Γιάννης Πάππου, Πρόεδρος ΕΒΕΔ: Οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ το τελευταίο μέτρο νησιωτικότητας. Τα υπόλοιπα είναι «ημίμετρα»

Η ελλη­νική οικο­νο­μία πάει καλύ­τερα, δεν υπάρχει αμφι­βο­λία (ερχό­μα­στε από μία μακρά περίοδο οικο­νο­μι­κής κρίσης, υγειο­νο­μι­κής αλλά και ενερ­γεια­κής), αλλά δεν λείπουν οι προ­κλή­σεις. Πιέσεις ασκού­νται στα νοι­κο­κυ­ριά εξαι­τίας της ακρί­βειας και οι πολίτες καλού­νται να αντε­πε­ξέλ­θουν σε πολύ υψηλά βάρη, όπως τα ενοίκια, οι τιμές στα ράφια κλπ. Πώς θα περι­γρά­φατε συνο­λικά τη σημε­ρινή κατά­σταση;

Η ελλη­νική οικο­νο­μία δείχνει σημάδια ανά­καμ­ψης τα τελευ­ταία χρόνια, μετά από μια μακρά περίοδο δοκι­μα­σιών κι αυτό είναι κάτι που μας γεμίζει αισιο­δο­ξία. Δεν μπο­ρούμε όμως να παρα­βλέ­ψουμε και την άλλη πλευρά του νομί­σμα­τος, κι αυτή είναι η δύσκολη καθη­με­ρι­νό­τητα και το βάρος που σηκώ­νουν τα νοι­κο­κυ­ριά και οι επι­χει­ρή­σεις.

Εκτός από την μακρο­οι­κο­νο­μία υπάρχει και η πραγ­μα­τι­κό­τητα των αριθμών κι αυτοί δεί­χνουν ότι τα νοι­κο­κυ­ριά αντι­με­τω­πί­ζουν πιέσεις λόγω της ακρί­βειας, με τα ενοίκια και τις τιμές στα ράφια και τις τιμές στην ενέρ­γεια να παρα­μέ­νουν σε υψηλά επίπεδα. Για να μπο­ρέ­σουμε να περά­σουμε και στο επόμενο στάδιο, αυτό της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, δεν πρέπει να ευη­με­ρούν μόνον οι αριθμοί πρέπει να ευη­με­ρούν και οι άνθρω­ποι. Κι επειδή η επαφή με την πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι το κλειδί προς αυτή την κατεύ­θυνση, θα έλεγα ότι όλοι μας και ως επι­χει­ρη­μα­τίες και ως πολίτες καλού­μα­στε να δια­χει­ρι­στούμε μια δύσκολη καθη­με­ρι­νό­τητα.

Δεν πρέπει να παρα­βλέ­πουμε το γεγονός ότι εμείς στη Ρόδο και Δωδε­κά­νησα γενι­κό­τερα λόγω του του­ρι­σμού είμαστε όντως σε πλε­ο­νε­κτική θέση αλλά σε καμία περί­πτωση αυτό δεν απο­τε­λεί το αντί­δοτο -θα μου επι­τρέ­ψετε την έκφραση- της οικο­νο­μι­κής δυσπρα­γίας μέσα στην οποία καλού­μα­στε όλοι να λει­τουρ­γή­σουμε.

Κύριε πρόεδρε, ο επι­χει­ρη­μα­τι­κός κόσμος υπο­στη­ρί­ζει ότι φέτος είχαμε εντυ­πω­σιακή άνοδο στις αφίξεις, εντού­τοις δεν είχαμε αντί­στοιχη ταύτιση σε έσοδα. Παράλ­ληλα, η φορο­λο­γία των επι­χει­ρή­σεων, το ενερ­γειακό κόστος, το τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας κ.λπ., στερούν χρήματα από την τοπική αγορά. Ποια η δική σας άποψη;

Πράγ­ματι, κι αυτό είναι σε άμεση συνάρ­τηση με την προη­γού­μενη ερώτησή σας. Παρά την αύξηση στις αφίξεις, το οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα στις επι­χει­ρή­σεις είναι δυσα­νά­λογο. Αυτό σχε­τί­ζε­ται άμεσα με τις αυξη­μέ­νες λει­τουρ­γι­κές δαπάνες, κυρίως λόγω του υψηλού ενερ­γεια­κού κόστους και της συνε­χι­ζό­με­νης φορο­λο­γι­κής επι­βά­ρυν­σης. Η οικο­νο­μία των νησιών μας στη­ρί­ζε­ται κατά κύριο λόγο στον του­ρι­σμό, ο οποίος όμως είναι ευά­λω­τος σε κάθε είδους εξω­τε­ρικό ερέ­θι­σμα. Θεωρώ ότι χρεια­ζό­μα­στε ευνοϊ­κό­τε­ρες ρυθ­μί­σεις, φορο­λο­γική ανα­κού­φιση και στήριξη της τοπικής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, για να μπο­ρέ­σουμε να απο­κο­μί­σουμε τα οφέλη από τον αυξα­νό­μενο του­ρι­σμό.

Η οικο­νο­μική πολι­τική της κυβέρ­νη­σης απέ­να­ντι στις επι­χει­ρή­σεις, όχι μόνο δεν αφήνει περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης και κερ­δο­φο­ρίας αλλά μάλλον απο­τρε­πτικά λει­τουρ­γεί θα έλεγα. Είναι σημα­ντικό να ανα­ζη­τη­θούν πόροι που θα μειώ­σουν αυτά τα οικο­νο­μικά βάρη και να ενι­σχύ­σουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεών μας.

Διαβάζω αιτή­ματα που έχετε προ­βά­λει στο Επι­με­λη­τή­ριο κι έχω την αίσθηση ότι πολλά παρα­μέ­νουν ακόμη στο τραπέζι. Τα σημα­ντι­κό­τερα, η «οδύσ­σεια» του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου και η επι­στροφή των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου. Σύμφωνα με την απόφαση του Ecofin και τη δέσμευση της κυβέρ­νη­σης, θα ισχύ­σουν από την 1-1-2025. Η απο­κα­λού­μενη επα­νε­ξέ­ταση του θέματος από την κυβέρ­νηση σε συνάρ­τηση με τα δημο­σιο­νο­μικά περι­θώ­ρια μήπως παρα­πέ­μπουν το θέμα στις καλέν­δες;

Η αλήθεια είναι πως τα ζητή­ματα που ανα­φέ­ρετε, όπως το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο και οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές ΦΠΑ, απο­τε­λούν θεμε­λιώδη αιτή­ματα για την οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα των νησιών μας. Η συνε­χι­ζό­μενη καθυ­στέ­ρηση και η ανα­σφά­λεια γύρω από την εφαρ­μογή τους δημιουρ­γούν δυσμε­νές περι­βάλ­λον για τις επι­χει­ρή­σεις και τους πολίτες της περιοχή μας.

Ως πρό­ε­δρος του Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου, ανα­δει­κνύω σε κάθε ευκαι­ρία εντός και εκτός της χώρας μας, την ανάγκη ενί­σχυ­σης της νησιω­τι­κό­τη­τας και ανα­γνώ­ρι­σης των ιδιαι­τε­ρο­τή­των που απορ­ρέ­ουν από αυτήν. Περίπου 10 χρόνια από την κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, δεν υπο­στεί­λαμε τη σημαία ούτε μια ημέρα. Σε κάθε μας υπό­μνημα, σύσκεψη, συνά­ντηση, η επα­να­φορά των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ είναι η πρώτη μας απαί­τηση. Θα σας θυμίσω και την καταγ­γε­λία προς την Κομι­σιόν και την Επι­τροπή Ευρω­παϊ­κών Κοι­νο­τή­των τον Ιούνιο του 2018, για μη τήρηση του κοι­νο­τι­κού δικαίου την οποία συνυ­πο­γρά­ψαμε μαζί με το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, η ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, η ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, οι δήμαρ­χοι Σάμου, Χίου, Κω, Ρόδου, Λέρου, και βεβαίως τα Επι­με­λη­τή­ρια Λέσβου, Χίου, Σάμου. Οργα­νώ­σαμε συγκέ­ντρωση δια­μαρ­τυ­ρίας, στεί­λαμε αμέ­τρη­τες επι­στο­λές στους αρμό­διους υπουρ­γούς και σε όλες τις κυβερ­νή­σεις από το 2015.

Είναι αναμ­φι­σβή­τητο πως η μεγάλη κερ­δι­σμένη από την συμ­φω­νία του ECOFIN είναι η Ελλάδα και ειδι­κό­τερα τα νησιά μας, αφού πλέον ανοίγει ο δρόμος για την επέ­κταση του ειδικού μέτρου των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ σε όλα τα νησιά από το 2025, που απο­τε­λεί και την πάγια θέση του Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου, αλλά πρέπει να δια­σφα­λί­σουμε ότι δεν θα υπάρ­ξουν καθυ­στε­ρή­σεις ή άλλες δικαιο­λο­γίες, με επί­κληση σε δημο­σιο­νο­μι­κούς περιο­ρι­σμούς.

Οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές Φ.Π.Α. ήταν το τελευ­ταίο μέτρο νησιω­τι­κό­τη­τας. Τα όποια «ημί­με­τρα», τα οποία ήταν προς τη σωστή κατεύ­θυνση όπως το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο, δεν μπορούν να καλύ­ψουν το σημα­ντικό κενό που δημιουρ­γή­θηκε στα νοι­κο­κυ­ριά και στις επι­χει­ρή­σεις από την κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ. Οι χαμηλοί συντε­λε­στές είχαν άμεση επί­δραση στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της τοπικής μας οικο­νο­μίας. Η συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένη έννοια της νησιω­τι­κό­τη­τας είναι σίγουρα πολύ περισ­σό­τερο από ένα Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο, το οποίο και υπο­λει­τουρ­γεί. Η παρούσα συγκυ­ρία, κατα­δει­κνύει πιο εμφα­τικά από ποτέ, την ανάγκη επα­να­φο­ράς του μέτρου των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, πρόταση την οποία επα­να­κα­τα­θέ­σαμε και θα το κάνουμε σε κάθε ευκαι­ρία.

Υπάρχει πρόθεση του Επι­με­λη­τη­ρίου για συμ­με­τοχή σε εξει­δι­κευ­μέ­νες εκθέ­σεις ή δράσεις; Πώς έχει το πρό­γραμμα που έχετε καταρ­τί­σει;

Το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου δίνει ιδιαί­τερη έμφαση στη συμ­με­τοχή σε εξει­δι­κευ­μέ­νες εκθέ­σεις και δράσεις που θα προ­ω­θή­σουν την τοπική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και θα ανα­δεί­ξουν τα ποιο­τικά προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες του τόπου μας. Στόχος μας είναι η ενί­σχυση της εξω­στρέ­φειας και η δημιουρ­γία νέων ευκαι­ριών για τους επι­χει­ρη­μα­τίες. Για το προ­σε­χές διά­στημα έχουμε ήδη προ­γραμ­μα­τί­σει συμ­με­το­χές σε εκθέ­σεις, καθώς και σε δράσεις που θεω­ρούμε ότι θα απο­τε­λέ­σουν μοχλό ανά­πτυ­ξης για την τοπική οικο­νο­μία.

Στόχος μας είναι να προ­ω­θή­σουμε τα τοπικά προ­ϊ­ό­ντα και τις υπη­ρε­σίες, ενι­σχύ­ο­ντας την εξω­στρέ­φεια και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεών μας. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρουμε τη συμ­με­τοχή του Επι­με­λη­τη­ρίου στην έκθεση Philoxenia της Θεσ­σα­λο­νί­κης τον Νοέμ­βριο και στην ΒΟΟΤ 2025 τον Ιανουά­ριο, δράσεις για προ­ώ­θηση της Εκπαί­δευ­σης σε συνερ­γα­σία με την δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση, τα ΕΠΑΛ Δωδε­κα­νή­σου, τα Πανε­πι­στή­μια Αιγαίου και Δυτικής Αττικής, τη συνερ­γα­σία με συλ­λό­γους και σωμα­τεία του νομού μας όπως η διορ­γά­νωση μαθη­τι­κού δια­γω­νι­σμού σε συνερ­γα­σία με τον Σύλλογο Ασφα­λι­στών, Σεμι­νά­ριο ζαχα­ρο­πλα­στι­κής με το Σωμα­τείο Αρτο­ζα­χα­ρο­πλα­στών Δωδε­κα­νή­σου, και πολλά άλλα. Η λίστα προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων για το προ­σε­χές διά­στημα, δράσεων, κα Παμπρή είναι ιδιαί­τερα μεγάλη και χαί­ρο­μαι που το Επι­με­λη­τή­ριό μας βρίσκει ανοι­κτές πόρτες και συνερ­γά­τες για την πραγ­μα­το­ποί­ησή τους.

Είχατε ενθαρ­ρύ­νει μέσω της ΔΕΤΑΠ την υπο­στή­ριξη του­ρι­στι­κών ερευνών σχετικά με τους δείκτες ικα­νο­ποί­η­σης των επι­σκε­πτών μας. Θα υπάρξει κάτι αντί­στοιχο φέτος;

Η διε­ξα­γωγή ερευνών ικα­νο­ποί­η­σης των επι­σκε­πτών μας, είναι σημα­ντικά εργα­λεία για τη στρα­τη­γική ανά­πτυξη του του­ρι­σμού μας.

Οι δείκτες αυτοί μας παρέ­χουν πολύ­τιμα δεδο­μένα για τις προ­τι­μή­σεις, τις προσ­δο­κίες, αλλά και τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι επι­σκέ­πτες μας, βοη­θώ­ντας έτσι στην ποιο­τική βελ­τί­ωση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Εξαι­τίας της παν­δη­μίας, όπως αντι­λαμ­βά­νε­στε, τα 2 προη­γού­μενα έτη δεν πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε. Ωστόσο, για το έτος 2025, προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται ήδη η διε­ξα­γωγή έρευνας ικα­νο­ποί­η­σης επι­σκε­πτών για την Ρόδο, την Κω και την Κάρπαθο. Σκοπός μας είναι, να αντλή­σουμε δεδο­μένα για να επα­να­προσ­διο­ρι­στούμε ως προ­ο­ρι­σμοί. Να εμπλου­τί­σουμε τις υπη­ρε­σίες μας. Να ανα­βαθ­μί­σουμε το προϊόν μας! Οι έρευνες που πραγ­μα­το­ποιεί το Επι­με­λη­τή­ριο είναι Εργα­λεία τόσο για εμάς, όσο και για τους λοιπούς φορείς και για αυτό θα συνερ­γα­στούμε μαζί τους για το βέλ­τι­στο απο­τέ­λε­σμα!

Το Aegean Cuisine και η πρω­το­βου­λία Aegean Cuisine Suggested Products σε συνερ­γα­σία με την TÜV HELLAS ήταν προ­γράμ­ματα που προ­σέ­φε­ραν ποιό­τητα στο του­ρι­στικό προϊόν των νησιών μας. Σε τι στάδιο βρι­σκό­μα­στε τώρα;

Το Aegean Cuisine συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί πυλώνα της γαστρο­νο­μι­κής ταυ­τό­τη­τας των Δωδε­κα­νή­σων. Αυτή τη στιγμή, η πρω­το­βου­λία επε­κτεί­νε­ται με την προ­σθήκη νέων τοπικών παρα­γω­γών και επι­χει­ρή­σεων που πληρούν τα κρι­τή­ρια ποιό­τη­τας. Η συνερ­γα­σία με την TÜV HELLAS ενι­σχύει την αξιο­πι­στία και την πιστο­ποί­ηση των προ­ϊ­ό­ντων, προ­σφέ­ρο­ντας μία ακόμα εγγύηση προς τους επι­σκέ­πτες για την ποιό­τητα των προ­τά­σεών μας. Βρι­σκό­μα­στε σε φάση ανα­νέ­ω­σης και επέ­κτα­σης των προ­γραμ­μά­των αυτών, με στόχο την περαι­τέρω ενί­σχυση της τοπικής γαστρο­νο­μίας. Σταθμό στο γευ­στικό και πολι­τι­σμικό ταξίδι του Δικτύου Aegean Cuisine απο­τέ­λεσε η σήμανση των τοπικά παρα­γό­με­νων προ­ϊ­ό­ντων, τρο­φί­μων και ποτών, ως προ­τει­νό­μενα προ­ϊ­ό­ντα Aegean Cuisine (recommended products). Πρό­κει­ται για προ­ϊ­ό­ντα που παρά­γο­νται στα Δωδε­κά­νησα και τα οποία πληρούν συγκε­κρι­μέ­νες προ­δια­γρα­φές. Έτσι, ο επισκέπτης-καταναλωτής έχει πλέον ένα ακόμα σημείο ανα­φο­ράς και μπορεί να ξεχω­ρί­σει ένα δωδε­κα­νη­σιακό προϊόν, το οποίο περι­κλείει μέσα του όχι μόνο τοπικές πρώτες ύλες αλλά και τέχνη, παρά­δοση, μεράκι, και φιλο­ξε­νία. Έχουμε 19 δια­φο­ρε­τι­κές κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων, από 350 κωδι­κούς που παρά­γο­νται από 55 επι­χει­ρή­σεις που λει­τουρ­γούν σε 9 νησιά του νομού μας! Στόχος μας, τα δωδε­κα­νη­σιακά προ­ϊ­ό­ντα να είναι ανα­γνω­ρί­σιμα, να ενι­σχύ­σουμε την εξω­στρέ­φειά τους και φυσικά, να αυξηθεί η παρα­γωγή ώστε, να μειω­θούν οι εισα­γω­γές ομοει­δών προ­ϊ­ό­ντων και να μειωθεί το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα!

Από τον Μάιο του 2022 είχατε δηλώσει ότι σε ενδε­χό­μενη αλλαγή του ορίου θητείας του επι­με­λη­τη­ρια­κού νόμου, θα είστε ξανά υπο­ψή­φιος για την προ­ε­δρία του ΕΒΕΔ. Αντί­πα­λος βρέθηκε; Γιατί εξ όσων αντι­λαμ­βά­νο­μαι εσείς και η παρά­ταξή σας είστε έτοιμοι για τις εκλογές της 7-8ης Δεκεμ­βρίου.

Κύριο μέλημα της παρά­τα­ξής μας είναι να συνε­χί­σουμε το έργο που ξεκι­νή­σαμε με γνώμονα την προ­ά­σπιση των συμ­φε­ρό­ντων και των δικαιω­μά­των των τοπικών επι­χει­ρή­σεων των νησιών μας. Η παρά­ταξή μας, η ομάδα με την οποία πορευ­τή­καμε και κλη­θή­καμε να δια­χει­ρι­στούμε τις απα­νω­τές κρίσεις στην οικο­νο­μία, είμαστε έτοιμοι μαζί με νέους συνα­δέλ­φους που ήρθαν κοντά μας, για να συνε­χί­σουμε το έργο μας σε κάθε νησί. Έχουμε δια­μορ­φώ­σει ένα σαφές και ρεα­λι­στικό πλάνο για τη στήριξη των τοπικών επι­χει­ρή­σεων και την προ­ώ­θηση της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης. Σε ό,τι αφορά τους πιθα­νούς ενδια­φε­ρό­με­νους για τη θέση του προ­έ­δρου του Επι­με­λη­τη­ρίου, το μόνο που μπορώ να πω είναι πως είναι υγιές να υπάρχει ενδια­φέ­ρον. Δεν αντι­με­τω­πίζω τις εκλογές ως «αντι­πα­λό­τητα», αλλά ως μία δημο­κρα­τική δια­δι­κα­σία στην οποία κάθε υπο­ψή­φιος έχει την ευκαι­ρία να κατα­θέ­σει το όραμά του για το Επι­με­λη­τή­ριο. Από εκεί και πέρα, εμείς καλού­μα­στε να αντα­πο­κρι­θούμε στις απαι­τή­σεις της περιό­δου και στις ανάγκες των συνα­δέλ­φων μας σε μια κρίσιμη περίοδο.

Κάνο­ντας έναν σύντομο απο­λο­γι­σμό της θητείας σας στο τιμόνι του ΕΒΕΔ, ποια θεω­ρείτε τα σημα­ντι­κό­τερα επι­τεύγ­ματά που πετύ­χατε;

Μέσα στην τελευ­ταία 20ετία που υπηρετώ τον επι­με­λη­τη­ριακό θεσμό, και που στα περισ­σό­τερα χρόνια από αυτά, τα μέλη του φορέα μας με τίμησαν με την επιλογή τους να τους εκπρο­σωπώ ως πρό­ε­δρος σε αυτή την παρα­τε­τα­μένη περίοδο αστά­θειας η μόνη σταθερά μας ήταν οι διαρ­κείς ανα­τρο­πές.

Κλη­θή­καμε να δια­χει­ρι­στούμε τις επι­πτώ­σεις:

-μιας δεκα­ε­τούς οικο­νο­μι­κής κρίσης,

-των capital controls,

-του δυσα­νά­λο­γου βάρους των μετα­να­στευ­τι­κών ροών που σήκωσαν και σηκώ­νουν τα νησιά μας

– των κρίσεων στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις που έχουν άμεσο αντί­κτυπο στην τοπική μας οικο­νο­μία

-της κατάρ­ρευ­σης μεγάλων tour operators όπως η Thomas Cook

-της παν­δη­μίας και του lockdown,

-του παγώ­μα­τος του του­ρι­σμού και των μετα­κι­νή­σεων παγκο­σμίως

-της ενερ­γεια­κής κρίσης ως απο­τέ­λε­σμα της εισβο­λής της Ρωσίας στην Ουκρα­νία,

-του πολέμου που μαί­νε­ται στη Μέση Ανατολή.

Η αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών όλων των κρίσεων που δια­χει­ρι­στή­καμε και ως Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου και ως επι­χει­ρή­σεις, κρί­νε­ται απο­τε­λε­σμα­τική με δεδο­μένο ότι είμαστε σήμερα εδώ και σχε­διά­ζουμε την επόμενη ημέρα.

Το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, σε όλο αυτό το διά­στημα και παρά τις δυσκο­λίες, στάθηκε δίπλα στην κοι­νω­νία και στις ανάγκες της. Χρη­μα­το­δο­τή­σαμε δράσεις, εκδη­λώ­σεις και ιδρύ­ματα, επεν­δύ­σαμε στην εκπαί­δευση της επό­με­νης γενιάς των επι­χει­ρη­μα­τιών, δια­θέ­σαμε χρήματα για κοι­νω­φε­λείς σκοπούς, γιατί κύρια και απάνω απ΄όλα μας ενδια­φέ­ρει η κοι­νω­νική συνοχή.

Από το Αγα­θο­νήσι μέχρι την Κάσο και από την Αστυ­πά­λαια μέχρι το Καστελ­λό­ριζο, επι­τε­λέ­σαμε σημα­ντικό έργο βάζο­ντας πάνω απ΄όλα τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Στη διάρ­κεια των μεγάλων κρίσεων, ελή­φθη­σαν μέτρα στή­ρι­ξης και δια­τέ­θη­καν εργα­λεία χρη­μα­το­δό­τη­σης, και γνω­ρί­ζετε πολύ καλά ότι τον δρόμο τον ανοί­ξαμε με τις δικές μας δυνά­μεις.

Αν κάτι μάς δίδαξε η 20ετής αυτή περί­ο­δος των μεγάλων και πρω­τό­γνω­ρων κρίσεων, είναι πώς να βρί­σκουμε λύσεις και να είμαστε έτοιμοι να αντα­πο­κρι­θούμε σε όποια αλλαγή και οποια­δή­ποτε κρίση προ­κύ­πτει. Ανα­ζη­τή­σαμε διε­ξό­δους, επεν­δύ­σαμε στην εξω­στρέ­φεια, αξιο­ποιούμε όλα τα δια­θέ­σιμα εργα­λεία και πλέον με αισιο­δο­ξία σχε­διά­ζουμε την επόμενη ημέρα. Κι αυτή είναι η επόμενη μεγάλη πρό­κληση για τον επι­με­λη­τη­ριακό θεσμό.

Ως Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, είμαστε υπε­ρή­φα­νοι για τις 25.000 επι­χει­ρή­σεις μέλη μας και για όλα όσα μαζί έχουμε επι­τύ­χει. Και θα κατα­φέ­ρουμε ακόμα περισ­σό­τερα.