Παράνομη κρίθηκε έγκριση του ΥΠΠΟ για συγκρότημα κατοικιών στην Ιαλυσό

Πα­ρά­νο­μη κρί­θη­κε από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας έγκρι­ση του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού για την ανέ­γερ­ση συ­γκρο­τή­μα­τος κα­τοι­κιών στον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο μνη­μεί­ου στην Ια­λυ­σό.

Το ΣτΕ με την υπ΄α­ριθμ. 4229/2013 από­φα­σή του επι­λή­φθη­κε αι­τή­σε­ως με την οποία ζη­τή­θη­κε η ακύ­ρω­ση της ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/22761/669/28.3.2006 από­φα­σης του Υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού, με την οποία εγκρί­θη­κε η με­λέ­τη ανέ­γερ­σης συ­γκρο­τή­μα­τος δέκα διώ­ρο­φων κα­τοι­κιών στον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο της οι­κί­ας στην κτη­μα­το­λο­γι­κή με­ρί­δα 544Γ γαιών Τρια­ντών Ρόδου (στην πε­ριο­χή Ια­λυ­σού).

Η ανω­τέ­ρω οικία μαζί με τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο της έχει χα­ρα­κτη­ρι­σθεί ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο με την ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/ Γ/2746/43444/8.9.1995 από­φα­ση του Υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού (820 Β΄).

Οι αι­τού­ντες φέ­ρο­νται να έχουν εμπράγ­μα­τα δι­καιώ­μα­τα επί της χα­ρα­κτη­ρι­σθεί­σας ως ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο οι­κί­ας.

Ενώ ένας κά­τοι­κος Ια­λυ­σού ο οποί­ος υπέ­βα­λε την εγκρι­θεί­σα με την προ­σβαλ­λό­με­νη πράξη με­λέ­τη, άσκη­σε πα­ρέμ­βα­ση υπέρ της δια­τή­ρη­σης της προ­σβαλ­λό­με­νης πρά­ξης.

Από την έρευ­να του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας προ­έ­κυ­ψαν τα ακό­λου­θα: Mε την ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2746/43444/8.9.1995 από­φα­ση του Υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού, η οικία που βρί­σκε­ται στη Λε­ω­φό­ρο Ια­λυ­σού στη Ρόδο χα­ρα­κτη­ρί­σθη­κε μαζί με τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο της ως ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο, γιατί, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε αυτήν, «απο­τε­λεί αξιό­λο­γο δείγ­μα κτη­ρί­ου με εκλε­κτι­κι­στι­κά στοι­χεία ση­μα­ντι­κό για τη με­λέ­τη της ιστο­ρί­ας της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής».

Ει­δι­κό­τε­ρα δε στην 21/5.7.1995 γνω­μο­δό­τη­ση του Κε­ντρι­κού Συμ­βου­λί­ου Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων, επί της οποί­ας στη­ρί­ζε­ται η πράξη χα­ρα­κτη­ρι­σμού, ανα­φέ­ρε­ται ότι «στον κήπο, και ιδιαί­τε­ρα μπρο­στά από το οί­κη­μα υπάρ­χουν ψηλά δέν­δρα και πυκνή βλά­στη­ση, ενώ βρί­σκο­νται και η χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή στέρ­να και ο μύλος», και προ­τεί­νε­ται να χα­ρα­κτη­ρι­σθεί ως ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο το κτή­ριο μαζί με τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο του.

Ο ανω­τέ­ρω πε­ρι­βάλ­λων χώρος έχει έκτα­ση πε­ρί­που 7.140 τ.μ. και απο­τε­λεί­ται από επι­μέ­ρους με­ρί­δες γαιών.

Ενας κά­τοι­κος Ια­λυ­σού, ο οποί­ος φέ­ρε­ται ως ιδιο­κτή­της της με­ρί­δας 544Γ, με την από 20.9.2005 αί­τη­σή του ζή­τη­σε από την Υπη­ρε­σία Νε­ώ­τε­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Δω­δε­κα­νή­σου τον απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμό τμή­μα­τος του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου, εμ­βα­δού 2.796 τ.μ., προ­κει­μέ­νου να κα­τα­σκευά­σει σε αυτόν συ­γκρό­τη­μα δέκα διώ­ρο­φων οι­κο­δο­μών με υπό­γειο, συ­νο­λι­κής επι­φά­νειας πε­ρί­που 1.400 τ.μ.

Η εν λόγω υπη­ρε­σία, με το υπ’ αριθμ. 697/27.9.2005 έγ­γρα­φό της δια­βί­βα­σε το αί­τη­μα στη Διεύ­θυν­ση Νε­ώ­τε­ρης Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, εκ­φρά­ζο­ντας και τη δια­φω­νία της ως προς την ικα­νο­ποί­η­σή του.

Συ­γκε­κρι­μέ­να στο ανω­τέ­ρω έγ­γρα­φο ανα­φέ­ρε­ται ότι «Η με­ρί­δα 544Γ γαιών Τρια­ντών εμ­βα­δού 2.796,00 τ.μ. της οποί­ας αι­τεί­ται ο απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός απο­τε­λεί τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο της δια­τη­ρη­τέ­ας οι­κί­ας μέσα στην οποία βρί­σκο­νται ο ανε­μό­μυ­λος με το πη­γά­δι τα οποία συν­δέ­ο­νται με την πα­ρα­κεί­με­νη υδα­το­δε­ξα­με­νή και τα κτι­στά φρε­ά­τια, που επι­βε­βαιώ­νουν την σύν­δε­ση της κα­τοι­κί­ας με τον κήπο και την καλ­λιέρ­γειά του. Η Υπη­ρε­σία μας δεν συμ­φω­νεί με το αί­τη­μα του εν­δια­φε­ρό­με­νου, γιατί ο πε­ρι­βάλ­λων χώρος συμ­βάλ­λει στην ανά­δει­ξη και προ­βο­λή του μνη­μεί­ου στο χώρο δια­τη­ρώ­ντας την αξο­νι­κή συμ­με­τρία, απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για την ει­σα­γω­γή του επι­σκέ­πτη στο κυ­ρί­ως «θέμα» (δρό­μος – διά­δρο­μος – κήπος – οικία). Ήδη με­γά­λο τμήμα της αρ­χι­κής με­ρί­δας 544 γαιών Τρια­ντών που βρί­σκε­ται εκτός του χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νου τμή­μα­τος έχει δοθεί στη δό­μη­ση με όλα τα αρ­νη­τι­κά επα­κό­λου­θα. Τυχόν ικα­νο­ποί­η­ση του πα­ρα­πά­νω αι­τή­μα­τος θα απο­τε­λέ­σει κακό προη­γού­με­νο για τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο άλλων μνη­μεί­ων».

Πε­ραι­τέ­ρω, η ίδια υπη­ρε­σία με το υπ’ αριθμ. 52/24.1.2006 έγ­γρα­φό της εξέ­φρα­σε προς τη Διεύ­θυν­ση Νε­ώ­τε­ρης και Σύγ­χρο­νης Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς τη γνώμη της για το θέμα.

Η γνώμη αυτή έχει ως εξής: «Απα­ντώ­ντας στο πα­ρα­πά­νω σχε­τι­κό, σας ανα­φέ­ρου­με ότι το κη­ρυγ­μέ­νο μνη­μείο …. απο­τε­λεί εξαί­ρε­το δείγ­μα της Νε­ώ­τε­ρης Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής μαζί με τον ανα­πό­σπα­στο πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο του. Το πα­ρα­πά­νω μνη­μείο είναι ένα από τα λα­μπρό­τε­ρα και σπα­νιό­τε­ρα δείγ­μα­τα της εκλε­κτι­κι­στι­κής Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής της πε­ριο­χής μας, η με­λέ­τη του οποί­ου συμ­βάλ­λει στην με­λέ­τη της ιστο­ρί­ας της Ευ­ρω­παϊ­κής Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής. Η τυχόν συρ­ρί­κνω­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου του και του χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά δια­μορ­φω­μέ­νου κήπου του, στο οποίο σώ­ζε­ται ανε­μό­μυ­λος, στέρ­να και φρε­ά­τια, απα­ραί­τη­τα για την εύ­ρυθ­μη λει­τουρ­γία της κα­τοι­κί­ας, αλλά και του κήπου της, θα αλ­λοιώ­σει ανε­πα­νόρ­θω­τα τη φυ­σιο­γνω­μία του μνη­μεί­ου, το οποίο επί πλέον θα συν­θλι­βεί από την προ­τει­νό­με­νη πυκνή δό­μη­ση των δέκα διώ­ρο­φων κα­τοι­κιών σε άμεση γειτ­νί­α­ση με αυτό. Άλ­λω­στε όλα τα πα­ρό­μοια Νε­ώ­τε­ρα Μνη­μεία της πε­ριο­χής Ια­λυ­σού έχουν κη­ρυ­χθεί δια­τη­ρη­τέα μαζί με τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο τους, ο οποί­ος μέχρι σή­με­ρα δια­τη­ρεί­ται αναλ­λοί­ω­τος. Σας ανα­φέ­ρου­με επί­σης ότι το πα­ρα­πά­νω ακί­νη­το εντάσ­σε­ται σε μια κτη­μα­το­λο­γι­κή με­ρί­δα έκτα­σης η οποία έχει κα­τα­τμη­θεί και οι­κο­δο­μη­θεί στο με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της…. Μετά τα πα­ρα­πά­νω η Υπη­ρε­σία μας, είναι αντί­θε­τη με τη συρ­ρί­κνω­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου του μνη­μεί­ου και την οι­κο­δό­μη­ση σε αυτόν, διότι εκτός από την έμ­με­ση βλάβη και την αλ­λοί­ω­ση που θα υπο­στεί το ίδιο το μνη­μείο, η τυχόν ικα­νο­ποί­η­ση του αι­τή­μα­τος θα απο­τε­λέ­σει κακό προη­γού­με­νο για την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου και των υπό­λοι­πων μνη­μεί­ων της πε­ριο­χής».

Το Κε­ντρι­κό Συμ­βού­λιο Νε­ό­τε­ρων Μνη­μεί­ων, στο οποίο πα­ρα­πέμ­φθη­κε η υπό­θε­ση, στην υπ’ αριθμ. 9/8.3.2006 συ­νε­δρί­α­σή του, γνω­μο­δό­τη­σε υπέρ της έγκρι­σης της υπο­βλη­θεί­σης με­λέ­της με την αι­τιο­λο­γία ότι «οι νέες κα­τα­σκευ­ές ανα­πτύσ­σο­νται σε από­στα­ση από το προ­στα­τευό­με­νο μνη­μείο και σε υπο­χώ­ρη­ση από την οι­κο­δο­μι­κή γραμ­μή».

Σύμ­φω­να με τη γνω­μο­δό­τη­ση αυτή, η έγκρι­ση πρέ­πει να χο­ρη­γη­θεί υπό τους κά­τω­θι ορι­σμέ­νους όρους: «1. Το συ­γκρό­τη­μα των δύο (2) κα­τοι­κιών που ανα­πτύσ­σε­ται πλη­σιέ­στε­ρα του μνη­μεί­ου να με­τα­το­πι­στεί κατά τέσ­σε­ρα (4) μέτρα ανα­το­λι­κώς. 2. Η μο­νά­δα των 5 κα­τοι­κιών να μην είναι συ­μπα­γής όγκος, αλλά να δια­σπα­στεί και συ­γκε­κρι­μέ­να να υπο­χω­ρή­σουν οι κα­τοι­κί­ες 4 και 6 του­λά­χι­στον ένα (1) μέτρο. 3. Να πε­ριο­ρι­στεί η χρήση μπα­λου­στρών στα μπαλ­κό­νια. 4. Κατά τη δια­μόρ­φω­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου να δια­τη­ρη­θούν τα δέν­δρα και η κοπή των δέν­δρων να πε­ριο­ρι­στεί στα απο­λύ­τως απα­ραί­τη­τα για την εκτέ­λε­ση του έργου. 5. Να λη­φθεί αυ­ξη­μέ­νη φρο­ντί­δα και μέ­ρι­μνα και να λη­φθούν όλα τα απα­ραί­τη­τα μέτρα για να προ­στα­τευ­τούν οι βοη­θη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις που υπάρ­χουν στο χώρο (λ.χ. στέρ­να). 6. Να δια­τη­ρη­θεί η πε­ρί­φρα­ξη όπως αυτή υπάρ­χει σή­με­ρα. Αν κατά την εκτέ­λε­ση των οι­κο­δο­μι­κών ερ­γα­σιών απαι­τη­θεί κα­θαί­ρε­ση τμή­μα­τος της πε­ρί­φρα­ξης, αυτό να απο­κα­τα­στα­θεί ευθύς αμέ­σως μετά την ολο­κλή­ρω­ση των ερ­γα­σιών».

Προ­κει­μέ­νου δε να εκ­δο­θεί η ανω­τέ­ρω γνω­μο­δό­τη­ση προη­γή­θη­κε το από 2.3.2006 ει­ση­γη­τι­κό ση­μεί­ω­μα της Διεύ­θυν­σης Νε­ώ­τε­ρης και Σύγ­χρο­νης Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς στην οποία, αφού γί­νε­ται ανα­λυ­τι­κή ανα­φο­ρά σχε­τι­κά με την το­πο­θέ­τη­ση του συ­γκρο­τή­μα­τος των κα­τοι­κιών στον επί­δι­κο χώρο και στην από­στα­σή τους από την οι­κο­δο­μι­κή γραμ­μή και το δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο, πε­ριέ­χο­νται, με­τα­ξύ άλλων, τα εξής: « Η Διεύ­θυν­σή μας θε­ω­ρεί ότι η έκτα­ση που έχει ορι­στεί ως πε­ρι­βάλ­λων χώρος είναι αρ­κε­τά με­γά­λη μπο­ρεί να οι­κο­δο­μη­θεί υπό όρους. Η προ­τει­νό­με­νη δό­μη­ση υπο­λεί­πε­ται της επι­τρε­πο­μέ­νης και δεν αλ­λοιώ­νει τη φυ­σιο­γνω­μία της πε­ριο­χής. Αντί­θε­τα, λόγω της υπο­χώ­ρη­σης από την οι­κο­δο­μι­κή γραμ­μή και τις δεν­δρο­φυ­τεύ­σεις οι νέες οι­κο­δο­μές κα­θί­στα­νται πλέον δια­κρι­τι­κές. Οι απο­στά­σεις των νέων κα­τα­σκευών από το μνη­μείο είναι λίαν ικα­νο­ποι­η­τι­κές. Επι­ση­μαί­νου­με ότι πολ­λά­κις έχουν δοθεί εγκρί­σεις ανέ­γερ­σης νέων οι­κο­δο­μών σε πολύ μι­κρό­τε­ρες απο­στά­σεις από μνη­μεία…. Η Διεύ­θυν­ση μας ει­ση­γεί­ται την έγκρι­ση της υπο­βλη­θεί­σας με­λέ­της υπό τον όρο το Συ­γκρό­τη­μα των δύο κα­τοι­κιών που είναι εγ­γύ­τε­ρα προς το μνη­μείο να με­τα­κι­νη­θεί κατά τέσ­σε­ρα μέτρα (4 m) ανα­το­λι­κά. Με τη με­τα­κί­νη­ση αυτή το Συ­γκρό­τη­μα θα απέ­χει 18m από το πλη­σιέ­στε­ρο ση­μείο της πλαϊ­νής όψης του δια­τη­ρη­τέ­ου».

Κα­τό­πιν των ανω­τέ­ρω, εκ­δό­θη­κε η πράξη του Υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού με την οποία εγκρί­θη­κε η ως άνω με­λέ­τη, υπό τους όρους που είχε θέσει και το Κε­ντρι­κό Συμ­βού­λιο Νε­ό­τε­ρων Μνη­μεί­ων.

Στην ίδια δε πράξη ορί­ζε­ται να κα­τα­τε­θεί η ορι­στι­κή με­λέ­τη προς έγκρι­ση στη Διεύ­θυν­ση Νε­ό­τε­ρης και Σύγ­χρο­νης Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς. Ακο­λού­θως, ο κά­τοι­κος Ια­λυ­σού συμ­μορ­φού­με­νος προς τους τι­θέ­με­νους όρους υπέ­βα­λε τη με­λέ­τη με νέα σχέ­δια, εγκρι­θέ­ντα, ήδη, με την από 1.6.2006 πράξη θε­ώ­ρη­σης της ανω­τέ­ρω αρ­μό­διας Διεύ­θυν­σης.

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας έκρι­νε ότι, μη νο­μί­μως επι­χει­ρεί­ται με την από­φα­ση με­ρι­κός απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου εφό­σον δεν δια­πι­στώ­θη­κε αι­τιο­λο­γη­μέ­να ότι ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός είχε γίνει χωρίς να συ­ντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις του νόμου ή ότι εμ­φι­λο­χώ­ρη­σε πλάνη περί τα πράγ­μα­τα.