«Να μην υπάρξει άλλη Ελένη»

Δια­δρομή Αλε­ξαν­δρού­πολη – Διδυ­μό­τειχο. Από το παρά­θυρο του αυτο­κι­νή­του κοι­τούσα τις καλ­λιέρ­γειες με τα ηλιο­τρό­πια που έλαμπαν κάτω από τον ήλιο. Σκε­φτό­μουν πως το ίδιο θέαμα θα έβλεπε κάθε φορά και η Ελένη Τοπα­λούδη σε αυτήν τη μακρό­συρτη ευθεία του γυρι­σμού στο σπίτι μέσα από τους αγρούς της Θράκης. Η φοι­τή­τρια είχε αερο­πο­ρικά εισι­τή­ρια επι­στρο­φής από τη Ρόδο στις 11 Δεκεμ­βρίου του 2018. Δεν πρόλαβε να ταξι­δέ­ψει. Στις 28 Νοεμ­βρίου, το άψυχο σώμα της βρέθηκε να επι­πλέει στους Πεύκους, κοντά στη Λίνδο. Ηταν ένα έγκλημα που συγκλό­νισε για τη βιαιό­τητά του. Μια δίκη που απα­σχό­λησε την κοινή γνώμη όσο λίγες στο παρελ­θόν. Δύο νεαροί δράστες που κατα­δι­κά­στη­καν σε ισόβια κάθειρξη «συν 15 χρόνια». Και δυο γονείς που στά­θη­καν με απί­στευτη αξιο­πρέ­πεια στην τρα­γω­δία που τους βρήκε. Αυτούς θα συνα­ντού­σαμε με τον Αλέ­ξαν­δρο Αβρα­μίδη, τον φωτο­γράφο της «Κ».

Ο πατέρας της μας περί­μενε όρθιος στο μπαλ­κόνι. Η ψηλή ανα­γνω­ρί­σιμη φιγούρα έγνεφε για να μας δώσει οδηγίες να βρούμε την πολυ­κα­τοι­κία. Και η μάνα της, μαυ­ρο­ντυ­μένη, εξου­θε­νω­μένη από το πένθος, ήταν στην πόρτα του δια-μερίσματος. Το σαλόνι είχε θέα στη μεγάλη εκκλη­σία του Διδυ­μο­τεί­χου, την Παναγία την Ελευ­θε­ρώ­τρια. Ομως το βλέμμα στα­μα­τούσε πιο πριν. Φωτο­γρα­φίες της Ελένης από τη βάπτισή της, φωτο­γρα­φίες από το δημο­τικό και το γυμνά­σιο, φωτο­γρα­φίες με το χαμό­γελο της πρώτης νιότης, φωτο­γρα­φίες με τον μικρό της αδελφό, τον Πέτρο. Ολες συγκε­ντρω­μέ­νες δίπλα στο παρά­θυρο, σαν εικο­νο­στάσι μαζί με σκίτσα, ποι­ή­ματα και εικόνες αγίων.

Τα άλλα ερω­τή­ματα

Τα ερω­τή­ματα του εγκλή­μα­τος έχουν απα­ντη­θεί. Μένουν όμως άλλα, εξίσου σημα­ντικά. Πόσοι εν δυνάμει θύτες υπάρ­χουν σε επαρ­χιακά μέρη όπου ανθεί η τοπική ομερτά στη βίαιη συμπε­ρι­φορά νεαρών; Πόσοι βιασμοί μένουν ατι­μώ­ρη­τοι γιατί τα θύματα είναι ανή­λι­κες, αλλο­δα­πές, του­ρί­στριες, γυναί­κες με θέματα ανα­πη­ρίας; Γιατί το 2020 το πρότυπο του νταή γίνεται ακόμα απο­δε­κτό στο σχολείο ή το πανε­πι­στή­μιο, όπως φάνηκε και από την περί­πτωση του αδι­κο­χα­μέ­νου Βαγγέλη Για­κου­μάκη; Σειρά από ερω­τή­σεις που οδηγούν σε μία ακόμα: Ο βιασμός και ο θάνατος της Ελένης Τοπα­λούδη μας έδωσε μια διαυγή εικόνα για τη θέση της γυναί­κας στην ελλη­νική κοι­νω­νία. Είμαστε δια­τε­θει­μέ­νοι να αλλά­ξουμε τα πράγ­ματα ή θα εξα­κο­λου­θούμε να ακούμε πως το θύμα προ­κα­λεί τον βιασμό του;

Καθί­σαμε στο τραπέζι με τους γονείς, που επέ­με­ναν πρώτα να ξεκου­ρα­στούμε και να δρο­σι­στούμε και μετά να ξεκι­νή­σουμε. «Πώς είσαστε;» ψιθύ­ρισα. «Οσο περνάει ο καιρός χει­ρό­τερα» λέει η Κούλα Τοπα­λούδη. «Τώρα νιώθω την απώλεια, κατα­λα­βαίνω ότι δεν θα την ξαναδώ. Και αυτό πονάει πάρα πολύ. Ενας πόνος καθη­με­ρι­νός, αβά­στα­χτος και τυραν­νι­κός. Δεν μπορώ να το δια­χει­ρι­στώ, να δεχθώ ότι έχασα το παιδί μου με αυτόν τον απο­τρό­παιο, βάρβαρο τρόπο. Πολλές φορές κάθε ημέρα το μυαλό μου είναι σ’ αυτήν τη σκηνή που την πήρε ο Λουτσάι και την πήγε σε αυτό το σπίτι-κολαστήριο στους Πεύκους. Σχη­μα­τίζω εικόνες από αυτά που μάθαμε μέσα από τη δικο­γρα­φία για το τι πέρασε. Ταυ­τί­ζο­μαι με τον πόνο της, με τις κραυγές της. Eχω πολλά ανα­πά­ντητα γιατί. Για 3,5 ώρες μπο­ρού­σαν να τη σώσουν. Και δεν έκαναν τίποτε. Και απο­φά­σι­σαν για τη ζωή της Ελένης, χωρίς την Ελένη και χωρίς εμάς».

«Τώρα νιώθω την απώλεια, κατα­λα­βαίνω ότι δεν θα την ξαναδώ. Και αυτό πονάει πάρα πολύ. Ενας πόνος καθη­με­ρι­νός, αβά­στα­χτος και τυραν­νι­κός. Δεν μπορώ να το δια­χει­ρι­στώ, να δεχθώ ότι έχασα το παιδί μου με αυτόν τον απο­τρό­παιο, βάρβαρο τρόπο», λέει η Κούλα Τοπα­λούδη, κρα­τώ­ντας ένα πορ­τρέτο της αδι­κο­χα­μέ­νης Ελένης.

Ανάβει τσιγάρο. «Δεν πήραν υπόψη πως πίσω από την Ελένη κρύ­βο­νται γονείς. Μια μάνα που τη μεγά­λωσε από βρέφος και την έκανε δύο μέτρα κοπε­λάρα. Από την ώρα που την ένιωσα μέσα στο κορμί μου, ασχο­λή­θηκα μαζί της με νανου­ρί­σματα, με κλασική μουσική, με κείμενα αρχαία. Είχα μανία με το αρχαίο κείμενο, από την εφηβική μου ηλικία σαν μαθή­τρια του κλα­σι­κού. Και δεν ήμουν και μικρή, ήμουν 34 χρόνων όταν την γέννησα. Ηταν μια συνει­δητή γέννα, ήξερα δηλαδή τι ήθελα από αυτό το ανθρω­πάκι που έφερνα στην ζωή. Την αγάπησα πιο πάνω από κάθε τι. Τώρα δεν έχω τίποτα. Μόνο ανα­μνή­σεις, φωτο­γρα­φίες και τα πράγ­ματά της. Και προ­σπαθώ με τα μάτια της ψυχής μου να την ονει­ρευτώ. Και αυτό είναι μια ψευ­δαί­σθηση. Παρα­καλώ να έρθει στον ύπνο μου εδώ και 18-19 μήνες, δεν ήρθε ποτέ.

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΠΟΥΡΝΑΡΑ

»Η νύχτα είναι φοβερή, μεγάλος καημός Δεν μπορώ να κοιμηθώ και έρχομαι εδώ πάντα στην τρα­πε­ζα­ρία και γράφω. Και προ­σπαθώ μέσα από το γράψιμο που είναι ψυχο­θε­ρα­πευ­τικό να πάρω απα­ντή­σεις. Ρωτάω, απαντάω εγώ για λογα­ρια­σμό της Ελένης. Και περι­μένω πότε θα ξημε­ρώ­σει. Μπαίνω, βγαίνω, μπαλκόνι-τραπεζαρία, μπαλκόνι-έξω, λου­λού­δια, παρ­τέ­ρια, ουρανός, κάθε νύχτα, αυτό το ίδιο. Σε τίποτα δεν δια­φέ­ρει το ένα βράδυ από το άλλο. Από την πρώτη στιγμή που συνέβη μέχρι και εχθές έτσι θα πάει η ζωή μου».

«Σπάνια θα υπάρξει βραδιά που θα κοι­μη­θούμε εντάξει», λέει ο Γιάννης Τοπα­λού­δης. «Μόλις σκέ­φτο­μαι τι πέρασε το κορίτσι μου, τι πέρασε το παιδί μας αυτές τις τελευ­ταίες στιγμές αυτο­μά­τως ξυπνάω. Αυτό έρχεται στο μυαλό μας, όπως και η τελευ­ταία εικόνα όταν πήγε ο Αλβανός και την πήρε κάτω από το σπίτι της. Αυτή η τελευ­ταία ζωντανή εικόνα της. Και πιστεύω πως κάθε γονιός αν είχε κάτι τέτοιο να αντι­με­τω­πί­σει θα βασα­νι­ζό­ταν κάθε βράδυ με αυτούς τους εφιάλ­τες».

Το δίλημμα

Ανα­ρω­τή­θηκα αν μετά­νιω­σαν για το ότι μεγά­λω­σαν την κόρη τους με τόση καλο­σύνη. Εκπαι­δευ­τι­κοί και οι δύο στο επάγ­γελμα, φαί­νο­νται από την πρώτη στιγμή άνθρω­ποι τρυ­φε­ροί και καλο­προ­αί­ρε­τοι. «Αυτό είναι ένα δίλημμα, πολλές φορές το σκέ­φτηκα» απαντά η Κούλα. «Λέω μήπως έκανα κακό που παρου­σί­αζα τους ανθρώ­πους καλούς; Η πολλή αγάπη που της δώσαμε, η αίσθηση ότι γύρω της υπάρχει καλο­σύνη των ανθρώ­πων; Αυτό υπάρχει και μέσα από τη ζωή μας, αυτό της δείξαμε, ότι εμπι­στευό­μα­στε τους ανθρώ­πους, ότι αγαπάμε, δεν κοροϊ­δεύ­ουμε, συμ­βι­βα­ζό­μα­στε με το δια­φο­ρε­τικό». Για να συμπλη­ρώ­σει: «Η Ελένη ήξερε πράγ­ματα, ήξερε ότι δεν είναι τόσο αγγε­λικά πλα­σμέ­νος όλος ο κόσμος». Ο πατέρας της πήρε τον λόγο: «Ο ρόλος του γονιού είναι να μιλάει στο παιδί για τις κακο­το­πιές. Αλλά όμως δεν μπορείς να του πεις: “Κοίταξε αυτόν που θα κάνεις παρέα μπορεί και να είναι δολο­φό­νος”. Δεν μπορείς να το πεις αυτό διότι δεν θα ήμασταν κοι­νω­νία ανθρώ­πων, θα ήμασταν ζούγκλα. Υπάρ­χουν τέρατα γύρω μας που είναι ντυμένα με άλλη προβιά καλο­προ­αί­ρετη, επι­φα­νειακή, δεν μπορεί εύκολα να τα δια­κρί­νει δυστυ­χώς κάποιο παιδί της ηλικίας των 20 ετών. Αυτά τα άτομα πάντα και παντού θα υπάρ­χουν. Πρέπει όμως εμείς ως κοι­νω­νία, ως γονείς, ως σχολείο να μαθαί­νουμε τα παιδιά μας να γίνο­νται κακο­προ­αί­ρετα; Να βλέπουν ένα ποτήρι μισο­ά­δειο και όχι μισο­γε­μάτο; Εμείς πάντα και την Ελένη και το δεύτερο παιδί μας, τον Πέτρο, τον συμ­βου­λεύ­ουμε να βλέπει το ποτήρι μισο­γε­μάτο. Με την έννοια ότι πρέπει να προ­σέ­χει μεν αλλά να κάνει φιλίες, να σέβεται τους διπλα­νούς του, να σέβεται το δια­φο­ρε­τικό».

«Γονιός είναι πολλά πράγ­ματα, ο πιο δύσκο­λος ρόλος»

Σε πολλές από τις συνε­ντεύ­ξεις τους, η Κούλα και ο Γιάννης Τοπα­λού­δης στρέ­φο­νται ενα­ντίον των γονιών των δραστών. Εξα­κο­λου­θούν και τώρα να το λένε δίχως περι­στρο­φές: «Αυτοί ήταν οι δολο­φό­νοι. Αυτοί πρώτοι δολο­φό­νη­σαν τα παιδιά τους και στη συνέ­χεια αυτά τα τέρατα που έσπει­ραν, δολο­φό­νη­σαν το δικό μου το παιδί που δεν τους έφταιξε σε τίποτα. Η Ελένη ένα παιδί που θα ήθελε κάθε ελλη­νική οικο­γέ­νεια να το έχει, ένα καλό κορίτσι, δοτικό, φιλό­τιμο, αξια­γά­πητο, ναζιά­ρικο, αγα­πιό­τανε. Εβγαζε από το στόμα της την μπουκιά να στη δώσει αν δεν είχες», λέει η Κούλα συνε­χί­ζο­ντας: «Ο πατέρας του Κού­κουρα, αυτός ο υπο­τί­θε­ται ευυ­πό­λη­πτος πολίτης… Δεν έβλεπε την βία που είχε το παιδί του; Επτά σχολεία άλλαξε και σχολείο δεν τελεί­ωσε. Συνεχώς δημιουρ­γούσε προ­βλή­ματα. Ο πατέρας έλεγε πως ο γιος του στο­χο­ποιεί­ται, τον έχουν βάλει στο κέντρο οι δάσκα­λοι και οι καθη­γη­τές, ποτέ δεν παρα­δε­χό­ταν τη βίαιη συμπε­ρι­φορά του γιου του. Ηταν ένα παιδί που εμφα­νι­ζό­ταν με κλομπ, με σου­γιά­δες, με μηχανές. Ο γονιός “αγρόν ηγόρασε”. Η μάνα του, δε, ούτε καν ασχο­λή­θηκε συνει­δητά και υπεύ­θυνα με το μεγά­λωμα του γιου της. Γιατί η βία και η επι­θε­τική συμπε­ρι­φορά και στο σπίτι εκδη­λώ­νο­νται, όχι μόνο στον χώρο του σχο­λείου. Αλλά εγώ έχω πρό­βλημα με τους γονείς του Λουτσάι. Γιατί από τη γει­το­νιά τους οι άνθρω­ποι έλεγαν ότι βρο­ντούσε τις πόρτες και οι φωνές τους ακού­γο­νταν στα πεζο­δρό­μια. Συνεν­νο­ή­θηκε με τον Κού­κουρα, να την πάνε εκεί στους Πεύκους να τη βιάσουν και επειδή αρνή­θηκε, το όχι της το πλήρωσε με θάνατο».

«Το ίδιο θα έκαναν και στο άλλο κορι­τσάκι με τα ανα­πη­ρικά προ­βλή­ματα που πήγε να βιάσει ο Λουτσάι τέσ­σε­ρις μέρες μετά τον θάνατο της Ελένης αν αυτό είχε αρνηθεί και αντι­δρά­σει. Είμαι σίγου­ρος», δηλώνει ο πατέρας. «Στο δικα­στή­ριο λέω στον πατέρα του Κού­κουρα: “Καλά εδώ άλλαξε τόσα σχολεία, σου είπαν οι δάσκα­λοι οι καθη­γη­τές τόσα, εσύ γιατί δεν πήγες τον γιο σου σε κάποιον ειδικό και έκανες τέτοια ζημιά, την κόρη μου την έστειλε ο γιος σου στο χώμα και ο γιος σου κατα­στρά­φηκε και τώρα πάει στη φυλακή. Ποιος είναι ο υπεύ­θυ­νος;”. Δεν είπε τίποτα φυσικά. Για να γίνει κάποιος γονιός, δεν πάει να πει σπέρνω εγώ ένα παιδί στην κοιλιά της γυναί­κας μου. Γονιός είναι πολλά πράγ­ματα που δυστυ­χώς οι περισ­σό­τε­ροι από εμάς δεν αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τη δυσκο­λία του ρόλου. Και η μαγική λέξη είναι μία, τόσο απλή αλλά συνάμα τόσο σύνθετη: έμπρα­κτη αγάπη, αγάπη δεν σημαί­νει όμως παίρνω και δίνω λεφτά. Ετσι το κατα­στρέ­φεις το παιδί, το πετάς στον Καιάδα».

Ο πατέρας της δολο­φο­νη­μέ­νης φοι­τή­τριας Ελένης Τοπα­λούδη ευχα­ρι­στεί, συγκι­νη­μέ­νος, πολίτες που συγκε­ντρώ­θη­καν στο Εφετείο Αθηνών την ημέρα της αναγ­γε­λίας της από­φα­σης του δικα­στη­ρίου (Φωτ. ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΚΩΣΤΑΣ ΤΣΙΡΩΝΗΣ) .

Ο ίδιος ανα­τρέ­χει στον τρόπο που μεγά­λωσε την κόρη του: «Στην Ελένη δεν αγο­ρά­ζαμε μόνο άπειρα βιβλία, θέλαμε να έχει παρα­στά­σεις. Την πήγαμε στην Αθήνα πόσες φορές, την πήγαμε στο Πολυ­τε­χνείο να αφήσει εκεί ένα λου­λούδι, στην Ακρό­πολη, στο Μουσείο, στον Παρ­θε­νώνα, εννο­εί­ται σε θέατρα και τα ίδια κάναμε και στον Πέτρο μας. Ηδη είναι 14 ετών· τρεις φορές πήγε στην Ακρό­πολη, τρεις φορές πήγε στο Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, πόσες φορές πήγαμε στο θέατρο», λένε οι γονείς.

Εμφα­νί­ζε­ται ο μικρός γιος για να μας χαι­ρε­τή­σει. Παρότι μαθητής γυμνα­σίου, ο Πέτρος έχει φτάσει στο μπόι τον πατέρα του. Πηγαί­νουμε και στο δωμάτιο της Ελένης. Σε μια βιβλιο­θήκη στον τοίχο είναι στρι­μωγ­μένα τα κου­κλά­κια και τα λού­τρινα ζωάκια της. Τέτοια είχε και στο υπνο­δω­μά­τιό της στη Ρόδο. Στο σαλόνι παρα­τηρώ και δύο ακόμα φωτο­γρα­φίες: η μητέρα της Κούλας και ο πατέρας του Γιάννη πέθαναν πριν από λίγο καιρό. Η πίεση που δέχθη­καν η οικο­γέ­νεια και ο συγ­γε­νι­κός κύκλος ήταν τρομερή.

Αγνω­στες πτυχές του δρά­μα­τος ξετύ­λιξε το ζεύγος Τοπα­λούδη, που άνοιξε την πόρτα του σπιτιού του στην «Κ».

Φωτο­γρα­φίες της Ελένης μαζί με άλλες της οικο­γέ­νειας δίπλα στο παρά­θυρο, σαν εικο­νο­στάσι, πλάι σε σκίτσα, ποι­ή­ματα και εικόνες αγίων.