Το δράμα με τα χαμένα προσφυγόπουλα-Η πιο «μεγάλη πληγή» του Προσφυγικού

Ο 9χρονος από τη Συρία δεν έχει κανέναν στην Ελλάδα. Είναι ένα από τα εκα­το­ντά­δες ασυ­νό­δευτα ανήλικα που περνούν κάθε μήνα στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου. Χάθηκε από τη μητέρα του στην Τουρκία και ακο­λού­θησε έναν συγγενή του. Το μόνο στοι­χείο που είχαν γι’ αυτόν οι ελλη­νι­κές αρχές ήταν το τηλέ­φωνο του συγ­γε­νούς, ο οποίος όμως είχε ανα­χω­ρή­σει για τη Βόρεια Ευρώπη.

Οι εθε­λο­ντές της ΜΚΟ Praksis επι­κοι­νώ­νη­σαν με τον άνθρωπο αυτόν και του ζήτησαν αν μάθαινε κάτι για τη μητέρα του μικρού να τους ειδο­ποιούσε. Η μητέρα και ο μικρό­τε­ρος αδελφός του 9χρονου εντο­πί­στη­καν «εγκλω­βι­σμέ­νοι» στην Τουρκία γιατί δεν έχουν χρήματα να πλη­ρώ­σουν τους δια­κι­νη­τές. Ο πατέρας του σκο­τώ­θηκε στον πόλεμο. Η Praksis επι­κοι­νώ­νησε επίσης με έναν θείο στην Ολλαν­δία και ξεκί­νησε τις δια­δι­κα­σίες για να πάει εκεί ο μικρός στο πλαίσιο της οικο­γε­νεια­κής επα­νέ­νω­σης.

Ο 9χρονος είναι το μικρό­τερο παιδί που φιλο­ξε­νεί σήμερα ο ξενώνας ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων στην Κυψέλη. Ζει εκεί πέντε μήνες. «Τον γράψαμε στο γει­το­νικό δημο­τικό σχολείο με το οποίο έχουμε καλή συνερ­γα­σία. Αρχικά ήταν κλει­σμέ­νος στον εαυτό του. Σήμερα έχει προ­σαρ­μο­στεί στο σχολείο, έμαθε ελλη­νικά, το από­γευμα πάει σε ομάδα μπάσκετ. Μιλάει συχνά με τη μητέρα του στο τηλέ­φωνο και εμείς την ενη­με­ρώ­νουμε για την πρόοδό του. Τώρα ανα­μέ­νουμε την απόφαση για να πάει στην Ολλαν­δία» λέει στο «Βήμα» η Σίσσυ Λεβαντή, κοι­νω­νιο­λό­γος, την οποία συνα­ντή­σαμε στον ξενώνα της Κυψέλης.

Κυψέλη φιλο­ξε­νίας

Ο ξενώνας, χωρη­τι­κό­τη­τας 30 ατόμων, φιλο­ξε­νεί σήμερα μόνο 15 παιδιά. Οπως και τα υπό­λοιπα 11 κέντρα φιλο­ξε­νίας ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων στην Ελλάδα, δια­θέ­τει κενές θέσεις ενώ ο αριθμός των ασυ­νό­δευ­των παιδιών που κατα­φθά­νουν στη χώρα έχει εκτι­να­χθεί στα ύψη.

«Το τελευ­ταίο δίμηνο, ενώ πάρα πολλά ασυ­νό­δευτα κατα­λή­γουν στους ξενώνες, δεν μένουν. Εγκα­τα­λεί­πουν την Ελλάδα μόνα τους, ακόμη και αν υπάρχει δυνα­τό­τητα για επα­νέ­νωση με κάποιον συγγενή τους στην Ευρώπη, γιατί αυτό θα πάρει έξι μήνες ενώ παρά­τυπα θα φθάσουν σε λίγες ημέρες. Οι ξενώνες έχουν κενές θέσεις γιατί σήμερα είναι ευκο­λό­τερο και φθη­νό­τερο να πάνε οι πρό­σφυ­γες στη Βόρεια Ευρώπη. Εμείς προ­σπα­θούμε να πεί­σουμε τα παιδιά ότι υπάρχει ασφα­λέ­στε­ρος τρόπος αλλά εκείνα βάζουν το χέρι στην καρδιά και λένε: “Ευχα­ρι­στώ, αλλά σε δύο ημέρες θα φθάσω μόνος μου”» συνε­χί­ζει η κυρία Λεβαντή.

Στον δρόμο για την ελευ­θε­ρία

Αγνωστο πόσα είναι τα ασυ­νό­δευτα ανήλικα που περνούν από την Ελλάδα. «Πάρα πολλά δηλώ­νουν ενή­λι­κοι για να συνε­χί­σουν το ταξίδι τους. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Εθνικού Κέντρου Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης, 2.390 ήταν τα ασυ­νό­δευτα ανήλικα το 2014, αριθμός πάνω-κάτω ίδιος με τον εφετινό. Αυτό σημαί­νει ότι κάτι συμ­βαί­νει. Δεν μπορεί οι αφίξεις προ­σφύ­γων να έχουν αυξηθεί τόσο πολύ σε σχέση με πέρυσι αλλά ο αριθμός των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων να παρα­μέ­νει ίδιος» λέει στο «Βήμα» η Μαριέλλα Μιχαη­λί­δου, συνερ­γά­τρια της Υπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ.

Πολλά παιδιά δηλώ­νουν ενή­λι­κοι για να μη βρεθούν σε «προ­στα­τευ­τική φύλαξη», το οποίο σημαί­νει «σε συν­θή­κες στέ­ρη­σης της ελευ­θε­ρίας τους στα κέντρα πρώτης υπο­δο­χής ή σε αστυ­νο­μικά τμήματα». Δια­βό­ητη είναι η περί­πτωση της Κω, όπου ελλεί­ψει οποιασ­δή­ποτε άλλης δομής το καλο­καίρι που μας πέρασε οι ανή­λι­κοι κρα­τού­νταν στο αστυ­νο­μικό τμήμα σε άθλιες συν­θή­κες μαζί με ενή­λι­κους ποι­νι­κούς κρα­του­μέ­νους μέχρι να ολο­κλη­ρω­θούν οι ιατρι­κές εξε­τά­σεις τους και να κανο­νι­στεί η μετα­φορά τους σε κάποιον από τους 12 ξενώνες ανη­λί­κων. «Η Υπατη Αρμο­στεία χρη­μα­το­δό­τησε ένα “τράνζιτ σέντερ” στην Κω όπου θα μετα­φέ­ρο­νται και ανή­λι­κοι από Λέρο και Κάλυμνο. Εχει δυνα­μι­κό­τητα 20 ατόμων και το λει­τουρ­γεί η Praksis. Τα πρώτα παιδιά φιλο­ξε­νή­θη­καν εκεί το περα­σμένο Σαβ­βα­το­κύ­ριακο» προ­σθέ­τει η κυρία Μιχαη­λί­δου.

Η περί­πτωση όμως που θυμάται περισ­σό­τερο είναι «ένας 13χρονος Αφγανός που έχασε τη μητέρα του και τα αδέλφια του στην Τουρκία γιατί όταν πήγαι­ναν να επι­βι­βα­στούν στη βάρκα του δια­κι­νητή έγινε επι­δρομή από την Αστυ­νο­μία. Η βάρκα που μετέ­φερε την οικο­γέ­νειά του στην Ελλάδα ναυά­γησε και πνί­γη­καν όλοι εκτός από τον μεγάλο αδελφό του. Ο μικρός έμεινε χαμένος στην Τουρκία για δύο χρόνια κάνο­ντας τον τσα­γκάρη ώσπου έμαθε ότι ο αδελφός του είχε πάει στη Γερ­μα­νία. Μάζεψε λεφτά και ήρθε στην Ελλάδα. Είχε σοβαρά προ­βλή­ματα συμπε­ρι­φο­ράς και πολλοί τον απέρ­ρι­πταν. Κάποια στιγμή του είπα: “Αν συνε­χί­σεις έτσι, δεν θα πας Γερ­μα­νία” και έβαλε τα κλάματα. Η μεγάλη επι­θυ­μία του ήταν να επι­σκε­φθεί τον τάφο της μητέρας του στη Λέσβο. Δεν τα κατά­φερε. Σήμερα είναι στη Γερ­μα­νία».

Μαρ­τυ­ρίες

Σώθηκε από τον… γάμο

Το 15χρονο κορίτσι από τη Σομαλία εγκα­τέ­λειψε τη χώρα της μαζί με τα δύο αδέλφια της. Προ­σπα­θώ­ντας να περάσει τα σύνορα στη Βόρεια Ελλάδα είχε ένα ατύχημα. Τα αδέλφια της τη γύρισαν πίσω στην Ελλάδα και συνέ­χι­σαν το ταξίδι τους. Εντο­πί­στηκε από τις αρχές μόνη της σε ένα βουνό με σοβαρό κάταγμα στη λεκάνη. Η ΜΕΤΑδραση την ανέλαβε μετά την αρχική εγχεί­ρηση, όμως θα χρεια­στεί και δεύτερη.

Το κορίτσι φυγα­δεύ­τηκε άρον άρον από τη Σομαλία γιατί ανα­με­νό­ταν από την οικο­γέ­νειά της να τη δώσουν για να παντρευ­τεί στα 13 της. Οι γονείς της επέ­λε­ξαν να τη στεί­λουν στην Ευρώπη. Αν επι­στρέ­ψει στη Σομαλία, την περι­μέ­νει ο «γαμπρός». Σήμερα ζει σε ξενώνα φιλο­ξε­νίας ανη­λί­κων στην Αθήνα. Εχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία για την επα­νέ­νωσή της με θείο της που εντό­πισε η ΜΕΤΑδραση σε άλλη ευρω­παϊκή χώρα.

«Θέλω να γίνω γιατρός»

Ο Σ. είναι 15 ετών. Κατά­γε­ται από τη Χάμα της Συρίας, όπου ο πατέρας του ήταν δικη­γό­ρος. «Φύγαμε από τη Συρία λόγω του πολέμου πριν από τριά­μισι χρόνια με τους γονείς, τις αδελφές μου, 11 και 14 ετών, και τον τρί­χρονο αδελφό μου. Πήγαμε στην Αίγυπτο» λέει στο «Βήμα» που τον συνά­ντησε στον ξενώνα της Praksis. Οι συν­θή­κες στην Αίγυπτο ήταν ελε­ει­νές και η οικο­γέ­νεια απο­φά­σισε να στείλει τον Σ. στην Ιταλία. «Πριν από πέντε μήνες μπήκα σε ένα πλοιά­ριο 18 μέτρων μαζί με άλλα 265 άτομα χωρίς φαγητό, χωρίς νερό. Αντί για την Ιταλία κατα­λή­ξαμε στην Κρήτη» λέει. Οι τοπικές αρχές τον κρά­τη­σαν για μία εβδο­μάδα ώσπου να ολο­κλη­ρω­θούν οι δια­δι­κα­σίες για να έρθει στην Αθήνα, όπου τον έκλει­σαν στη φυλακή για 10 ημέρες (όλοι οι ανή­λι­κοι κρα­τού­νται «για την ασφά­λειά τους»). Τελικά θα επα­νε­νω­θεί με μια θεία του στην Αγγλία. «Κάνω μαθή­ματα αγγλι­κών, πηγαίνω στο γει­το­νικό γυμνα­στή­ριο του δήμου, έχω κάνει φίλους. Θέλω να συνε­χίσω το σχολείο και να γίνω γιατρός» μας λέει.

Δίκτυο επο­πτείας

Η Υπατη Αρμο­στεία ζητεί από την Πολι­τεία να φτιάξει ένα εθνικό σύστημα επι­τρο­πείας. Ενα πιλο­τικό δίκτυο επι­τρο­πείας ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων με 12 μέλη έχει η ΜΚΟ ΜΕΤΑδραση. «Ξεκι­νή­σαμε προ­σφέ­ρο­ντας διερ­μη­νείς και συνο­δεία ανη­λί­κων από τους χώρους κρά­τη­σης στα κέντρα φιλο­ξε­νίας» λέει στο «Βήμα» η Βιρ­γι­νία Ξυθάλη, ψυχο­λό­γος, υπεύ­θυνη στο Τμήμα Ανη­λί­κων της ΜΕΤΑδρασης.

«Μέχρι στιγμής στο πρό­γραμμα έχουν εντα­χθεί 258 παιδιά, στην πλειο­νό­τητά τους από το Αφγα­νι­στάν και τη Συρία» προ­σθέ­τει. «Μερικά παρέ­μει­ναν 2-3 ημέρες, άλλα επτά μήνες από την αρχή του προ­γράμ­μα­τος». Τα παιδιά ζουν σε ξενώνες φιλο­ξε­νίας ή σε δομές στα σύνορα, αλλά έχουν συχνό­τατη επαφή και επι­κοι­νω­νία με το μέλος του δικτύου επι­τρο­πείας.

Το ΒΗΜΑ