Κ. Φίλης: Το θέμα της σύλληψης των δύο Ελλήνων στρατιωτικών έχει… «κακοφορμίσει»

Κύριε Φίλη, να ξεκι­νή­σουμε από το επει­σό­διο με την σύλληψη και κράτηση των δύο Ελλήνων αξιω­μα­τι­κών από τους Τούρ­κους. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Δυστυ­χώς το θέμα αυτό έχει… «κακο­φορ­μί­σει». Θα μπο­ρούσα να πω ότι στην αρχή οι προσ­δο­κίες ήταν δια­φο­ρε­τι­κές. Βέβαια από την στιγμή που το ζήτημα αυτό δεν αντι­με­τω­πί­στηκε ως ένα μεθο­ριακό επει­σό­διο αλλά δόθηκε μια άλλη διά­σταση από τουρ­κι­κής πλευράς, κάποιοι θα μπο­ρού­σαν να πουν ότι ήταν και ανα­με­νό­μενη η κατά­σταση όπως εξε­λίσ­σε­ται. Προ­σω­πικά, θεω­ρούσα ότι παρά το γεγονός ότι δεν λύθηκε επι­τό­που, θα μπο­ρούσε να είχε δοθεί μία λύση έγκαιρα, πράγμα που δεν συνέβη. Ωστόσο, εξα­κο­λουθώ να πιστεύω ότι παρά τις όποιες καθυ­στε­ρή­σεις που δεν μπο­ρούμε να τις προσ­διο­ρί­σουμε χρονικά, η έκβαση θα είναι αίσια. Και οι δύο Έλληνες αξιω­μα­τι­κοί, θα επι­στρέ­ψουν κάποια στιγμή στη βάση τους.

Αυτή η τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα, όμως, συνε­χί­ζε­ται. Και μετά την επί­σκεψη του κ. Ερντο­γάν στην χώρα μας, ο Τούρκος Πρό­ε­δρος όχι μόνον δεν στα­μά­τησε αλλά συνε­χί­ζει με δική του ατζέντα χωρίς να τον ενδια­φέ­ρει τίποτα, ούτε οι προει­δο­ποι­ή­σεις από τη διεθνή και ευρω­παϊκή κοι­νό­τητα. Βλέ­πουμε να συνε­χί­ζει να δημιουρ­γεί επει­σό­δια συνεχώς στο Αιγαίο.

Είναι ιδιαί­τερα προ­βλη­μα­τικό το γεγονός ότι παρά την επί­σκεψη του κ. Ερντο­γάν στην Αθήνα στις αρχές Δεκεμ­βρίου, και παρά το γεγονός πως οι δύο πλευρές συμ­φώ­νη­σαν να γίνουν ενέρ­γειες απο­κλι­μά­κω­σης της έντασης που είχε ξεκι­νή­σει, αυτή η συμ­φω­νία αθε­τή­θηκε. Δεν μπορώ να γνωρίζω αν έχει αθε­τη­θεί από πάνω προς τα κάτω ή αντί­θετα, διότι υπάρ­χουν πλη­ρο­φο­ρίες που ανα­φέ­ρουν ότι τα δύο επει­σό­δια που είχαμε στο Αιγαίο, δεν προ­κλή­θη­καν βάσει ενός κεντρι­κού σχε­δια­σμού, αλλά ήταν μια επι­πο­λαιό­τητα της στιγμής από πλευράς των Τούρκων πλοιάρ­χων, που έκαναν κάποιες κινή­σεις εντυ­πω­σια­σμού, με υπαρκτό το ενδε­χό­μενο να είχε προ­κλη­θεί ακόμη μεγα­λύ­τερη ζημιά στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις. Όμως η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή το καθε­στώς Ερντο­γάν βρί­σκε­ται σε μία πολύ δύσκολη κατά­σταση, υπό την έννοια ότι έχει ανοίξει πάρα πολλά μέτωπα ή του έχουν ανοίξει αυτά τα μέτωπα που ίσως εμπε­ριέ­χουν κι άλλα, εσω­τε­ρι­κώς. Δεν υπάρχει μόνον το ζήτημα του Αιγαίου με την Ελλάδα. Είναι πολλά τα ζητή­ματα που απα­σχο­λούν την Τουρκία. Οπότε η αντί­δραση της Τουρ­κίας απέ­να­ντι σε όλη αυτή την κατά­σταση, είναι να βγάζει μια ανα­σφά­λεια, η οποία ανα­μι­γνύ­ε­ται με μία αυτο­πε­ποί­θηση, που όμως δεν προ­κύ­πτει από τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις αλλά από τον μεγα­λοϊ­δε­α­τι­σμό που δια­κα­τέ­χει την ηγεσία της γεί­το­νος χώρας και την αίσθηση ότι η Τουρκία θέλει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με σεβασμό σε ισότιμη βάση και μάλιστα από μεγάλες δυνά­μεις όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Ε.Ε. κ.ο.κ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία πορεύ­ε­ται μέσα σε μία ρότα που είναι ιδιαί­τερα προ­βλη­μα­τική και για την ίδια αλλά και για την σχέση της με μια σειρά κρατών.

Να προ­σθέσω ότι σε όλα αυτά τα προ­βλή­ματα, προ­στί­θε­ται και η οικο­νο­μία της χώρας αυτής, που ενώ δείχνει ότι είναι πολύ δυνα­μική σε επίπεδο δεικτών, έχει πολλές στρε­βλώ­σεις. Εξ ου και η υπο­βάθ­μιση από την Moody’s.

Η αλήθεια είναι πάντως, ότι και οι Έλληνες ευρω­βου­λευ­τές έχουν δηλώσει πως με αυτά που κάνει η Τουρκία, απο­μο­νώ­νε­ται συνεχώς –τόσο μέσα στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο όσο και από την ευρω­παϊκή οικο­γέ­νεια. Κι αυτό δεν την συμ­φέ­ρει ενώ η Ελλάδα λέει ότι μπο­ρούμε να σας στη­ρί­ξουμε στην πορεία σας προς της Ευρώπη.

Κι εδώ πρέπει να πούμε ότι πολλές ευρω­παϊ­κές ηγεσίες έχουν πλέον συνει­δη­σιακό πρό­βλημα με την Τουρκία. Δεν μπορούν να εξα­κο­λου­θούν να ανέ­χο­νται την ρητο­ρική Ερντο­γάν, τους πολύ υψηλούς τόνους που χρη­σι­μο­ποιεί, την αντι-ευρωπαϊκή ατζέντα την οποία φαί­νε­ται να έχει, τις συνε­χείς κατη­γο­ρίες ενα­ντίον της Ε.Ε. Υπάρχει ένα ζήτημα, που συν­δυά­ζε­ται με την θεσμική απο­μά­κρυνση της Τουρ­κίας από την Ευρώπη και την διο­λί­σθηση σε ένα ακόμη πιο αυταρ­χικό καθε­στώς. Ούτως ή άλλως η Τουρκία δεν έχει παρά­δοση στην Δημο­κρα­τία –ήταν πάντα μια αυταρ­χική χώρα, με επίφαση δημο­κρα­τίας τις εκλογές. Ως προς την Ευρώπη, πρέπει να συνει­δη­το­ποι­ή­σουμε όλοι ότι δεν υπάρχει καμία σοβαρή προ­ο­πτική ένταξης της Τουρ­κίας στην Ε.Ε. στο προ­σε­χές μέλλον –για να μην πω και μακρύ­τερα! Οπότε υπό αυτές τις νέες συν­θή­κες, πρέπει να χαρά­ξουμε και την πολι­τική μας. Η Τουρκία πλέον δεν δεσμεύ­ε­ται από αυτή την πολι­τική, δεν επι­θυ­μεί η ίδια να εντα­χθεί στην Ε.Ε. και αντι­θέ­τως θεωρεί ότι η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ είναι «βαρίδια» τα οποία η ίδια δεν θέλει να φέρει στην πλάτη της –γι αυτό και προτιμά να ακο­λου­θεί μια ανε­ξάρ­τητη πολι­τική, που την φέρνει σε σύγκρουση με τους δυτι­κούς της εταί­ρους.

Ωστόσο, έχει δημιουρ­γη­θεί ένα απί­στευτο «κλίμα» στα ΜΜΕ, στο δια­δί­κτυο, σε διά­φο­ρους ιστό­το­πους, με δημο­σιεύ­ματα, με σενάρια και από την άλλη, βλέ­πουμε και την στάση των ΗΠΑ να κάνουν συνεχώς δηλώ­σεις ότι «ανη­συ­χούν». Δεν έχουμε συνη­θί­σει τους διπλω­μά­τες να λένε τέτοια πράγ­ματα.

Πράγ­ματι, στο εσω­τε­ρικό της χώρας μας, υπάρχει μια τρο­φο­δό­τηση και ανα­τρο­φο­δό­τηση αντί­στοι­χων ακραίων τοπο­θε­τή­σεων που γίνο­νται από την πλευρά της Τουρ­κίας και θα έλεγα ότι έχουμε… τσι­μπή­σει σε αυτό τον πόλεμο της προ­α­πα­γάν­δας τον οποίο διε­ξά­γει η γείτονα, προ­σθέ­το­ντας πως κάνουμε κακό και στην υπόθεση των δύο στρα­τιω­τι­κών με αυτή την υπερ­βο­λική αντί­δραση που έχουμε –πολλώ δε μάλλον, όταν παρου­σιά­ζουμε χωρίς μέτρο, ειδή­σεις ή πρω­το­σέ­λιδα εφη­με­ρί­δων τα οποία κινού­νται στις παρυφές της γρα­φει­κό­τη­τας. Θέλει πάρα πολύ μεγάλη προσοχή σε αυτές τις στιγμές, το πώς ο καθένας από εμάς που έχει δημόσιο λόγο, συμπε­ρι­φέ­ρε­ται και αντι­με­τω­πί­ζει την κατά­σταση.

Ως προς το δεύτερο ερώτημά σας για τον Πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, πράγ­ματι είναι ιδιαί­τερα… ομι­λη­τι­κός περισ­σό­τερο από ό,τι κανείς θα περί­μενε ή από ό,τι συνήθως κάνουν οι πρέ­σβεις. Αυτό ωστόσο, υπο­δη­λώ­νει μια ανη­συ­χία από πλευράς του, διότι, ούτε οι Αμε­ρι­κα­νοί αυτή την στιγμή μπορούν να «δια­βά­σουν» την Τουρκία. Δηλαδή, την ανα­σφά­λεια την οποία έχουμε εμείς για διά­φο­ρους λόγους, την έχουν και οι ΗΠΑ. Έχω την εντύ­πωση ότι οι δηλώ­σεις του Αμε­ρι­κα­νού Πρέσβη εντάσ­σο­νται σε μια προ­σπά­θεια της Ουά­σιγ­κτον να απο­τρέ­ψει γεγο­νότα τα οποία δεν μπορεί να ελέγξει και στα οποία, ενδε­χο­μέ­νως, αν και εφόσον λάβουν χώρα δεν θα μπορεί να παρέμ­βει με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα την οποία είχε στο παρελ­θόν.

Η Ελλάδα βρί­σκε­ται πολύ χαμηλά στις προ­τε­ραιό­τη­τες της Τουρ­κίας σε σχέση με τα πραγ­μα­τικα προ­βλή­ματά της. Ενδε­χο­μέ­νως η Ελλάδα να προ­σφέ­ρε­ται, λόγω της υπεύ­θυ­νης στάσης που δείχνει για μία επί­δειξη ισχύος που δεν έχει και ιδιαί­τερο ρίσκο για την γείτονα.

Για να κλεί­σουμε θα ήθελα ένα σχόλιο από εσάς για τον ρόλο του Ισραήλ και τον ρόλο της Ρωσίας στις εξε­λί­ξεις.

Οι σχέσεις του Ισραήλ από το 2010 και μετά, έχουν κλο­νι­στεί με την Τουρκία και μάλιστα καίρια. Δεν βλέπω ότι με την ηγεσία Ερντο­γάν θα μπο­ρούσε να αλλάξει κάτι σε αυτή την κατεύ­θυνση. Ως προς την Ρωσία, η Τουρκία έχει εισχω­ρή­σει σε μια συνερ­γα­σία με την χώρα αυτή από θέση «κομπάρ­σου» και όχι από θέση «πρω­τα­γω­νι­στή». Επειδή οι Ρώσοι φημί­ζο­νται για τον κυνισμό που έχουν στην άσκηση της εξω­τε­ρι­κής τους πολι­τι­κής πρέπει να δούμε πώς θα δια­μορ­φω­θούν οι εξε­λί­ξεις στη Συρία, στο προ­σε­χές διά­στημα. Αυτή τη στιγμή η συμ­μα­χία Άγκυρας – Μόσχας μοιάζει να είναι πρό­σκαιρη. Ωστόσο, οποια­δή­ποτε εξέλιξη στην Συρία μπορεί να επη­ρε­ά­σει τις σχέσεις αυτές.