Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η ψυχική υγεία των προσφύγων στα νησιά-Επιστολή στον πρωθυπουργό

Επι­δει­νω­μένη είναι η ψυχική υγεία των προ­σφύ­γων και μετα­να­στών στα νησιά δια­πι­στώ­νουν σε έκθεσή τους οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» και στέλ­νουν ανοιχτή επι­στολή στον πρω­θυ­πουργό Αλέξη Τσίπρα, ζητώ­ντας την παρέμ­βασή του.

Όπως ανα­φέ­ρουν χαρα­κτη­ρι­στικά στην έκθεση «Κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης για την ψυχική υγεία στη Σάμο και τη Λέσβο», 110 ασθε­νείς στη Λέσβο παρα­πέμ­φθη­καν στην κλινική της οργά­νω­σης από τις αρχές Ιουλίου έως τις 21 Αυγού­στου 2017, αριθμός αυξη­μέ­νος κατά 50% συγκρι­τικά με την περίοδο Απριλίου- Ιουνίου 2017.

Επίσης, από τον Ιούλιο και έπειτα ανα­φέ­ρουν ότι κάθε εβδο­μάδα παρου­σιά­ζο­νται στην κλινική κατά μέσο όρο έξι με επτά άνθρω­ποι, οι οποίοι χρειά­ζο­νται επεί­γουσα φρο­ντίδα για από­πει­ρες αυτο­κτο­νίας, αυτο­τραυ­μα­τι­σμούς, ψυχω­τικά επει­σό­δια και άλλα επεί­γο­ντα περι­στα­τικά.

Επι­πλέον, το ποσοστό των ασθενών στη Λέσβο με προ­βλή­ματα ψυχικής υγείας που πρέπει να παρα­πεμ­φθούν σε ψυχί­α­τρο αυξή­θηκε από το ένα τρίτο των νέων ασθενών στα τέλη του 2016 και τις αρχές του 2017 στα τρία τέταρτα των νέων ασθενών ψυχικής υγείας τον Αύγου­στο του 2017 όπως μετα­δί­δει το Αθη­ναϊκό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων.

Ένδειξη της σοβα­ρό­τη­τας της κατά­στα­σης ψυχικής υγείας των ανθρώ­πων απο­τε­λούν, σύμφωνα με την έκθεση, τα συμ­πτώ­ματα για τα οποία παρεί­χαν φρο­ντίδα οι ψυχο­λό­γοι της οργά­νω­σης.

Στα τέλη του 2016 και το πρώτο εξάμηνο του 2017, τα τρία κύρια συμ­πτώ­ματα των ασθενών ψυχικής υγείας στη Λέσβο ήταν κατά­θλιψη, άγχος και δια­τα­ραχή μετα­τραυ­μα­τι­κού στρες.

Ωστόσο, τον Αύγου­στο 2017 τα ψυχω­τικά συμ­πτώ­ματα αντι­προ­σώ­πευαν το ένα τέταρτο των συμ­πτω­μά­των των ασθενών, το οποίο, όπως επι­ση­μαί­νε­ται, πιθανόν οφεί­λε­ται στην έλλειψη πρό­σβα­σης σε φρο­ντίδα σε πρώιμο στάδιο, με απο­τέ­λε­σμα οι άνθρω­ποι να ανα­πτύσ­σουν σοβα­ρό­τερα συμ­πτώ­ματα.

Μια 30χρονη γυναίκα από το Αφγα­νι­στάν που βρί­σκε­ται στη Λέσβο εξο­μο­λο­γή­θηκε τον Ιούλιο του 2017: «Η κόρη μου είναι πέντε χρονών. Σχεδόν δεν μιλάει πια. Κι ο άντρας μου δεν μπορεί να κοι­μη­θεί. Τις νύχτες μένω ξύπνια και σκέ­φτο­μαι τι θα μας συμβεί, τι θα έπρεπε να έχουμε κάνει δια­φο­ρε­τικά. Μερικές φορές με πιάνει τρέ­μουλο. Το άγχος, ο φόβος, η στε­να­χώ­ρια».

Ψυχο­λό­γος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο περιέ­γραφε τον περα­σμένο μήνα: «Κάνουμε ό,τι μπο­ρούμε για να βοη­θή­σουμε όσους μπο­ρούμε, όμως η κατά­σταση στην οποία βρί­σκο­νται είναι φρικτή. Ακούμε για 15 από­πει­ρες αυτο­κτο­νίας κάθε μήνα στη Μόρια, πρό­κει­ται για αβά­στα­χτη κατά­σταση».

Οι κακές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης, η αμέλεια και η βία, είναι, σύμφωνα με την οργά­νωση, σε μεγάλο βαθμό τα αίτια της επι­δεί­νω­σης της ψυχικής υγείας.

Σε έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα σε συνερ­γα­σία με το ερευ­νη­τικό κέντρο Epicentre σε 1.293 άτομα σε δομές και ξενο­δο­χεία σε όλη την Ελλάδα στα τέλη του 2016 και τις αρχές του 2017, βρέθηκε ότι σχεδόν οι μισοί ερω­τώ­με­νοι είχαν υποστεί βία κατά το πέρασμά τους από την Τουρκία και σχεδόν το ένα τέταρτο είχε υποστεί βία αφότου έφτασε στην Ελλάδα.

Στη Σάμο, το 23,1% των ερω­τώ­με­νων υπο­στή­ριξε ότι έχει υποστεί βία στην Ελλάδα. Το 50% της βίας αυτής περι­γρά­φηκε ως ξυλο­δαρ­μοί, από τους οποίους το 45% δια­πρά­χθηκε από την αστυ­νο­μία ή το στρατό. Ακόμη, όσοι έφτασαν στη Σάμο μετά την υπο­γραφή της Συμ­φω­νίας ΕΕ-Τουρκίας τον Μάρτιο του 2016 ανέ­φε­ραν περισ­σό­τερη βία στην Τουρκία και την Ελλάδα από εκεί­νους που είχαν φτάσει πριν από την εφαρ­μογή της Συμ­φω­νίας.

Οι ομάδες της οργά­νω­σης εντό­πι­σαν επίσης μεγάλη συχνό­τητα περι­στα­τι­κών σεξουα­λι­κής βίας.

Συγκε­κρι­μένα στη Λέσβο περιέ­θαλ­ψαν 213 θύματα σεξουα­λι­κής βίας από τον Ιανουά­ριο μέχρι τα μέσα Σεπτεμ­βρίου 2017. Οι μισοί από τους ασθε­νείς έπεσαν θύματα σεξουα­λι­κής βίας στη χώρα προ­έ­λευ­σής τους, το ένα τέταρτο στην Τουρκία, ενώ το 10% βιά­στηκε επα­νει­λημ­μένα. Σχεδόν το 80% των θυμάτων σεξουα­λι­κής βίας ήταν από τη Λαϊκή Δημο­κρα­τία του Κονγκό, την Ερυ­θραία, την Αιθιο­πία και το Καμε­ρούν. Ωστόσο μόνο το ένα τρίτο των ασθενών της οργά­νω­σης στη Λέσβο που είναι θύματα σεξουα­λι­κής βίας έχουν προσ­διο­ρι­στεί ως ευά­λω­τοι, με απο­τέ­λε­σμα οι περισ­σό­τε­ροι ασθε­νείς να μην μπορούν να μετα­φερ­θούν στην ηπει­ρω­τική χώρα.

Την ίδια ώρα, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα παρα­τη­ρούν ότι η κλίμακα των αναγκών για φρο­ντίδα ψυχικής υγείας και η σοβα­ρό­τητα της κατά­στα­σης των ασθενών υπερ­βαί­νουν τις δυνα­τό­τη­τες των υπη­ρε­σιών ψυχικής υγείας στα νησιά. Σύμφωνα με την έκθεση, οι ασθε­νείς στα νησιά μπορεί να περι­μέ­νουν τρεις έως έξι μήνες για ραντε­βού με τον ψυχί­α­τρο. Ένας 41χρονος Σύρος εξο­μο­λο­γή­θηκε τον Ιούλιο του 2017 στη Λέσβο, όπου βρί­σκε­ται: «Με βασά­νι­ζαν σε μια φυλακή της Συρίας για μήνες. Ήρθα εδώ και πήγα στο νοσο­κο­μείο, γιατί υπέφερα ψυχο­λο­γικά. Μου είπαν ότι έπρεπε να περι­μένω οκτώ μήνες για να δω έναν ψυχί­α­τρο. Όταν το άκουσα, ένιωσα ότι πεθαίνω».

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα εκφρά­ζουν την ανη­συ­χία τους ότι η επι­δεί­νωση αυτή θα συνε­χι­στεί, καθώς εξα­κο­λου­θούν να φτάνουν εξαι­ρε­τικά ευά­λω­τοι άνθρω­ποι από τη Συρία και το Ιράκ, αλλά και λόγω των σοβαρών ελλεί­ψεων στον εντο­πι­σμό των ευά­λω­των ανθρώ­πων και την παροχή ιατρι­κής, νομικής και άλλης υπο­στή­ρι­ξης. Απευ­θύ­νουν δε έκκληση στις ελλη­νι­κές και ευρω­παϊ­κές αρχές να δώσουν τη δυνα­τό­τητα στους αιτού­ντες άσυλο να μπορούν να μετα­κι­νη­θούν στην ηπει­ρω­τική χώρα. Επίσης, ζητούν η διοι­κη­τική κράτηση να παρα­μεί­νει μέτρο έσχατης ανάγκης, αν και οι Αρχές στη Λέσβο και τη Σάμο κατα­φεύ­γουν συχνά σε αυτή, με ελά­χι­στες ή καθόλου εγγυ­ή­σεις για την απο­τροπή της κρά­τη­σης κάποιου με σοβαρό πρό­βλημα υγείας.

Επι­στολή στον πρω­θυ­πουργό

Ο πρό­ε­δρος του ελλη­νι­κού τμή­μα­τος των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα», Χρήστος Χρήστου, στέλνει σήμερα ανοιχτή επι­στολή προς τον πρω­θυ­πουργό, Αλέξη Τσίπρα, προ­κει­μέ­νου να τον ενη­με­ρώ­σει προ­σω­πικά για την κατά­σταση που αντι­με­τω­πί­ζουν οι πρό­σφυ­γες στα ελλη­νικά νησιά.

Όπως ανα­φέ­ρει, μεταξύ άλλων, στην επι­στολή, «οι συν­θή­κες για τους πρό­σφυ­γες στα νησιά επι­δει­νώ­νο­νται διαρκώς τους τελευ­ταί­ους μήνες. Καθώς βασικές ανθρώ­πι­νες ανάγκες δεν καλύ­πτο­νται ακόμα, παρα­τη­ρούμε τη δυστυ­χία των ανθρώ­πων αυτών να γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Ένα τερά­στιο κύμα αβε­βαιό­τη­τας και φόβου έχει κατα­κλύ­σει τα νησιά, βυθί­ζο­ντας ανθρώ­πους στην απελ­πι­σία».

Ο κ. Χρήστου ζητά από τον πρω­θυ­πουργό να κάνει «ένα γενναίο βήμα προς την κατεύ­θυνση του ανθρω­πι­σμού και της αλλη­λεγ­γύης» και να επι­τρέ­ψει «τον απε­γκλω­βι­σμό των ανθρώ­πων από τα νησιά και την μετα­φορά τους στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα σε αξιο­πρε­πείς συν­θή­κες, με πρό­σβαση σε εξει­δι­κευ­μένη φρο­ντίδα που τόσο χρειά­ζο­νται».

Πηγή newsbeast.gr