Τα 14 νησάκια του Αιγαίου και οι ανεμογεννήτριες

Τις προη­γού­με­νες μέρες αρκετοί έμαθαν τη νήσο Κίναρο, λόγω της ανα­ζή­τη­σης της κυρα-Ρηνιώς, μονα­δι­κής κατοί­κου της απο­μο­νω­μέ­νης αυτής νησίδας. Η Κίναρος βρί­σκε­ται μεταξύ των 14 μικρών νησιών σε Κυκλά­δες και Δωδε­κά­νησα, για τα οποία υπάρχει αντι­πα­ρά­θεση σχετικά με την τοπο­θέ­τηση ή όχι ανε­μο­γεν­νη­τριών στο έδαφός τους. Ολα ξεκί­νη­σαν από το σχέδιο εγκα­τά­στα­σης τριών Αιο­λι­κών Σταθμών Παρα­γω­γής Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας (ΑΣΠΗΕ) συνο­λι­κής ισχύος 486 MW, από 106 μεγάλες ανε­μο­γεν­νή­τριες (ύψους 150 έως 198,5 μέτρων) στα νησάκια Κου­νού­ποι, Σύρνα, Πλα­κί­δια, Μεσο­νήσι, Μεγάλο Σοφράνο, Παχειά Ανάφης, Μακρά, Λιάδι, Κίναρος, Λέβιθα, Οφι­δούσσα, Καν­δε­λιούσσα, Περ­γούσσα, Παχειά Νισύρου, που ανήκουν στους Δήμους Νισύρου, Αστυ­πά­λαιας, Λέρου και Ανάφης.

Η παρα­γό­μενη ηλε­κτρική ενέρ­γεια θα μετα­φέ­ρε­ται με υπο­θα­λάσ­σιο καλώδιο μήκους 245 χιλιο­μέ­τρων από τα Λέβιθα στο Δασκα­λειό Αττικής (άλλο υπο­θα­λάσ­σιο καλώδιο μήκους 311 χλμ. θα συνδέει τα 14 νησιά) και στη συνέ­χεια με υπόγειο καλώδιο θα διο­χε­τεύ­ε­ται στο Εθνικό Σύστημα Μετα­φο­ράς Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας. Το έργο περι­λαμ­βά­νει την κατα­σκευή 71,8 χιλιο­μέ­τρων οδικού δικτύου, 14 λιμένων στις νησίδες, κτιρίων και άλλων υπο­δο­μών υπο­στή­ρι­ξης. Φορέας υλο­ποί­η­σης είναι η εται­ρεία «Κυκλα­δικά Μελ­τέ­μια Α.Ε.», που ανήκει στον όμιλο Eunice Energy Group.

Το σχέδιο έχει προ­κα­λέ­σει αντί­δραση από περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις και επι­στη­μο­νι­κούς φορείς, ενώ έχει απορ­ρι­φθεί στη δια­δι­κα­σία της δια­βού­λευ­σης από τους δύο αρμό­διους Φορείς Δια­χεί­ρι­σης Προ­στα­τευό­με­νων Περιο­χών τόσο των Κυκλά­δων όσο και των Δωδε­κα­νή­σων. Οσοι αντι­δρούν, υπο­γραμ­μί­ζουν τη μονα­δι­κό­τητα της συγκε­κρι­μέ­νης υπό­θε­σης. Οι 14 επι­λεγ­μέ­νες νησίδες ανα­φέ­ρο­νται στην επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα ως τα «Γκα­λα­πά­γκος της Μεσο­γείου», καθώς είναι μεταξύ των τελευ­ταίων κατα­φυ­γίων της άγριας ζωής, (σχεδόν) ανε­πη­ρέ­α­στα από την παρου­σία του ανθρώ­που, ένα μονα­δικό φαι­νό­μενο «Κιβωτού» βιο­ποι­κι­λό­τη­τας στη σύγ­χρονη εποχή.

Σε αυτές τις μικρές απο­μα­κρυ­σμέ­νες νησίδες του Αιγαίου φωλιά­ζουν αποι­κίες σπάνιων πουλιών, ενώ ανα­πτύσ­σο­νται και άλλα σπάνια ή/και ενδη­μικά είδη χλω­ρί­δας και πανίδας. «Για πρώτη φορά ολό­κληρο το έργο σχε­διά­ζε­ται εντός του πυρήνα προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών και εξα­φα­νί­ζει το βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό για το οποίο οι νησίδες είναι προ­στα­τευό­με­νες: την απουσία ανθρώ­πι­νων δρα­στη­ριο­τή­των», τονίζει η Ελλη­νική Ορνι­θο­λο­γική Εται­ρεία (ΕΟΕ).

Η έκκληση των ειδικών

Για «φαρα­ω­νικό έργο που θα προ­κα­λέ­σει ανε­πα­νόρ­θωτη περι­βαλ­λο­ντική βλάβη και θα αλλοιώ­σει ορι­στικά τον χαρα­κτήρα των νησίδων» μιλά στην «Κ» η κυρία Ρούλα Τσίγκου, εκ μέρους της ΕΟΕ. «Καλούμε τον πρω­θυ­πουργό κ. Κυριάκο Μητσο­τάκη και τον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας κ. Κων­στα­ντίνο Χατζη­δάκη να απο­τρέ­ψουν τη χωρο­θέ­τηση ΑΣΠΗΕ στις ανέγ­γι­χτες μέχρι σήμερα νησίδες και να τις δια­φυ­λά­ξουν ως ένα από τα πολυ­τι­μό­τερα απο­θέ­ματα της παγκό­σμιας φυσικής κλη­ρο­νο­μιάς», συμπλη­ρώ­νει.

Ο Φορέας Δια­χεί­ρι­σης προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών Κυκλά­δων, τονίζει πως «το σχε­διαζόμενο έργο κατα­στρέφει τον πυρήνα και το προ­στα­τευτέο αντικείμενο έξι Ζωνών Ειδικής Προ­στασίας, χωρίς δυνατότητα αντι­μετώπισης ή αντι­σταθ­μι­στικών μέτρων» και επι­φέ­ρει «δια­λυ­τικές συντρι­πτικές επιπτώσεις εντός δέκα οικοτόπων του Ευρωπαϊκού Δικτύου Natura 2000».

Στον αντί­ποδα η μελέτη περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων (ΜΠΕ) εκτιμά τις συνέ­πειες στο ανά­γλυφο και στη μορ­φο­λο­γία του εδάφους ως «ασθε­νείς και μερικώς αντι­με­τω­πί­σι­μες», ανα­φέ­ρο­ντας πως μετά την ολο­κλή­ρωση των έργων θα κατα­λη­φθεί το 4,5% της συνο­λι­κής έκτασης των νησίδων. Ακόμα, τονί­ζε­ται πως «πρόκειται να εγκα­τα­στα­θούν ανε­μο­γεννήτριες κατάλληλου τύπου και σε κατάλληλη απόσταση μεταξύ τους έτσι ώστε να απο­φευ­χθεί το φαινόμενο του “ανε­μο­φράκτη”». Σημειώ­νε­ται, πως αρχικά υπήρχε πρόθεση για την τοπο­θέ­τηση 138 ανε­μο­γεν­νη­τριών σε 23 νησίδες, όμως περιο­ρί­στηκε η έκταση «προς αποφυγή πρό­κλη­σης σημα­ντι­κών επι­πτώ­σεων στο περι­βάλ­λον».

«Η μεγάλη κλίμακα του έργου επι­βάλ­λε­ται όχι μόνο από τη βέλ­τι­στη εκμε­τάλ­λευση του εξαι­ρε­τικά πλού­σιου αιο­λι­κού δυνα­μι­κού του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου, παρα­μέ­τρου με έντονα περι­βαλ­λο­ντικό χαρα­κτήρα, αλλά και από την ανάγκη υψηλής αξιο­ποί­η­σης των έργων ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης με το δίκτυο της ηπει­ρω­τι­κής χώρας», ανα­φέ­ρε­ται στη μελέτη. Ας σημειω­θεί πως τα τρία ΑΣΠΗΕ θα έχουν ισχύ ίση με το 21,11% της εγκα­τε­στημένης ισχύος από το σύνολο των αιολικών σταθμών παρα­γωγής του δια­συν­δε­δεμένου συστήματος.

Συνο­λικά, η ΜΠΕ εκτιμά πως «δεν αναμένεται να υπάρξει σημα­ντική μείωση της έκτασης ή κατα­κερ­μα­τι­σμός των τύπων οικοτόπων, ή υποβάθμιση της φυσικότητας και της αντι­προ­σω­πευ­τικότητάς τους και δεν αναμένεται να επη­ρε­α­στεί ο βαθμός διατήρησης της δομής και των οικο­λο­γικών λει­τουρ­γιών των τύπων οικοτόπων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας εντός των παρακάτω περιοχών Natura 2000 λαμβάνοντας υπόψη και τα μέτρα αντι­μετώπισης που προτείνονται».

Οσον αφορά τη δια­δι­κα­σία αδειο­δό­τη­σης, η έγκριση της μελέτης περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων και της μελέτης ειδικής οικο­λο­γι­κής αξιο­λό­γη­σης εκκρε­μεί, ενώ πολλοί αρμό­διοι φορείς δεν έχουν εκφέρει γνώμη. Με πρό­σφατη απόφαση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου «ζητεί από την κυβέρ­νηση και κάθε εµπλεκόµενο φορέα, να ανα­στα­λούν οι οποιεσ­δή­ποτε αδειο­δο­τή­σεις και εργα­σίες για τα αιολικά πάρκα, µέχρι να γίνει ένα ειδικό χωρο­τα­ξικό σχέδιο προκειµένου να υπάρχει µια δίκαιη, εύλογη και απο­δε­κτή, έπειτα από δια­βού­λευση, χωρο­θέ­τηση των αιο­λι­κών πάρκων που επι­χει­ρού­νται να εγκα­τα­στα­θούν στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου».

Από την πλευρά του το ΓΕΕΘΑ στη γνω­μο­δό­τησή του σημειώ­νει πως «δεν συμ­φω­νεί με την εγκα­τά­σταση των αιο­λι­κών πάρκων στις θέσεις Λιάδι, Καν­δε­λιούσσα, Κου­νού­ποι, Μεσο­νήσι, Πλακίδα, Περ­γούσσα και Παχειά Νισύρου για θέματα εθνικής ασφά­λειας, καθώς και ασφά­λειας ναυ­σι­πλο­ΐας». Η Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας σημειώ­νει πως «από αερο­ναυ­τι­κής πλευράς δεν έχουμε αντίρ­ρηση, με την προ­ϋ­πό­θεση ότι οι εν λόγω ανε­μο­γεν­νή­τριες θα σημαν­θούν για ημέρα και νύχτα». Η υπο­χρέ­ωση αυτή όμως αντί­κει­ται σε προ­τά­σεις για αποφυγή δυνατού φωτι­σμού, έτσι ώστε να περιο­ρι­στεί η όχληση των πουλιών.

Τα Λέβιθα και η Κίναρος

Αμέσως μετά την Πρω­το­χρο­νιά την επι­και­ρό­τητα απα­σχό­λησε η ανεύ­ρεση της κυρα-Ρηνιώς στην Κίναρο, από το πλήρωμα ελι­κο­πτέ­ρου της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας που έσπευσε στο νησάκι, καθώς η μόνη (και μόνιμη) κάτοι­κός του δεν είχε δώσει σημείο ζωής για μερικές μέρες λόγω βλάβης που σχε­τι­ζό­ταν με το δορυ­φο­ρικό της τηλέ­φωνο. Ετσι έγινε ευρέως γνωστό πως στην Κίναρο (μία νησίδα μεταξύ Αμοργού και Λέρου-Καλύμνου) υπάρχει μία κάτοι­κος, η κυρία Ρηνιώ Κατσο­τούρχη, ηλικίας 74 ετών. Στο διπλανό νησάκι Λέβιθα ζει η οικο­γέ­νεια Καμπό­σου, με παρου­σία από 3-5 ατόμων ανάλογα με την εποχή. Η ύπαρξη κατοί­κων είναι γνωστή στους ιστιο­πλό­ους ή άλλους ταξι­διώ­τες με σκάφη, καθώς ειδικά στα Λέβιθα υπάρχει και δυνα­τό­τητα εξυ­πη­ρέ­τη­σης από την οικο­γέ­νεια Καμπό­σου. Η παρου­σία κατοί­κων στις νησίδες έχει ιδιαί­τερη σημασία από κοι­νω­νική και γεω­πο­λι­τική άποψη. Στο σχε­δια­ζό­μενο έργο αιο­λι­κής ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής όμως χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ακα­τοί­κη­τες νησίδες και τα Λέβιθα και η Κίναρος, παρότι είναι γνωστή η κατοί­κησή τους εδώ και χρόνια.

πηγή kathimerini.gr

ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΛΑΦΡΟΣ