Υποβρύχιο «κρυφτούλι» της Τουρκίας νότια από το Καστελλόριζο

Λεπτές ισορ­ρο­πίες, που απαι­τούν γερά νεύρα από την Αθήνα και τη Λευ­κω­σία, ανα­πτύσ­σο­νται στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπως προ­κύ­πτει από την κινη­τι­κό­τητα των Τούρκων σε όλα τα επίπεδα. Μετά το πλήγμα στην κυπριακή κυριαρ­χία εντός της υφα­λο­κρη­πί­δας της και τις προει­δο­ποι­ή­σεις για έρευνες στην ελλη­νική πλευρά της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, οι Τούρκοι έχουν απο­δυ­θεί σε έναν αγώνα αμφι­σβή­τη­σης όλων των κινή­σεων που κάνει στην επι­χει­ρη­σιακή θαλάσ­σια σκα­κιέρα η Αθήνα. Πρα­κτικά, η Αγκυρα προει­δο­ποιεί για «κρυφτό» υπο­βρυ­χίων στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο για τους επό­με­νους μήνες, οι οποίοι θεω­ρού­νται κρί­σι­μοι από την Αθήνα για την εκδί­πλωση της νέας τουρ­κι­κής κίνησης, δηλαδή την απο­στολή του ερευ­νη­τι­κού πλοίου «Ορούτς Ρέις» στα νότια της Ρόδου και του Καστελ­λό­ρι­ζου.

Η Αθήνα δέσμευσε προ ημερών, με οδηγία για άσκηση υπο­βρυ­χίων (SubNOTAM) που έχει κοι­νο­ποι­η­θεί στο ΝΑΤΟ, μια μεγάλη περιοχή μεταξύ Καστελ­λό­ρι­ζου, Ρόδου και Καρ­πά­θου και συγκε­κρι­μένα για μια περίοδο ενός μήνα από τα μέσα Αυγού­στου έως τα μέσα Σεπτεμ­βρίου. Η αντί­δραση της Αγκυρας ήταν άμεση, καθώς αντέ­δρασε και σε διπλω­μα­τικό επίπεδο εξαι­ρε­τικά επι­θε­τικά, ενώ σε δεύτερο χρόνο εξέδωσε πανο­μοιό­τυπη SubNOTAM, η οποία επι­κα­λύ­πτει την αντί­στοιχη ελλη­νική τόσο γεω­γρα­φικά όσο και ημε­ρο­λο­γιακά.

Μια δεύτερη ένδειξη της τουρ­κι­κής επι­θε­τι­κό­τη­τας κατα­γρά­φηκε ενόψει της μεγάλης αερο­ναυ­τι­κής άσκησης «Θαλασ­σό­λυ­κος» που ξεκι­νάει την ερχό­μενη εβδο­μάδα και θα εξε­λι­χθεί στη Μαύρη Θάλασσα, στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και στο Αιγαίο από τις 13 έως τις 25 Μαΐου, με τη συμ­με­τοχή 131 πλοίων, 57 αερο­σκα­φών και 33 ελι­κο­πτέ­ρων. Αυτή τη φορά οι Τούρκοι ζητούν την ακύρωση προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων βολών με πυραύ­λους Πάτριοτ, των γερ­μα­νι­κών ενόπλων δυνά­μεων (Ε.Δ.) από το Πεδίο Βολής Κρήτης (ΠΒΚ), διότι έχουν δεσμεύ­σει για ασκή­σεις με υπο­βρύ­χια ολό­κληρη την περιοχή στα βόρεια του νησιού, από το δυτικό έως και το ανα­το­λικό άκρο του. Στο ΠΒΚ οι βολές από τις ξένες Ε.Δ.-χρήστες και συν­δρο­μη­τές των εγκα­τα­στά­σεων προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται ακόμα και ένα χρόνο νωρί­τερα, ως εκ τούτου είναι αδύ­να­τον οι Τούρκοι να μη γνώ­ρι­ζαν για τη συγκε­κρι­μένη γερ­μα­νική δρα­στη­ριό­τητα.

Στην Αθήνα, πάντως, έχει επι­λε­γεί μια τακτική που να δείχνει στους Τούρ­κους την ετοι­μό­τητα που υπάρχει. Είναι ενδει­κτικό ότι, την περα­σμένη Τετάρτη, από την Τουρκία χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν συνο­λικά 20 αερο­σκάφη και ελι­κό­πτερα για τις παρα­βιά­σεις του ελλη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου, για την ανα­χαί­τιση των οποίων η Πολε­μική Αερο­πο­ρία (Π.Α.) απο­γεί­ωσε συνο­λικά 30 μαχη­τικά. Η επιλογή του ΓΕΕΘΑ ήταν η σαφής εκπομπή ενός μηνύ­μα­τος των δυνα­το­τή­των που υφί­στα­νται, παρά τη γενική επιλογή δια­τή­ρη­σης χαμηλών τόνων και νηφα­λιό­τη­τας από την Αθήνα.

Μετά την εισβολή του «Φατίχ» στην κυπριακή ΑΟΖ, ανα­δια­μορ­φώ­νο­νται ελαφρώς και οι θέσεις των διεθνών παρα­γό­ντων που έχουν ρόλο στην περιοχή. Κατ’ αρχάς προ­κύ­πτει μια ουσια­στική ανα­βάθ­μιση της παρου­σίας των Γάλλων, όπως φάνηκε και από τις επαφές του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας Νίκου Χρι­στο­δου­λίδη στο Παρίσι, αλλά και τη συζή­τηση που είχε στο Σιμπίου της Ρου­μα­νίας την περα­σμένη Πέμπτη ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμα­νουέλ Μακρόν. Σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, οι δύο ηγέτες μίλησαν για την αύξηση της στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας των Γάλλων στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Ανα­μέ­νε­ται, πάντως, να φανεί πώς θα εξε­λι­χθεί η γαλλική παρου­σία, τη στιγμή που η Ιταλία μοιάζει να έχει απο­συρ­θεί από το διπλω­μα­τικό παι­χνίδι.

Μάλιστα, ο έμμεσος αλλά σαφής υπαι­νιγ­μός του Ιταλού πρω­θυ­πουρ­γού Τζου­ζέπε Κόντε για απο­χώ­ρηση από το σχέδιο του αγωγού EastMed έχει ενερ­γο­ποι­ή­σει νέες συζη­τή­σεις, τις οποίες προωθεί η Ιερου­σα­λήμ. Οι Ισραη­λι­νοί εμφα­νί­ζο­νται πρό­θυ­μοι ανα­ζή­τη­σης εναλ­λα­κτι­κής δια­δρο­μής για τον αγωγό, ακόμα και μέσω των Βαλ­κα­νίων, μέσω δηλαδή της Βόρειας Μακε­δο­νίας. Από τους περι­φε­ρεια­κούς παρά­γο­ντες, η στάση των Αιγυ­πτίων είναι εξίσου αρνη­τική έναντι των Τούρκων. Η Αγκυρα και το Κάιρο έχουν συνο­λικά απο­κλί­νο­ντα συμ­φέ­ρο­ντα, όπως, για παρά­δειγμα, στη δια­μορ­φού­μενη πολι­τική κατά­σταση στη Λιβύη και στο Σουδάν, η οποία εξε­λίσ­σε­ται αρνη­τικά για τα τουρ­κικά συμ­φέ­ρο­ντα και στις δύο περι­πτώ­σεις.

Ο αμε­ρι­κα­νι­κός παράγων

Ο πλέον σημα­ντι­κός παράγων για τη δύσκολη περίοδο που ακο­λου­θεί είναι, βεβαίως, η Ουά­σιγ­κτον. Σε πρα­κτικό επίπεδο υπάρχει ειλημ­μένη απόφαση, πολύ πριν από την ανα­χώ­ρηση του «Φατίχ» για την κυπριακή ΑΟΖ, για τακτική παρου­σία του αμε­ρι­κα­νι­κού ναυ­τι­κού σε ελλη­νικά αλλά και σε κυπριακά λιμάνια. Η επί­δειξη της σημαίας των ΗΠΑ απο­τε­λεί μια παρά­με­τρο που συμ­βάλ­λει στο αίσθημα ασφά­λειας, ωστόσο στη Λευ­κω­σία θα επι­θυ­μού­σαν ορι­σμέ­νες εξε­λί­ξεις σε τομείς όπως η άρση της απα­γό­ρευ­σης πώλησης αμε­ρι­κα­νι­κών οπλικών συστη­μά­των προς την Κυπριακή Δημο­κρα­τία. Ηδη στη Λευ­κω­σία θεω­ρεί­ται πολύ σημα­ντική η πρό­σκληση των κυπρια­κών Ε.Δ. σε μικρής κλί­μα­κας ασκή­σεις, οι οποίες διορ­γα­νώ­νο­νται από τις ΗΠΑ και τους συμ­μά­χους τους. Επίσης, στη Λευ­κω­σία υπάρχει ανα­κού­φιση και για την υπο­στη­ρι­κτική στάση που έδειξε η Μόσχα δίχως καμία περι­στροφή.

Ενα από τα ερω­τή­ματα που πλα­νώ­νται τις τελευ­ταίες ημέρες αφορά και τον σχε­δια­σμό της Αθήνας να επε­κτεί­νει την αιγια­λί­τιδα ζώνη από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο. Φαί­νε­ται ότι ο σχε­δια­σμός αυτός προ­χω­ρεί, ανε­ξάρ­τητα από την κατά­σταση στην Αλβανία, η οποία είναι εκ των πραγ­μά­των εξαι­ρε­τικά ασταθής λόγω του κλυ­δω­νι­ζό­με­νου Eντι Ράμα, αλλά και της κοι­νω­νι­κής ανα­τα­ρα­χής στη χώρα. Εν ολίγοις, η Αθήνα εμφα­νί­ζε­ται έτοιμη να προ­χω­ρή­σει στην επέ­κταση της αιγια­λί­τι­δας, ανε­ξάρ­τητα από το αν υπάρχει συμ­φω­νία για οριο­θέ­τηση ΑΟΖ με την Αλβανία.

Σημειώ­νε­ται, τέλος, ότι η πρώτη εβδο­μάδα της «κρίσης του “Φατίχ”» κύλησε με νηφα­λιό­τητα και ομο­θυ­μία των πολι­τι­κών δυνά­μεων. Ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γιώργος Κατρού­γκα­λος επι­κοι­νώ­νησε από την πρώτη στιγμή με τον αρμόδιο τομε­άρχη της Ν.Δ. Γιώργο Κου­μου­τσάκο. Ο ίδιος ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης προ­ή­δρευσε σύσκε­ψης για την κατά­σταση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ενερ­γο­ποιώ­ντας και τον «φυσικό» δίαυλο επι­κοι­νω­νίας που υπάρχει ανάμεσα στη Ν.Δ. και το «αδελφό» κόμμα του ΔΗΣΥ στην Κύπρο, ενώ ο κ. Κου­μου­τσά­κος μίλησε, επ’ αυτού, με τον πρέσβη των ΗΠΑ Τζέφρεϊ Πάιατ, αλλά και με τον Νίκο Χρι­στο­δου­λίδη.