«Ψηφιακός θόρυβος» προκάλεσε το χάος στο FIR Αθηνών, λέει το πόρισμα της επιτροπής

Ένα σύνθετο πλέγμα τεχνι­κών αστο­χιών, παρω­χη­μέ­νων τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών υπο­δο­μών και ελλι­πούς επι­χει­ρη­σια­κού συντο­νι­σμού βρί­σκε­ται, σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα, πίσω από την πρω­το­φανή ανα­στολή λει­τουρ­γίας του FIR Αθηνών την Κυριακή 4 Ιανουα­ρίου 2026.  Το περι­στα­τικό, που οδήγησε σε πλήρη περιο­ρι­σμό της ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας (zero rate) για ώρες, δεν απο­δί­δε­ται σε κυβερ­νο­ε­πί­θεση ή εξω­τε­ρική παρέμ­βαση, αλλά σε εσω­τε­ρική τεχνική δυσλει­τουρ­γία κρί­σι­μων συστη­μά­των επι­κοι­νω­νίας της Υπη­ρε­σίας Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΥΠΑ).

Το πόρισμα ανα­φέ­ρε­ται σε «ψηφιακό θόρυβο», ο οποίος προ­κλή­θηκε από τον απο­συγ­χρο­νι­σμό πολλών πομπών ταυ­τό­χρονα που είχε όμως ως τελικό απο­τέ­λε­σμα την υπο­βάθ­μιση ή και τη διακοπή κρί­σι­μων τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών δια­συν­δέ­σεων, ενώ  στο πόρισμά της η επι­τροπή που συγκρο­τή­θηκε ακριβώς για να διε­ρευ­νή­σει το συμβάν της 4ης Ιανουα­ρίου επι­ση­μαί­νει ότι το υφι­στά­μενο σύστημα Επι­κοι­νω­νιών Φωνής της ΥΠΑ και κρί­σι­μες τηλε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές που χρη­σι­μο­ποιού­νται για την υπο­στή­ριξή της, βασί­ζο­νται σε παρω­χη­μένη τεχνο­λο­γία που είναι εκτός υπο­στή­ρι­ξης από τον κατα­σκευα­στή, χωρίς δυνα­τό­τητα παροχής ουσια­στι­κών εγγυ­ή­σεων λει­τουρ­γίας και προχωρά σε συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις.

Η στιγμή της κρίσης

Στις 08:58 το πρωί, ελεγ­κτές ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας στα Κέντρα Ελέγχου Περιο­χής Αθηνών και Μακε­δο­νίας δια­πί­στω­σαν μαζικό μπλο­κά­ρι­σμα ραδιο­συ­χνο­τή­των. Έντονος, συνεχής θόρυβος κατέ­λαβε τόσο τις κύριες όσο και τις εφε­δρι­κές και τις συχνό­τη­τες έκτα­κτης ανάγκης, καθι­στώ­ντας την επι­κοι­νω­νία αέρος-εδάφους εξαι­ρε­τικά δύσκολη ή και αδύνατη. Ταυ­τό­χρονα, κατέρ­ρευ­σαν κρί­σι­μες τηλε­πι­κοι­νω­νια­κές ζεύξεις εδάφους-εδάφους, με δια­κο­πές σε τηλε­φω­νία και ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων με γει­το­νικά FIR και αερο­δρό­μια του εξω­τε­ρι­κού.

Μέσα σε λίγα λεπτά, η δια­τα­ραχή εξα­πλώ­θηκε σε όλη τη χώρα, χωρίς σαφή ένδειξη αιτίας. Με περίπου 80 αερο­σκάφη ήδη εντός του FIR και δεκάδες να ανα­μέ­νο­νται, η ΥΠΑ ενερ­γο­ποί­ησε τις δια­δι­κα­σίες έκτα­κτης ανάγκης και, για λόγους ασφά­λειας πτήσεων, προ­χώ­ρησε αρχικά σε ανα­στολή απο­γειώ­σεων και στη συνέ­χεια σε μηδε­νική χωρη­τι­κό­τητα του ενα­έ­ριου χώρου .

Τι προ­κά­λεσε το μπλα­κά­ουτ

Η Επι­τροπή Διε­ρεύ­νη­σης κατα­λή­γει ότι το συμβάν προ­κλή­θηκε από «ψηφιακό θόρυβο» – ένα φαι­νό­μενο απο­συγ­χρο­νι­σμού σε πλειάδα ετε­ρο­γε­νών τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών δια­τά­ξεων και διε­πα­φών που κατα­λή­γουν στις εγκα­τα­στά­σεις των ΚΕΠΑΘΜ στο Ελλη­νικό.

Ο απο­συγ­χρο­νι­σμός αυτός είχε ως απο­τέ­λε­σμα την ακούσια και συνεχή ενερ­γο­ποί­ηση μεγάλου αριθμού πομπών της ΥΠΑ, οι οποίοι «φίμωσαν» το ηλε­κτρο­μα­γνη­τικό φάσμα και κατέ­λα­βαν κρί­σι­μες συχνό­τη­τες αερο­ναυ­τι­λίας.

Το πρό­βλημα επι­δει­νώ­θηκε από τη φύση της υφι­στά­με­νης τεχνο­λο­γι­κής υπο­δο­μής: τα συστή­ματα φωνη­τι­κών επι­κοι­νω­νιών (VCS) και τα τηλε­πι­κοι­νω­νιακά κυκλώ­ματα βασί­ζο­νται στην παρω­χη­μένη τεχνο­λο­γία SDH και σε ανα­λο­γικά κυκλώ­ματα που έχουν τεθεί εκτός υπο­στή­ρι­ξης από τον κατα­σκευα­στή εδώ και χρόνια. Σύμφωνα με το πόρισμα, ο ΟΤΕ έχει προει­δο­ποι­ή­σει την ΥΠΑ ήδη από το 2019 ότι τα συγκε­κρι­μένα συστή­ματα είναι εκτός υπο­στή­ρι­ξης από τον κατα­σκευα­στή και δεν μπορούν να παρέ­χουν εγγυ­ή­σεις αξιο­πι­στίας.

Καθυ­στέ­ρηση διά­γνω­σης και θεσμι­κές τριβές

Ιδιαί­τερη αναφορά γίνεται στην καθυ­στέ­ρηση εντο­πι­σμού της πραγ­μα­τι­κής αιτίας. Η Επι­τροπή επι­ση­μαί­νει την απουσία τηλε­με­τρίας από άκρο σε άκρο και μηχα­νι­σμών κατα­γρα­φής σφαλ­μά­των (log files), γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη τόσο τη διά­γνωση σε πραγ­μα­τικό χρόνο όσο και την εκ των υστέρων τεχνική ανάλυση. Την ίδια στιγμή, το κέντρο λει­τουρ­γίας του ΟΤΕ «έβλεπε» τα κυκλώ­ματα ως λει­τουρ­γικά, ενώ στην πράξη παρου­σί­α­ζαν σοβαρή δυσλει­τουρ­γία.

Παράλ­ληλα, το πόρισμα αφήνει σαφείς αιχμές για τη συνερ­γα­σία ΥΠΑ–ΟΤΕ, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντάς την «μακράν του βέλ­τι­στου». Η έλλειψη κοινού μηχα­νι­σμού άμεσης από­κρι­σης και τυπο­ποι­η­μέ­νων δια­δι­κα­σιών κρίσης συνέ­βαλε στη χρονική επι­μή­κυνση του προ­βλή­μα­τος, το οποίο τελικά επι­λύ­θηκε αιφ­νι­δια­στικά, έπειτα από επα­νεκ­κι­νή­σεις και επα­να­δρο­μο­λό­γηση της κίνησης στο δίκτυο κορμού του ΟΤΕ στις 16:53 τοπική ώρα.

Ούτε κυβερ­νο­ε­πί­θεση, ούτε κίν­δυ­νος πτήσεων

Σε ένα περι­βάλ­λον αυξη­μέ­νης ανη­συ­χίας για υβρι­δι­κές απειλές, η Επι­τροπή είναι κατη­γο­ρη­μα­τική: δεν εντο­πί­στη­καν ίχνη κυβερ­νο­ε­πί­θε­σης, μη εξου­σιο­δο­τη­μέ­νης πρό­σβα­σης ή εξω­τε­ρι­κής παρεμ­βο­λής στο ραδιο­φά­σμα. Οι επί­γειοι και ενα­έ­ριοι έλεγχοι της ΕΕΤΤ απέ­κλει­σαν την ύπαρξη εσκεμ­μέ­νης εκπο­μπής από τρίτη πηγή.

Όσον αφορά την ασφά­λεια των πτήσεων, το περι­στα­τικό κατα­τά­χθηκε από την Αρχή Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας στην «πράσινη ζώνη» χαμηλής δια­κιν­δύ­νευ­σης. Δεν κατα­γρά­φηκε καμία παρα­βί­αση ελά­χι­στων δια­χω­ρι­σμών και οι δια­δι­κα­σίες zero rate λει­τούρ­γη­σαν προ­λη­πτικά, δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι κανένα αερο­σκά­φος δεν εκτέ­θηκε σε άμεσο κίνδυνο .

Οι συστά­σεις: ένα σαφές μήνυμα για το μέλλον

Στο πόρισμά της, η Ειδική Επι­τροπή κατα­λή­γει στις εξής ειση­γή­σεις:

α) επί­σπευση της μετά­βα­σης σε τεχνο­λο­γία VoIP (Voice over IP), με την ολο­κλή­ρωση των δια­δι­κα­σιών προ­μή­θειας – εγκα­τά­στα­σης και θέσης σε επι­χει­ρη­σιακή λει­τουρ­γία του νέου VCS/RCS (Voice Communication System / Radio Communication System) και των 495 νέων πομπο­δε­κτών,

β) θεσμο­θέ­τηση στα­θε­ρού κοινού μηχα­νι­σμού άμεσης από­κρι­σης ΥΠΑ–ΟΤΕ και τυπο­ποι­η­μέ­νων δια­δι­κα­σιών κρίσεων με δοκιμές/εκπαί­δευση υπό επο­πτεία ΑΠΑ,

γ) ενί­σχυση με τηλε­με­τρία/τηλε­χει­ρι­σμό και δυνα­τό­τητα εκτέ­λε­σης από άκρο σε άκρο δια­γνω­στι­κών ελέγχων στα κομβικά σημεία,

δ) ενί­σχυση επο­πτείας ραδιο­φά­σμα­τος από την ΕΕΤΤ για έγκαιρο εντο­πι­σμό παρεμ­βο­λών/ανω­μα­λιών, καθώς και

ε) μετε­γκα­τά­σταση των εγκα­τα­στά­σεων του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλ­λη­λό­τερο περι­βάλ­λον, με στόχο τη μείωση συστη­μι­κών επι­χει­ρη­σια­κών κιν­δύ­νων και εξαρ­τή­σεων με στόχο να δια­σφα­λι­σθεί η αδιά­λει­πτη και ασφαλής παροχή υπη­ρε­σιών αερο­ναυ­τι­λίας.

Πηγή: protothema.gr