Δεκαπέντε ελληνικές αρχαιότητες επιστρέφουν από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα – Η αναφορά της υπουργού Πολιτισμού

Δεκα­πέ­ντε αρχαιό­τη­τες επι­στρέ­φουν στην Ελλάδα από τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες Αμε­ρι­κής, οι οποίες είχαν απο­μα­κρυν­θεί παρά­νομα, από τη χώρα. Η παρά­δοσή τους στην Υπουργό Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε σε ειδική τελετή στην Εισαγ­γε­λία του Μαν­χάτ­ταν. Με τον νέο επα­να­πα­τρι­σμό, ο αριθμός των ελλη­νι­κών αρχαιο­τή­των που έχουν επι­στρέ­ψει από το 2022, με απο­φά­σεις της Εισαγ­γε­λίας του Μαν­χάτ­ταν, ανέρ­χε­ται σε 179, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη σταθερή συνερ­γα­σία των δύο κρατών για την κατα­πο­λέ­μηση της παρά­νο­μης δια­κί­νη­σης αρχαιο­τή­των. Η εξέλιξη αυτή ανα­δει­κνύει, επίσης, τη συστη­μα­τική δράση της Εισαγ­γε­λίας του Μαν­χάτ­ταν και ειδι­κό­τερα της Υπη­ρε­σίας Παρά­νο­μης Δια­κί­νη­σης Αρχαιο­τή­των (Antiquities Trafficking Unit) αλλά και τη στενή συνερ­γα­σία με τις ελλη­νι­κές Αρχές για την επι­στροφή παρά­νομα δια­κι­νη­θέ­ντων πολι­τι­στι­κών αγαθών.

Κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής των αρχαίων αντι­κει­μέ­νων, η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, στον χαι­ρε­τι­σμό της, μεταξύ άλλων, ανέφερε: «Με τον σημε­ρινό επα­να­πα­τρι­σμό 15 ακόμη αρχαιο­τή­των επι­βε­βαιώ­νε­ται εκ νέου ότι η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς συναντά έμπρα­κτα τη δικαιο­σύνη και τη διεθνή συνερ­γα­σία. Από το 2022 έως σήμερα, 179 αρχαιό­τη­τες έχουν επι­στρέ­ψει στην Ελλάδα με απο­φά­σεις της Εισαγ­γε­λίας του Μαν­χά­ταν. Ιδιαί­τερη σημασία έχει το γεγονός ότι ορι­σμένα από τα αντι­κεί­μενα που παρα­λαμ­βά­νουμε σήμερα επα­νε­νώ­νο­νται με ευρή­ματα της ίδιας ανα­σκα­φής, τα οποία βρί­σκο­νται στο Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Ηρα­κλείου. Κάποια από αυτά δια­κι­νή­θη­καν παρά­νομα εκτός χώρας, και πλέον επι­στρέ­φουν στον τόπο τους. Πίσω από κάθε επα­να­πα­τρι­σμό βρί­σκε­ται μια συστη­μα­τική και επίμονη προ­σπά­θεια έρευνας, επι­στη­μο­νι­κής τεκ­μη­ρί­ω­σης και διε­θνούς συνερ­γα­σίας. Η στενή και εξαι­ρε­τικά σημα­ντική συνερ­γα­σία του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού με την Εισαγ­γε­λία του Μαν­χάτ­ταν έχει απο­δει­χθεί καθο­ρι­στική. Η Ελλάδα δεν είναι απλώς απο­δέ­κτης των θετικών απο­τε­λε­σμά­των αυτής της κοινής προ­σπά­θειας. Είναι ενεργός και ουσια­στι­κός εταίρος στη δια­δι­κα­σία εντο­πι­σμού, τεκ­μη­ρί­ω­σης και ανά­κτη­σης πολι­τι­στι­κών αγαθών που έχουν απο­μα­κρυν­θεί παρά­νομα από τη χώρα μας. Κάθε επα­να­πα­τρι­σμός είναι μια πράξη δικαιο­σύ­νης απέ­να­ντι στην ιστορία μας και, ταυ­τό­χρονα, μια έμπρα­κτη από­δειξη ότι η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά δεν μπορεί να απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο παρά­νο­μης εμπο­ρίας. Στόχος μας, και μέσα από την επι­κεί­μενη ανα­νέ­ωση του διμε­ρούς Μνη­μο­νίου Πολι­τι­στι­κής Συνερ­γα­σίας Ελλάδας και Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, είναι να ενι­σχύ­σουμε περαι­τέρω το πλέγμα προ­στα­σίας της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς από την παρά­νομη δια­κί­νηση και να εμβα­θύ­νουμε τη συνερ­γα­σία των αρμό­διων αρχών των δύο κρατών, με την ανταλ­λαγή τεχνο­γνω­σίας και καλών πρα­κτι­κών».

Ο επι­κε­φα­λής της Antiquities Trafficking Unit, Αντιει­σαγ­γε­λέας στην Εισαγ­γε­λία του Μαν­χά­ταν, Matthew Bogdanos, δήλωσε: «Κάθε αντι­κεί­μενο που επι­στρέ­φει στο σπίτι του, στους Έλληνες, απο­τε­λεί έναν εορ­τα­σμό της φιλίας και της αδιά­λει­πτης προ­σπά­θειάς μας ενάντια στην παρά­νομη δια­κί­νηση αρχαιο­τή­των. Αλλά κάθε επα­να­πα­τρι­σμός απο­τε­λεί και μια υπεν­θύ­μιση της συστη­μα­τι­κής ανα­ζή­τη­σης για τα ιδεώδη του κάλλους, της δικαιο­σύ­νης και της αλή­θειας, που γέννησε η ηλιό­λου­στη γη της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας».

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού ευχα­ρί­στησε θερμά την Εισαγ­γε­λία του Μαν­χάτ­ταν, τον Αντιει­σαγ­γε­λέα Matthew Bogdanos, τα στελέχη της Antiquities Trafficking Unit, καθώς και τα στελέχη της Διεύ­θυν­σης Τεκ­μη­ρί­ω­σης και Προ­στα­σίας Πολι­τι­στι­κών Αγαθών του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, για την επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση και τη συστη­μα­τική εργασία που κατέ­στη­σαν δυνατή την επι­στροφή των αρχαιο­τή­των.

Τα αντι­κεί­μενα καλύ­πτουν ένα ιδιαί­τερα ευρύ χρο­νο­λο­γικό φάσμα, από την προϊ­στο­ρική και την πρώιμη μυκη­ναϊκή περίοδο έως την αρχαϊκή, την κλασική και την ελλη­νι­στική εποχή, φθά­νο­ντας έως την πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο (1ο αιώνα μ.Χ.). Στις αρχαιό­τη­τες περι­λαμ­βά­νο­νται ένα κυκλα­δί­τικο μαρ­μά­ρινο γυναι­κείο ειδώλιο τύπου Σπεδού (2700–2600 π.Χ.) και ένα μαρ­μά­ρινο πώμα πυξίδας (2700–2200 π.Χ.), καθώς και μία πήλινη ραμ­φό­στομη πρόχους (1750–1700 π.Χ.). Από την αρχαϊκή περίοδο προ­έρ­χε­ται ένα συμπα­γές χάλκινο βρα­χιόλι με στικτή δια­κό­σμηση (7ος–6ος αιώνας π.Χ.), της κατη­γο­ρίας των λεγό­με­νων «μακε­δο­νι­κών χαλκών». Στην κλασική περίοδο χρο­νο­λο­γεί­ται ένας μαρ­μά­ρι­νος κόχλος, γύρω στο 400 π.Χ., ενώ στην ύστερη κλασική περίοδο ανήκουν ένας χάλ­κι­νος δίσκος κατό­πτρου και ένα χάλκινο απορ­ρα­ντή­ριο, που χρο­νο­λο­γού­νται μεταξύ 350 και 300 π.Χ. Στην ελλη­νι­στική περίοδο ανήκει χρυσό περι­δέ­ραιο με περί­α­πτο σε σχήμα αμφορέα (125–120 π.Χ.). Τέλος, στην πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο, και συγκε­κρι­μένα στην περίοδο των Ιουλίων-Κλαυδίων (14–68 μ.Χ.), χρο­νο­λο­γεί­ται ανδρική κεφαλή με toga (ένδυμα των Ρωμαίων), από εξαι­ρε­τι­κής ποιό­τη­τας παριανό μάρμαρο, η οποία θεω­ρεί­ται ότι απει­κό­νιζε τον Genius, την προ­σω­πο­ποί­ηση του πνεύ­μα­τος του αυτο­κρά­τορα.

Ιδιαί­τε­ρης σημα­σίας είναι πέντε χάλκινα αντι­κεί­μενα πολε­μι­κής εξάρ­τυ­σης -δύο κράνη και τρεις μίτρες με έκτυπη δια­κό­σμηση, που χρο­νο­λο­γού­νται στον ύστερο 7ο αιώνα π.Χ.- τα οποία συν­δέ­ο­νται τεκ­μη­ριω­μένα με ευρείας κλί­μα­κας λαθρα­να­σκαφή που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το 1964 στο Αφρατί Βιάννου Ηρα­κλείου Κρήτης. Η Διεύ­θυνση Τεκ­μη­ρί­ω­σης και Προ­στα­σίας Πολι­τι­στι­κών Αγαθών του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού τεκ­μη­ρί­ωσε την προ­έ­λευση των αντι­κει­μέ­νων και τις συν­θή­κες της παρά­νο­μης ανα­σκα­φής, αξιο­ποιώ­ντας αρχαιο­λο­γι­κές και ιστο­ρι­κές δημο­σιεύ­σεις, αρχειακό υλικό, έγγραφα και τηλε­γρα­φή­ματα των αρμό­διων υπη­ρε­σιών προς τις αστυ­νο­μι­κές Αρχές, καθώς και στοι­χεία από κατα­σχέ­σεις αρχαιο­τή­των που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στην ίδια περιοχή. Η έρευνα κατέ­στησε δυνατή την ταυ­το­ποί­ηση των αντι­κει­μέ­νων και την τεκ­μη­ρί­ωση της παρά­νο­μης δια­κί­νη­σής τους εκτός Ελλάδας. Ανάλογα ευρή­ματα από την ίδια λαθρα­να­σκαφή είχαν κατα­σχε­θεί από τις ελλη­νι­κές Αρχές και σήμερα φυλάσ­σο­νται στο Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Ηρα­κλείου, γεγονός που επι­τρέ­πει πλέον την επα­νέ­νωση ενός σημα­ντι­κού αρχαιο­λο­γι­κού συνόλου.

Η τελετή επα­να­πα­τρι­σμού των αρχαιο­τή­των έγινε παρου­σία της Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών Αμε­ρι­κής, αρμό­διας για Μορ­φω­τι­κές και Πολι­τι­στι­κές Υπο­θέ­σεις Catherine Dillon, της Γενικής Προ­ξέ­νου της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη Ιφι­γέ­νειας Καναρά, της Προϊ­στα­μέ­νης της Διεύ­θυν­σης Τεκ­μη­ρί­ω­σης και Προ­στα­σίας Πολι­τι­στι­κών Αγαθών Βάσως Παπα­γε­ωρ­γίου, στε­λε­χών της Αντιει­σαγ­γε­λίας του Μαν­χά­ταν και του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού.