Σκουπίδια: Ερχεται βαρύ χαράτσι στους δήμους για την ταφή – Το σχέδιο της κυβέρνησης

Βαρύ χαράτσι θα κληθούν να πλη­ρώ­σουν οι δήμοι – και κατά συνέ­πεια και οι δημότες στους οποίους θα μετα­κυ­λη­θεί μέσω των τελών – για κάθε τόνο απορ­ριμ­μά­των που θα οδη­γεί­ται σε ταφή, καθώς θα ενερ­γο­ποι­η­θεί το τέλος ταφής απορ­ριμ­μά­των σε συν­δυα­σμό με τη θεσμο­θέ­τηση κινή­τρων και αντι­κι­νή­τρων για τους ΟΤΑ, οι οποίοι εμφα­νί­ζουν καλές ή αντί­στοιχα κακές επι­δό­σεις σε ζητή­ματα ανα­κύ­κλω­σης.

Το τέλος ταφής, το ύψος του οποίου ανερ­χό­ταν σε 35 ευρώ ανά τόνο, αλλά επί της ουσίας δεν είχε εφαρ­μο­στεί ποτέ από το 2012 οπότε και είχε θεσμο­θε­τη­θεί, είχε αντι­κα­τα­στα­θεί από την εισφορά υπέρ της κυκλι­κής οικο­νο­μίας από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση. Το ύψος της εισφο­ράς είχε οριστεί στα 10 ευρώ ανά τόνο, ξεκι­νώ­ντας από την 1.1.2020, για τις ποσό­τη­τες απορ­ριμ­μά­των που οδη­γού­νται στην ταφή χωρίς επε­ξερ­γα­σία και ανά­κτηση ωφέ­λι­μων πόρων και προ­σαύ­ξηση του ποσού κατά 5 ευρώ ετησίως από το 2021, αν οι δήμοι που υπό­κει­νται σε αυτή την εισφορά συνε­χί­ζουν να μην καλύ­πτουν τις υπο­χρε­ώ­σεις τους όσον αφορά την ευρω­παϊκή πολι­τική για τη διάθεση απο­βλή­των.

Πλέον η αυστηρή ενερ­γο­ποί­ησή του μέσω του Εθνικού Σχεδίου Δια­χεί­ρι­σης Απορ­ριμ­μά­των, το οποίο ανα­μέ­νε­ται να αναρ­τη­θεί σε δημόσια δια­βου­λευση έως το τέλος Αυγού­στου, θεω­ρεί­ται δεδο­μένη. Αλλωστε ειδική αναφρά σε αυτό έκανε και ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος, Κωστής Χατζη­δά­κης στην ομιλία του για τους πέντε βασι­κούς άξονες της δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των στην ετήσια Γενική Συνέ­λευση του Συν­δέ­σμου Βιο­μη­χα­νιών και Επι­χει­ρή­σεων Ανα­κύ­κλω­σης και Ενερ­γεια­κής Αξιο­ποί­η­σης Απο­βλή­των (ΣΕΠΑΝ).

Πρα­κτικά το ύψος του τέλους ταφής θα είναι το ίδιο, δηλαδή θα ορί­ζε­ται στα 15 ευρώ ανά τόνο απορ­ριμ­μά­των που οδη­γεί­ται σε ταφή, αλλά θα εξα­κο­λου­θεί να προ­σαυ­ξά­νε­ται κατά 5 ευρώ το χρόνο μέχρι του ποσού των 35 ευρώ ανά τόνο.

Στόχος του υπουρ­γείου, είναι να μειω­θούν δρα­στικά οι ποσό­τη­τες απορ­ριμ­μά­των που οδη­γού­νται σε ταφή και να φτάσουν από το 80% του συνόλου που είναι σήμερα στο 10% έως το 2030.

Οι πέντε βασικές στρα­τη­γι­κές του υπουρ­γείου συνο­ψί­ζο­νται ως εξής:

1. Απλο­ποί­ηση – Ενί­σχυση της περι­βαλ­λο­ντική εισφο­ράς: Στόχος είναι η περι­βαλ­λο­ντική εισφορά (τέλος ταφής) να λει­τουρ­γή­σει απο­τρε­πτικά για την ταφή των απορ­ριμ­μά­των που οδη­γού­νται σε ΧΥΤΑ-ΧΥΤΥ στη λογική ενός συστή­μα­τος κινήτρων-αντικινήτρων. Σύμφωνα με τον σχε­δια­σμό, το τέλος ταφής θα πηγαί­νει στο Πράσινο Ταμείο και ειδι­κό­τερα:

• Το 50% για δράσεις στη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος (π.χ. ανα­πλά­σεις, πράσινα σημεία κλπ).
• Το 10% για έρευνα και τεχνο­λο­γία στη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των.
• Και το 40% για επι­βρά­βευση στους δήμους που τα πηγαί­νουν καλά στην ανα­κύ­κλωση.

2. Ενί­σχυση Ανα­κύ­κλω­σης – Ανα­βάθ­μιση ΚΔΑΥ: Σε συνερ­γα­σία με τις αρμό­διες αρχές που δια­χει­ρί­ζο­νται τα σχετικά προ­γράμ­ματα του ΕΣΠΑ ενι­σχύ­ο­νται και ανα­βαθ­μί­ζο­νται τα Κέντρα Δια­λο­γής Ανα­κυ­κλώ­σι­μων Υλικών (ΚΔΑΥ), ώστε:

• να γνω­στο­ποιού­νται τα ποσοστά ανα­κύ­κλω­σης ανά δήμο και να γίνεται ορθή αξιο­λό­γηση των επι­δό­σεών τους, θέτο­ντάς τους με αυτό τον τρόπο προ των ευθυνών τους, αλλά
• και να μπορούν (τα ΚΔΑΥ) να δέχο­νται τις αυξη­μέ­νες ποσό­τη­τες απο­βλή­των που θα προ­κύ­ψουν με την ενί­σχυση της δια­κρι­τής συλ­λο­γής και της ανα­κύ­κλω­σης.

3. Δημιουρ­γία εθνικού δικτύου ΜΕΑ – Ενθάρ­ρυνση ΣΔΙΤ: Στόχος είναι η δημιουρ­γία ενός εθνικού δικτύου Μονάδων Επε­ξερ­γα­σίας Απο­βλή­των καθώς σήμερα λει­τουρ­γούν μόλις 6 μονάδες. Συγκε­κρι­μένα, έως τα τέλη του 2023 προ­βλέ­πε­ται η δημιουρ­γία 28 ακόμη μονάδων, ενώ ήδη εντα­τι­κο­ποιού­νται οι  δια­δι­κα­σίες για τη δημο­πρά­τηση 17 εντός του 2020 σε όλη την Ελλάδα. Για την επί­τευξη αυτού του στόχου, το υπουρ­γείο ενθαρ­ρύ­νει τις Συμπρά­ξεις Δημο­σίου και Ιδιω­τι­κού Τομέα (ΣΔΙΤ). «Σας αναφέρω ως παρά­δειγμα -το οποίο νομίζω λέει από μόνο του πολλά- ότι από τις 6 ΜΕΑ που λει­τουρ­γούν στη χώρα αυτή τη στιγμή, εύρυθμη λει­τουρ­γία έχουν μόνο οι 3. Και είναι εκείνες που λει­τουρ­γούν μέσω ΣΔΙΤ» επε­σή­μανε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Χατζη­δά­κης.

4. Δημιουρ­γία Εθνικού Δικτύου ΜΕΒΑ – Διαλογή στην πηγή: Βασικός πυλώνας επί­τευ­ξης των στόχων για την οργα­νω­μένη  και σύγ­χρονη δια­χεί­ριση απο­βλή­των είναι η  Διαλογή στην Πηγή. Στην κατεύ­θυνση αυτή, το υπουρ­γείο θέλει να επε­κτεί­νει το δίκτυο συλ­λο­γής των ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών και των βιο­α­πο­βλή­των (καφέ κάδος), στο­χεύ­ο­ντας στη δημιουρ­γία επαρ­κούς εθνικού δικτύου Μονάδων Επε­ξερ­γα­σίας Βιο­α­πο­βλή­των (ΜΕΒΑ) σε όλη την Ελλάδα (πέραν των ΜΕΑ που ήδη έχουν ξεχω­ρι­στό ρεύμα για τη δια­χεί­ριση των βιο­α­πο­βλή­των).

Έως τα τέλη του 2023 προ­βλέ­πε­ται να έχουν δημο­πρα­τη­θεί 31 μονάδες (ΜΕΒΑ), ενώ σήμερα λει­τουρ­γούν μόλις 4.

5. Ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση υπο­λειμ­μά­των – μονάδες ανά­κτη­σης ενέρ­γειας: Το υπουρ­γείο ενι­σχύει την παρα­γωγή και αξιο­ποί­ηση των δευ­τε­ρο­γε­νών εναλ­λα­κτι­κών καυ­σί­μων από τα υπο­λείμ­ματα των ΜΕΑ και των ΚΔΑΥ, δηλαδή των υλικών που δεν μπορούν να ανα­κυ­κλω­θούν.

Στον τομέα της ανά­κτη­σης της ενέρ­γειας η Ελλάδα βρί­σκε­ται μόλις στο 1,5% όταν ο ευρω­παϊ­κός μέσος όρος βρί­σκε­ται στο 28%. Τέτοιες μονάδες ανά­κτη­σης ενέρ­γειας είναι τόσο δια­δε­δο­μέ­νες στην Ευρώπη που συνα­ντώ­νται πολλές φορές ακόμα και στα κέντρα των πόλεων, ενώ στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμιά, όπως σημειώ­νει το υπουρ­γείο.

Για να αντι­στρα­φεί αυτή η κατά­σταση, σχε­διά­ζε­ται οι μεγάλες ΜΕΑ να μπορούν να παρά­γουν τόσο δευ­τε­ρο­γε­νές εναλ­λα­κτικό καύσιμο όσο και να το αξιο­ποιούν οι ίδιες για την παρα­γωγή ενέρ­γειας. Επι­πλέον, θα δημο­πρα­τη­θούν 3-4 μονάδες ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης των υπο­λειμ­μά­των που προ­έρ­χο­νται από τις Μονάδες Επε­ξερ­γα­σίας Απορ­ριμ­μά­των (ΜΕΑ).

Για το σκοπό ορί­ζο­νται από το υπουρ­γείο τα ρεύματα των βιο­μη­χα­νι­κών – μη επι­κίν­δυ­νων – απο­βλή­των που μπορούν να απο­τε­λέ­σουν δευ­τε­ρο­γενή πρώτη ύλη ή και εναλ­λα­κτικό καύσιμο από τις βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις ανά την επι­κρά­τεια, και καθο­ρί­ζο­νται οι τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές, ώστε τα ανόρ­γανα από­βλητα βιο­μη­χα­νι­κής προ­έ­λευ­σης να αξιο­ποιού­νται ως δευ­τε­ρο­γενή υλικά.

Οσον αφορά το ζήτημα των παρά­νο­μων χωμα­τε­ρών, για το οποίο η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να επι­βα­ρύ­νε­ται με υπέ­ρο­γκα πρό­στιμα, ο κ. Χατζη­δά­κης επε­σή­μανε ότι σήμερα υπάρ­χουν ακόμα 18 ενεργοί ΧΑΔΑ και 23 μη απο­κα­τε­στη­μέ­νοι, ενώ στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2022 να έχει πάψει η ανε­ξέ­λεγ­κτη διάθεση απορ­ριμ­μά­των και να έχουν απο­κα­τα­στα­θεί οι παρά­νο­μες χωμα­τε­ρές.

Επίσης, στη στρα­τη­γική του υπουρ­γείου περι­λαμ­βά­νε­ται -σε συνερ­γα­σία με συναρ­μό­δια υπουρ­γεία –  η εντός των επό­με­νων μηνών ανά­πτυξη του Εθνικού Σχεδίου για τις Πρά­σι­νες Δημό­σιες Συμ­βά­σεις.  Πρό­κει­ται για ένα σχέδιο, το οποίο θα εισάγει πράσινα και κυκλικά κρι­τή­ρια στις προ­μή­θειες και τις υπη­ρε­σίες του Δημο­σίου, οι οποίες συνι­στούν περίπου το 10% του ΑΕΠ.

«Για εμάς η κυκλική οικο­νο­μία δεν είναι απλά ένα σύνθημα που το χρη­σι­μο­ποιούμε γιατί είναι της μόδας. Αντι­θέ­τως, δεί­χνουμε στην πράξη ότι τη θεω­ρούμε μια προ­σέγ­γιση που είναι κλειδί για τη βιώσιμη ανά­πτυξη στη χώρα μας.

Θέλουμε να πάψουμε να είμαστε ουραγοί σε αυτά τα ζητή­ματα. Όχι μόνο λόγω των προ­στί­μων που μας επι­βάλ­λο­νται από την Ευρω­παϊκή Ένωση.  Αλλά πολύ περισ­σό­τερο διότι η κυκλική οικο­νο­μία μπορεί να μας βοη­θή­σει να πετύ­χουμε τους στόχους μας για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, την προ­σέλ­κυση νέων επεν­δύ­σεων και θέσεων εργα­σίας, και την ανα­βάθ­μιση της ελλη­νι­κής παρα­γω­γής.

Διότι η ορθή δια­χεί­ριση των προ­ϊ­ό­ντων και των απο­βλή­των τους είναι φυσικά θέμα πολι­τι­σμού, είναι θέμα προ­στα­σίας της ποιό­τη­τας της ζωής μας και του περι­βάλ­λο­ντος!  Παράλ­ληλα όμως είναι και θέμα οικο­νο­μικό! Διότι, αν εφαρ­μό­σουμε τις αρχές της κυκλι­κής οικο­νο­μίας, τα απορ­ρίμ­ματα, από βαρίδι που είναι σήμερα, μπορούν να γίνουν πολύ­τι­μοι πόροι» σημεί­ωσε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Χατζη­δά­κης.

Πηγή: ethnos.gr