A-τυπος και υπογραμμός: H ώρα της μεγάλης ευθύνης*

Αν κάτι έχει ανα­δεί­ξει η παν­δη­μία του κορω­νοϊού στην Ελλάδα, είναι ότι ως κοι­νω­νία αδυ­να­τούμε να δρά­σουμε συλ­λο­γικά, αδυ­να­τούμε να πει­θαρ­χή­σουμε, αδυ­να­τούμε να υπα­κού­σουμε σε κανόνες και νόρμες. Κι είναι αυτό το ίδιο χαρα­κτη­ρι­στικό για το οποίο επαί­ρε­ται ο Ελληνας το οποίο όμως – ο μη γένοιτο- δεν απο­κλεί­ε­ται να το πλη­ρώ­σουμε πολύ ακριβά.

Πολλοί απο­δί­δουν την προ­τροπή να βγουν από τη βολή τους και να περιο­ρί­σουν τις μετα­κι­νή­σεις τους ή να κλεί­σουν τα κατα­στή­ματά τους σε «υπερ­βο­λές» των ΜΜΕ, σε θεωρίες συνω­μο­σιο­λο­γίας και σε ενέρ­γειες απο­προ­σα­να­το­λι­σμού της κοινής γνώμης από άλλα πιο σοβαρά (!) ζητή­ματα.

Κι αν η Κίνα θεω­ρούμε ότι είναι πολύ μακριά από τη γει­το­νιά μας, η Ιταλία είναι δίπλα μας και ο αριθμός των κρου­σμά­των αυξά­νε­ται ραγδαία την ίδια ώρα που οι νεκροί ξεπερ­νούν τους 1.260.

Η έννοια της «ευθύνης», απορ­ρέει από τη στάση ζωής και δεν υπάρχει μετρή­σιμο μέγεθος. Η ατομική ευθύνη είναι έννοια δυσ­νό­ητη με δυσ­διά­κριτα όρια ωστόσο για πρώτη φορά – εξ όσων θυμάμαι- καλού­μα­στε να έρθουμε αντι­μέ­τω­ποι πρω­τί­στως με τον εαυτό μας, σε μια περίοδο χαμηλής ατο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας.

Είμαι υπεύ­θυ­νος σημαί­νει ότι νιώθω υπό­λο­γος, απέ­να­ντι στον εαυτό μου και στην κοι­νω­νία, σημαί­νει ότι ανα­λαμ­βάνω την ευθύνη που μου ανα­λο­γεί ως προς τις συνέ­πειες των πράξεών μου.

Η βαθιά ατο­μι­κι­στική κοι­νω­νία μας, απο­δει­κνύ­ε­ται ότι δεν ήταν καθόλου προ­ε­τοι­μα­σμένη να δράσει συλ­λο­γικά, ακόμα κι αν τίθεται θέμα δημό­σιας υγείας ή για να είμαστε πιο ρεα­λι­στές, ακόμα κι αν τίθεται θέμα ζωής ή θανάτου. Πιο επί­καιρη από ποτέ η Ιππο­κρά­τειος ρήση: «Ασφά­λεια εστί το προ­νο­είν και προ­λαμ­βά­νειν. Το δε προ­νο­είν και προ­λαμ­βά­νειν κρείτ­τον εστί του θερα­πεύ­ειν».

Το ζητού­μενο, σε αυτή την αβέβαιη περίοδο που δια­νύ­ουμε, είναι να ανα­λά­βουμε την ευθύνη ως πολίτες απέ­να­ντι στον εαυτό μας, απέ­να­ντι στους συγ­γε­νείς, στους φίλους, απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία.

Η δαι­μο­νο­ποί­ηση της ατο­μι­κής ευθύνης είναι πολύ βολική τελικά για τις επι­λο­γές μας, γιατί είναι πιο εύκολο να ρίχνουμε την ευθύνη στο «κράτος», στους «αρμό­διους», στους «άλλους», παρά στον εαυτό μας.

Ηρθε η ώρα που η ατομική ευθύνη μπορεί να εξε­λι­χθεί σε εφιάλτη ή στο μονα­δικό ανάχωμα απέ­να­ντι στην παν­δη­μία. Ηρθε η ώρα που ο μονα­δι­κός φταί­χτης θα φανεί στον καθρέ­φτη.

* «…Να αγαπάς την ευθύνη. Να λες, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γη… αν δεν σωθεί, εγώ φταίω…». Ν. Καζαν­τζά­κης