Υποθαλάσσιες έρευνες για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων

• Άδεια στην Ελβε­τική Αρχαιο­λο­γική Σχολή στο πλαίσιο πεντα­ε­τούς προ­γράμ­μα­τος (2021-2025) υπό τη διεύ­θυνση της Αγγε­λι­κής Σίμωσι και του καθη­γητή Lorenz Baumer • Ροδια­κής κατα­σκευής, τον ανα­κά­λυ­ψαν το 1900 Συμια­κοί ναυ­τι­κοί που ψάρευαν σφουγ­γά­ρια βορειο­δυ­τικά του νησιού

Επέ­κταση σε νέα ερευ­νη­τικά πεδία στη θαλάσ­σια περιοχή που ανα­κα­λύ­φθηκε ο Μηχα­νι­σμός των Αντι­κυ­θή­ρων, χορή­γησε εκ νέου το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού στην Ελβε­τική Αρχαιο­λο­γική Σχολή, ανα­ζη­τώ­ντας περαι­τέρω στοι­χεία είτε μέρη του υπο­λο­γι­στή της αρχαιό­τη­τας, στο πλαίσιο πεντα­ε­τούς προ­γράμ­μα­τος υπό τη διεύ­θυνση της Αγγε­λι­κής Σίμωσι, επί­τι­μης διευ­θύ­ντριας Αρχαιο­τή­των και του καθη­γητή κλα­σι­κής αρχαιο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου της Γενεύης, Lorenz Baumer.

Σημειώ­νε­ται ότι τον μηχα­νι­σμό ροδια­κής κατα­σκευής ανα­κά­λυ­ψαν το 1900 Συμια­κοί ναυ­τι­κοί, που ψάρευαν σφουγ­γά­ρια βορειο­δυ­τικά του νησιού.

Αντί­γραφο του μνη­μείου με τον Μηχα­νι­σμό των Αντι­κυ­θή­ρων, κατα­σκευα­σμένο από ορεί­χαλκο από τον Κώστα Κοτσανά, τοπο­θε­τή­θηκε πρό­σφατα στο Θέρμαι με χρη­μα­το­δό­τηση του Κέντρου Ελλη­νι­κών Σπουδών «Παιδεία» του Κονέ­κτι­κατ, με πρόεδρο τον καθη­γητή Ηλία Τομάζο.

Νέος γύρος ερευνών

Χορη­γούμε στην Ελβε­τική Αρχαιο­λο­γική Σχολή άδεια για συνέ­χιση, κατά το 2025, της υπο­βρύ­χιας αρχαιο­λο­γι­κής έρευνας στο ναυάγιο των Αντι­κυ­θή­ρων, στο πλαίσιο πεντα­ε­τούς προ­γράμ­μα­τος (2021-2025) υπό τη διεύ­θυνση της κας Αγγε­λι­κής Σίμωσι, επί­τι­μης διευ­θύ­ντριας Αρχαιο­τή­των του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και του καθη­γητή κλα­σι­κής αρχαιο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου της Γενεύης, Lorenz Baumer. Kατά το 2025 θα επε­κτα­θούν υφι­στά­με­νες ανα­σκα­φι­κές τομές στη Θέση 1 της «Περιο­χής Α» (πεδία Ε130-Ε131), θα δια­νοι­χτούν νέες (πεδία F130-F131, C129-D129), θα γίνουν διε­ρευ­νη­τι­κές τομές στη Θέση 5 και θα συνε­χι­στεί η επι­φα­νειακή έρευνα στις περιο­χές «Α» και «Β». Η άδεια παρα­χω­ρεί­ται σύμφωνα με το αίτημα και με τους ακό­λου­θους όρους: Να εξα­σφα­λι­σθεί η παρου­σία εντός της ερευ­νη­τι­κής ομάδας ενός κατ΄ε­λά­χι­στον κατα­δυό­με­νου αρχαιο­λό­γου ικανού να κατα­δυ­θεί και να εργα­στεί στα βάθη, στα οποία προ­βλέ­πο­νται οι ανα­σκα­φι­κές επεμ­βά­σεις και ανελ­κύ­σεις υλικού. Η έρευνα να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί υπό την επο­πτεία εκπρο­σώ­πων της Εφο­ρείας Εναλίων Αρχαιο­τή­των, προς τους οποίους να παρα­σχε­θούν τυχόν ανα­γκαίες διευ­κο­λύν­σεις, κατόπιν συνεν­νό­η­σης με την εν λόγω Εφορεία. Τα ευρή­ματα, που θα ανελ­κυ­στούν να μετα­φερ­θούν και να παρα­δο­θούν με ευθύνη της Ελβε­τι­κής Αρχαιο­λο­γι­κής Σχολής προς συντή­ρηση και φύλαξη στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιο­τή­των. Σε περί­πτωση που σχε­διά­ζε­ται ή προ­κύ­ψει κατά την πρόοδο της έρευνας η ανέλ­κυση ευρη­μά­των μεγάλου αριθμού ή όγκου, να προη­γη­θεί ενη­μέ­ρωση της Εφο­ρείας Εναλίων Αρχαιο­τή­των, ώστε να γίνει ο απαι­τού­με­νος προ­γραμ­μα­τι­σμός για την υποδοχή τους από το Τμήμα Συντή­ρη­σης της Εφο­ρείας. Το κόστος της συντή­ρη­σης των ευρη­μά­των και η τυχόν αγορά ειδικού εξο­πλι­σμού ή ανα­λώ­σι­μων που θα ανα­κύ­ψουν, θα βαρύ­νουν τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της έρευνας. Κατά τη διάρ­κεια του τρέ­χο­ντος ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος να προ­ω­θη­θεί η δημο­σί­ευση των απο­τε­λε­σμά­των της ερευ­νη­τι­κής περιό­δου 2014-2019, με τρόπο ώστε να δια­σφα­λί­ζο­νται πλήρως τα επι­στη­μο­νικά δικαιώ­ματα μελέτης και δημο­σί­ευ­σης του επι­στη­μο­νι­κού κλι­μα­κίου, που διε­νερ­γούσε μέχρι το 2019 την υπο­βρύ­χια έρευνα πεδίου. Ένα από τα σημα­ντικά στοι­χεία που επι­ση­μαί­νει η Γενική Διεύ­θυνση Αρχαιο­τή­των και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς είναι σε περί­πτωση ανα­κοί­νω­σης στα Μέσα Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης/Δια­δί­κτυο των απο­τε­λε­σμά­των της έρευνας, να προη­γη­θεί γραπτή ενη­μέ­ρωση συνο­δευό­μενη από ενδει­κτικό επο­πτικό υλικό.

Η ανα­κά­λυψή του από Συμια­κούς σπογ­γα­λιείς το 1900

«Ανήκε εις ένα πλοίον της αρχαιό­τη­τος το οποίον εβυ­θί­σθη εις τα Αντι­κύ­θηρα τον πρώτον π.Χ. αιώνα ενώ μετέ­φε­ρεν εις την Ρώμην από διάφορα σημεία της Ελλάδος αναρ­πα­γέ­ντας καλ­λι­τε­χνι­κούς θησαυ­ρούς.(…)Η ανεύ­ρε­σίς του είναι πολύ ενδια­φέ­ρουσα. Εις τας 6 Νοεμ­βρίου του 1900 ένα σπογ­γα­λιευ­τι­κόν πλοίον από την Σύμην του Φωκά Λεν­δια­κού, με κυβερ­νή­την τον Δ. Κοντόν και πλήρωμα δώδεκα ναύτας και επτά δύτας, ενώ εψάρευε εις τη Βορειο­δυ­τι­κήν ακτήν της νήσου ανε­κά­λυψε εις βάθος 35 οργυιών σωρείαν από μαρ­μά­ρινα και χάλκινα αγάλ­ματα, σκε­πα­σμένα με τερα­στί­ους βράχους, όστρακα και φύκια, από τα οποία και ενείλ­κυσε μερικά». Οι καλοί αυτοί Έλληνες ναυ­τι­κοί, με αφά­ντα­στον αφι­λο­κέρ­δειαν, απέ­στει­λαν όσα ανείλ­κυ­σαν εις το Υπουρ­γείον της Παι­δείας και εζή­τη­σαν να σταλή ένα πλοίον με ισχυρά βαρούλκα, διότι, όπως ανέ­φε­ραν τα αρχαία αντι­κεί­μενα ήσαν σωρια­σμένα εις τον βυθόν, το ένα πάνω στο άλλο, δίπλα εις τα συντρίμ­ματα ενός πλοίου, και σκε­πα­σμένα από μεγά­λους βράχους» έγραφε το πρώτο τηλε­γρά­φημα για την ανα­κά­λυψη του Μηχα­νι­σμού. Ο Μηχα­νι­σμός των Αντι­κυ­θή­ρων, που φυλάσ­σε­ται στο Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο διεθνών ερευνών.

Γλυπτό για τους Συμια­κούς που ανα­κά­λυ­ψαν τον Μηχα­νι­σμό

Σημειώ­νε­ται τέλος, ότι την 8η Μαΐου 2024, κατά τον εορ­τα­σμό της επε­τείου παρά­δο­σης των δυνά­μεων του άξονα στους συμ­μά­χους, ο δήμαρ­χος Σύμης Λευ­τέ­ρης Παπα­κα­λο­δού­κας ζήτησε από τον περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου, Γιώργο Χατζη­μάρκο, να στηθεί ένα γλυπτό στη Σύμη προς τιμήν των Συμια­κών που ανέλ­κυ­σαν τον Μηχα­νι­σμό των Αντι­κυ­θή­ρων και σύμφωνα με όσα δήλωσε στη «δ» ο κ. Παπα­κα­λο­δού­κας, έγινε απο­δε­κτό από τον περι­φε­ρειάρχη και η ΠΝΑι έχει ανα­λά­βει τη δια­δι­κα­σία ανά­θε­σης και κατα­σκευής του μνη­μείου που θα στηθεί στο παρα­λιακό μέτωπο του νησιού.