Πρεμιέρα για το ΕΣΠΑ 2021-2027, με την πρώτη πρόσκληση χρηματοδότησης, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

Ο Πε­ρι­φε­ρειάρ­χης, Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος καλεί τους Δή­μους Ρόδου, Κω, Κα­λύ­μνου, Σύρου – Ερ­μού­πο­λης και Νάξου να υπο­βά­λουν προ­τά­σεις ολο­κλη­ρω­μέ­νης βιώ­σι­μης αστι­κής ανά­πτυ­ξης στο πλαί­σιο πρό­σκλη­σης συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 25,1 εκατ. €

Λίγο πριν την εκ­πνοή του 2022, που για την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ήταν άλλη μια χρο­νιά ρεκόρ απορ­ρο­φή­σε­ων των πόρων του ΕΣΠΑ 2014 – 2020 και ένα χρόνο πριν και την τυ­πι­κή λήξη της τρέ­χου­σας προ­γραμ­μα­τι­κής πε­ριό­δου, η Πε­ρι­φε­ρεια­κή Αρχή Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ξε­κι­νά τις δια­δι­κα­σί­ες υλο­ποί­η­σης του νέου ΠεΠ Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, της προ­γραμ­μα­τι­κής πε­ριό­δου 2021 – 2027.

Η πρώτη πρό­σκλη­ση που υπε­γρά­φη από τον Πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, βρί­σκε­ται ήδη στον «αέρα» και αφορά δρά­σεις ολο­κλη­ρω­μέ­νης βιώ­σι­μης αστι­κής ανά­πτυ­ξης για τους Δή­μους Ρόδου, Κω, Κα­λύ­μνου, Σύρου – Ερ­μού­πο­λης και Νάξου.

Ει­δι­κό­τε­ρα, ο Πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος καλεί: τους δή­μους Ρόδου, Κω, Κα­λύ­μνου, Σύρου-Ερ­μού­πο­λης και Νάξου για την υπο­βο­λή πρό­τα­σης για την επι­λο­γή «Στρα­τη­γι­κής Ολο­κλη­ρω­μέ­νης Βιώ­σι­μης Αστι­κής Ανά­πτυ­ξης» στο πλαί­σιο της προ­γραμ­μα­τι­κής πε­ριό­δου 2021-2027.

Σύμ­φω­να με τον Κα­νο­νι­σμό της ΕΕ, οι δρά­σεις στον τομέα αυτόν θα πρέ­πει να βα­σί­ζο­νται σε ολο­κλη­ρω­μέ­νες εδα­φι­κές στρα­τη­γι­κές, με προ­βλε­πό­με­νο χω­ρι­κό ερ­γα­λείο για τις αστι­κές πε­ριο­χές τις Ολο­κλη­ρω­μέ­νες Χω­ρι­κές Επεν­δύ­σεις (ΟΧΕ) για Βιώ­σι­μη Αστι­κή Ανά­πτυ­ξη (ΒΑΑ).

Η πα­ρού­σα πρό­σκλη­ση αφορά στην υπο­βο­λή προ­τά­σε­ων Στρα­τη­γι­κής Ολο­κλη­ρω­μέ­νης Βιώ­σι­μης Αστι­κής Ανά­πτυ­ξης από αστι­κές αρχές της πε­ρι­φέ­ρειας

Νο­τί­ου Αι­γαί­ου με σκοπό την επι­λο­γή των αστι­κών αρχών και των πε­ριο­χών εφαρ­μο­γής τους, καθώς και του τύπου των δρά­σε­ων.

Οι στρα­τη­γι­κές για τις Ολο­κλη­ρω­μέ­νες Χω­ρι­κές Επεν­δύ­σεις ΟΧΕ για την Βιώ­σι­μη Αστι­κή Ανά­πτυ­ξη ΒΑΑ της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου προ­βλέ­πε­ται να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από το Πε­ρι­φε­ρεια­κό Πρό­γραμ­μα «Νότιο Αι­γαίο» 2021-2027, ενώ συ­νο­λι­κά μπο­ρούν να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από τα Τα­μεία ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Τα­μείο Συ­νο­χής, ΤΔΜ, καθώς και το ΕΤΘΑΥ, μέσω συν­δυα­σμέ­νων επεν­δύ­σε­ων, από πε­ρισ­σό­τε­ρα του ενός Προ­γράμ­μα­τα ή από πε­ρισ­σό­τε­ρους του ενός το­μείς προ­τε­ραιό­τη­τας του ίδιου Προ­γράμ­μα­τος, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι δια­σφα­λί­ζο­νται η συ­νο­χή και ο συ­ντο­νι­σμός με­τα­ξύ των σχε­τι­κών Τα­μεί­ων.

Οι πόροι του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Πρό­γραμ­μα «Νότιο Αι­γαίο» 2021-2027, οι οποί­οι δια­τί­θε­νται προ­γραμ­μα­τι­κά για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ ανέρ­χο­νται σε 25,1 εκ. € (δη­μό­σια δα­πά­νη), εκ. των οποί­ων ποσό 24 εκ. € συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το ΕΤΠΑ και 1,1 εκ. € από το ΕΚΤ+.

Ο συ­νο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της κάθε στρα­τη­γι­κής δεν μπο­ρεί να είναι χα­μη­λό­τε­ρος των 8 εκ. € και να υπερ­βαί­νει τα 15 εκ. €, ενώ του­λά­χι­στον το 60% του συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού πρέ­πει να αφορά σε έργα που χρη­μα­το­δο­τού­νται από το ΠεΠ ΝΑ 2021-2027.

Οι Στρα­τη­γι­κές ΒΑΑ πριν την υπο­βο­λή τους θα πρέ­πει να απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­με­νο δια­βού­λευ­σης με τους το­πι­κούς θε­σμούς, φο­ρείς και κοι­νω­νι­κές ομά­δες.

Κάθε πρό­τα­ση θα υπο­βλη­θεί από υπο­ψή­φια αστι­κή αρχή, η οποία μπο­ρεί να είναι είτε ο Δήμος, είτε εται­ρι­κό σχήμα με συμ­με­το­χή φο­ρέ­ων της πε­ριο­χής του Δήμου και με επι­κε­φα­λής τη Δη­μο­τι­κή Αρχή.

Κα­τα­λη­κτι­κή Ημε­ρο­μη­νία Υπο­βο­λή Πρό­τα­σης από τις αστι­κές αρχές: 31 Μαΐου 2023.

Επι­λέ­ξι­μες πε­ριο­χές εφαρ­μο­γής των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ

Η πε­ριο­χή εφαρ­μο­γής για κάθε στρα­τη­γι­κή ΒΑΑ θα προ­τα­θεί από κάθε Δήμο και θα πρέ­πει να βρί­σκε­ται εντός των ορίων του οι­κι­σμού [επί­πε­δο διοι­κη­τι­κής διαί­ρε­σης 8 (“οι­κι­σμός”)] έδρας της Πε­ρι­φε­ρεια­κής Ενό­τη­τας ελά­χι­στου μό­νι­μου πλη­θυ­σμού 5.000 (σύμ­φω­να με την απο­γρα­φή πλη­θυ­σμού του 2021), πε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας τμήμα ή το σύ­νο­λο του οι­κι­σμού, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται ότι η στρα­τη­γι­κή θα αφορά πράγ­μα­τι αστι­κό οι­κι­σμό και αστι­κό πλη­θυ­σμό.

Επι­πρό­σθε­τα, στις πε­ριο­χές εφαρ­μο­γής των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ είναι δυ­να­τή η συ­μπε­ρί­λη­ψη οι­κι­σμού (αστι­κού ή μη) ή τμή­μα­τος αυτού του ίδιου Δήμου, ο οποί­ος πα­ρου­σιά­ζει άμεση χω­ρι­κή συ­νέ­χεια με τον αστι­κό οι­κι­σμό.

Ση­μειώ­νε­ται ότι οι αστι­κές αρχές δύ­να­νται να υπο­βά­λουν μια μόνο πρό­τα­ση χρη­μα­το­δό­τη­σης στρα­τη­γι­κής, που θα αφορά έναν αστι­κό οι­κι­σμό (πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των τυχόν άλλων οι­κι­σμών που βρί­σκο­νται σε χω­ρι­κή συ­νέ­χεια με αυτόν).

Πε­ριε­χό­με­νο των στρα­τη­γι­κών

Οι στρα­τη­γι­κές ΒΑΑ θα πρέ­πει να βα­σί­ζο­νται σε ένα μα­κρο­πρό­θε­σμο όραμα για το μέλ­λον της πε­ριο­χής εφαρ­μο­γής τους, να ανα­δει­κνύ­ουν τις βα­σι­κές οι­κο­νο­μι­κές, κοι­νω­νι­κές, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις, τις προ­κλή­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και τις προ­κλή­σεις του δο­μη­μέ­νου και πο­λι­τι­στι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος και των υπο­δο­μών που αντι­με­τω­πί­ζει η πε­ριο­χή και να ανα­δει­κνύ­ουν το ανα­πτυ­ξια­κό της δυ­να­μι­κό.

Οι στό­χοι των έργων

Ει­δι­κό­τε­ρα, τα έργα του σχε­δί­ου δρά­σης που προ­τεί­νο­νται προς χρη­μα­το­δό­τη­ση από το ΠεΠ ΝΑ 2021-2027 θα πρέ­πει να εστιά­ζουν στους πα­ρα­κά­τω στό­χους:

Α. “ Ολο­κλη­ρω­μέ­νη και βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη πε­ριο­χών”

· βελ­τί­ω­ση της αστι­κής κι­νη­τι­κό­τη­τας και συ­νο­λι­κά της προ­σβα­σι­μό­τη­τας και λει­τουρ­γι­κό­τη­τας του αστι­κού χώρου,

· εξοι­κο­νό­μη­ση ενέρ­γειας και ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση δη­μό­σιων κτι­ρί­ων, υπο­δο­μών και κοι­νό­χρη­στων χώρων,

· ανά­πτυ­ξη εφαρ­μο­γών “έξυ­πνης” πόλης

· ανά­δει­ξη του ιδιαί­τε­ρου αρ­χι­τε­κτο­νι­κού και κτι­ρια­κού απο­θέ­μα­τος,

· προ­στα­σία και ανά­δει­ξη του ιστο­ρι­κού και πο­λι­τι­στι­κού κε­φα­λαί­ου,

· ενί­σχυ­ση και ανά­πτυ­ξη πρά­σι­νων υπο­δο­μών,

· ενί­σχυ­ση κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών που συμ­βά­λουν στην έντα­ξη στην κοι­νό­τη­τα (εξαι­ρου­μέ­νων δομών στέ­γα­σης οποιου­δή­πο­τε τύπου)

· κα­θα­ρές αστι­κές με­τα­φο­ρές

· αντι­πλημ­μυ­ρι­κή προ­στα­σία

Β. “Ενί­σχυ­ση αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και πα­ρα­γω­γι­κού δυ­να­μι­κού”

· ενί­σχυ­ση της το­πι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας σε το­μείς προ­τε­ραιό­τη­τας της Πε­ρι­φέ­ρειας.

Γ. “Αν­θρώ­πι­νο δυ­να­μι­κό και κοι­νω­νι­κή έντα­ξη ”

· τό­νω­ση της το­πι­κής αγο­ράς ερ­γα­σί­ας

· ενί­σχυ­ση δι­κτύ­ου δομών και πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών για ευά­λω­τες ομά­δες του πλη­θυ­σμού

Για τη συ­μπε­ρί­λη­ψη στις επι­μέ­ρους στρα­τη­γι­κές ΒΑΑ έργων που δεν σχε­τί­ζο­νται με τους πα­ρα­πά­νω στό­χους θα πρέ­πει να προη­γη­θεί δια­βού­λευ­ση και συ­νερ­γα­σία με την ομάδα διοί­κη­σης των στρα­τη­γι­κών ΒΑΑ της Πε­ρι­φέ­ρειας.

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα στις στρα­τη­γι­κές βιώ­σι­μης αστι­κής ανά­πτυ­ξης θα πρέ­πει να δοθεί στην αντι­με­τώ­πι­ση των προ­κλή­σε­ων που αντι­με­τω­πί­ζουν οι αστι­κές πε­ριο­χές ως προς την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, ιδίως στη με­τά­βα­ση προς μια κλι­μα­τι­κά ου­δέ­τε­ρη οι­κο­νο­μία έως το 2050. Προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση, η χρη­μα­το­δο­τι­κή συμ­βο­λή των προ­τει­νό­με­νων προς χρη­μα­το­δό­τη­ση από το ΠεΠ ΝΑ 2021-2027 έργων στην αντι­με­τώ­πι­ση των πα­ρα­πά­νω προ­κλή­σε­ων θα πρέ­πει να ανέρ­χε­ται στο 40% του­λά­χι­στον των συ­νο­λι­κών πόρων των έργων που προ­τεί­νε­ται να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από τον Ει­δι­κό Στόχο 5.i του ΠεΠ.

Δια­δι­κα­σί­ες

Κάθε πρό­τα­ση θα υπο­βλη­θεί από υπο­ψή­φια αστι­κή αρχή, η οποία μπο­ρεί να είναι είτε ο Δήμος, είτε εται­ρι­κό σχήμα με συμ­με­το­χή φο­ρέ­ων της πε­ριο­χής του Δήμου και με επι­κε­φα­λής τη Δη­μο­τι­κή Αρχή.

Κα­τα­λη­κτι­κή Ημε­ρο­μη­νία Υπο­βο­λή Πρό­τα­σης από τις αστι­κές αρχές: 31 Μαΐου 2023.

Για την υπο­στή­ρι­ξη της προ­σέγ­γι­σης και του σχε­δια­σμού της στρα­τη­γι­κής οι αστι­κές αρχές συμ­βου­λεύ­ο­νται τον «Οδηγό για το σχε­δια­σμό και την υπο­βο­λή στρα­τη­γι­κής αστι­κής ανά­πτυ­ξης/ΟΧΕ-ΒΑΑ», καθώς και το Εγ­χει­ρί­διο Στρα­τη­γι­κών Βιώ­σι­μης Αστι­κής Ανά­πτυ­ξης της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής .

Η πρό­τα­ση υπο­βάλ­λε­ται σε ηλε­κτρο­νι­κή μορφή στην Ει­δι­κή Υπη­ρε­σία Δια­χεί­ρι­σης Προ­γράμ­μα­τος «Νότιο Αι­γαίο» (ΕΥΔ ΠΝΑ).

Μετά την υπο­βο­λή των προ­τά­σε­ων θα ακο­λου­θή­σει η αξιο­λό­γη­σή τους από την ΕΥΔ ΠΝΑ, βάσει της οποί­ας θα επι­λε­γούν οι πε­ριο­χές πα­ρέμ­βα­σης με βάση την φθί­νου­σα βαθ­μο­λο­γία της αξιο­λό­γη­σης.