Γιώργος Γεραπετρίτης: Το Σύνταγμα και η άρση απορρήτου των επικοινωνιών – Απάντηση στον Βενιζέλο

Ο υπουρ­γός Επι­κρα­τεί­ας Γιώρ­γος Γε­ρα­πε­τρί­της πα­ρου­σιά­ζει τη νο­μι­κή σκο­πιά της κυ­βέρ­νη­σης, απα­ντώ­ντας στον Ευάγ­γε­λο Βε­νι­ζέ­λο σχε­τι­κά με το ζή­τη­μα συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας που έθεσε για την πα­ρα­κο­λού­θη­ση του κι­νη­τού τη­λε­φώ­νου του Νίκου Αν­δρου­λά­κη.

Θυ­μί­ζου­με πως ο Ευάγ­γε­λος Βε­νι­ζέ­λος έκανε μία αιχ­μη­ρή δή­λω­ση μετά το διάγ­γελ­μα του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη και ση­μεί­ω­νε κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά πως “δεν μπο­ρεί να πα­ρα­κο­λου­θεί­ται βου­λευ­τής ή ευ­ρω­βου­λευ­τής και κατά μεί­ζο­να λόγο αρ­χη­γός κόμ­μα­τος για λό­γους «εθνι­κής ασφα­λεί­ας» εν­δο­γε­νείς ή πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο «ει­σα­γό­με­νους»”.

Το άρθρο του κ. Γε­ρα­πε­τρί­τη έχει ως εξής:

Το θε­σμι­κό πλαί­σιο της νό­μι­μης άρσης απορ­ρή­του θα πρέ­πει να βελ­τιω­θεί ακο­λου­θώ­ντας τις βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές αλ­λο­δα­πών εν­νό­μων τά­ξε­ων. Σε μια εύ­λο­γη ισορ­ρο­πία με­τα­ξύ της δια­σφά­λι­σης των δι­καιω­μά­των των πο­λι­τών και της απο­τε­λε­σμα­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης της εθνι­κής ασφά­λειας. Στη δύ­σκο­λη αυτή εξί­σω­ση απαι­τεί­ται δη­μιουρ­γι­κό και κα­θα­ρό πνεύ­μα. Και σε καμία πε­ρί­πτω­ση πο­λι­τι­κοί συμ­ψη­φι­σμοί και προ­κρού­στεια θε­ώ­ρη­ση του Συ­ντάγ­μα­τος.

Σε κεί­με­νο που ανήρ­τη­σε ο κα­θη­γη­τής Ευάγ­γε­λος Βε­νι­ζέ­λος χα­ρα­κτή­ρι­σε αντι­συ­νταγ­μα­τι­κή την άρση απορ­ρή­του του κι­νη­τού τη­λε­φώ­νου του Νίκου Αν­δρου­λά­κη, η οποία έγινε από την Εθνι­κή Υπη­ρε­σία Πλη­ρο­φο­ριών για λό­γους εθνι­κής ασφά­λειας. Για την πλήρη κα­τα­νό­η­ση, επι­ση­μαί­νω ότι ο κ. Βε­νι­ζέ­λος δεν χα­ρα­κτή­ρι­σε πα­ρά­νο­μη την επι­σύν­δε­ση επει­δή δεν ακο­λου­θή­θη­κε η προ­βλε­πό­με­νη δια­δι­κα­σία ή επει­δή δεν συ­νέ­τρε­χαν εν προ­κει­μέ­νω οι ου­σια­στι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις εθνι­κής ασφά­λειας. Επι­κα­λέ­στη­κε ότι βου­λευ­τές και ευ­ρω­βου­λευ­τές απα­γο­ρεύ­ε­ται εκ του Συ­ντάγ­μα­τος γε­νι­κά και καθ’ ολο­κλη­ρί­αν να πα­ρα­κο­λου­θού­νται για οποιον­δή­πο­τε λόγο.

Με τον τρόπο αυτό απο­κλεί­ε­ται η συ­ζή­τη­ση για τις (ανα­γκαί­ες) πρό­σθε­τες ασφα­λι­στι­κές δι­κλεί­δες, πέρα από την ει­σαγ­γε­λι­κή έγκρι­ση και τον έλεγ­χο της αρ­μό­διας συ­νταγ­μα­τι­κής αρχής. Αν κάτι δεν επι­τρέ­πε­ται γε­νι­κά, καμία ασφα­λι­στι­κή δι­κλεί­δα δεν μπο­ρεί να νο­μι­μο­ποι­ή­σει μια αντι­συ­νταγ­μα­τι­κή ενέρ­γεια. Ας απο­μο­νώ­σου­με, όμως, τη συ­ζή­τη­ση από τα πο­λι­τι­κά της χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και ας δούμε μόνο τα τε­χνι­κά νο­μι­κά. Ο κ. Βε­νι­ζέ­λος στη­ρί­ζει το επι­χεί­ρη­μα του περί κα­θο­λι­κής εξαί­ρε­σης βου­λευ­τών (και κατ’ επέ­κτα­ση ευ­ρω­βου­λευ­τών λόγω της ενω­σια­κής διά­τα­ξης του άρ­θρου 343 της Συν­θή­κης για τη Λει­τουρ­γία της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης σε συν­δυα­σμό με το άρθρο 9 του Πρω­το­κόλ­λου 7) στον συν­δυα­σμό δύο συ­νταγ­μα­τι­κών δια­τά­ξε­ων. Διά­τα­ξη πρώτη: Ο βου­λευ­τής δεν έχει υπο­χρέ­ω­ση μαρ­τυ­ρί­ας για πλη­ρο­φο­ρί­ες που έλαβε κατά την άσκη­ση των κα­θη­κό­ντων του (άρθρο 61 παρ. 3). Διά­τα­ξη δεύ­τε­ρη: Νόμος ορί­ζει τις εγ­γυ­ή­σεις υπό τις οποί­ες η δι­κα­στι­κή αρχή δεν δε­σμεύ­ε­ται από το απόρ­ρη­το για λό­γους εθνι­κής ασφά­λειας (άρθρο 19 παρ. 1).

Στον συλ­λο­γι­σμό ελ­λο­χεύ­ουν, κατά την άποψη μου, λο­γι­κά και ερ­μη­νευ­τι­κά σφάλ­μα­τα που κα­θι­στούν το συ­μπέ­ρα­σμα μη υπο­στη­ρί­ξι­μο. Πρώ­τον, υφί­στα­ται ερ­μη­νευ­τι­κό άλμα από την εξαί­ρε­ση βου­λευ­τών από την υπο­χρέ­ω­ση μαρ­τυ­ρί­ας στην καθ’ ολο­κλη­ρί­αν εξαί­ρε­ση από τη νό­μι­μη άρση απορ­ρή­του. Η σύν­δε­ση των δύο είναι εντε­λώς αυ­θαί­ρε­τη: η εξαί­ρε­ση από την υπο­χρέ­ω­ση μαρ­τυ­ρί­ας είναι ένα υπο­κει­με­νι­κό/προ­σω­πι­κό δι­καί­ω­μα πε­ριο­ρι­σμέ­νης έκτα­σης και αφορά, κατά τη γραμ­μα­τι­κή της δια­τύ­πω­ση, απο­κλει­στι­κά και μόνο τη μαρ­τυ­ρία. Η επέ­κτα­ση ώστε να κα­τα­λά­βει οποια­δή­πο­τε άρση απορ­ρή­του είναι πέρα από κάθε έν­νοια αι­τιώ­δους συ­νά­φειας. Και, επι­πλέ­ον, ενόσω το Σύ­νταγ­μα θέλει η προ­στα­σία από τη μαρ­τυ­ρία να αφορά μόνο πλη­ρο­φο­ρί­ες που πε­ρι­ήλ­θαν σ’ αυτόν ή δό­θη­καν από αυτόν κατά την άσκη­ση των κα­θη­κό­ντων του, δη­λα­δή στο πλαί­σιο της πο­λι­τι­κής και δη­μό­σιας δρα­στη­ριό­τη­τάς του σύμ­φω­να με τον ίδιο τον κ. Βε­νι­ζέ­λο, με την αναι­τιώ­δη επέ­κτα­ση θα φτά­να­με στην από­λυ­τη στε­γα­νο­ποί­η­ση για οποια­δή­πο­τε πλη­ρο­φο­ρία, την οποία όμως το Σύ­νταγ­μα δεν ήθελε να προ­στα­τεύ­σει.

Δεύ­τε­ρον, υφί­στα­ται ερ­μη­νευ­τι­κό άλμα στην κα­θο­λι­κή απα­γό­ρευ­ση μιας ολό­κλη­ρης κα­τη­γο­ρί­ας πο­λι­τών από την άρση απορ­ρή­του για λό­γους εθνι­κής ασφά­λειας. Το άρθρο 19 παρ. 1, το οποίο είναι αυ­το­νο­ή­τως ει­δι­κό ως προς την άρση απορ­ρή­του ένα­ντι οποιασ­δή­πο­τε άλλης διά­τα­ξης, δεν εξου­σιο­δο­τεί τον νόμο να εξαι­ρέ­σει υπο­κεί­με­να αλλά μόνο να θέσει τις «εγ­γυ­ή­σεις» υπό τις οποί­ες η δι­κα­στι­κή αρχή δεν δε­σμεύ­ε­ται από το απόρ­ρη­το. Οι εγ­γυ­ή­σεις αυτές μπο­ρεί να είναι δια­βαθ­μι­σμέ­νες ανά κα­τη­γο­ρία (για πα­ρά­δειγ­μα να προ­βλέ­πο­νται πρό­σθε­τες εγ­γυ­ή­σεις για κρα­τι­κούς λει­τουρ­γούς), αλλά δεν μπο­ρεί να συ­νε­πά­γο­νται την πα­ρο­χή κα­θο­λι­κής εξαί­ρε­σης. Αυτό θα ήταν εκτός του γράμ­μα­τος του Συ­ντάγ­μα­τος και θα συ­νι­στού­σε πα­ρέκ­κλι­ση από την αρχή της ίσης με­τα­χεί­ρι­σης χωρίς συ­νταγ­μα­τι­κό έρει­σμα, πα­ρέ­χο­ντας μια αδι­καιο­λό­γη­τη προ­νο­μία ένα­ντι των υπο­λοί­πων πο­λι­τών.

Τρί­τον, κα­τα­γρά­φε­ται η λαν­θά­νου­σα πα­ρα­δο­χή ότι εξ ορι­σμού ένας βου­λευ­τής ή ευ­ρω­βου­λευ­τής δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί επί ζημία της εθνι­κής ασφά­λειας και άρα δεν πλη­ρού­ται η τε­λο­λο­γία της συ­νταγ­μα­τι­κής πρό­βλε­ψης για την άρση του απορ­ρή­του. Πι­στεύω ότι αυτή η σκέψη δεν μπο­ρεί με κα­νέ­να τρόπο να πε­ρά­σει τη συ­νταγ­μα­τι­κή δο­κι­μα­σία. Οχι μόνο διότι θα έπλητ­τε ου­σιω­δώς το ωφέ­λι­μο απο­τέ­λε­σμα της άρσης του απορ­ρή­του αλλά κυ­ρί­ως διότι οι προ­νο­μί­ες που χο­ρη­γεί το Σύ­νταγ­μα στο πο­λι­τι­κό προ­σω­πι­κό δεν διευ­ρύ­νο­νται κατά βού­λη­ση για να επι­φέ­ρουν μια αε­νά­ως ανοι­χτή προ­στα­σία. Ισχύ­ει το ακρι­βώς αντί­θε­το. Εξαι­ρέ­σεις από γε­νι­κώς ισχύ­ο­ντες συ­νταγ­μα­τι­κούς κα­νό­νες, κα­τε­ξο­χήν υπέρ μελών της εκτε­λε­στι­κής και της νο­μο­θε­τι­κής λει­τουρ­γί­ας, θα πρέ­πει να ερ­μη­νεύ­ο­νται στενά. Αυτό δεν συ­νι­στά μόνο ερ­μη­νευ­τι­κή αρχή του Συ­ντάγ­μα­τος αλλά και δι­καιο­πο­λι­τι­κή ανά­γκη. Δια­φο­ρε­τι­κά δη­μιουρ­γεί­ται ένας χώρος από­λυ­της έλ­λει­ψης λο­γο­δο­σί­ας και ευ­θύ­νης. Και, όπως δυ­στυ­χώς απέ­δει­ξε η πράξη στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν, η ιδιό­τη­τα του βου­λευ­τή δεν ση­μαί­νει άνευ ετέ­ρου και πίστη στη δη­μο­κρα­τία και τους θε­σμούς.

Τέ­ταρ­τον, λαν­θά­νει επί­σης η πα­ρα­δο­χή ότι το νο­μι­κό ερώ­τη­μα εάν βου­λευ­τές και ευ­ρω­βου­λευ­τές απο­λαύ­ουν από­λυ­της προ­στα­σί­ας απορ­ρή­του υπό οποιαν­δή­πο­τε συν­θή­κη προ­έ­κυ­ψε το πρώ­τον σή­με­ρα. Οι δύο συ­νταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις περί άρσης απορ­ρή­του και προ­στα­σί­ας βου­λευ­τών από μαρ­τυ­ρία ισχύ­ουν αυ­τού­σιες από το 1975. Εάν πράγ­μα­τι υπήρ­χε η αντί­λη­ψη ότι υφί­στα­ται ασά­φεια ως προς το εύρος της προ­στα­σί­ας του πο­λι­τι­κού προ­σω­πι­κού, ο νο­μο­θέ­της θα το είχε επι­λύ­σει, όπως πά­ντο­τε συμ­βαί­νει σε κάθε συ­νταγ­μα­τι­κή αμ­φι­ση­μία. Εντού­τοις, ο εκτε­λε­στι­κός νόμος 2225/1994 προ­βλέ­πει ει­δι­κά στο άρθρο 3 τις εγ­γυ­ή­σεις για την άρση του απόρ­ρη­του των επι­κοι­νω­νιών χωρίς να δια­λαμ­βά­νει καμία απο­λύ­τως εξαί­ρε­ση για οποια­δή­πο­τε κα­τη­γο­ρία πο­λι­τών.

Ο νόμος αυτός, τον οποίο υπέ­γρα­ψε ως συ­ναρ­μό­διος υπουρ­γός ο κ. Βε­νι­ζέ­λος, ισχύ­ει πε­ρί­που με το ίδιο πε­ριε­χό­με­νο έως σή­με­ρα. Ούτε, βε­βαί­ως, στο σύγ­γραμ­μά του ανα­φέ­ρει οτι­δή­πο­τε σχε­τι­κά με την επέ­κτα­ση της προ­στα­σί­ας των βου­λευ­τών πέρα από την μη υπο­χρε­ω­τι­κή μαρ­τυ­ρία. Εάν, όπως δια­τεί­νε­ται ο κ. Βε­νι­ζέ­λος, δεν υπάρ­χει καν νο­μι­μο­φά­νεια στην άρση απορ­ρή­του ενός βου­λευ­τή επει­δή αυτός αυ­το­νο­ή­τως προ­στα­τεύ­ε­ται συ­νο­λι­κά, είναι απο­ρί­ας άξιο πως δεν είχε μνη­μο­νευ­θεί η εξαί­ρε­ση αυτή στον νόμο και στο σύγ­γραμ­μα του. Το θε­σμι­κό πλαί­σιο της νό­μι­μης άρσης απορ­ρή­του θα πρέ­πει να βελ­τιω­θεί ακο­λου­θώ­ντας τις βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές αλ­λο­δα­πών εν­νό­μων τά­ξε­ων. Σε μια εύ­λο­γη ισορ­ρο­πία με­τα­ξύ της δια­σφά­λι­σης των δι­καιω­μά­των των πο­λι­τών και της απο­τε­λε­σμα­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης της εθνι­κής ασφά­λειας. Στη δύ­σκο­λη αυτή εξί­σω­ση απαι­τεί­ται δη­μιουρ­γι­κό και κα­θα­ρό πνεύ­μα. Και σε καμία πε­ρί­πτω­ση πο­λι­τι­κοί συμ­ψη­φι­σμοί και προ­κρού­στεια θε­ώ­ρη­ση του Συ­ντάγ­μα­τος.

Πηγή protagon.gr