Οδησσός: Ένα τοπόσημο του ελληνισμού της εκκενώνεται

Το Μου­σείο της Φι­λι­κής Εται­ρεί­ας λει­τουρ­γεί από το 1994 σε ένα από τα τρία οι­κή­μα­τα του πα­ραρ­τή­μα­τος του ΕΙΠ στην Οδησ­σό, στον αριθ­μό 18 της οδού Κράσ­νι Πε­ρε­ού­λοκ.

Βρί­σκε­ται στην Ελ­λά­δα εδώ και με­ρι­κές ημέ­ρες, αλλά μι­λά­ει κα­θη­με­ρι­νά με τους αν­θρώ­πους που άφησε πίσω του στην Οδησ­σό. Ο ιστο­ρι­κός Σω­φρό­νης Πα­ρα­δει­σό­που­λος ζει στο με­γά­λο ου­κρα­νι­κό λι­μά­νι πε­ρισ­σό­τε­ρα από 25 χρό­νια. Υπεύ­θυ­νος αρ­χι­κώς της Βι­βλιο­θή­κης, διευ­θύ­νει από το 2001 το πα­ράρ­τη­μα του Ελ­λη­νι­κού Ιδρύ­μα­τος Πο­λι­τι­σμού (ΕΙΠ) της Οδησ­σού. Σε ένα από τα τρία οι­κή­μα­τά του λει­τουρ­γεί από το 1994 το Μου­σείο της Φι­λι­κής Εται­ρεί­ας, το οποίο ιδρύ­θη­κε το 1979 από το Ιστο­ρι­κό – Λα­ο­γρα­φι­κό Μου­σείο της Οδησ­σού.

Ο κ. Πα­ρα­δει­σό­που­λος γνω­ρί­ζει αρ­κε­τά από τα μέλη της ελ­λη­νι­κής κοι­νό­τη­τας της Οδησ­σού –«πε­ρί­που 1.000 είναι οι Ου­κρα­νοί με ελ­λη­νι­κή κα­τα­γω­γή στον νομό της Οδησ­σού», μας λέει ο ίδιος– και βε­βαί­ως πολ­λούς από τους Ελ­λη­νες που ερ­γά­ζο­νται εκεί. Ωστό­σο, μετά την ει­σβο­λή των ρω­σι­κών στρα­τευ­μά­των στην Ου­κρα­νία, «η πλειο­νό­τη­τα των Ελ­λή­νων έχει ανα­χω­ρή­σει από την πόλη, κυ­ρί­ως τα γυ­ναι­κό­παι­δα», μας πλη­ρο­φο­ρεί.

Από τη στιγ­μή που κη­ρύ­χθη­κε στρα­τιω­τι­κός νόμος, τόσο το πα­ράρ­τη­μα του ιδρύ­μα­τος όσο και το Μου­σείο Φι­λι­κής Εται­ρεί­ας έχουν κλεί­σει. «Οσοι πα­ρα­μέ­νουν στην πόλη βρί­σκο­νται σε άσχη­μη ψυ­χο­λο­γι­κή κα­τά­στα­ση», εξη­γεί ο κ. Πα­ρα­δει­σό­που­λος. «Ορι­σμέ­νοι από τους υπαλ­λή­λους του πα­ραρ­τή­μα­τος, στις ώρες που η κυ­κλο­φο­ρία επι­τρέ­πε­ται, πη­γαί­νουν στο μου­σείο και ασχο­λού­νται με την εκ­κέ­νω­σή του. Εχει σχε­δόν ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία να προ­φυ­λα­χθούν στα υπό­γεια του κτι­ρί­ου κά­ποια από τα εκ­θέ­μα­τα με ιστο­ρι­κή ση­μα­σία, καθώς επί­σης τα αρ­χεία που αφο­ρούν τη Φι­λι­κή Εται­ρία και πε­ριου­σια­κά στοι­χεία», προ­σθέ­τει.

Πρό­σφα­τα εγκαι­νιά­στη­κε νέο λα­ο­γρα­φι­κό τμήμα στο μου­σείο, με αυ­θε­ντι­κά αντι­κεί­με­να που απο­δί­δουν την ει­κό­να της κα­τοι­κί­ας του Γ. Ι. Μα­ρα­σλή.

Τρεις είναι οι θε­μα­τι­κές ενό­τη­τες του μου­σεί­ου. Η πρώτη ξε­κι­νά από την ίδρυ­ση του λι­μα­νιού στα τέλη του 18ου αι. και ανα­φέ­ρε­ται στην ορ­γά­νω­ση της ελ­λη­νι­κής πα­ροι­κί­ας εκεί. Η δεύ­τε­ρη αρ­χί­ζει από το 1814 και την ίδρυ­ση της Φι­λι­κής Εται­ρεί­ας, ενώ η τρίτη είναι συν­δε­δε­μέ­νη με τη δράση του Αλέ­ξαν­δρου Υψη­λά­ντη, από το 1820, οπότε ανέ­λα­βε την αρ­χη­γία της Εται­ρεί­ας, έως τη σύλ­λη­ψή του στα μέσα του 1821. Με­τα­ξύ των εκ­θε­μά­των πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται χάρ­τες, γκρα­βού­ρες, έγ­γρα­φα σε κρυ­πτο­γρα­φι­κό κώ­δι­κα των Φι­λι­κών, χει­ρό­γρα­φα σχε­τι­κά με την ίδρυ­ση της Εται­ρεί­ας και κα­τά­λο­γοι των μελών της. Επί­σης, χάρη στα πρω­τό­τυ­πα εκ­θέ­μα­τα που πα­ρου­σιά­ζο­νται στον πρώτο όροφο του μου­σεί­ου (επί­πλω­ση και αντι­κεί­με­να επο­χής), ο επι­σκέ­πτης με­τα­φέ­ρε­ται νοερά σε ένα αστι­κό σπίτι των αρχών του 19ου αιώνα.

Οπως ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο κ. Πα­ρα­δει­σό­που­λος, η πρό­σφα­τη αρ­χι­τε­κτο­νι­κή με­λέ­τη για πα­ρεμ­βά­σεις στο κτί­ριο βρί­σκε­ται για έγκρι­ση στο υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού της Ου­κρα­νί­ας. Ωστό­σο, αυτή τη στιγ­μή τα κλει­διά του πα­ραρ­τή­μα­τος έχουν πα­ρα­δο­θεί επι­σή­μως στον Ελ­λη­να πρό­ξε­νο της Οδησ­σού.

Πηγή kathimerini.gr

Μάρω Βα­σι­λειά­δου