Πρεμιέρα για το ΕΣΠΑ 2021-2027, με την πρώτη πρόσκληση χρηματοδότησης, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

Ο Περι­φε­ρειάρ­χης, Γιώργος Χατζη­μάρ­κος καλεί τους Δήμους Ρόδου, Κω, Καλύ­μνου, Σύρου – Ερμού­πο­λης και Νάξου να υπο­βά­λουν προ­τά­σεις ολο­κλη­ρω­μέ­νης βιώ­σι­μης αστικής ανά­πτυ­ξης στο πλαίσιο πρό­σκλη­σης συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 25,1 εκατ. €

Λίγο πριν την εκπνοή του 2022, που για την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου ήταν άλλη μια χρονιά ρεκόρ απορ­ρο­φή­σεων των πόρων του ΕΣΠΑ 2014 – 2020 και ένα χρόνο πριν και την τυπική λήξη της τρέ­χου­σας προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου, η Περι­φε­ρειακή Αρχή Νοτίου Αιγαίου, ξεκινά τις δια­δι­κα­σίες υλο­ποί­η­σης του νέου ΠεΠ Νοτίου Αιγαίου, της προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου 2021 – 2027.

Η πρώτη πρό­σκληση που υπε­γράφη από τον Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου, βρί­σκε­ται ήδη στον «αέρα» και αφορά δράσεις ολο­κλη­ρω­μέ­νης βιώ­σι­μης αστικής ανά­πτυ­ξης για τους Δήμους Ρόδου, Κω, Καλύ­μνου, Σύρου – Ερμού­πο­λης και Νάξου.

Ειδι­κό­τερα, ο Περι­φε­ρειάρ­χης Γιώργος Χατζη­μάρ­κος καλεί: τους δήμους Ρόδου, Κω, Καλύ­μνου, Σύρου-Ερμούπολης και Νάξου για την υποβολή πρό­τα­σης για την επιλογή «Στρα­τη­γι­κής Ολο­κλη­ρω­μέ­νης Βιώ­σι­μης Αστικής Ανά­πτυ­ξης» στο πλαίσιο της προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου 2021-2027.

Σύμφωνα με τον Κανο­νι­σμό της ΕΕ, οι δράσεις στον τομέα αυτόν θα πρέπει να βασί­ζο­νται σε ολο­κλη­ρω­μέ­νες εδα­φι­κές στρα­τη­γι­κές, με προ­βλε­πό­μενο χωρικό εργα­λείο για τις αστικές περιο­χές τις Ολο­κλη­ρω­μέ­νες Χωρικές Επεν­δύ­σεις (ΟΧΕ) για Βιώσιμη Αστική Ανά­πτυξη (ΒΑΑ).

Η παρούσα πρό­σκληση αφορά στην υποβολή προ­τά­σεων Στρα­τη­γι­κής Ολο­κλη­ρω­μέ­νης Βιώ­σι­μης Αστικής Ανά­πτυ­ξης από αστικές αρχές της περι­φέ­ρειας

Νοτίου Αιγαίου με σκοπό την επιλογή των αστικών αρχών και των περιο­χών εφαρ­μο­γής τους, καθώς και του τύπου των δράσεων.

Οι στρα­τη­γι­κές για τις Ολο­κλη­ρω­μέ­νες Χωρικές Επεν­δύ­σεις ΟΧΕ για την Βιώσιμη Αστική Ανά­πτυξη ΒΑΑ της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου προ­βλέ­πε­ται να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από το Περι­φε­ρειακό Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο» 2021-2027, ενώ συνο­λικά μπορούν να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από τα Ταμεία ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Ταμείο Συνοχής, ΤΔΜ, καθώς και το ΕΤΘΑΥ, μέσω συν­δυα­σμέ­νων επεν­δύ­σεων, από περισ­σό­τερα του ενός Προ­γράμ­ματα ή από περισ­σό­τε­ρους του ενός τομείς προ­τε­ραιό­τη­τας του ίδιου Προ­γράμ­μα­τος, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι δια­σφα­λί­ζο­νται η συνοχή και ο συντο­νι­σμός μεταξύ των σχε­τι­κών Ταμείων.

Οι πόροι του Περι­φε­ρεια­κού Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο» 2021-2027, οι οποίοι δια­τί­θε­νται προ­γραμ­μα­τικά για τη χρη­μα­το­δό­τηση των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ ανέρ­χο­νται σε 25,1 εκ. € (δημόσια δαπάνη), εκ. των οποίων ποσό 24 εκ. € συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το ΕΤΠΑ και 1,1 εκ. € από το ΕΚΤ+.

Ο συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της κάθε στρα­τη­γι­κής δεν μπορεί να είναι χαμη­λό­τε­ρος των 8 εκ. € και να υπερ­βαί­νει τα 15 εκ. €, ενώ του­λά­χι­στον το 60% του συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού πρέπει να αφορά σε έργα που χρη­μα­το­δο­τού­νται από το ΠεΠ ΝΑ 2021-2027.

Οι Στρα­τη­γι­κές ΒΑΑ πριν την υποβολή τους θα πρέπει να απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­μενο δια­βού­λευ­σης με τους τοπι­κούς θεσμούς, φορείς και κοι­νω­νι­κές ομάδες.

Κάθε πρόταση θα υπο­βλη­θεί από υπο­ψή­φια αστική αρχή, η οποία μπορεί να είναι είτε ο Δήμος, είτε εται­ρικό σχήμα με συμ­με­τοχή φορέων της περιο­χής του Δήμου και με επι­κε­φα­λής τη Δημο­τική Αρχή.

Κατα­λη­κτική Ημε­ρο­μη­νία Υποβολή Πρό­τα­σης από τις αστικές αρχές: 31 Μαΐου 2023.

Επι­λέ­ξι­μες περιο­χές εφαρ­μο­γής των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ

Η περιοχή εφαρ­μο­γής για κάθε στρα­τη­γική ΒΑΑ θα προ­τα­θεί από κάθε Δήμο και θα πρέπει να βρί­σκε­ται εντός των ορίων του οικι­σμού [επίπεδο διοι­κη­τι­κής διαί­ρε­σης 8 (“οικι­σμός”)] έδρας της Περι­φε­ρεια­κής Ενό­τη­τας ελά­χι­στου μόνιμου πλη­θυ­σμού 5.000 (σύμφωνα με την απο­γραφή πλη­θυ­σμού του 2021), περι­λαμ­βά­νο­ντας τμήμα ή το σύνολο του οικι­σμού, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται ότι η στρα­τη­γική θα αφορά πράγ­ματι αστικό οικισμό και αστικό πλη­θυ­σμό.

Επι­πρό­σθετα, στις περιο­χές εφαρ­μο­γής των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ είναι δυνατή η συμπε­ρί­ληψη οικι­σμού (αστικού ή μη) ή τμή­μα­τος αυτού του ίδιου Δήμου, ο οποίος παρου­σιά­ζει άμεση χωρική συνέ­χεια με τον αστικό οικισμό.

Σημειώ­νε­ται ότι οι αστικές αρχές δύνα­νται να υπο­βά­λουν μια μόνο πρόταση χρη­μα­το­δό­τη­σης στρα­τη­γι­κής, που θα αφορά έναν αστικό οικισμό (περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των τυχόν άλλων οικι­σμών που βρί­σκο­νται σε χωρική συνέ­χεια με αυτόν).

Περιε­χό­μενο των στρα­τη­γι­κών

Οι στρα­τη­γι­κές ΒΑΑ θα πρέπει να βασί­ζο­νται σε ένα μακρο­πρό­θε­σμο όραμα για το μέλλον της περιο­χής εφαρ­μο­γής τους, να ανα­δει­κνύ­ουν τις βασικές οικο­νο­μι­κές, κοι­νω­νι­κές, περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις, τις προ­κλή­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και τις προ­κλή­σεις του δομη­μέ­νου και πολι­τι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος και των υπο­δο­μών που αντι­με­τω­πί­ζει η περιοχή και να ανα­δει­κνύ­ουν το ανα­πτυ­ξιακό της δυνα­μικό.

Οι στόχοι των έργων

Ειδι­κό­τερα, τα έργα του σχεδίου δράσης που προ­τεί­νο­νται προς χρη­μα­το­δό­τηση από το ΠεΠ ΝΑ 2021-2027 θα πρέπει να εστιά­ζουν στους παρα­κάτω στόχους:

Α. “ Ολο­κλη­ρω­μένη και βιώσιμη ανά­πτυξη περιο­χών”

· βελ­τί­ωση της αστικής κινη­τι­κό­τη­τας και συνο­λικά της προ­σβα­σι­μό­τη­τας και λει­τουρ­γι­κό­τη­τας του αστικού χώρου,

· εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας και ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση δημό­σιων κτιρίων, υπο­δο­μών και κοι­νό­χρη­στων χώρων,

· ανά­πτυξη εφαρ­μο­γών “έξυπνης” πόλης

· ανά­δειξη του ιδιαί­τε­ρου αρχι­τε­κτο­νι­κού και κτι­ρια­κού απο­θέ­μα­τος,

· προ­στα­σία και ανά­δειξη του ιστο­ρι­κού και πολι­τι­στι­κού κεφα­λαίου,

· ενί­σχυση και ανά­πτυξη πρά­σι­νων υπο­δο­μών,

· ενί­σχυση κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών που συμ­βά­λουν στην ένταξη στην κοι­νό­τητα (εξαι­ρου­μέ­νων δομών στέ­γα­σης οποιου­δή­ποτε τύπου)

· καθαρές αστικές μετα­φο­ρές

· αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία

Β. “Ενί­σχυση αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και παρα­γω­γι­κού δυνα­μι­κού”

· ενί­σχυση της τοπικής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας σε τομείς προ­τε­ραιό­τη­τας της Περι­φέ­ρειας.

Γ. “Ανθρώ­πινο δυνα­μικό και κοι­νω­νική ένταξη ”

· τόνωση της τοπικής αγοράς εργα­σίας

· ενί­σχυση δικτύου δομών και παροχή υπη­ρε­σιών για ευά­λω­τες ομάδες του πλη­θυ­σμού

Για τη συμπε­ρί­ληψη στις επι­μέ­ρους στρα­τη­γι­κές ΒΑΑ έργων που δεν σχε­τί­ζο­νται με τους παρα­πάνω στόχους θα πρέπει να προη­γη­θεί δια­βού­λευση και συνερ­γα­σία με την ομάδα διοί­κη­σης των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ της Περι­φέ­ρειας.

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα στις στρα­τη­γι­κές βιώ­σι­μης αστικής ανά­πτυ­ξης θα πρέπει να δοθεί στην αντι­με­τώ­πιση των προ­κλή­σεων που αντι­με­τω­πί­ζουν οι αστικές περιο­χές ως προς την κλι­μα­τική αλλαγή, ιδίως στη μετά­βαση προς μια κλι­μα­τικά ουδέ­τερη οικο­νο­μία έως το 2050. Προς αυτή την κατεύ­θυνση, η χρη­μα­το­δο­τική συμβολή των προ­τει­νό­με­νων προς χρη­μα­το­δό­τηση από το ΠεΠ ΝΑ 2021-2027 έργων στην αντι­με­τώ­πιση των παρα­πάνω προ­κλή­σεων θα πρέπει να ανέρ­χε­ται στο 40% του­λά­χι­στον των συνο­λι­κών πόρων των έργων που προ­τεί­νε­ται να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από τον Ειδικό Στόχο 5.i του ΠεΠ.

Δια­δι­κα­σίες

Κάθε πρόταση θα υπο­βλη­θεί από υπο­ψή­φια αστική αρχή, η οποία μπορεί να είναι είτε ο Δήμος, είτε εται­ρικό σχήμα με συμ­με­τοχή φορέων της περιο­χής του Δήμου και με επι­κε­φα­λής τη Δημο­τική Αρχή.

Κατα­λη­κτική Ημε­ρο­μη­νία Υποβολή Πρό­τα­σης από τις αστικές αρχές: 31 Μαΐου 2023.

Για την υπο­στή­ριξη της προ­σέγ­γι­σης και του σχε­δια­σμού της στρα­τη­γι­κής οι αστικές αρχές συμ­βου­λεύ­ο­νται τον «Οδηγό για το σχε­δια­σμό και την υποβολή στρα­τη­γι­κής αστικής ανά­πτυ­ξης/ΟΧΕ-ΒΑΑ», καθώς και το Εγχει­ρί­διο Στρα­τη­γι­κών Βιώ­σι­μης Αστικής Ανά­πτυ­ξης της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής .

Η πρόταση υπο­βάλ­λε­ται σε ηλε­κτρο­νική μορφή στην Ειδική Υπη­ρε­σία Δια­χεί­ρι­σης Προ­γράμ­μα­τος «Νότιο Αιγαίο» (ΕΥΔ ΠΝΑ).

Μετά την υποβολή των προ­τά­σεων θα ακο­λου­θή­σει η αξιο­λό­γησή τους από την ΕΥΔ ΠΝΑ, βάσει της οποίας θα επι­λε­γούν οι περιο­χές παρέμ­βα­σης με βάση την φθί­νουσα βαθ­μο­λο­γία της αξιο­λό­γη­σης.