Πόσο ασφαλείς είναι οι Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές στην Ελλάδα

Εκτε­θει­μέ­νες σε πάσης φύσεως κιν­δύ­νους παρα­μέ­νουν οι Θαλάσ­σιες Προ­στα­τευό­με­νες Περιο­χές (ΘΠΠ) της Ελλάδας καθώς σημειώ­νο­νται καθυ­στε­ρή­σεις στην εφαρ­μογή των περισ­σό­τε­ρων οδηγιών ενώ για κάποιες σημα­ντι­κές δια­δι­κα­σίες όπως είναι η απα­γό­ρευση της μηχα­νό­τρα­τας στις ΘΠΠ ή η χαρ­το­γρά­φηση των θαλάσ­σιων οικο­τό­πων έχει κατα­γρα­φεί μηδε­νική πρόοδος.

Ένα χρόνο μετά τις δεσμεύ­σεις της 9ης Διε­θνούς Διά­σκε­ψης για τους Ωκε­α­νούς, τέσσερα χρόνια μετά από εκείνες που ανα­κοι­νώ­θη­καν από την ελλη­νική κυβέρ­νηση και τον πρω­θυ­πουργό κ. Κυριάκο Μητσο­τάκη στο Παγκό­σμιο Συνέ­δριο της Διε­θνούς Ένωσης για τη Δια­τή­ρηση της Φύσης IUCN (2021), αλλά και σε συνέ­χεια πρό­σφα­της κατα­δι­κα­στι­κής από­φα­σης της ΕΕ για τη μη έγκαιρη θέσπιση θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού, η προ­στα­σία των ΘΠΠ στην Ελλάδα φαί­νε­ται πως παρα­μέ­νει ακόμα στα χαρτιά, παρόλο που απο­τε­λούν σε παγκό­σμιο επίπεδο ένα από τα πιο απο­τε­λε­σμα­τικά εργα­λεία για ανθε­κτικά και βιώσιμα οικο­συ­στή­ματα, με πολ­λα­πλά οφέλη για τους ανθρώ­πους και την οικο­νο­μία.

Πριν από τρεις ημέρες δόθηκαν στη δημο­σιό­τητα τα πρώτα δια­θέ­σιμα δεδο­μένα από τη συνο­λική αξιο­λό­γηση της μέχρι τώρα υλο­ποί­η­σης των εθνικών υπο­χρε­ώ­σεων και των οκτώ δεσμεύ­σεων για τις ΘΠΠ, από το παρα­τη­ρη­τή­ριο «weseayou», την πρώτη ψηφιακή πλατ­φόρμα παρα­κο­λού­θη­σης της υλο­ποί­η­σης των εθνικών υπο­χρε­ώ­σεων και δεσμεύ­σεων για την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος στην Ελλάδα, που είναι ανοιχτή στο ευρύ κοινό.

Σύμφωνα με τα δια­θέ­σιμα δεδο­μένα από τη συνο­λική αξιο­λό­γηση της μέχρι τώρα υλο­ποί­η­σης των εθνικών υπο­χρε­ώ­σεων και των οκτώ δεσμεύ­σεων για τις ΘΠΠ, προ­κύ­πτει ότι οι περισ­σό­τε­ρες δεσμεύ­σεις βρί­σκο­νται σε αρχικό στάδιο υλο­ποί­η­σης, ενώ για τέσ­σε­ρις από τις δεσμεύ­σεις αυτές δεν έχει ξεκι­νή­σει κάποια επίσημη δια­δι­κα­σία για την υλο­ποί­ησή τους.

Πιο συγκε­κρι­μένα, η δια­δι­κα­σία για τη διεύ­ρυνση του δικτύου των ΘΠΠ μέσω της θέσπι­σης δύο νέων Εθνικών Θαλάσ­σιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο βρί­σκε­ται ακόμα στο πρώτο βήμα υλο­ποί­η­σης (σύμφωνα με την προ­βλε­πό­μενη στη νομο­θε­σία δια­δι­κα­σία για τα Εθνικά Πάρκα). Η προ­θε­σμία για την υλο­ποί­ηση της δέσμευ­σης έληγε το 2024 και η πρόοδος που έχει σημειω­θεί μέχρι τώρα είναι στο 20%. Ωστόσο, όπως σημειώ­νε­ται στην αξιο­λό­γηση, σε ό,τι αφορά το Εθνικό Θαλάσ­σιο Πάρκο του Ιονίου, άκρως ανη­συ­χη­τική είναι η έναρξη της δια­δι­κα­σίας παρα­χώ­ρη­σης δικαιω­μά­των έρευνας και εκμε­τάλ­λευ­σης υδρο­γο­ναν­θρά­κων σε δύο νέες περιο­χές όμορες στο Πάρκο, δρα­στη­ριό­τη­τες απο­λύ­τως επι­βα­ρυ­ντι­κές και ασύμ­βα­τες με τη θέσπιση των Θαλάσ­σιων Πάρκων και με κάθε έννοια προ­στα­σίας ευαί­σθη­των και σημα­ντι­κών ειδών και οικο­τό­πων.

Η δέσμευση για καθιέ­ρωση εθνικού συστή­μα­τος παρα­κο­λού­θη­σης και επι­τή­ρη­σης με προ­θε­σμία υλο­ποί­η­σης το 2025 βρί­σκε­ται επίσης, σε αρχικό στάδιο αξιο­λό­γη­σης προ­σφο­ρών των υπο­ψη­φίων ανα­δό­χων, έχοντας σημειώ­σει πρόοδο μόλις 15%.

Ταυ­τό­χρονα, η αξιο­λό­γηση της μέχρι σήμερα υλο­ποί­η­σης των υπο­χρε­ώ­σεων αυτών δείχνει ότι βρι­σκό­μα­στε αρκετά μακριά από μια επι­τυ­χη­μένη θεσμική προ­στα­σία των θαλασ­σών μας. Συγκε­κρι­μένα, πέντε χρόνια μετά την έναρξη του έργου για την εκπό­νηση των Ειδικών Περι­βαλ­λο­ντι­κών Μελετών (2019), η δια­δι­κα­σία για τη θέσπιση μέτρων προ­στα­σίας για τις περιο­χές Natura 2000 βρί­σκε­ται ακόμη σε αρχικό στάδιο ενώ σημειώ­νει σημα­ντι­κές καθυ­στε­ρή­σεις λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι μόνο 5 από τις 23 συνο­λικά Ειδικές Περι­βαλ­λο­ντι­κές Μελέτες έχουν εγκρι­θεί.

Σχετικά με τη θέσπιση του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού, η Ελλάδα δεν έχει συμ­μορ­φω­θεί ακόμα με την οδηγία 2014/89/ΕΕ για τη θέσπιση του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού και η σχετική δια­δι­κα­σία βρί­σκε­ται σε πολύ αρχικό στάδιο. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή προ­σέ­φυγε κατά της Ελλάδας στο Δικα­στή­ριο της ΕΕ τον Δεκέμ­βριο 2023 και τον Φεβρουά­ριο 2025 το Δικα­στή­ριο κατα­δί­κασε τη χώρα μας για την έλλειψη θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχεδίου.

Όσον αφορά στην απο­κα­τά­σταση του 30% συγκε­κρι­μέ­νων τύπων θαλάσ­σιων οικό­το­πων μέχρι το 2030, δεν έχει ξεκι­νή­σει ακόμη η δια­δι­κα­σία για την υλο­ποί­ησή της ενώ μηδε­νική πρόοδος έχει κατα­γρα­φεί και στην απα­γό­ρευση της μηχα­νό­τρα­τας στις θαλάσ­σιες προ­στα­τυ­ε­ό­με­νες περιο­χές.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι το παρα­τη­ρη­τή­ριο δημιουρ­γή­θηκε από το WWF Ελλάς, το ελλη­νικό γραφείο της Greenpeace και το Vouliwatch, με την υπο­στή­ριξη των περι­βαλ­λο­ντι­κών οργα­νώ­σεων Ελλη­νική Εταιρία Προ­στα­σία της Φύσης, Ελλη­νική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εται­ρεία, Ίδρυμα Thalassa/ΑΕΝΑΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ, Blue Marine Foundation, Cyclades Preservation Fund (CPF), iSea και MEDASSET. Μέσα από το «weseayou», οι συμ­με­τέ­χο­ντες φορείς και οργα­νώ­σεις απο­σκο­πούν αφενός στο να ενι­σχύ­σουν τη γνώση του κοινού γύρω από αυτό το κρίσιμο ζήτημα και αφε­τέ­ρου να τονί­σουν την επι­τα­κτική ανάγκη για την ουσια­στική προ­στα­σία των Θαλάσ­σιων Προ­στα­τευό­με­νων Περιο­χών (ΘΠΠ) στη χώρα μας, που – βάσει του διε­θνούς και ευρω­παϊ­κού “Στόχου 30Χ30”- θα πρέπει να καλύ­πτουν του­λά­χι­στον το 30% των ελλη­νι­κών θαλασ­σών έως το 2030.

Πηγή: insider.gr