Ξεμπλοκάρει το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας του Αρχαγγέλου μετά από απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου

Η συνε­δρί­αση της 6ης Αυγού­στου οδηγεί σε έγκριση της μελέτης – Διευ­κρι­νή­σεις της Γενικής Διεύ­θυν­σης Αρχαιο­τή­των και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού στην «δημο­κρα­τική»

Η έντονη δημόσια συζή­τηση που ξέσπασε τις τελευ­ταίες ημέρες για την Τάφρο Τ1 στον Αρχάγ­γελο Ρόδου βρίσκει πλέον νέα αφε­τη­ρία, μετά από ανα­κοί­νωση του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού προς την «δημο­κρα­τική» που γνω­στο­ποιεί, μεταξύ άλλων, ότι το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο γνω­μο­δό­τησε υπέρ της έγκρι­σης της μελέτης.

Το έργο, ενταγ­μένο στο ΕΣΠΑ 2021-2027 και συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 5,16 εκατ. ευρώ για την Τάφρο Τ1, είχε βρεθεί στο επί­κε­ντρο αντι­πα­ρά­θε­σης ανάμεσα στην ανάγκη άμεσης αντι­πλημ­μυ­ρι­κής θωρά­κι­σης και την προ­στα­σία του κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου ως και της «αισθη­τι­κής» των έργων.

Η διαμάχη και η ιστο­ρική «σκιά»

Ο Αρχάγ­γε­λος Ρόδου, με ιστο­ρικά κατά­λοιπα από την ύστερη νεο­λι­θική περίοδο έως τα μεσαιω­νικά χρόνια, απο­τε­λεί έναν από τους πλέον ευά­λω­τους οικι­σμούς του νησιού σε ακραία καιρικά φαι­νό­μενα. Η ανάγκη για αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία είναι τεκ­μη­ριω­μένη από δεκα­ε­τίες, καθώς οι στενοί δρόμοι και οι υφι­στά­με­νες παρεμ­βά­σεις σε ρέματα δεν επαρ­κούν για την απορροή των ομβρίων.

Η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία είχε εκφρά­σει επι­φυ­λά­ξεις για την αισθη­τική και περι­βαλ­λο­ντική επί­πτωση της Τάφρου Τ1, τονί­ζο­ντας ότι η όδευσή της περνά κοντά σε αρχαία λατο­μεία, μυκη­ναϊ­κούς τάφους και παρα­δο­σια­κές ανα­λημ­μα­τι­κές κατα­σκευές. Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, από την άλλη, επέμενε πως οι προ­σαρ­μο­γές στη χάραξη και οι τεχνι­κές βελ­τιώ­σεις αρκούν για να προ­στα­τεύ­σουν τα μνημεία, ενώ παράλ­ληλα εξα­σφα­λί­ζε­ται η ασφά­λεια των κατοί­κων.

Η ανα­κοί­νωση – απά­ντηση του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού

Στην επίσημη τοπο­θέ­τησή της, η Γενική Διεύ­θυνση Αρχαιο­τή­των και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς ανα­φέ­ρει:

«Με αφορμή το σημε­ρινό σας δημο­σί­ευμα με τίτλο «Η αρχαιο­λο­γία “φρε­νά­ρει” έργο αντι­πλημ­μυ­ρι­κής θωρά­κι­σης στον Αρχάγ­γελο για … αισθη­τι­κούς λόγους», η Γενική Διεύ­θυνση Αρχαιο­τή­των και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού σας ενη­με­ρώ­νει ότι:

Η μελέτη περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων του έργου «Αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία Αρχαγ­γέ­λου Ρόδου» εξε­τά­στηκε από το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο στην υπ. 31 Συνε­δρί­ασή του, στις 06/08/2025. Το έργο εμπί­πτει εξ ολο­κλή­ρου στον κηρυγ­μένο αρχαιο­λο­γικό χώρο του Αρχαγ­γέ­λου. Στην ευρύ­τερη περιοχή του σημε­ρι­νού Αρχαγ­γέ­λου εντο­πί­ζο­νται σημα­ντι­κό­τατα αρχαιο­λο­γικά κατά­λοιπά, που χρο­νο­λο­γού­νται από την ύστερη νεο­λι­θική περίοδο μέχρι τα μεσαιω­νικά χρόνια, αλλά και μνημεία της περιό­δου της τουρ­κο­κρα­τίας και των νεό­τε­ρων χρόνων, με πλέον περί­βλε­πτο το μεσαιω­νικό κάστρο στο μέσον του οικι­σμού.

Η βασική φιλο­σο­φία χαρά­ξεως των έργων αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας είναι να εκτρα­πούν τα όμβρια εκτός του οικι­σμού του Αρχαγ­γέ­λου, διότι είναι αδύνατη η κατα­σκευή έργων απορ­ροής της πλημ­μυ­ρι­κής παροχής μέσα στους στενούς δρόμους του οικι­σμού. Ως εκ τούτου, το εν θέματι έργο, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 14.500.000 ευρώ, περι­λαμ­βά­νει επεμ­βά­σεις μεγάλης κλί­μα­κας. Πιο ανα­λυ­τικά προ­βλέ­πε­ται η κατα­σκευή δύο απο­στραγ­γι­στι­κών συλ­λε­κτή­ριων τάφρων (τάφροι Τ1 και Τ2), μικρό­τερα τεχνικά έργα, καθώς και η δια­μόρ­φωση των συμ­βαλ­λό­ντων φυσικών ρεμάτων Λιβάδια-Μάκρωνας και Αγίου Γεωρ­γίου με καθα­ρι­σμούς, δια­πλα­τύν­σεις και υπο­γειο­ποι­ή­σεις.

Ιδιαι­τέ­ρως η Τάφρος Τ1, η οποία περι­τρέ­χει τον οικισμό από νότια, επί των υπω­ρειών των ορέων Κάραβος και Προ­φή­της Ηλίας, συνο­λι­κού μήκους 1.270 μέτρα, θα παρα­λαμ­βά­νει την επι­φα­νειακή απορροή υδάτων από τα υψώματα αυτά και θα την εκτρέ­πει προς το ρέμα Μάκρωνα, μήκους 3.180 μ. Για την κατα­σκευή της Τάφρου προ­βλέ­πε­ται διά­νοιξη ορύγ­μα­τος πλάτους 1,5μ. με εκτε­τα­μέ­νες εργα­σίες εκβρα­χι­σμού, εντός του οποίου θα κατα­σκευα­στεί ανοιχτή τάφρος από σκυ­ρό­δεμα για τη συλλογή των ομβρίων και θα δια­μορ­φω­θεί παράλ­ληλη οδο­ποιΐα συντή­ρη­σης της τάφρου, πλάτους 5μ. Μαζί με τη στήριξη των βόρειων πρανών, οι κατά μήκος προ­βλε­πό­με­νες επεμ­βά­σεις φθάνουν κατά τόπους σε πλάτος έως 20μ. Τα παρα­πάνω τεχνικά στοι­χεία, καθώς και αρχαιό­τη­τες που εντο­πί­ζο­νται -ιδιαιτέρως στο δυτικό τμήμα της προ­βλε­πό­με­νης όδευσης της τάφρου Τ1- οδή­γη­σαν την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου στη δια­τύ­πωση επι­φυ­λά­ξεων ανα­φο­ρικά την αισθη­τική βλάβη που τυχόν θα προ­κα­λού­σαν τα υψηλά πρανή της εκσκα­φής που δημιουρ­γού­νται από τους εκβρα­χι­σμούς περι­με­τρικά του οικι­σμού και του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου.

Ωστόσο, το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο στην ανωτέρω συνε­δρία του, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι: 1. Πρό­κει­ται για έργο υπο­δο­μής, ιδιαι­τέ­ρως σημα­ντι­κού και ανα­γκαίου για την ικα­νο­ποί­ηση ζωτικών αναγκών του κοι­νω­νι­κού συνόλου, 2. Ότι το νησί της Ρόδου, έχει υποστεί τα τελευ­ταία 25 χρόνια σημα­ντι­κές πλημ­μύ­ρες, συνέ­πεια των οποίων ήταν οι κατα­στρο­φές σε ιδιο­κτη­σίες και σε επι­χει­ρή­σεις, αλλά κυρίως η απώλεια ανθρω­πί­νων ζωών, και 3. Την πρόταση των μελε­τη­τών για παρά­καμψη της όδευσής της Τάφρου Τ1, ώστε να μην θιγεί το αρχαίο λατο­μείο, γνω­μο­δό­τησε υπέρ της έγκρι­σης της μελέτης, θέτο­ντας όρους με τους οποίους επι­διώ­κε­ται ο βέλ­τι­στος συν­δυα­σμός της προ­στα­σίας των αρχαιο­τή­των -τις οποίες συναντά η όδευση του αντι­πλημ­μυ­ρι­κού έργου- με την έγκαιρη ολο­κλή­ρωσή του.

Η σχετική Απόφαση βρί­σκε­ται στο στάδιο της διοι­κη­τι­κής επε­ξερ­γα­σίας.»

Στην σημε­ρινή έντυπη έκδοση της “δημο­κρα­τι­κής” δημο­σιεύ­θηκε το ακό­λουθο άρθρο:

Το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο θα κρίνει την… «αισθη­τική βλάβη» και την αντι­πλημ­μυ­ρική θωρά­κιση στον Αρχάγ­γελο

• Έργο 5,16 εκατ. ευρώ κιν­δυ­νεύει με καθυ­στέ­ρηση ή ανα­τροπή λόγω ενστά­σεων της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας • Στο επί­κε­ντρο η Τάφρος Τ1:  σωτήριο έργο για τους κατοί­κους ή «μόνιμη πληγή» στον αρχαιο­λο­γικό χώρο;

Στην καρδιά ενός από τα πιο ευάλωτα σε πλημ­μυ­ρι­κές καται­γί­δες χωριά της Ρόδου, στον Αρχάγ­γελο, ξεδι­πλώ­νε­ται μια σύγκρουση με γνωστό ελλη­νικό απο­τύ­πωμα: η ανα­μέ­τρηση ανάμεσα στην ανάγκη για άμεση αντι­πλημ­μυ­ρική θωρά­κιση και στη «μέριμνα» προ­στα­σίας της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο πρό­κει­ται να λύσει έναν γόρδιο δεσμό που απειλεί να στε­ρή­σει από τον οικισμό ένα έργο ενταγ­μένο στο ΕΣΠΑ 2021-2027, συνο­λι­κού ύψους 5,16 εκατ. ευρώ για την Τάφρο Τ1, τη στιγμή που οι χει­μώ­νες δεν περι­μέ­νουν.

Η υπόθεση της τάφρου Τ1 στον Αρχάγ­γελο ανα­δει­κνύει ένα ζήτημα που ξεπερνά τη συγκε­κρι­μένη μελέτη, την τήρηση των θεσμι­κών ορίων των υπη­ρε­σιών. Η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία έχει αναμ­φι­σβή­τητη αρμο­διό­τητα να προ­στα­τεύει και να ανα­δει­κνύει τα μνημεία, να αξιο­λο­γεί τις επι­πτώ­σεις έργων και να θέτει όρους για την αποφυγή βλαβών. Όμως, όταν προχωρά στο επόμενο βήμα, προ­τεί­νο­ντας τεχνι­κές λύσεις αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας, εισέρ­χε­ται σε πεδίο που ανήκει στις τεχνι­κές και υδραυ­λι­κές ειδι­κό­τη­τες.

Οι προ­τά­σεις για καθα­ρι­σμούς ρεμάτων και απο­κα­τά­σταση ξερο­λι­θιών, όσο καλο­προ­αί­ρε­τες κι αν είναι, δεν απο­τε­λούν προϊόν εξει­δι­κευ­μέ­νων υδραυ­λι­κών μελετών, ούτε απα­ντούν επαρκώς στις σύγ­χρο­νες ανάγκες ενός ανα­πτυσ­σό­με­νου οικι­σμού που ζει ήδη τις συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου με υπό­μνημά της προς το ΚΑΣ παρου­σί­ασε τεχνικά δεδο­μένα, απο­στά­σεις και προ­σαρ­μο­γές στη χάραξη, δεί­χνο­ντας ότι ο σχε­δια­σμός μπορεί να συν­δυά­σει προ­στα­σία μνη­μείων και ασφά­λεια κατοί­κων.

Η τελική κρίση του Κ.Α.Σ. δεν αφορά μόνο την τύχη ενός έργου, αλλά και την οριο­θέ­τηση των ρόλων, πού τελειώ­νει η αρχαιο­λο­γική γνω­μο­δό­τηση και πού ξεκινά η τεχνική ευθύνη για την ασφά­λεια μιας κοι­νό­τη­τας. Γιατί η σύγχυση ρόλων δεν καθυ­στε­ρεί απλώς τα έργα, υπο­νο­μεύει την ίδια την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της διοί­κη­σης.

Το αντι­κεί­μενο της δια­μά­χης:  τι προ­βλέ­πει η μελέτη

Το συνο­λικό έργο «Αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία Αρχαγ­γέ­λου Ρόδου» περι­λαμ­βά­νει, πέρα από την Τάφρο Τ1, μια δεύτερη τάφρο (Τ2) και παρεμ­βά­σεις σε υφι­στά­μενα ρέματα. Η επίσημη δια­βί­βαση απόψεων της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου προς το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, με ημε­ρο­μη­νία 3 Αυγού­στου 2025, περι­γρά­φει έργο μεγάλης κλί­μα­κας εντός του θεσμο­θε­τη­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου, με κύριες συνι­στώ­σες την κατα­σκευή της Τάφρου Τ1 μήκους 3.180 μ., της Τάφρου Τ2 μήκους 2.158 μ. και διευ­θε­τή­σεις στις κοίτες των ρεμάτων Λει­βα­δίων–Μάκρωνα και Αγίου Γεωρ­γίου.

Η Τάφρος Τ1 έχει σχε­δια­στεί ως ανοιχτή απο­στραγ­γι­στική υποδομή στους πρό­πο­δες των υψω­μά­των Κάραβος και Προ­φή­της Ηλίας, με διά­νοιξη ορύγ­μα­τος πλάτους περίπου 15 μέτρων, εκτε­τα­μέ­νους εκβρα­χι­σμούς, σκυ­ρο­δε­τη­μένη διατομή και παράλ­ληλη οδό συντή­ρη­σης πλάτους 5 μέτρων — ένα τεχνικό απο­τύ­πωμα που κατά τόπους φτάνει τα 20 μέτρα.

Τι λέει η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία: «ανε­πα­νόρ­θωτη κατα­στροφή» και «αισθη­τική βλάβη»

Η Εφορεία, τεκ­μη­ριώ­νο­ντας το αρχαιο­λο­γικό υπό­βα­θρο της περιο­χής, με ευρή­ματα από την ύστερη νεο­λι­θική εποχή έως και τα μεσαιω­νικά χρόνια, κατα­γρά­φει πληθώρα μνη­μείων κατά μήκος της προ­τει­νό­με­νης χάραξης: ίχνη αρχαίων λατο­μείων στη θέση Πετρο­κο­πιό, σπη­λαιώ­δεις κατα­σκευές με πιθανή ταφική χρήση, μυκη­ναϊ­κούς τάφους στη θέση Μαλά και εκτε­τα­μένα συστή­ματα αρχαίων ανα­λημ­μα­τι­κών τοίχων που απο­τυ­πώ­νουν μια δια­χρο­νική γεωρ­γική οργά­νωση του τοπίου.

Κομβικά σημεία της κρι­τι­κής είναι ότι η Τ1, όπως υπο­βλή­θηκε, περνά «επάνω ακριβώς» από ταφικό συγκρό­τημα στην περιοχή Φελ­λα­δού­νια, ενώ το συνο­λικό τεχνικό ίχνος θα συνιστά «μόνιμη πληγή ορατή από παντού», μια αισθη­τική υπο­βάθ­μιση που, κατά την Υπη­ρε­σία, δεσπό­ζει στους άξονες θέασης από και προς την εθνική οδό Ρόδου–Λίνδου.

Σε επίπεδο δια­δι­κα­σίας, η Εφορεία επι­κα­λεί­ται το θεσμικό πλαίσιο της περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, δίνο­ντας έμφαση ότι, λόγω μεγέ­θους, απαι­τή­θη­καν επα­νει­λημ­μέ­νες αυτο­ψίες και ότι τμήματα της χάραξης είναι δυσπρό­σιτα ή εντός ιδιω­τι­κών ακι­νή­των, στοι­χείο που περι­πλέ­κει τη γρήγορη τεκ­μη­ρί­ωση.

Στην κατα­κλείδα, η Υπη­ρε­σία ειση­γεί­ται «κατ’ αρχήν έγκριση» μόνο για την Τ2 και τις διευ­θε­τή­σεις στα υφι­στά­μενα ρέματα, προ­τεί­νο­ντας για την Τ1 «άλλη, ηπιό­τερη τεχνική λύση» ή μετα­τό­πιση της πορείας, ακόμη και «τρόπους θερα­πείας/ από­κρυ­ψης» των σκυ­ρο­δε­τη­μέ­νων δια­το­μών ώστε να μειωθεί η αισθη­τική όχληση.

Τα τεχνικά αντε­πι­χει­ρή­ματα: τι αντι­πα­ρα­θέ­τει η Περι­φέ­ρεια

Σύμφωνα με δημο­σιο­γρα­φι­κές πλη­ρο­φο­ρίες, η Διεύ­θυνση Τεχνι­κών Έργων υπεν­θυ­μί­ζει ότι η ιδέα μιας απο­στραγ­γι­στι­κής τάφρου νοτίως του οικι­σμού δεν είναι και­νούρ­για. Αντι­θέ­τως, προ­τά­θηκε ήδη από τα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’90 ως λύση που θα εκτρέ­πει μακριά από τον στενό αστικό ιστό τα νερά που κατε­βαί­νουν από τον Προφήτη Ηλία, μαζί με τα φερτά που σήμερα εγκλω­βί­ζο­νται μέσα στους δρόμους. Η ίδια πηγή σημειώ­νει ότι στις αρχές της δεκα­ε­τίας του 2000 είχε δημο­πρα­τη­θεί τμήμα της χάραξης, κατόπιν εγκρί­σεων της τότε αρμό­διας αρχαιο­λο­γι­κής υπη­ρε­σίας και των συναρ­μό­διων υπουρ­γείων, και ότι πράγ­ματι δια­νοί­χθηκε μικρό αρχικό κομμάτι, πριν στα­μα­τή­σει για λόγους άσχε­τους με την αρχαιο­λο­γία.

Οι ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν πως τα σημεία αρχαιο­λο­γι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος που επι­κα­λεί­ται η Εφορεία βρί­σκο­νται συχνά σε σημα­ντι­κές απο­στά­σεις από τη ζώνη κατά­λη­ψης της Τ1. Ενδει­κτικά, σημεία που μνη­μο­νεύ­ο­νται δυτικά του κάστρου απέχουν, κατά τους μελε­τη­τές, εκα­το­ντά­δες μέτρα, ενώ προς τα ανα­το­λικά, στο Πετρο­κο­πιό, έγινε ήδη προ­σαρ­μογή της χάραξης ώστε να εξέλθει της περι­μέ­τρου μικρού αρχαίου λατο­μείου. Ανάλογα, άλλες θέσεις βρί­σκο­νται σε υψο­με­τρικά ανώ­τε­ρες στάθμες ή παρεμ­βάλ­λο­νται υφι­στά­με­νοι αγρο­τι­κοί δρόμοι, περιο­ρί­ζο­ντας τον κίνδυνο άμεσης όχλησης.

Η κεντρική ιδέα αυτής της επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας είναι ότι ο σχε­δια­σμός έχει ήδη περάσει από επάλ­λη­λες βελ­τι­στο­ποι­ή­σεις, έτσι ώστε η Τ1 να εκπλη­ρώ­νει τον σκοπό της χωρίς να θίγει άμεσα κύρια μνημεία, και ότι η περαι­τέρω καθυ­στέ­ρηση εγκυ­μο­νεί απώλεια πόρων και συνέ­χιση του κιν­δύ­νου για τον οικισμό.

Χρο­νο­λό­γιο και «παρά­θυρα» κιν­δύ­νου για το ΕΣΠΑ

Η απόφαση ένταξης της Τ1 στο «Νότιο Αιγαίο 2021–2027» υπο­γρά­φηκε στις 20 Ιανουα­ρίου 2025, εξα­σφα­λί­ζο­ντας 5,16 εκατ. ευρώ. Στις 3 Αυγού­στου 2025, η Εφορεία δια­βί­βασε στο ΥΠΠΟΑ τις απόψεις της επί της Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας το έργο κατη­γο­ρίας Α2 και ζητώ­ντας τρο­πο­ποι­ή­σεις. Η χρονική αλλη­λου­χία είναι κρίσιμη: η απαί­τηση για νέα μελέτη και μετα­τό­πιση πορείας σημαί­νει επα­νυ­πο­βο­λές, συμπλη­ρώ­σεις, πρό­σθε­τες αυτο­ψίες και ενδε­χο­μέ­νως νέες γνω­μο­δο­τή­σεις από συλ­λο­γικό όργανο, δηλαδή το ίδιο το ΚΑΣ.

Σε ένα περι­βάλ­λον αυστη­ρών ορο­σή­μων εκτέ­λε­σης, κάθε μήνας που περνά αυξάνει την πιθα­νό­τητα απέ­ντα­ξης ή ανα­κα­τα­νο­μής των πόρων, ειδικά σε έργα που απαι­τούν απαλ­λο­τριώ­σεις ή σύν­θε­τες αδειο­δο­τή­σεις. Η καθυ­στέ­ρηση, επο­μέ­νως, δεν είναι απλώς δια­δι­κα­στική· μετα­φρά­ζε­ται σε διαρκή έκθεση του οικι­σμού σε πλημ­μυ­ρικό κίνδυνο.

Ο ρόλος του ΚΑΣ

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο, που θα κληθεί να ισορ­ρο­πή­σει ανάμεσα σε αντι­κρουό­μενα δημόσια αγαθά: την προ­στα­σία των μνη­μείων και την ασφά­λεια των κατοί­κων. Η απόφαση του ΚΑΣ θα κρίνει όχι μόνο την τύχη της Τ1, αλλά και τα όρια της αρχαιο­λο­γι­κής γνω­μο­δό­τη­σης έναντι της τεχνι­κής αρμο­διό­τη­τας των υδραυ­λι­κών έργων, όπως ανα­δεί­χθηκε και στον πρό­βλη­μα­τι­σμό περί «ορίων ρόλων» στην αρχή του παρό­ντος κει­μέ­νου.

Η πιο αιχμηρή φράση της Εφο­ρείας, ότι η Τ1 θα απο­τε­λεί «μόνιμη πληγή ορατή από παντού», συμπυ­κνώ­νει μια κλασική σύγκρουση: μπορεί μια ορατή τεχνική υποδομή να κριθεί ασύμ­βατη με τον χαρα­κτήρα ενός αρχαιο­λο­γι­κού τοπίου όταν η εναλ­λα­κτική είναι να παρα­μέ­νει εκτε­θει­μέ­νος ένας οικι­σμός σε πλημ­μύ­ρες; Η Υπη­ρε­σία αντι­προ­τεί­νει, μεταξύ άλλων, δια­μόρ­φωση φυσικών ρεμάτων και ανα­κα­τα­σκευή ξερο­λι­θιών, ενώ ανα­ζη­τεί και λύσεις «θερα­πείας/από­κρυ­ψης» των σκυ­ρο­δε­τη­μέ­νων δια­το­μών, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι η φυτική ένδυση δεν ται­ριά­ζει πάντοτε στο ξερό, πετρώ­δες ανά­γλυφο.

Από την άλλη πλευρά, οι τεχνι­κές υπη­ρε­σίες αντι­τεί­νουν ότι οι καθα­ρι­σμοί και οι λεκτι­κές «θερα­πείες» δεν επαρ­κούν για την ανά­σχεση τερά­στιων όγκων παροχής σε ακραία επει­σό­δια, ιδίως όταν τα υφι­στά­μενα ρέματα έχουν σε τμήματα υπο­γειο­ποι­η­θεί, στε­νέ­ψει ή αυθαί­ρετα κατα­λη­φθεί, επι­βα­ρύ­νο­ντας την υδραυ­λική τους ικα­νό­τητα. Η ίδια η Εφορεία, στο έγγραφό της, ανα­γνω­ρί­ζει ότι στο ρέμα του Μαγκαφά οι παλαιό­τε­ρες παρεμ­βά­σεις τσι­με­ντο­ποί­η­σης και περιο­ρι­σμού δια­το­μών συνέ­τει­ναν σε πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών.