίχνε­ται το ανάθεμα στους δικα­στές.

Θα αντι­λέ­ξει κάποιος και θα πει ότι οι γυναί­κες δικα­στές, αφού επέ­λε­ξαν αυτό το απαι­τη­τικό λει­τούρ­γημα, δεν πρέπει να κάνουν οικο­γέ­νειες. Βεβαίως και μπορούν, όπως μπο­ρού­σαν και οι προη­γού­με­νες γυναί­κες δικα­στές, όπου δεν υφί­στατο η εννε­ά­μηνη γονική άδεια. Μπορεί να είναι σκληρό αλλά γνω­ρί­ζο­ντας τις συν­θή­κες μπορούν να κάνουν τον προ­γραμ­μα­τι­σμό τους. Και βεβαίως να μην εμφα­νί­ζε­ται το θλιβερό φαι­νό­μενο της επι­βά­ρυν­σης των συνα­δέλ­φων που πιθανώς είναι άγαμοι ή δεν έχουν παιδιά.

Ωραίο είναι να μιλάμε για δικαιώ­ματα και υπο­χρε­ώ­σεις που αφορούν γυναί­κες σε θέσεις ευθύνης. Η ζωή όμως μιας τέτοιας γυναί­κας και συγκε­κρι­μένα της γυναί­κας δικαστή δεν είναι εύκολη. Δεν είναι μόνο η ευθύνη που κουβαλά. Είναι και η ποιό­τητα και ποσό­τητα της επι­στη­μο­νι­κής εργα­σίας που καλεί­ται να περαιώ­σει. Πολλές φορές δυσβά­στα­κτη. Γι’ αυτό πρέπει να γίνεται από τους διευ­θύ­νο­ντες σωστή κατα­νομή της υπη­ρε­σίας μεταξύ ανδρών και γυναι­κών δικα­στών, γενι­κό­τερα μεταξύ δικα­στών. Είναι αδια­νό­ητο στη δικαιο­σύνη να υπάρ­χουν δικα­στές δύο ταχυ­τή­των.

Πιθανώς όσα προ­α­νέ­φερα να φανούν σε μερι­κούς ακραία. Πιστέψτε με δεν θα εκπλαγώ διότι δια­νύ­ουμε εποχές που ο κώδικας αξιών έχει ανα­τρα­πεί. Το να θεω­ρεί­ται προσόν ανέ­λι­ξης η μίμηση ερπετών, γυμνο­σα­λιά­γκων και χαμαι­λε­ό­ντων συνιστά έκπτωση. Δυστυ­χώς όμως από προβολή τέτοιων προ­τύ­πων κατα­κλυ­ζό­μεθα καθη­με­ρινά και παντα­χό­θεν. Για πολλούς η έκφραση της αλή­θειας και η ανά­δειξη της παθο­γέ­νειας μπορεί να φαί­νε­ται λόγος ακραίος και αιρε­τι­κός. Όσο όμως θα υπάρχει ατολμία στο να λέγεται η αλήθεια, η παθο­γέ­νεια θα κυριαρ­χεί στο διη­νε­κές και δεν πρό­κει­ται να υπάρξει ελπίδα αλλαγής προς το καλύ­τερο. Απο­γοη­τευ­τικό μεν, αληθές δε.

Κλεί­νο­ντας, θα χρη­σι­μο­ποι­ήσω την ρήση του Σοφοκλή «Αρχή άνδρα δεί­κνυσι» και θα την τρο­πο­ποι­ήσω προ­σθέ­το­ντας “και γυναίκα αρχή δεί­κνυσι”, οπότε η ποιό­τητα του ανδρός και της γυναι­κός, δηλαδή του ανθρώ­που εν συνόλω, φαί­νε­ται μόνο όταν ανα­λά­βει αξιώ­ματα και εξουσία. Η εξουσία είναι κατα­λύ­της στις προ­σω­πι­κό­τη­τες. Διότι η αίσθηση και η χρήση της εξου­σίας απο­γυ­μνώ­νει πλήρως την προ­σω­πι­κό­τητα του ανθρώ­που. Επι­τρέ­πει τη θέαση όλων των εσω­ψύ­χων του, καλών και κακών.

Η Πρό­ε­δρος Εφετών

Δωδε­κα­νή­σου

κ. Θωμα­ΐ­τσας Πατρώνα