Οι τράπεζες αίματος και η ομηρεία των γονέων

Πριν από λίγες ημέρες χιλιά­δες γονείς πλη­ρο­φο­ρή­θη­καν, μέσω ηλε­κτρο­νι­κού μηνύ­μα­τος, ότι τα κύτταρα ομφα­λο­πλα­κου­ντια­κού αίματος των παιδιών τους που φυλάσ­σο­νταν σε ιδιω­τική τράπεζα, συν­δε­δε­μένη με μεγάλο ιατρικό όμιλο, κιν­δύ­νευαν να κατα­στρα­φούν, καθώς τα οικο­νο­μικά της τρά­πε­ζας δεν επέ­τρε­παν τη συνέ­χιση της λει­τουρ­γίας της. Και ενώ η τράπεζα και ο ιατρι­κός όμιλος αλλη­λο­ε­κτο­ξεύ­ουν κατη­γο­ρίες, οι γονείς είναι οι μεγάλοι χαμένοι: έχοντας πεισθεί να δώσουν ένα μεγάλο χρη­μα­τικό ποσό για τη φύλαξη μιας κυτ­τα­ρι­κής παρα­κα­τα­θή­κης των παιδιών τους «διά παν ενδε­χό­με­νον», σήμερα κιν­δυ­νεύ­ουν να χάσουν όχι μόνο τα χρήματα αλλά και τις ελπίδες που είχαν ενα­πο­θέ­σει στα κύτταρα αυτά.

Ο κατα­με­ρι­σμός των ευθυνών για το συγκε­κρι­μένο συμβάν (που δεν είναι το μόνο, καθώς «αθόρυβα» έκλεισε μία ακόμα τράπεζα στη συμπρω­τεύ­ουσα, ενώ οι γνω­ρί­ζο­ντες μιλούν και για επι­κεί­με­νες κατα­στρο­φές…) είναι θέμα της Δικαιο­σύ­νης. Και αν χαθεί κανείς στις λεπτο­μέ­ρειες σχετικά με το ποιος φταίει στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση, ίσως χάσει την ουσία. Γιατί η ουσία του θέματος «κύτταρα του ομφα­λο­πλα­κου­ντια­κού αίματος» βρί­σκε­ται αλλού και άπτεται πολλών παθο­γε­νειών αυτής της χώρας.

Οι ελπίδες της νέας χιλιε­τίας

Ολα άρχισαν γύρω στην αυγή του 21ου αιώνα, με τις ελπίδες για μια νέα ιατρική που δημιούρ­γη­σαν επι­τεύγ­ματα όπως η απο­κω­δι­κο­ποί­ηση του ανθρω­πί­νου γονι­διώ­μα­τος, η κλω­νο­ποί­ηση θηλα­στι­κών και ο εντο­πι­σμός των εμβρυ­ϊ­κών βλα­στι­κών κυτ­τά­ρων, των κυτ­τά­ρων εκείνων δηλαδή από τα οποία δημιουρ­γού­νται όλοι οι κυτ­τα­ρι­κοί τύποι του ανθρω­πί­νου σώματος. Ενα τέτοιο πολυ­δύ­ναμο είδος κυτ­τά­ρων εντο­πί­ζε­ται στο ομφάλιο αίμα και από αυτό μπορούν να προ­κύ­ψουν όλα τα κύτταρα του αίματος. Με άλλα λόγια, τα κύτταρα του ομφα­λο­πλα­κου­ντια­κού αίματος κάνουν την ίδια δουλειά με τα κύτταρα του μυελού των οστών. Μόνο που ο μυελός των οστών βρί­σκε­ται στα… οστά και η λήψη του είναι μια επεμ­βα­τική δια­δι­κα­σία, ενώ τα κύτταρα αυτά βρί­σκο­νται στον ομφάλιο λώρο που πετιέ­ται αμέσως μετά τη γέννηση. Τι πιο λογικό να αξιο­ποι­η­θούν τα κύτταρα του ομφα­λο­πλα­κου­ντια­κού αίματος για να καλυ­φθούν οι ανάγκες της χώρας σε μοσχεύ­ματα μυελού των οστών; Με την κατάλ­ληλη εκπαί­δευση, οι υπο­ψή­φιοι γονείς θα μπο­ρού­σαν να αντι­λη­φθούν ότι το κοινό συμ­φέ­ρον ταυ­τι­ζό­ταν με το συμ­φέ­ρον του αγέν­νη­του παιδιού τους: η επάρ­κεια μοσχευ­μά­των στη χώρα θα σήμαινε δια­θε­σι­μό­τητα για όποιον το είχε ανάγκη, παιδί ή ενήλικο.

Βεβαίως τα πράγ­ματα δεν έγιναν έτσι. Στην Ελλάδα της (πλα­σμα­τι­κής, όπως απο­δεί­χθηκε) οικο­νο­μι­κής ευμά­ρειας, τις άδειες για τη δημιουρ­γία τρα­πε­ζών ομφα­λο­πλα­κου­ντια­κού αίματος έδινε το υπουρ­γείο Εμπο­ρίου! Και τότε δια­πι­στώ­θηκε ότι υπήρχαν πολλοί έμποροι μεταξύ των επι­στη­μό­νων: στο άψε-σβήσε δημιουρ­γή­θη­καν πάνω από 15 ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες (όταν ευρω­παϊ­κές χώρες με πολ­λα­πλά­σιο πλη­θυ­σμό από τον δικό μας διέ­θε­ταν μόνο μία ή δύο), ενώ επι­κε­φα­λής αμιγώς ερευ­νη­τι­κών ιδρυ­μά­των έκριναν ότι έπρεπε «να μη χάσουν το τρένο της ανά­πτυ­ξης» και έσπευ­σαν να δανεί­σουν σε ιδιώτες την εγκυ­ρό­τητα του ονό­μα­τος των ιδρυ­μά­των, που όφειλαν να υπη­ρε­τούν. Και έκαναν «χρυσές δου­λειές» στην αρχή αυτές οι τρά­πε­ζες. Λει­τουρ­γώ­ντας χωρίς νομο­θε­τικό πλαίσιο – το οποίο ήρθε μία δεκα­ε­τία αργό­τερα και στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν εφαρ­μό­ζε­ται παρά μόνο στα χαρτιά – και με όρους ελεύ­θε­ρου εμπο­ρίου, υιο­θέ­τη­σαν επι­θε­τι­κό­τα­τες πολι­τι­κές μάρ­κε­τινγκ στην προ­σπά­θειά τους να αντλή­σουν πελάτες. Και είναι πολύ εύκολος πελάτης για να πειστεί ο γονιός. Ακόμη περισ­σό­τερο ο υπο­ψή­φιος γονιός! Που για να εξα­σφα­λί­σει, όπως τον δια­βε­βαί­ω­ναν, την υγεία του αγέν­νη­του παιδιού του ήταν πρό­θυ­μος να απο­χω­ρι­στεί και 2.000 και 3.000 ευρώ!

Μάταια κάποιες νηφά­λιες φωνές δια­κε­κρι­μέ­νων επι­στη­μό­νων έκρουαν τότε τον κώδωνα του κιν­δύ­νου. Εξα­πα­τη­μένη η πλειο­νό­τητα των γονέων επέλεγε να ξοδευ­τεί για να κρα­τή­σει για ιδία χρήση το ομφα­λο­πλα­κου­ντιακό αίμα του παιδιού της, με ελά­χι­στες πιθα­νό­τη­τες να το αξιο­ποι­ή­σει κάποτε, παρά ανέξοδα να το δωρίσει σε κρατική τράπεζα όπου θα μπο­ρούσε να αξιο­ποι­η­θεί από όποιον το είχε ανάγκη. Ετσι σήμερα ο κίν­δυ­νος να κατα­στρα­φούν χιλιά­δες δείγ­ματα ομφα­λο­πλα­κου­ντια­κού αίματος είναι ορατός.

Δεν θα μπο­ρούσε άραγε να περά­σουν τώρα τα δείγ­ματα αυτά σε μία από τις τρεις κρα­τι­κές τρά­πε­ζες που υπάρ­χουν σε Αθήνα, Θεσ­σα­λο­νίκη και Χανιά; Δυστυ­χώς, αυτό δεν είναι εφικτό: η διεθνής νομο­θε­σία απα­γο­ρεύει δείγ­ματα «που έχουν όνομα» να περά­σουν σε κρατική τράπεζα όπου τα δείγ­ματα φέρουν μόνο αριθμό.

Αντί επι­λό­γου αξίζει η επι­σή­μανση: είμαστε υπέρ του υγιούς εμπο­ρίου, αλλά πιστεύ­ουμε ότι στη ζωή δεν είναι όλα προς πώληση. Και σίγουρα δεν είναι εμπο­ρεύ­σιμο προϊόν το αίμα, όπως δεν είναι και τα προς μετα­μό­σχευση όργανα. Και μη θεω­ρή­σετε ότι είμαστε μετά Χριστόν προ­φή­τες. Οι τακτι­κοί ανα­γνώ­στες του «Βήματος» θα θυμού­νται ίσως τα άρθρα μας της 12ης Μαρτίου 2006 («Αλή­θειες και ψέματα: Βλα­στικά κύτταρα νεογνών») και της 22ας Μαΐου 2011 («Ο αλτρουι­σμός συμ­φέ­ρει!») στα οποία παρου­σιά­ζο­νταν με ανα­λυ­τικά ρεπορ­τάζ οι ανωτέρω θέσεις.

ΒΗΜΑ