«Μaster plan» για την ανάδειξη του Μόντε Σμιθ

Η ΚΒ’ Εφορεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των έχει προ­τά­ξει, κατά προ­τε­ραιό­τητα, την ένταξη του έργου

 ανά­δει­ξης του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου του Μόντε Σμιθ στην νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2014-2020

Τι προ­βλέ­πει η μελέτη που έχει

εγκρι­θεί και που θα επι­και­ρο­ποι­η­θεί

 

Στις προ­τε­ραιό­τη­τες του αντι­δη­μάρ­χου πολι­τι­σμού κ. Τ. Χατζη­ιω­άν­νου τέθηκε η υλο­ποί­ηση ενός μεγα­λό­πνοου σχεδίου για την ανά­δειξη του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου του Μόντε Σμίθ με την υλο­ποί­ηση master plan, που έχει προ πολλού σχε­διά­σει η ΚΒ’ Εφορεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των.

Για τις παρεμ­βά­σεις που προ­βλέ­πο­νται για την απο­κα­τά­σταση της άθλιας εικόνας που παρου­σιά­ζει ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα αρχαιο­λο­γικά μνημεία της Ρόδου, έχει ενη­με­ρω­θεί η υφυ­πουρ­γός Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού κ. Αντζελα Γκε­ρέ­κου, που ξενα­γή­θηκε στο χώρο από το δήμαρχο Ρόδου κ. Φώτη Χατζη­διάκο.

Η ΚΒ’ Εφορεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρχαιο­τή­των έχει προ­τά­ξει, εξάλλου κατά προ­τε­ραιό­τητα, την ένταξη του έργου ανά­δει­ξης του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου του Μόντε Σμιθ στην νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2014-2020.

Η αρχαιο­λο­γία κινη­το­ποιεί­ται για τη συντή­ρηση των μνη­μείων, που βρί­σκο­νται στον πυρήνα της αρχαίας ακρό­πο­λης της Ρόδου.

Ανα­μέ­νε­ται η υπο­γραφή σύμ­βα­σης για να ξεκι­νή­σουν οι εργα­σίες καθα­ρι­σμού των αρχαιο­λο­γι­κών μνη­μείων στη Ρόδο και του περι­βάλ­λο­ντος χώρου, ενώ δρο­μο­λο­γού­νται και μία σειρά άλλων παρεμ­βά­σεων.

Όπως προ­κύ­πτει εξάλλου από την απά­ντηση που έδωσε το Υπουρ­γείο σε σχετική ερώτηση του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου κ. Μάνου Κόνσολα, ξεκινά η μελέτη απο­κα­τά­στα­σης των φθορών στο ανα­στη­λω­μένο ρωμαϊκό ωδείο, η οποία αμέσως μετά την ολο­κλή­ρωσή της θα προ­ω­θη­θεί για έγκριση στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού.

Ταυ­τό­χρονα, η συντή­ρηση και απο­κα­τά­σταση τμη­μά­των του ναού του Πυθίου Απόλ­λωνα στη Ρόδο, θα γίνει με βάση την μελέτη απο­κα­τά­στα­σης, που έχει εντα­χθεί στο πρό­γραμμα δράσης, μέχρι το τέλος του 2014.

Σημειώ­νε­ται ότι η δια­μόρ­φωση και στα­διακή ανά­δειξη του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου του Μόντε Σμιθ ώστε να κατα­στεί επι­σκέ­ψι­μος, εκκρε­μεί εδώ και 14 χρόνια.

Υπάρχει master plan που έχει εκπο­νη­θεί από την ΚΒ΄ Εφορεία Αρχαιο­τή­των και έχει εγκρι­θεί από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού από το 1999.

Θυμί­ζουμε ότι το όλο ζήτημα είχε απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­μενο ιδιαί­τε­ρης ενα­σχό­λη­σης και του συλ­λό­γου για τη δια­τή­ρηση της Αρχι­τε­κτο­νι­κής και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς.

Στόχος είναι η Ακρό­πολη της Ρόδου να απο­τε­λέ­σει ένα αρχαιο­λο­γικό πάρκο ή ανοικτό μουσείο, μέσα από το οποίο θα είναι ορατό το σημα­ντι­κό­τερο κομμάτι της ιστο­ρίας της πόλης μας που δημιουρ­γή­θηκε με βάση το Ιππο­δά­μειο Σύστημα το 408 πχ.

Σε πλήρη αντί­θεση με τον αρχαιο­λο­γικό χώρο, έρχο­νται οι αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές που έχουν στηθεί εδώ και πολλά χρόνια, τα σκου­πί­δια, τα δίκυκλα που περνούν νύχτα μέρα από την περιοχή και οι κεραίες των τηλε­ο­πτι­κών σταθμών.

Με την οριο­θέ­τηση του αρχαιο­λο­γι­κού πάρκου θα ανα­δει­χθούν τα μνημεία που υπάρ­χουν στο χώρο για να θυμί­ζουν στους Ροδίτες τη συγκε­κρι­μένη ιστο­ρική περίοδο.

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Η ευρύ­τερη αρχαιο­λο­γική ζώνη της Ακρό­πο­λης, σήμερα, απο­τε­λεί τον μονα­δικό πνεύ­μονα μέσα στην πυκνο­δο­μη­μένη πόλη. Ενώ όμως θα μπο­ρούσε να απο­τε­λεί μία όαση, είναι πολύ υπο­βαθ­μι­σμένη.

Το γεγονός ότι ο χώρος δεν είχε ποτέ οριο­θε­τη­θεί, ούτε καν το τμήμα που περι­λαμ­βά­νει τους δύο πυρήνες των μνη­μείων, δημιούρ­γησε μία ανε­ξέ­λεγ­κτη κατά­σταση, έχοντας επι­τρέ­ψει τόσο στους πρώην ιδιο­κτή­τες των οικο­πέ­δων, όσο και στους κάθε λογής κατα­λη­ψίες, να παρα­νο­μούν διαρκώς με το να κτίζουν νέα αυθαί­ρετα για να στε­γά­σουν τα νέα μέλη των οικο­γε­νειών τους ή και άλλους συγ­γε­νείς τους μέσα στα απαλ­λο­τριω­μένα οικό­πεδα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, έχοντας δημιουρ­γή­σει ολό­κληρα συγκρο­τή­ματα με αυθαί­ρετα κτί­σματα και κάθε λογής παρά­γκες, σχεδόν ολό­κλη­ρους οικι­σμούς.

Αλλωστε δεν υπάρχει και δυνα­τό­τητα σωστής φύλαξης. Μόνο τη θερινή περίοδο υπάρχει συνε­χό­μενη φύλαξη με έκτακτο προ­σω­πικό και πάλι από ένα μόνον άτομο ανά βάρδια, ενώ τους χει­με­ρι­νούς μήνες ο χώρος φυλάσ­σε­ται με μεγάλα κενά.

Ετσι, μία περιοχή για την οποία το κράτος έχει δαπα­νή­σει τερά­στια ποσά, όχι μόνο δεν έχει αντα­πο­δώ­σει οικο­νο­μικά, αλλά βρί­σκε­ται σε τρομερή υπο­βάθ­μιση από τις χρήσεις που προ­α­να­φέρ­θη­καν, δηλαδή ως χώρος απόρ­ρι­ψης κάθε άχρη­στου υλικού, δια­κί­νη­σης ναρ­κω­τι­κών, τουα­λέτ­τας των σκύλων, γήπεδο ποδο­σφαί­ρου και χώρος για σούζες με τα μηχα­νά­κια μέσα στο Αρχαίο Στάδιο.

Πολλές φορές έχουν γίνει και σοβαροί βαν­δα­λι­σμοί από τις επι­σκέ­ψεις των Σχο­λείων, από μαθητές που έγραψαν με μπογιά ή σπρέυ επάνω στις ενε­πί­γρα­φες βάσεις των αγαλ­μά­των και σε άλλα αρχαία μέλη που βρί­σκο­νται διά­σπαρτα σε όλη την περιοχή των μνη­μείων.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ

Στα πλαίσια των μελετών ωρί­μαν­σης, η Εφορεία εκπό­νησε συμπλη­ρω­μα­τική μελέτη, η οποία προ­βλέ­πει με μία σειρά παρεμ­βά­σεων, καθα­ρι­σμών, διε­ρευ­νη­τι­κών τομών, διευ­θε­τή­σεων αρχαίων δια­δρο­μών και οριο­θε­τή­σεων, τη δημιουρ­γία ενός ευρύ­τε­ρου αρχαιο­λο­γι­κού πάρκου που θα περι­λαμ­βά­νει ένα οριο­θε­τη­μένο τμήμα αρχικά με τον βασικό πυρήνα των μνη­μείων, όπου το Στάδιο, Ωδείο κ.λ.π..

Η μελέτη απο­σκο­πεί στην προ­στα­σία και ανά­δειξη των αρχαιο­τή­των αλλά και στη δια­τή­ρηση του φυσικού τοπίου με μία ομαλή μετά­βαση από την πόλη στο εσω­τε­ρικό των μνη­μείων, χωρίς να δημιουρ­γεί­ται ένα κλειστό καγκε­λό­φρα­κτο κέλυφος.

Στη μελέτη περι­λαμ­βά­νο­νται:

1. Η δια­μόρ­φωση της εισόδου στον βασικό επι­σκέ­ψιμο πυρήνα του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου από την οδό Δια­γο­ρι­δών.

2. Η αρχι­τε­κτο­νική μελέτη του φυλα­κίου της κυρίας εισόδου.

3. Η δια­μόρ­φωση του αρχαιο­λο­γι­κού πάρκου από την οδό Θεμ. Σοφούλη έως την είσοδο του αρχαιο­λο­γι­κού χώρου, τη θέση χώρου στάθ­μευ­σης, χώρων υγιει­νής και πωλη­τη­ρίου – κυλι­κείου.

4. Η διευ­θέ­τηση των δια­δρο­μών στον επι­σκέ­ψιμο αρχαιο­λο­γικό χώρο με τις θέσεις των ενη­με­ρω­τι­κών πινα­κί­δων, των καθι­στι­κών, του προ­τει­νό­με­νου ανελ­κυ­στήρα για τα ΑΜΚ.

5. Η θέση της υπό­γειας διά­βα­σης (εγκε­κρι­μένη ήδη στη μελέτη του 1999), που θα ενο­ποιεί το Στάδιο με τη μνη­μειώδη στοά στα ανα­το­λικά του τεμέ­νους του ναού της Αθηνάς Πολιά­δος και Διός Πολιέως.

6. Τα σχέδια των επί μέρους ενη­με­ρω­τι­κών πινα­κί­δων τεκ­μη­ρί­ω­σης του κάθε μνη­μείου και των γενικών ενη­με­ρω­τι­κών πινα­κί­δων.

7. Λεπτο­μέ­ρεια καθι­στι­κών.

8. Σχέδια τυπικών περι­φρά­ξεων με πεζού­λια και φυτο­φρά­κτες, με κιγκλι­δώ­ματα, με χαμηλά τοιχία και κιγκλι­δώ­ματα, με την επισκευή- ανα­κα­τα­σκευή των λιθο­δο­μών των ορίων των αρχαίων οδών.

9. Σχέδια για τις παρα­κεί­με­νες στάσεις των λεω­φο­ρείων.

Παράλ­ληλα, εκπο­νή­θη­καν τρία γενικά σχέδια για το σύνολο των επεμ­βά­σεων στη ροδιακή Ακρό­πολη και στην ευρύ­τερη αρχαιο­λο­γική ζώνη, που περι­λαμ­βά­νουν:

Ι. Τη γενική διευ­θέ­τηση – οριο­θέ­τηση και ενο­ποί­ηση των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων των δύο πυρήνων των μνη­μείων της Ακρό­πο­λης.

ΙΙ. Τις φάσεις επέμ­βα­σης, απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξης της Ακρό­πο­λης.

ΙΙΙ. Τον προ­γραμ­μα­τι­σμό των επεμ­βά­σεων στο σύνολο της αρχαιο­λο­γι­κής ζώνης.

Η οριο­θέ­τηση του βασικού πυρήνα των μνη­μείων εκτός του ό,τι θα απο­κα­τα­στή­σει την χαμένη σήμερα αξιο­πρέ­πειά τους, θα επι­φέ­ρει την ασφά­λειά τους, την καθα­ριό­τητά τους, και την αισθη­τική ανα­βάθ­μισή τους γενι­κό­τερα, αλλά παράλ­ληλα θα μπο­ρέ­σει να έχει και οικο­νο­μικά οφέλη. Σημειώ­νουμε ότι με την έντονη του­ρι­στική κίνηση ο χώρος δέχεται μόνο από τις οργα­νω­μέ­νες επι­σκέ­ψεις του­λά­χι­στον 50-60 του­ρι­στικά λεω­φο­ρεία την ημέρα.

Η οριο­θέ­τηση του βόρειου πυρήνα των μνη­μείων με τη συμπλή­ρωση του χαμηλού τοιχίου κατά μήκος της οδού Ακρο­πό­λεως, θα δώσει τη δυνα­τό­τητα στην Υπη­ρε­σία να εξυ­γιά­νει και να ασφα­λί­σει τον τόσο σημα­ντικό αυτό χώρο (Ναού του Διός Πολιέως και της Αθηνάς Πολιά­δος και Νυμ­φαίων), που κατα­πα­τεί­ται νυχθη­με­ρόν για την εγκα­τά­σταση νέων κεραιών και θα ανα­γκά­σει την ΕΡΤ να μετα­κο­μί­σει, η οποία εδώ και μία 15ετία κωλυ­σιερ­γεί. Με την άμεση επέμ­βαση, στοι­χειώδη οριο­θέ­τηση του χώρου, θα υπάρξει έλεγχος και των ενοίκων, ώστε να μη κυκλο­φο­ρούν με τα τρο­χο­φόρα τους επάνω στα μνημεία, και να γίνει σιγά -σιγά δυνατή η απο­μά­κρυνσή τους από τα παλαιά ιταλικά φυλάκια, τα οποία πρέπει αμέσως να καθαι­ρε­θούν για να απο­κα­λυ­φθούν τα υπάρ­χο­ντα μνημεία.

Η οριο­θέ­τηση του κεντρι­κού πυρήνα του χώρου με τα όρια των αρχαίων οδών, θα απο­κλεί­σει τους κάθε είδους κατα­λη­ψίες, θα επι­τρέ­ψει άμεσα την καθαί­ρεση του πλήθους των παρα­πηγ­μά­των, που βρί­σκο­νται σχεδόν σε επαφή με το αρχαίο Στάδιο. Έτσι θα γίνει δυνατή η επα­να­λει­τουρ­γία των μονο­πα­τιών της ιτα­λι­κής δια­μόρ­φω­σης και οι επι­σκέ­πτες θα γνω­ρί­σουν ένα μονα­δικό αρχαιο­λο­γικό χώρο μέσα στην όαση.

Στόχος είναι η στα­διακή μετα­τροπή του λόφου σε πάρκο – ανοικτό μουσείο.

Τα απαλ­λο­τριω­μένα κτί­σματα προ­βλέ­πε­ται να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να στε­γά­σουν τις κτι­ρια­κές ανάγκες του πάρκου καθώς και της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας. Οι νέες λει­τουρ­γίες θα είναι: χώροι εκθέ­σεων, χώροι ανα­ψυ­χής, χώροι εργα­στη­ρίων και απο­θή­κες για τα ευρή­ματα.

Βασικό στοι­χείο των επεμ­βά­σεων είναι η επα­νά­χρηση και η ανά­δειξη του δικτύου των μονο­πα­τιών το οποίο σε συν­δυα­σμό με τα κατω­φε­ρικά επίπεδα απο­τε­λούν το υπό­βα­θρο πάνω στο οποίο θα εξε­λι­χτούν οι νέες λει­τουρ­γίες οι οποίες ανα­φέ­ρο­νται στη σημε­ρινή εποχή. Ανα­δει­κνύ­ο­ντας αυτό το υπό­βα­θρο ουσια­στικά ερχό­μα­στε πιο κοντά στο χαρα­κτήρα του τοπίου της αρχαίας εποχής.