Νίκος Βούτσης: Ιστορική απόφαση η παράδοση του αρχείου του Φακέλου της Κύπρου-Ομόφωνη έγκριση

Την ομόφωνη έγκριση της Ολο­μέ­λειας έλαβε η ανα­κοί­νωση του προ­έ­δρου της Βουλής, Νίκου Βούτση, για την παρά­δοση του υλικού που αφορά στον “Φάκελο της Κύπρου” και το οποίο είχε γίνει αντι­κεί­μενο μελέτης και αξιο­λό­γη­σης από την εξε­τα­στική επι­τροπή στο διά­στημα, από το 1986 έως τον Οκτώ­βριο του 1988, οπότε και είχαν κατα­τε­θεί τα σχετικά πορί­σματα.

Η απόφαση που έλαβε σήμερα η Ολο­μέ­λεια έγινε σε υλο­ποί­ηση όσων δια­λαμ­βά­νο­νται σε Πρω­τό­κολλο Συνερ­γα­σίας, καθώς και σε παράρ­τημα που ακο­λού­θησε και είχαν υπο­γρά­ψει οι δύο πρό­ε­δροι: ο πρό­ε­δρος της Βουλής των Ελλήνων και ο πρό­ε­δρος της Βουλής των Αντι­προ­σώ­πων της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, το 2016 και το 2017.

Ο πρό­ε­δρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης, χαρα­κτή­ρισε ιστο­ρική τη σημε­ρινή απόφαση, ιστο­ρικό χρέος την παρά­δοση του υλικού του Φακέλου της Κύπρου.

Το υλικό θα παρα­δο­θεί στη Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας την προσεχή Παρα­σκευή, σε ειδική εκδή­λωση στην Κύπρο, όπου θα μεταβεί ο πρό­ε­δρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης.

Με σκοπό τη δια­φύ­λαξη της ιστο­ρι­κής μνήμης και την ετε­ρο­χρο­νι­σμένη εκπλή­ρωση, στο ελά­χι­στο, της ηθικής, ουσια­στι­κής και ιστο­ρι­κής υπο­χρέ­ω­σης στο κυπριακό κράτος, δημιουρ­γή­θηκε ακριβές αντί­γραφο του “Φακέλου της Κύπρου” ώστε να απο­στα­λεί στη Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας.

Την ερχό­μενη Παρα­σκευή θα υπάρξει ειδική δια­δι­κα­σία στη Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων στην Κύπρο, με στόχο να δημιουρ­γη­θεί μια επι­με­λη­μένη έκδοση των πρα­κτι­κών της επι­τρο­πής εντός ευλόγου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος, η οποία θα ανοίξει και στο ευρύ­τερο κοινό μια πολύ­τιμη ιστο­ρική πηγή, στο πλαίσιο της ασφά­λειας, της εγκυ­ρό­τη­τας και της επι­στη­μο­νι­κής ακε­ραιό­τη­τας που προ­σφέ­ρει το κύρος των δύο Κοι­νο­βου­λίων.

“Αισθά­νο­μαι ιδιαί­τερη ευθύνη που βρί­σκο­μαι ενώπιον σας γι΄ αυτό το θέμα. Ιδιαί­τερα όμως αισθά­νο­μαι συγκί­νηση, διότι 43 χρόνια δεν είναι απλά πολλά, είναι υπερ­βο­λικά πολλά και έχουν δια­μορ­φώ­σει ένα ιστο­ρικό ρήγμα μνήμης και ευθύνης” είπε ο πρό­ε­δρος της Βουλής και χαρα­κτή­ρισε “ιστο­ρικό χρέος” την παρά­δοση του υλικού του “Φακέλου της Κύπρου”.

“Στη δικιά μου γενιά τότε, πάρα πολύ παλιά, κολ­λά­γαμε κάτι αυτο­κόλ­λητα που έλεγαν “δεν ξεχνώ”, για την Κύπρο. Πέρασαν 43 χρόνια και εκείνο το “δεν ξεχνώ”, ενδε­χο­μέ­νως υπήρξε ένα άλλοθι συλ­λο­γικό για τη λήθη, ηθε­λη­μένη ή αθέλητη μιας ολό­κλη­ρης κοι­νω­νίας, μιας ολό­κλη­ρης χώρας” είπε ο πρό­ε­δρος της Βουλής, θυμί­ζο­ντας ότι με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας και εκπρο­σώ­πους των κομ­μά­των της Βουλής, τους τελευ­ταί­ους μήνες υπο­δέ­χθη­καν δύο φορές στην Τανάγρα από 16 φέρετρα, “παιδιών, στρα­τιω­τών” που σήμερα θα ήταν συνο­μή­λι­κοί τους, αλλά υπήρξαν θύματα πολε­μι­κών συγκρού­σεων, έστω και αν δεν ανα­φέ­ρο­νται πουθενά ως πολε­μι­κές συγκρού­σεις.

Ο πρό­ε­δρος της Βουλής, προτού κληθούν οι βου­λευ­τές να εγκρί­νουν, κατέ­θεσε στην Ολο­μέ­λεια τα πρα­κτικά της χθε­σι­νής Διά­σκε­ψης των Προ­έ­δρων, όπου τέθηκε το ζήτημα της παρά­δο­σης του υλικού, το Πρω­τό­κολλο Συνερ­γα­σίας ανάμεσα στη Βουλή των Ελλήνων και την Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων της Κύπρου για την πρό­σβαση στη υλικό του Φακέλου της Κύπρου, που είχε υπο­γρα­φεί στις 21 Ιανουα­ρίου του 2016, αλλά και το συμπλη­ρω­μα­τικό παράρ­τημα του Πρω­το­κόλ­λου Συνερ­γα­σίας, που είχε υπο­γρα­φεί τον Φεβρουά­ριο του 2017.

Ειδικά για το συμπλη­ρω­μα­τικό πρω­τό­κολλο, ο πρό­ε­δρος της Βουλής εξήγησε, ότι προ­βλέ­πει πως έγγραφα που εντο­πί­στη­καν με δια­βάθ­μιση “απόρ­ρητο” ή “άκρως απόρ­ρητο”, επι­πλέον εκείνων των εγγρά­φων που είχαν έρθει σε γνώση της εξε­τα­στι­κής επι­τρο­πής του Φακέλου της Κύπρου και είχαν συζη­τη­θεί, απο­τε­λούν μεν ανα­πό­σπα­στο μέρος του υλικού, ωστόσο για οποια­δή­ποτε χρήση του απαι­τεί­ται κοινή έγγραφη άδεια ή οδηγία των προ­έ­δρων των δύο Κοι­νο­βου­λίων.

Ο πρό­ε­δρος της Βουλής είπε, πως επειδή αυτά τα έγγραφα έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί από το υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας και υπάρχει νομο­θε­σία και διε­θνείς δεσμεύ­σεις, θα κινηθεί η απαι­τού­μενη δια­δι­κα­σία για τον απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμό του μεγα­λύ­τε­ρου μέρους και συνεπώς δεν θα απο­στα­λούν άμεσα στην Κύπρο.

Καθώς όμως έχει ανα­γνω­ρι­στεί ότι τα δια­βαθ­μι­σμένα αυτά έγγραφα απο­τε­λούν μέρος του Φακέλου της Κύπρου, θα παρα­δο­θούν όταν δεν θα τα “βαρύνει” οποιο­δή­ποτε νομικό ή άλλο κώλυμα.

Είναι σημα­ντικό το συμπέ­ρα­σμα στο οποίο κατέ­ληξε η επι­τροπή εμπει­ρο­γνω­μό­νων, που είχε συγκρο­τη­θεί στη βάση των Πρω­το­κόλ­λων Συνερ­γα­σίας της ελλη­νι­κής και της κυπρια­κής Βουλής, καθώς δια­πί­στωσε ότι από το κύριο σώμα του υλικού που απο­τε­λούν τα πρα­κτικά της εξε­τα­στι­κής επι­τρο­πής με τις κατα­θέ­σεις των πρω­τα­γω­νι­στών της τρα­γω­δίας του 1974, έλειπαν οι 11 πρώτοι κεντρι­κοί φάκελοι.

Πρό­κει­ται κατα­θέ­σεις μαρ­τύ­ρων βασικών που είχαν εμπλα­κεί στα γεγο­νότα της εποχής. Οι κατα­θέ­σεις αυτές βρί­σκο­νταν στους 11 πρώτους φακέ­λους που δεν βρέ­θη­καν και μαζί βρί­σκο­νταν και τα πρα­κτικά των αντί­στοι­χων συνε­δριά­σεων της εξε­τα­στι­κής επι­τρο­πής. Ευτυχώς είχε δια­σω­θεί το ηχο­γρα­φη­μένο υλικό, χρειά­στηκε να γίνει απο­μα­γνη­το­φώ­νηση και έτσι οι κατα­θέ­σεις υπάρ­χουν, αλλά τα πρα­κτικά που αφορούν αυτές τις βασικές μαρ­τυ­ρι­κές κατα­θέ­σεις δεν είναι τα ακριβή, όπως ανέφερε ο πρό­ε­δρος της Βουλής. “Δεν εντο­πί­σαμε πότε, σε ποια συγκυ­ρία, από ποιον, πού και πώς αφαι­ρέ­θη­καν αυτοί οι φάκελοι από τα ερμάρια της Βουλής” είπε ο πρό­ε­δρος της Βουλής.

Η ΝΔ δια του γραμ­μα­τέα της ΚΟ, Κώστα Τσιάρα, πριν την έναρξη της ψηφο­φο­ρίας που έγινε δι΄ εγέρ­σεως, είπε ότι η ΝΔ είναι θετική στην πρόταση του προ­έ­δρου του Σώματος, ωστόσο επα­νέ­λαβε τις επι­φυ­λά­ξεις που είχε δια­τυ­πώ­σει και ο πρό­ε­δρος της ΝΔ ως προς το χρόνο ανά­λη­ψης αυτής της πρω­το­βου­λίας.

Από τη Δημο­κρα­τική Συμπα­ρά­ταξη, ο Ανδρέας Λοβέρ­δος ανέφερε, ότι το άνοιγμα του Φακέλου της Κύπρου ήταν κεντρικό αίτημα του Ανδρέα Παπαν­δρέου στις εκλογές του 1981, αλλά δεν έκρυψε τον προ­βλη­μα­τι­σμό του εάν έπρεπε η εθνική αντι­προ­σω­πεία να ασχο­λη­θεί σήμερα με το θέμα, όπου έγινε μια προ­σπά­θεια, με επι­τυ­χές απο­τέ­λε­σμα, να φανεί η σύμ­πτωση απόψεων για το Κυπριακό.

Η Εξε­τα­στική Επι­τροπή για το άνοιγμα του “Φακέλου της Κύπρου” συγκρο­τή­θηκε το 1986 με ομόφωνη απόφαση της Βουλής. Είχε προη­γη­θεί πρόταση από το ΠΑΣΟΚ για σύσταση Εξε­τα­στι­κής των πραγ­μά­των Επι­τρο­πής, προ­κει­μέ­νου “να εξε­τα­στούν οι συν­θή­κες κάτω από τις οποίες σχε­διά­στηκε και εκτε­λέ­στηκε στην Ελλάδα και στην Κύπρο το προ­δο­τικό και εγκλη­μα­τικό πρα­ξι­κό­πημα ενα­ντίον της ανε­ξαρ­τη­σίας του κράτους της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας”.

Η Εξε­τα­στική Επι­τροπή παρέ­δωσε το πόρισμά της τον Οκτώ­βριο του 1988. Έκανε 154 συνε­δριά­σεις, από τις οποίες μεγάλος αριθμός αφιε­ρώ­θηκε σε συζή­τηση επί δια­δι­κα­στι­κών θεμάτων, ενώ οι υπό­λοι­πες ασχο­λή­θη­καν με την εξέταση μαρ­τύ­ρων. Συνο­λικά, είχαν εξε­τα­στεί 86 μάρ­τυ­ρες. Τα πρα­κτικά των συνε­δριά­σεων της Εξε­τα­στι­κής Επι­τρο­πής του “Φακέλου της Κύπρου” καλύ­πτουν 20.798 σελίδες ενώ, πέραν των πρα­κτι­κών, στο αρχείο που είχε σχη­μα­τι­στεί από την Επι­τροπή περι­λαμ­βά­νο­νται φάκελοι εγγρά­φων που παρα­χώ­ρη­σαν τα υπουρ­γεία, στα οποία είχε απευ­θυν­θεί η Εξε­τα­στική Επι­τροπή (ΥΠΕΘΑ, Εξω­τε­ρι­κών, Δικαιο­σύ­νης κλπ).

“Χαι­ρε­τίζω την απόφαση της ελλη­νι­κής Βουλής για την πρό­σβαση του κυπρια­κού Κοι­νο­βου­λίου στο αρχείο του “Φακέλου της Κύπρου”, τα ντο­κου­μέ­ντα τα οποία ήρθαν στην κατοχή της ελλη­νι­κής Βουλής, από το 1986 μέχρι το 1988 κατά τη διάρ­κεια της εξε­τα­στι­κής επι­τρο­πής για τον “Φάκελο της Κύπρου”. Μια περί­ο­δος κατά την οποία κατα­θέ­σεις των μαρ­τύ­ρων, όλων εκείνων όσων είχαν σχέση με την κυπριακή τρα­γω­δία, είναι ένα πλούσιο και χρήσιμο υλικό με ιδιαί­τερη ιστο­ρική σημασία” είχε ανα­φέ­ρει νωρί­τερα ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας, σημειώ­νο­ντας ότι “29 χρόνια μετά την εξε­τα­στική επι­τροπή και 43 χρόνια μετά την εισβολή, η ελλη­νική Βουλή θα δώσει πλήρη σειρά αυτών των ντο­κου­μέ­ντων στην Κυπριακή Βουλή, έτσι ώστε να ανοίξει, όπως δικαιού­ται άλλωστε, ένα θέμα που αφορά κυρίως τον κυπριακό λαό και που ο κυπρια­κός λαός δικαιού­ται να έχει γνώση και να ανοίξει για επι­στη­μο­νι­κούς και ιστο­ρι­κούς λόγους αυτή η περί­ο­δος, προς εξέταση”.

“Η απόφαση αυτή απο­τε­λεί ένα ανεκ­πλή­ρωτο εδώ και δεκα­ε­τίες χρέος της ελλη­νι­κής πολι­τείας απέ­να­ντι στον κυπριακό λαό, έναν ελά­χι­στο φόρο τιμής και μια ιστο­ρική δικαί­ωση προς όλους όσους αγω­νί­στη­καν αντι­στά­θη­καν και θυσιά­στη­καν μπρος το πρα­ξι­κό­πημα κατά του Μακα­ρίου και στην εισβολή και κατοχή μέρους της Κύπρου από τις επι­χει­ρή­σεις του Αττίλα”, είχε δηλώσει ο πρω­θυ­πουρ­γός.

“Η ιστορία είναι γνωστή στο εθνικό Κοι­νο­βού­λιο και αφορά σε μια εξε­τα­στική επι­τροπή η οποία είχε συστα­θεί στα μέσα της δεκα­ε­τίας του ’80 η οποία κατέ­ληξε σε τρία -αν δεν κάνω λάθος- δια­φο­ρε­τικά πορί­σματα στα οποία το κάθε κόμμα τότε απο­τύ­πωνε τη δικιά του ερμη­νεία για το τι συνέβη εκείνες τις τρα­γι­κές ημέρες του 1974. Κύριε πρόεδρε και κύριε πρω­θυ­πουργέ, θέλω να δια­τυ­πώσω την επι­φύ­λαξή μου για τον χρόνο, όχι για την πρω­το­βου­λία, θέλω να είμαι σαφής, αλλά για τον χρόνο υλο­ποί­η­σης αυτής της από­φα­σης” είχε δηλώσει ο πρό­ε­δρος της ΝΔ Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, καλώ­ντας τον πρόεδρο της Βουλής και τον πρω­θυ­πουργό να επα­να­ξιο­λο­γή­σουν το χρόνο για την υλο­ποί­ηση της από­φα­σης παρά­δο­σης του υλικού.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ