Μητσοτάκης: Οι έξι δράσεις για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης μιλώ­ντας στο παγκό­σμιο συνέ­δριο της Διε­θνούς Ένωσης για τη Δια­τή­ρηση της Φύσης (IUCN – International Union for the Conservation of Nature), στη Μασ­σα­λία κατόπιν επί­ση­μης πρό­σκλη­σης του Προ­έ­δρου της Γαλ­λι­κής Δημο­κρα­τίας Εμα­νουέλ Μακρόν, ανα­κοί­νωσε ότι η Ελλάδα θα ανα­λά­βει το 2023 την Προ­ε­δρία για την εφαρ­μογή του σχεδίου δράσης για την πρω­το­βου­λία «Μεσό­γειος, μία υπο­δειγ­μα­τική θάλασσα έως το 2030».

Ο κ. Μητσο­τα­κης απα­ρίθ­μησε τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρ­νηση για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, αλλά και τις φιλό­δο­ξες δεσμεύ­σεις που ανα­λαμ­βά­νει για τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες στο πλαίσιο της πρω­το­βου­λίας για τη Μεσό­γειο, με ορί­ζο­ντα το 2030.

Ο Πρω­θυ­πουρ­γός ανα­κοί­νωσε, μεταξύ άλλων, ότι:

– Η Ελλάδα θέτει ως στόχο τη μείωση των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των που μολύ­νουν τη θάλασσα κατά 50% έως το 2030. Στο ίδιο χρονικό πλαίσιο θα επι­διω­χθεί η μείωση των μικρο­πλα­στι­κών, που βλά­πτουν το περι­βάλ­λον, κατά 30%

– Η Ελλάδα δεν θα επι­τρέ­πει την αλιεία στο 10% των θαλασ­σών της, με στόχο την καλύ­τερη προ­στα­σία και τόνωση των οικο­συ­στη­μά­των της Μεσο­γείου, η οποία έχει πληγεί από την υπε­ρα­λί­ευση

– Η χώρα μας θα καταρ­τί­σει ειδική στρα­τη­γική για την βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη, ώστε ο του­ρι­σμός -που απο­τε­λεί σημα­ντικό «κινη­τήρα» της οικονομίας- να μην λει­τουρ­γεί εις βάρος του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος

«Προ­στα­τεύ­ο­ντας την βιο­ποι­κι­λό­τητα των θαλασ­σών μας κάνουμε τη μετά­βαση προς μια “Γαλάζια Οικο­νο­μία”, αξιο­ποιώ­ντας τα πλε­ο­νε­κτή­ματα μιας νέας ισορ­ρο­πίας μεταξύ οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, κοι­νω­νι­κής συνοχής και αει­φο­ρίας», υπο­γράμ­μισε ο Πρω­θυ­πουρ­γός.

Σημεί­ωσε δε πως η προ­στα­σία του θαλασ­σίου περι­βάλ­λο­ντος της Μεσο­γείου θα βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο των εργα­σιών της Συνόδου Κορυφής των Νοτίων Χωρών της ΕΕ (EUMED9), η οποία θα φιλο­ξε­νη­θεί στην Ελλάδα, στις 17 Σεπτεμ­βρίου.

Παράλ­ληλα, ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης υπο­γράμ­μισε τις πρω­το­βου­λίες της χώρας μας για την επί­τευξη των περι­βαλ­λο­ντο­λο­γι­κών στόχων της ΕΕ, όπως -μεταξύ άλλων- την πλήρη απο­λι­γνη­το­ποί­ηση έως το 2028, την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση των νησιών, την ολο­κλή­ρωση του πλαι­σίου προ­στα­σίας των περιο­χών Natura 2000 μέχρι το τέλος του 2022, την προ­ώ­θηση της ηλε­κτρο­κί­νη­σης, και την παρου­σί­αση του Κλι­μα­τι­κού Νόμου και του Εθνικού Σχεδίου Ανα­δά­σω­σης.

Στη συνά­ντηση παρου­σιά­στηκε το σχέδιο δράσης της γαλ­λι­κής πρω­το­βου­λίας «Μεσό­γειος, μία υπο­δειγ­μα­τική θάλασσα έως το 2030», με σκοπό την επί­τευξη βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης στη Μεσό­γειο. Μεταξύ άλλων, συμ­με­τεί­χαν ο Πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου Charles Michel, ο Αντι­πρό­ε­δρος Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Frans Timmermans, η πρό­ε­δρος Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας Κριστίν Λαγκάρντ και η γενική διευ­θύ­ντρια της UNESCO, Οντρέ Αζουλέ.

*Ανα­λυ­τικά η παρέμ­βαση του Πρω­θυ­πουρ­γού:*

Σας ευχα­ρι­στώ. Σας ευχα­ρι­στώ πολύ. Κύριε Πρόεδρε, Υπουρ­γοί, Εξο­χό­τη­τες, κυρίες και κύριοι, αγαπητέ Δήμαρχε,

Είναι ιδιαί­τερη η χαρά μου ότι βρί­σκο­μαι σήμερα εδώ μαζί σας, στην πόλη της Μασ­σα­λίας, η οποία ιδρύ­θηκε από Έλληνες από τη Φώκαια, πριν από 2.600 χρόνια, σε μία περίοδο που η κλι­μα­τική αλλαγή δεν απο­τε­λούσε λόγο ανη­συ­χίας για τους προ­γό­νους μας.

Η αλήθεια είναι ότι η Μεσό­γειος -η λεγό­μενη Mare Nostrum, η θάλασσά μας- βρί­σκε­ται σήμερα αντι­μέ­τωπη με μία κρίση. Και πρέπει να είμαστε ειλι­κρι­νείς: ως ηγέτες δεν κάναμε αρκετά έως τώρα ώστε να απο­τρέ­ψουμε την κρίση αυτή. Τώρα είναι η ώρα αυτό να αλλάξει.

Το Σχέδιο Δράσης «Μεσό­γειος, μία υπο­δειγ­μα­τική θάλασσα έως το 2030», το οποίο παρου­σιά­στηκε νωρί­τερα σήμερα από τη Γαλλική Κυβέρ­νηση, σωστά εστιά­ζει σε αυτές που θεωρώ ότι είναι οι τέσ­σε­ρις βασικές προ­κλή­σεις για την προ­στα­σία του ιδιαί­τερα μονα­δι­κού θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντός μας: απώλεια βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, μη βιώσιμη αλιεία, μόλυνση των θαλασ­σών, ιδίως από τα πλα­στικά, και μη βιώ­σι­μες θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές.

Προ­συ­πο­γρά­φουμε το Σχέδιο και, κύριε Πρόεδρε, δεσμευό­μα­στε να γίνουμε πρω­τερ­γά­τες υπέρ της πλήρους εφαρ­μο­γής της νομο­θε­σίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για την προ­στα­σία της φύσης.

Η ακτο­γραμμή της χώρας μου, της Ελλάδας, ξεπερνά τα 14.000 χιλιό­με­τρα. Είμαστε μια χώρα ανα­πό­σπα­στα συν­δε­δε­μένη με τη Μεσό­γειο Θάλασσα, ιστο­ρικά, πολι­τι­σμικά, οικο­νο­μικά και κοι­νω­νικά. Προ­στα­τεύ­ο­ντας την βιο­ποι­κι­λό­τητα των θαλασ­σών μας κάνουμε τη μετά­βαση προς μια «Γαλάζια Οικο­νο­μία», αξιο­ποιώ­ντας τα πλε­ο­νε­κτή­ματα μιας νέας ισορ­ρο­πίας μεταξύ οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, κοι­νω­νι­κής συνοχής και αει­φο­ρίας.

Πολύ σύντομα θα ήθελα να ανα­φερθώ σε έξι δράσεις που θεωρώ πως είναι ιδιαί­τερα σημα­ντικό να ανα­δεί­ξουμε εδώ. Δράσεις με ιδιαί­τερη σημασία για την Ελλάδα, αλλά και για όλες τις Μεσο­γεια­κές χώρες θεωρώ.

Πρώτον. Δεσμευό­μα­στε στον στόχο να γίνει το 30% της Μεσο­γείου, Θαλάσ­σια Προ­στα­τευό­μενη Περιοχή μέχρι το 2030. Πέραν του στόχου της προ­στα­σίας του 30% θαλάσ­σιων και παρά­κτιων περιο­χών, θα πρέπει να εργα­στούμε, από κοινού και με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, για να δια­σφα­λί­σουμε ότι οι Θαλάσ­σιες Προ­στα­τευό­με­νες Περιο­χές δεν θα προ­στα­τεύ­ο­νται πια μόνο στα χαρτιά. Θα πρέπει να στο­χεύ­σουμε στην απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των δικτύων των Θαλάσ­σιων Προ­στα­τευό­με­νων Περιο­χών, με καθο­ρι­σμένα μέτρα προ­στα­σίας.

Δεύ­τε­ρον. Ένα ζήτημα που συχνά παρα­βλέ­πε­ται, το ζήτημα του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού και της ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης των παρά­κτιων ζωνών. Δεσμευό­μα­στε σήμερα να θέσουμε ως προ­τε­ραιό­τητα, να ανα­πτύ­ξουμε και να εφαρ­μό­σουμε θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό για όλες τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες, στο πλαίσιο του εθνικού Σχεδίου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας, το οποίο απο­κα­λούμε «Ελλάδα 2.0».

Αυτό σημαί­νει πως θα ακο­λου­θή­σουμε μια προ­σέγ­γιση με βάση το οικο­σύ­στημα και σε ευθυ­γράμ­μιση με την ολο­κλη­ρω­μένη δια­χεί­ριση των παρά­κτιων ζωνών, υπο­στη­ρι­ζό­με­νοι από την καλύ­τερη δια­θέ­σιμη επι­στη­μο­νική γνώση.

Τρίτον. Στο θέμα των αλιευ­μά­των, όπως όλες οι Μεσο­γεια­κές χώρες η Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρές προ­κλή­σεις όσον αφορά την υπε­ρα­λί­ευση. Γνω­ρί­ζουμε ότι αυτό επη­ρε­ά­ζει σημα­ντικά τη βιο­ποι­κι­λό­τητα. Δεσμευό­μα­στε να μειώ­σουμε την υπε­ρα­λί­ευση μέχρι το 2030, ανα­κοι­νώ­νο­ντας ότι έως τότε το 10% των θαλασ­σών μας θα είναι «no-take reserves», δηλαδή περιο­χές στις οποίες δεν θα επι­τρέ­πε­ται η αλιεία.

Τέταρ­τον. Η Ελλάδα είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος παρα­γω­γός λαβρα­κιού και τσι­πού­ρας ιχθυο­τρο­φείου. Ανα­γνω­ρί­ζουμε την ανάγκη θέσπι­σης ενός σχεδίου δράσης βιώ­σι­μης υδα­το­καλ­λιέρ­γειας, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας βασικές προ­κλή­σεις όπως ο χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός, οι πιθανές τριβές με άλλες χρήσεις της θάλασ­σας και της ακτής -συμπεριλαμβανομένου του του­ρι­σμού – και η περι­βαλ­λο­ντική μόλυνση.

Πέμπτον. Ως χώρα που εξαρ­τά­ται σε σημα­ντικό βαθμό από τον του­ρι­σμό, είναι σημα­ντικό να προ­βούμε σε όλες τις απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες για να δια­σφα­λί­σουμε ότι η ανά­πτυξη και επέ­κταση του του­ρι­στι­κού τομέα, ο οποίος είναι καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας για την ευη­με­ρία της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, δεν θα λει­τουρ­γή­σει εις βάρος του φυσικού μας περι­βάλ­λο­ντος.

Δεσμευό­μα­στε, λοιπόν, να ανα­πτύ­ξουμε μία στρα­τη­γική βιώ­σι­μου του­ρι­σμού που θα αντι­με­τω­πί­ζει απο­τε­λε­σμα­τικά το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα του του­ρι­σμού και θα θέτει τα ζητή­ματα βιο­ποι­κι­λό­τη­τας στο επί­κε­ντρο του σχε­δια­σμού του θαλάσ­σιου και παρά­κτιου του­ρι­στι­κού σχε­δια­σμού, ιδίως σε ό,τι αφορά τις υπερ­βο­λικά ευά­λω­τες τοπικές κοι­νω­νίες, όπως είναι τα μικρό­τερα νησιά μας.

Και Έκτον. Γνω­ρί­ζουμε όλοι την απειλή που απο­τε­λεί για την περιοχή μας και τις θάλασ­σες μας η μόλυνση από τα πλα­στικά. Η Ελλάδα, λοιπόν, υιο­θε­τεί τον φιλό­δοξο στόχο να βελ­τιώ­σει την ποιό­τητα του νερού μέχρι το 2030, μειώ­νο­ντας τα πλα­στικά απορ­ρίμ­ματα στη θάλασσα κατά 50% και τα μικρο­πλα­στικά που απε­λευ­θε­ρώ­νο­νται στο περι­βάλ­λον κατά 30%.

Και μία ακόμα δέσμευση εκ μέρους μας: η Ελλάδα δεσμεύ­ε­ται να γίνει πρω­τα­θλή­τρια στην πλήρη εφαρ­μογή της νομο­θε­σίας της ΕΕ για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, κάτι που δυστυ­χώς, επειδή δεν πέτυχε, κόστισε στη χώρα μία πρό­σφατη απόφαση του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου.

Δεσμεύ­ο­μαι προ­σω­πικά πως η ανα­κή­ρυξη του καθε­στώ­τος προ­στα­σίας για όλες τις περιο­χές Natura 2000 θα ολο­κλη­ρω­θεί μέχρι το τέλος του 2022, μέσω μιας απο­λύ­τως δια­φα­νούς και συμπε­ρι­λη­πτι­κής δια­δι­κα­σίας.

Κυρίες και κύριοι,

Κλεί­νο­ντας θα ήθελα να πω πως στο πλαίσιο της ισχυρής δέσμευ­σής μας στο εγχεί­ρημα αυτό, η Ελλάδα θα έχει την χαρά προ­ε­δρεύ­σει για την εφαρ­μογή του Σχεδίου Δράσης της πρω­το­βου­λίας για τη Μεσό­γειο το 2023, ενώ θα θέσει την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος της Μεσο­γείου, αλλά και των δασών μας, στο επί­κε­ντρο των συζη­τή­σεων κατά την επερ­χό­μενη σύνοδο κορυφής του σχή­μα­τος EUMED9, που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην Αθήνα.

Λαμ­βά­νο­ντας υποψή μας το γεγονός πως αυτή είναι μια καθο­ρι­στική χρονιά όσον αφορά τις φιλο­δο­ξίες για την προ­στα­σία του κλί­μα­τος και της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε σε ένα πετυ­χη­μένο απο­τέ­λε­σμα στο πλαίσιο του COP-26 και σε ένα φιλό­δοξο Παγκό­σμιο Πλαίσιο για τη Βιο­ποι­κι­λό­τητα μετά το 2020, που θα πρέπει να απο­τε­λέ­σουν σημα­ντικά ορόσημα.

Στη­ρί­ζο­ντας πλήρως τους φιλό­δο­ξους στόχους της ΕΕ για το 2030 και το 2050, η Ελλάδα ήδη υιο­θε­τεί γενναία μέτρα για τη μείωση των εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου, την αύξηση της συμ­με­το­χής Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας στο ενερ­γειακό μείγμα της, τη βελ­τί­ωση της ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας.

Και η πιο σημα­ντική μας δια­κή­ρυξη είναι το στα­διακό κλεί­σιμο όλων των λιγνι­τι­κών μονάδων παρα­γω­γής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας το αργό­τερο μέχρι το 2028.

Προ­χω­ράμε με την υπο­θα­λάσ­σια ηλε­κτρική δια­σύν­δεση των νησιών μας -κυρίως στο Αιγαίο και στην Κρήτη- και προ­ω­θούμε ενεργά την ηλε­κτρο­κί­νηση. Τελευ­ταίο αλλά εξίσου σημα­ντικό: Έχουμε επίσης ενερ­γο­ποι­ή­σει το Εθνικό Σχέδιο Ανα­δά­σω­σης, το κάναμε πριν από τις πρό­σφα­τες κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές, οι οποίες ανέ­δει­ξαν την ανάγκη ενί­σχυ­σης της ευρω­παϊ­κής συνερ­γα­σίας, τόσο σε επίπεδο πρό­λη­ψης όσο και σε επίπεδο κατα­στο­λής αφού εκδη­λω­θούν τέτοιες κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές.

Σχε­διά­ζουμε να κατα­θέ­σουμε στη Βουλή τον πρώτο Κλι­μα­τικό Νόμο πριν τη Σύνοδο COP-26, προ­κει­μέ­νου να προ­ω­θή­σουμε περαι­τέρω την απε­ξάρ­τησή μας από την καύση του άνθρακα. Και στο στόχο αυτό θα συμ­με­τέ­χουν όλοι οι κλάδοι της οικο­νο­μίας.

Κυρίες και κύριοι, κύριε Πρόεδρε,

Η αει­φό­ρος ανά­πτυξη δεν μπορεί να επι­τευ­χθεί χωρίς συλ­λο­γική δράση. Η κοινή μας φιλο­δο­ξία για την προ­στα­σία των οικο­συ­στη­μά­των μας απαιτεί στενή συνερ­γα­σία όλων των χωρών της Μεσο­γείου. Η εκπομπή άνθρακα και η ρίψη σκου­πι­διών και απο­βλή­των στη θάλασσα θα εξα­κο­λου­θή­σει να είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα αν δεν δρά­σουμε συντο­νι­σμένα. Μας συνδέει όλους, όλες τις χώρες της Μεσο­γείου, η κοινή μοίρα και όλοι μας πρέπει να συμ­με­τά­σχει σε αυτήν την προ­σπά­θεια ώστε να παρα­δώ­σουμε έναν πιο βιώσιμο κόσμο στις επό­με­νες γενιές.

Σας ευχα­ρι­στώ.