Αστυπάλαια: Το φως που μένει αναμμένο στο κάστρο

Στα τελευ­ταία μίλια πριν το λιμάνι, το πλοίο γέρνει και το νησί ανοίγει μπροστά σου σαν φτε­ρούγα. Δύο κόλποι, μια στενή γλώσσα γης να τους ενώνει στη μέση, και ψηλά το κάστρο να κρατάει τον ουρανό. Έτσι σε υπο­δέ­χε­ται η Αστυ­πά­λαια, η πετα­λούδα του Αιγαίου, το δυτι­κό­τερο νησί των Δωδε­κα­νή­σων, εκεί όπου οι Κυκλά­δες τελειώ­νουν και δεν έχουν απο­φα­σί­σει ακόμα να παρα­δο­θούν.

Ασβέ­στης πάνω σε ασβέστη

Ανε­βαί­νεις προς τη Χώρα με τον αέρα στην πλάτη. Οι οκτώ ανε­μό­μυ­λοι στέκουν στη σειρά, με τις κόκ­κι­νες σκεπές τους, φύλακες μιας ράχης που κατε­βαί­νει αμφι­θε­α­τρικά προς τη θάλασσα. Παλιό­τερα ήταν περισ­σό­τε­ροι. Το χωριό ξεκινά από κει και σκαρ­φα­λώ­νει, ασβέ­στης πάνω σε ασβέστη, μέχρι να συνα­ντή­σει την πύλη του κάστρου.

Το κάστρο των Querini

Το λένε κάστρο των Querini. Το 1207 ο Μάρκος Σανού­δος παρα­χώ­ρησε το νησί στον Ιωάννη Querini, και η βενε­τσιά­νικη οικο­γέ­νεια το κράτησε αιώνες, χτί­ζο­ντας πάνω στην αρχαία ακρό­πολη. Περνάς την καμάρα της εισόδου και βρί­σκε­σαι μπροστά σε δύο εκκλη­σίες κουρ­νια­σμέ­νες μέσα στα τείχη: την Παναγία του Κάστρου, τον Ευαγ­γε­λι­σμό, με το σκα­λι­στό τέμπλο της, και δίπλα τον Άγιο Γεώργιο. Λίγο πιο έξω, στο χείλος του βράχου, η Παναγία η Πορ­τα­ΐ­τισσα, που την έχτισε γύρω στα 1762 ο τυφλός γέρο­ντας Άνθιμος από την Κεφα­λο­νιά, φέρ­νο­ντας αντί­γραφο της εικόνας από το Ιβήρων.

Το βράδυ κατε­βαίνω. Ο ήλιος φεύγει πίσω από τη Χώρα και ο ασβέ­στης κρατάει το ροζ για λίγα λεπτά ακόμα, πριν σβήσει. Κάθεσαι στα σκαλιά και μετράς πόσα ονόματα κου­βα­λάει αυτός ο τόπος. Οι αρχαίοι τη φώναζαν και Ιχθυό­εσσα, για τα ψάρια της. Από δω κατα­γό­ταν κι ο Κλε­ο­μή­δης, ο πυγ­μά­χος που, λέει ο μύθος, έχασε άδικα τον τίτλο του και τρε­λά­θηκε.

Ο κύκλος του χρόνου στη Μαλ­τε­ζάνα

Την επόμενη μέρα τραβάω ανα­το­λικά, προς τη Μαλ­τε­ζάνα. Στην Ανάλυψη, τα Λουτρά του Ταλαρά κρατούν στο δάπεδό τους ένα παλαιο­χρι­στια­νικό ψηφι­δωτό: η προ­σω­πο­ποί­ηση του Χρόνου, τα ζώδια, οι εποχές. Στέ­κε­σαι πάνω σ’ αυτές τις πέτρες που κάποιος έστρωσε δεκα­πέ­ντε αιώνες πριν, κι ο κύκλος του χρόνου σε κοι­τά­ζει από κάτω σαν να μη μεσο­λά­βησε τίποτα.

Στο Έξω Νησί, για μπάνιο

Ο στενός λαιμός που είδες από το πλοίο χωρίζει την Αστυ­πά­λαια στα δύο: το Μέσα Νησί, με τη Χώρα και τους οικι­σμούς, και το Έξω Νησί δυτικά, εκεί που τελειώ­νει ο άσφαλ­τος και αρχίζει το χώμα. Στις Βάτσες η άμμος είναι ψιλή και τα γέρικα αρμυ­ρί­κια ρίχνουν σκιά ως το νερό. Λίγο πιο κάτω τα Καμι­νά­κια, όρμος με βαθιά νερά και μια ταβέρνα στην παραλία, από τις λίγες φορές που πρέπει να αφήσεις το αμάξι και να κατέ­βεις με τα πόδια αξίζει η κατη­φόρα προς τον Άγιο Ιωάννη. Στα νοτιο­α­να­το­λικά, τα καρα­βά­κια σε περνούν στην Κου­τσο­μύτη και τις Κού­νου­πες, μέσα σε νερά που αλλά­ζουν χρώμα με τον βυθό.

Το φαγητό εδώ δεν παρι­στά­νει την εμπει­ρία. Στα τρα­πέ­ζια βρί­σκεις κατσίκι στον φούρνο, χει­ρο­ποί­η­τες πίτες, τυριά και ψάρι της ημέρας. Στα Καμι­νά­κια, η κυρία Λίντα ψήνει το ψωμί σε ξυλό­φουρνο και μαγει­ρεύει τα δικά της αγριο­κά­τσικα, το είδος του τρα­πε­ζιού που θυμάσαι όχι για το πιάτο αλλά για την ώρα.

Το εργα­στή­ριο του μέλ­λο­ντος

Το νησί δεν ζει μόνο από το παρελ­θόν του. Από το 2021 η Αστυ­πά­λαια έγινε πει­ρα­μα­τικό «έξυπνο και βιώσιμο νησί»: μαζί με το Volkswagen Group και το ελλη­νικό κράτος έβαλε στους δρόμους της ηλε­κτρικά οχήματα και ηλιακό πάρκο, αλλά­ζο­ντας τη μία μετα­κί­νηση μετά την άλλη. Σήμερα τη μετα­φορά την κλεί­νεις από το κινητό. Το ASTYBUS λει­τουρ­γεί σαν κοι­νό­χρη­στο ταξί με ηλε­κτρικά αυτο­κί­νητα, και το 2025 έσπασε τα δικά του ρεκόρ δια­δρο­μών. Παρά­ξενο να ακούς τη σιωπή ενός ηλε­κτρι­κού να δια­σχί­ζει έναν δρόμο που ήξερε μόνο τον αέρα.

Εκτός σεζόν

Στην Κρε­μα­στή, το από­γευμα, το νερό είναι ακίνητο. Κανείς δεν φωνάζει, κανένα μαγαζί δεν παίζει μουσική. Εκτός σεζόν, η Αστυ­πά­λαια γίνεται πάλι δική της. Οι λίγοι που έμειναν κρατούν ανοιχτά, όχι για σένα, για τους εαυτούς τους. Φεύ­γο­ντας, το πλοίο ξεμα­κραί­νει και η φτε­ρούγα κλείνει σιγά σιγά στο σκοτάδι. Πάνω, ένα φως στο κάστρο μένει αναμ­μένο. Δεν το άναψε κανείς για τον επι­σκέ­πτη. Απλώς εκεί ζει ακόμα κόσμος.

Δημή­τρης Στα­θό­που­λος

Πηγή: tornosnews.gr