Ο Χ. Ζερεφός επικεφαλής νέας επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τα δασικά οικοσυστήματα

Το Κέντρον Ερεύνης Φυσικής της Ατμο­σφαί­ρας και Κλι­μα­το­λο­γίας (ΚΕΦΑΚ) της Ακα­δη­μίας Αθηνών απο­φά­σισε να συστή­σει ειδική Επι­τροπή Εμπει­ρο­γνω­μό­νων, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη, όπως ανα­φέ­ρει, «τα πρό­σφατα τραγικά περι­βαλ­λο­ντικά γεγο­νότα που αντι­με­τώ­πισε η χώρα από τους τελευ­ταί­ους καύ­σω­νες και κυρίως την τρω­τό­τητα των δασικών οικο­συ­στη­μά­των της χώρας με τις σοβα­ρό­τα­τες δασικές πυρ­κα­γιές που αντι­με­τω­πί­ζουμε».

Η Επι­τροπή – με συντο­νι­στή τον Χρήστο Ζερεφό, γενικό γραμ­μα­τέα της Ακα­δη­μίας και Εθνικό Εκπρό­σωπο για την Κλι­μα­τική Αλλαγή – ονο­μά­ζε­ται «Επι­τροπή Έρευνας της Ανθε­κτι­κό­τη­τας των Ελλη­νι­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των (Ε.Α.Δ.Ο.)». Θα έχει ως αντι­κεί­μενο τη διε­ρεύ­νηση της ανθε­κτι­κό­τη­τας των δασικών οικο­συ­στη­μά­των της χώρας σε συγκε­κρι­μέ­νες μετεωρολογικές-κλιματικές συν­θή­κες, οι οποίες τα απει­λούν. Η Επι­τροπή, που θα συνε­δριά­σει για πρώτη φορά στο τέλος Αυγού­στου, θα ασχο­λη­θεί τόσο με το παρελ­θόν όσο και με το παρόν και το μέλλον των κλι­μα­τι­κών αλλαγών και των επι­πτώ­σεών τους στα δασικά οικο­συ­στή­ματα της χώρας.

Μέλη της Επι­τρο­πής είναι ο ακα­δη­μαϊ­κός Κων­στα­ντί­νος Συνο­λά­κης, ειδικός στις Φυσικές Κατα­στρο­φές και πρό­ε­δρος της Ειδικής Επι­στη­μο­νι­κής Επι­τρο­πής για την Κλι­μα­τική Αλλαγή του ΥΠΕΝ, η Μαρ­γα­ρίτα Αριανούτσου-Φαραγγιτάκη, καθη­γή­τρια Οικο­λο­γίας στο Τμήμα Βιο­λο­γίας του ΕΚΠΑ (με ειδι­κό­τητα στην οικο­λο­γία δασικών πυρ­κα­γιών και στη δια­τή­ρηση της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας των μεσο­γεια­κών οικο­συ­στη­μά­των), ο Παύλος Καλα­μπό­κας, διευ­θύ­νων του ΚΕΦΑΚ της Ακα­δη­μίας Αθηνών (με αντι­κεί­μενο τη φυσι­κο­χη­μεία της ατμό­σφαι­ρας, την αέρια ρύπανση και την ποιό­τητα του αέρα), ο Ιωάννης Καψω­με­νά­κης, ερευ­νη­τής του ΚΕΦΑΚ της Ακα­δη­μίας Αθηνών (με αντι­κεί­μενο τις κλι­μα­τι­κές και πλα­νη­τι­κές μετα­βο­λές), ο Σταύρος Σολωμός, ερευ­νη­τής του ΚΕΦΑΚ της Ακα­δη­μίας Αθηνών (επίσης με αντι­κεί­μενο τις κλι­μα­τι­κές και πλα­νη­τι­κές μετα­βο­λές), ο Κώστας Καλα­μπο­κί­δης, καθη­γη­τής Γεω­γρα­φίας Φυσικών Κατα­στρο­φών και Δασικών Πυρ­κα­γιών στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, ο Χάρης Κοντοές, διευ­θυ­ντής ερευνών του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών και επι­στη­μο­νι­κός υπεύ­θυ­νος του Κέντρου BEYOND (δορυ­φο­ρι­κές εφαρ­μο­γές), ο Ιωάννης Μητσό­που­λος, δρ Δασο­λό­γος, γενικός διευ­θυ­ντής του Οργα­νι­σμού Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.), ο Νικό­λαος Φύλλας, επί­κου­ρος καθη­γη­τής του Τμή­μα­τος Περι­βάλ­λο­ντος του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου (κλι­μα­τική αλλαγή και οικο­λο­γική μοντε­λο­ποί­ηση) και η Θεοδώρα Αντω­να­κάκη, διευ­θύ­ντρια του Κέντρου Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής και Βιω­σι­μό­τη­τας της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος.

⇒ Δια­βά­στε ακόμη: Τρεις φωτο­γρά­φοι μιλούν στην «Κ» για τις ιστο­ρίες πίσω από τα κλικ της κατα­στρο­φής

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, οι εργα­σίες της Επι­τρο­πής θα επι­κε­ντρω­θούν, μεταξύ άλλων, στις εξής επι­στη­μο­νι­κές περιο­χές:

Με βάση τα κλι­μα­τικά δεδο­μένα και τις προ­σο­μοιώ­σεις των μετα­βο­λών τους στο χρόνο, θα μελε­τη­θεί η ανθε­κτι­κό­τητα των κύριων δασικών οικο­συ­στη­μά­των στην ξηρασία και τις υψηλές θερ­μο­κρα­σίες, ώστε να μπορούν να γίνουν υπο­λο­γι­στι­κές προ­βο­λές ενδε­χό­με­νων σοβαρών αλλαγών των ειδών των οικο­συ­στη­μά­των.

Με βάση δια­θέ­σιμα τηλε­πι­σκο­πικά δεδο­μένα (και χρήση άλλων πηγών όπως κει­μέ­νων) θα κατα­βλη­θεί προ­σπά­θεια δημιουρ­γίας χρο­νο­σει­ρών της δυνα­μι­κής της βλά­στη­σης δια­φό­ρων περιο­χών, οι οποίες θεω­ρού­νται ως πλέον ευά­λω­τες, έτσι ώστε να εξε­τα­σθούν σενάρια πιθανής «τρο­πο­ποί­η­σης» της δομής της βλά­στη­σης, σύμφωνα με τις μετα­βο­λές του κλί­μα­τος που ανα­μέ­νο­νται στις προ­σε­χείς δεκα­ε­τίες και εφόσον αυτό δεν αντι­βαί­νει στον χαρα­κτήρα των περιο­χών (προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές).

Με χρήση δορυ­φο­ρι­κών δεδο­μέ­νων υψηλής δια­κρι­τι­κής ικα­νό­τη­τας LANDSAT TM και Copernicus Sentinel-2 θα ανα­λυ­θούν τα συμ­βά­ντα δασικών πυρ­κα­γιών στο σύνολο της χώρας για τα τελευ­ταία 35-40 χρόνια. Με τη βοήθεια της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης θα δίδο­νται σε καθη­με­ρινή βάση σε μεγάλη χωρική ανάλυση, από 500 μέτρα έως και 100 μέτρα στο έδαφος (ανα­λό­γως της κλί­μα­κας μελέτης), εκτι­μή­σεις κιν­δύ­νου εκδή­λω­σης πυρ­κα­γιάς.

Επίσης, θα γίνει εκτί­μηση κιν­δύ­νου έναρξης πυρ­κα­γιάς σε τοπικό επίπεδο με τη χρήση ατμο­σφαι­ρι­κών μοντέ­λων υψηλής ανά­λυ­σης σε συν­δυα­σμό με μεθό­δους τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης.

Θα μελε­τη­θούν οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην κατα­νομή, στη δομή και στην ευφλε­κτό­τητα των κύριων δασικών οικο­συ­στη­μά­των.

Θα μελε­τη­θούν οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην παρα­γω­γι­κό­τητα των δασικών οικο­συ­στη­μά­των και των βιο­α­πο­θη­κών άνθρακα.

Ιδιαί­τερη προσοχή θα δοθεί στις περιο­χές του Ευρω­παϊ­κού Δικτύου Προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών Natura 2000 και άλλων κατη­γο­ριών προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών, ώστε να εξει­δι­κευ­θούν τα σενάρια και να υπο­στη­ρι­χτούν με στοι­χεία οι αρμό­διοι φορείς δια­χεί­ρι­σης για τις απειλές, που θα αντι­με­τω­πί­σουν οι περιο­χές τους.

Θα γίνει προσ­διο­ρι­σμός της εξά­πλω­σης πυρ­κα­γιών στο πλαίσιο μετε­ω­ρο­λο­γι­κής πρό­γνω­σης, αλλά και κλι­μα­τι­κών προ­σο­μοιώ­σεων, καθώς και εκτί­μηση της επί­δρα­σης δια­φο­ρε­τι­κών τύπων βλά­στη­σης στην εξά­πλωση της πυρ­κα­γιάς και πιλο­τι­κές εφαρ­μο­γές για συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές (δήμους, περι­φέ­ρειες).

Θα γίνει προ­σο­μοί­ωση της μετα­φο­ράς καπνού και σωμα­τι­δίων με τη χρήση μοντέ­λων δια­σπο­ράς (FLEXPART, HYPACT, HYSPLIT) και προσδιορισμός-βαθμονόμηση της σύστα­σης των αιω­ρού­με­νων σωμα­τι­δίων που ενα­πο­τί­θε­νται στο έδαφος με βάση τις μετρή­σεις ποιό­τη­τας του αέρα.

Θα γίνει εκτί­μηση του κιν­δύ­νου πλημ­μυ­ρών, λόγω της καύσης της υπέρ­γειας βιο­μά­ζας των δασών με τη χρήση υδρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κών μοντέ­λων και μοντέ­λων απορ­ροής υψηλής ανά­λυ­σης (WRF-Hydro).

Θα γίνει μελέτη εναλ­λα­κτι­κών πρα­κτι­κών δια­χεί­ρι­σης της βλά­στη­σης και μείωσης της καύ­σι­μης ύλης, καθώς και της ανα­γκαιό­τη­τας καθα­ρι­σμού ή και τρο­πο­ποί­η­σης της δομής περια­στι­κών δασών με στόχο τον μετρια­σμό του κιν­δύ­νου ανά­φλε­ξης.

Θα προ­τα­θούν προ­σαρ­μο­γές και ανα­θε­ω­ρή­σεις του επι­χει­ρη­σια­κού σχε­δια­σμού και προ­κα­τα­σταλ­τι­κού σχε­δια­σμού των επι­μέ­ρους συντε­λε­στών του μηχα­νι­σμού δασο­πυ­ρο­προ­στα­σίας, δηλαδή της δια­χεί­ρι­σης των δασικών πυρ­κα­γιών.

Θα δια­μορ­φω­θεί πρόταση δράσεων πολι­τι­κής (σχέδιο δράσης) για τη μετα­πυ­ρική αντι­με­τώ­πιση των φυσικών οικο­συ­στη­μά­των της χώρας υπό το πρίσμα των νέων συν­θη­κών.

Οι ανωτέρω δράσεις σε δεύτερη φάση θα εφαρ­μο­σθούν πιλο­τικά σε περιο­χές που έχουν πληγεί κατά το παρελ­θόν (π.χ. αρχαία Ολυμπία, Πεντε­λικό, Πάρνηθα, Εύβοια κ.α.). Για την υλο­ποί­ηση και την εκμε­τάλ­λευση των ερευ­νη­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των και ιδιαί­τερα των πιλο­τι­κών εφαρ­μο­γών, η Ακα­δη­μία Αθηνών θα είναι σε στενή συνερ­γα­σία με την πολι­τεία. Ήδη βρί­σκε­ται σε συνερ­γα­σία με την αντι­προ­ε­δρία της κυβερ­νή­σεως, με δήμους και άλλες δημό­σιες υπη­ρε­σίες.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ