H μαφία του σκραπ και το μεγάλο πλιάτσικο του ΟΣΕ

Η μαφία του χαλ­κού λε­η­λα­τεί εδώ και χρό­νια τα κα­λώ­δια της ηλε­κτρο­κί­νη­σης και τα κυ­κλώ­μα­τα του σκραπ τον ελ­λη­νι­κό σι­δη­ρό­δρο­μο. Ανα­με­μειγ­μέ­νοι και υπάλ­λη­λοι του ΟΣΕ.

Πολλά από τα πο­λύ­τι­μα και πα­νά­κρι­βα υλικά του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου κα­τα­λή­γουν εδώ και χρό­νια σε επι­χει­ρή­σεις ανα­κύ­κλω­σης πα­λαιών με­τάλ­λων (σκραπ), προ­κα­λώ­ντας με­γά­λη οι­κο­νο­μι­κή ζημιά και θέ­το­ντας σε κίν­δυ­νο την ασφά­λεια του ελ­λη­νι­κού σι­δη­ρο­δρό­μου.

Δέ­λε­αρ για τη μαφία του χαλ­κού είναι τα κα­λώ­δια της ηλε­κτρο­κί­νη­σης αλλά και το σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο των πε­ρί­που 600 χι­λιο­μέ­τρων που δεν χρη­σι­μο­ποιεί­ται. Σ’ αυτό έχουν γίνει εκα­το­ντά­δες κλο­πές με­ταλ­λι­κών εξαρ­τη­μά­των και τρο­χαί­ου υλι­κού.

Το ρεκόρ στην απο­ψί­λω­ση της δη­μό­σιας πε­ριου­σί­ας κα­τέ­χει το σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο Πε­λο­πον­νή­σου. Από το 2010 και μετά, όπου ου­σια­στι­κά ανα­στέλ­λε­ται η λει­τουρ­γία του με­γα­λύ­τε­ρου μέ­ρους του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού της δι­κτύ­ου, έχουν συ­ντε­λε­στεί κι­νη­μα­το­γρα­φι­κές κλο­πές και οι δρά­στες δεν συ­νε­λή­φθη­σαν ποτέ.

Το πεδίο της κλο­πής και της πα­ρά­νο­μης δια­κί­νη­σης σκραπ πε­ρι­λαμ­βά­νει μι­κρές συμ­μο­ρί­ες, αλλά και ορ­γα­νω­μέ­να κυ­κλώ­μα­τα που έχουν δρά­σει σε δύο του­λά­χι­στον πε­ρι­πτώ­σεις με τη βο­ή­θεια υπαλ­λή­λων του ΟΣΕ.

Οι πιο τρα­ντα­χτές κλο­πές σι­δη­ρο­δρο­μι­κού υλι­κού στην ιστο­ρία του ΟΣΕ έγι­ναν μετά την από­φα­ση να ανα­στα­λεί η λει­τουρ­γία του με­γα­λύ­τε­ρου μέ­ρους του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου στην Πε­λο­πόν­νη­σο το 2010. Η ανα­στο­λή έγινε με τον ίδιο νόμο που ο όμι­λος του ΟΣΕ δια­σπά­στη­κε σε αυ­τό­νο­μες εται­ρεί­ες. Με τον νόμο για την εξυ­γί­αν­ση του ΟΣΕ, η Πε­λο­πόν­νη­σος έχασε τα τρένα ορι­στι­κά, μετά από 120 χρό­νια αδιά­λει­πτης λει­τουρ­γί­ας του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου της και αφού δα­πα­νή­θη­καν πρώτα 70 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό του δι­κτύ­ου Κό­ριν­θος-Κα­λα­μά­τα.

Στα κα­λώ­δια ηλε­κτρο­κί­νη­σης ο κα­λύ­τε­ρος χαλ­κός

«Όλοι τους έχουν κάνει χρυ­σές δου­λειές με την απο­ψί­λω­ση κα­λω­δί­ων ηλε­κτρο­κί­νη­σης τρο­χαί­ου υλι­κού και σι­δη­ρο­δρο­μι­κών ραγών. Τε­λευ­ταία, το εν­δια­φέ­ρον των κυ­κλω­μά­των του σκραπ έχει με­τα­το­πι­στεί στην ηλε­κτρο­κί­νη­ση, γιατί έχει από τις κα­λύ­τε­ρες ποιό­τη­τες σκλη­ρού ηλε­κτρο­λυ­τι­κού χαλ­κού», ανα­φέ­ρει μη­χα­νι­κός με με­γά­λη εμπει­ρία κα­τα­σκευα­στι­κών σι­δη­ρο­δρο­μι­κών έργων.

Εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ η ζημιά

«Η ζημιά από τις κλο­πές χαλ­κού μπο­ρεί να φτά­σει εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ τον χρόνο», σύμ­φω­να με στε­λέ­χη του ΟΣΕ που μί­λη­σαν στη LiFO. «Μαζί με το ξή­λω­μα των κα­λω­δί­ων της ηλε­κτρο­κί­νη­σης κα­τα­στρέ­φο­νται πα­νά­κρι­βα εξαρ­τή­μα­τα και ανταλ­λα­κτι­κά, η αντι­κα­τά­στα­ση των οποί­ων είναι δύ­σκο­λη και χρο­νο­βό­ρα».

Πώς κα­τε­βά­ζουν τα κα­λώ­δια

Η κλοπή κα­λω­δί­ων της ηλε­κτρο­κί­νη­σης γί­νε­ται με την εξής μέ­θο­δο: «Πε­τά­νε μία σι­δε­ρέ­νια ράβδο που γαν­τζω­νε­ται στο κα­λώ­διο. Το σύ­στη­μα δεν μπο­ρεί να ξε­χω­ρί­σει αν πρό­κει­ται για δο­λιο­φθο­ρά ή φυ­σι­κό βρα­χυ­κύ­κλω­μα. Το ρεύμα πέ­φτει. Μέχρι να έρ­θουν οι τε­χνί­τες ηλε­κτρο­κί­νη­σης, οι οποί­οι είναι από λίγοι έως ανύ­παρ­κτοι, να δουν τι συμ­βαί­νει, οι δρά­στες σκαρ­φα­λώ­νουν σε ένα στύλο και με ένα ψα­λί­δι κό­βουν το κα­λώ­διο, ένας από τη μία κι άλλος από την άλλη πλευ­ρά».

Κλέ­βουν χαλκό από πα­ντού

Το πρό­βλη­μα είναι γνω­στό στην Αστυ­νο­μία, η οποία, έχει προ­χω­ρή­σει σε δε­κά­δες συλ­λή­ψεις, χωρίς ποτέ να πε­ριο­ρι­στεί το φαι­νό­με­νο των δο­λιο­φθο­ρών και των κλο­πών. Αντί­θε­τα, «εξε­λίσ­σε­ται σε μά­στι­γα, η οποία έχει επε­κτα­θεί στα κα­λώ­δια χαλ­κού της ΔΕΗ, αλλά και τους με­τα­σχη­μα­τι­στές που έχουν τα συ­στή­μα­τα πο­τί­σμα­τος των αγρο­τι­κών εκτά­σε­ων».

Λύ­σεις με drones

Από το 2021, όπως ανα­φέ­ρουν τα στε­λέ­χη του ΟΣΕ, υπο­γρά­φο­νται δι­μη­νιαί­ες και τρι­μη­νιαί­ες συμ­βά­σεις με εται­ρεί­ες security, οι οποί­ες ανα­λαμ­βά­νουν με drones τη φύ­λα­ξη κά­ποιων τμη­μά­των σι­δη­ρο­δρο­μι­κών γραμ­μών και εγκα­τα­στά­σε­ων, κυ­ρί­ως κατά τη διάρ­κεια της νύ­χτας που δρουν οι συμ­μο­ρί­ες. Αυτό το είδος φύ­λα­ξης είναι ιδιαί­τε­ρο υψηλό για τα οι­κο­νο­μι­κά του Ορ­γα­νι­σμού και μπο­ρεί να γίνει εκ των πραγ­μά­των για κά­ποια μόνο ση­μεία του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου, κυ­ρί­ως βρα­δι­νές ώρες.

Λύση στο πρό­βλη­μα υπο­σχέ­θη­κε και ο υπουρ­γός Επι­κρα­τεί­ας Γιώρ­γος Γε­ρα­πε­τρί­της κατά τη χθε­σι­νή συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου. Δε­σμεύ­τη­κε ότι το αμέ­σως προ­σε­χές διά­στη­μα «θα φέ­ρου­με στη Βουλή προς ψή­φι­ση και ένα αυ­στη­ρό­τε­ρο πλαί­σιο σε ό,τι αφορά δο­λιο­φθο­ρές, κλο­πές και κα­τα­στρο­φές που γί­νο­νται στο σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο»

Το πλιά­τσι­κο από την εγκα­τά­λει­ψη του δι­κτύ­ου στην Πε­λο­πόν­νη­σο

Οι πιο τρα­ντα­χτές κλο­πές σι­δη­ρο­δρο­μι­κού υλι­κού στην ιστο­ρία του ΟΣΕ έγι­ναν μετά την από­φα­ση να ανα­στα­λεί η λει­τουρ­γία του με­γα­λύ­τε­ρου μέ­ρους του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου στην Πε­λο­πόν­νη­σο το 2010. Η ανα­στο­λή έγινε με τον ίδιο νόμο που ο όμι­λος του ΟΣΕ δια­σπά­στη­κε σε αυ­τό­νο­μες εται­ρεί­ες.

Με τον νόμο για την εξυ­γί­αν­ση του ΟΣΕ, η Πε­λο­πόν­νη­σος έχασε τα τρένα ορι­στι­κά, μετά από 120 χρό­νια αδιά­λει­πτης λει­τουρ­γί­ας του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου της και αφού δα­πα­νή­θη­καν πρώτα 70 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό του δι­κτύ­ου Κό­ριν­θος-Κα­λα­μά­τα.

Κατ’ επι­τα­γήν του νόμου 3891/2010, το σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο της χώρας χω­ρί­ζε­ται σε τέσ­σε­ρις κα­τη­γο­ρί­ες: ενερ­γό, υπό κα­τα­σκευή, σε προ­σω­ρι­νή ανα­στο­λή και σε πλή­ρως κα­ταρ­γη­μέ­νο. Πλην του Προ­α­στια­κού της Πά­τρας, της γραμ­μής Κα­τά­κο­λο-Ολυ­μπία και του Οδο­ντω­τού Σι­δη­ρο­δρό­μου Δια­κο­φτό-Κα­λά­βρυ­τα, το υπό­λοι­πο δί­κτυο του ΟΣΕ στην Πε­λο­πόν­νη­σο έχει τεθεί σε ανα­στο­λή λει­τουρ­γί­ας.

Το ανε­νερ­γό δί­κτυο

Σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία στοι­χεία του ΟΣΕ, 377 χι­λιό­με­τρα του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου της χώρας βρί­σκε­ται σε ανα­στο­λή λει­τουρ­γί­ας και 190 χι­λιό­με­τρα έχουν πλή­ρως κα­ταρ­γη­θεί. Η τε­λευ­ταία υπουρ­γι­κή από­φα­ση που κα­τη­γο­ριο­ποιεί το δί­κτυο με τον προ­α­να­φερ­θέ­ντα τρόπο υπο­γρά­φε­ται το 2021 από τους υπουρ­γούς Χρή­στο Σταϊ­κού­ρα και Κώστα Κα­ρα­μαν­λή.

Οι κλο­πές

Μία με­γά­λη κλοπή εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ που ου­δέ­πο­τε εξι­χνιά­στη­κε και κα­ταγ­γέλ­θη­κε από τον «Σύλ­λο­γο Φίλων του Σι­δη­ρο­δρό­μου», τα μέλη του οποί­ου γνω­στο­ποί­η­σαν το θέμα στον ΟΣΕ και το αρ­μό­διο υπουρ­γείο, συ­νέ­βη το 2011 στο Καρ­δια­καύ­τι Ηλεί­ας. Έξι ντι­ζε­λά­μα­ξες που ζύ­γι­ζαν πάνω από 50 τό­νους η κα­θε­μία, δε­κά­δες βα­γό­νια, αλλά και με­γά­λη πο­σό­τη­τα σι­δη­ρο­τρο­χιών, εκλά­πη­σαν κομ­μά­τι-κομ­μά­τι και που­λή­θη­καν ως σκραπ κάτω από τη μύτη του υπουρ­γεί­ου και του ΟΣΕ.

Κλοπή σι­δη­ρο­δρο­μι­κής γραμ­μής στο Χι­λιο­μό­δι. Φωτ.: Eurokinissi

Άφα­ντη 200 μέτρα σι­δη­ρο­δρο­μι­κής γραμ­μής

Το 2014 ο τότε αρ­μό­διος υπουρ­γός Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών, Μι­χά­λης Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, μα­θαί­νει από τον ίδιο σύλ­λο­γο για την απο­ξή­λω­ση και κλοπή από αγνώ­στους πε­ρί­που 200 μέ­τρων της κυ­ρί­ας σι­δη­ρο­δρο­μι­κής γραμ­μής κυ­κλο­φο­ρί­ας στην πε­ριο­χή Χι­λιο­μο­δί­ου-Αγ. Βα­σι­λεί­ου στον νομό Κο­ριν­θί­ας, μία σι­δη­ρο­δρο­μι­κή γραμ­μή που επί­σης συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στο δί­κτυο της Πε­λο­πον­νή­σου που είχε ανα­τα­χθεί:

«Το τε­λευ­ταίο κρού­σμα και τη στα­γό­να που ξε­χει­λί­ζει το πο­τή­ρι απο­τε­λεί η κα­τα­στρο­φή, απο­ξή­λω­ση και κλοπή από αγνώ­στους πε­ρί­που 200 μέ­τρων της κυ­ρί­ας σι­δη­ρο­δρο­μι­κής γραμ­μής κυ­κλο­φο­ρί­ας στην πε­ριο­χή Χι­λιο­μο­δί­ου-Αγ. Βα­σι­λεί­ου στον νομό Κο­ριν­θί­ας» ενη­μέ­ρω­σαν τότε. «Προη­γή­θη­καν τα τε­λευ­ταία τρία χρό­νια, σε κάθε πε­ριο­χή της Πε­λο­πον­νή­σου, οι απα­νω­τές κλο­πές με­ταλ­λι­κών εξαρ­τη­μά­των και υλι­κών από χώ­ρους ιδιο­κτη­σί­ας του ΟΣΕ, η ολο­κλη­ρω­τι­κή λε­η­λα­σία και κλοπή του συ­νό­λου των Αυ­τό­μα­των Συ­στη­μά­των Φύ­λα­ξης Ισό­πε­δων Δια­βά­σε­ων, αξίας πολ­λών εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ, ο βαν­δα­λι­σμός των κτι­ρί­ων των σι­δη­ρο­δρο­μι­κών σταθ­μών και του εξο­πλι­σμού τους, ακόμα και η κλοπή ολό­κλη­ρων ντι­ζε­λο­μη­χα­νών και βα­γο­νιών από την πε­ριο­χή Κα­βά­σι­λα Ηλεί­ας».

Το κύ­κλω­μα σκραπ και  η δια­φθο­ρά στον ΟΣΕ

Σε δύο με­γά­λες υπο­θέ­σεις εξι­χνί­α­σης κυ­κλω­μά­των σκραπ που έχουν κα­τα­γρα­φεί, ήταν ανα­με­μειγ­μέ­νοι και υπάλ­λη­λοι του ΟΣΕ. Το 2007 το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο έχασε από στη­μέ­νους ή πα­ρα­ποι­η­μέ­νους δια­γω­νι­σμούς σκραπ πάνω από 3 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Με τη βο­ή­θεια των υπαλ­λή­λων αυ­ξά­νο­νταν οι πο­σό­τη­τες του υλι­κού των εται­ρειών σκραπ που κέρ­δι­ζαν τους δια­γω­νι­σμούς, χωρίς βέ­βαια να αλ­λά­ζει το τί­μη­μα. Έτσι ο ανά­δο­χος του δια­γω­νι­σμού πλή­ρω­νε σκραπ βά­ρους 180 τόνων και έπαιρ­νε 30 χι­λιά­δες τό­νους από τις απο­θή­κες του ΟΣΕ, με τη βο­ή­θεια των επί­ορ­κων υπαλ­λή­λων.

Το 2017 η αστυ­νο­μία ανα­κοί­νω­σε άλλη μία απάτη σε βάρος του ΟΣΕ, πάλι μέσω στη­μέ­νων δια­γω­νι­σμών πώ­λη­σης σκραπ. Στους φε­ρό­με­νους ως εγκε­φά­λους του κυ­κλώ­μα­τος συ­γκα­τα­λέ­γο­νταν και 8 υπάλ­λη­λοι του ΟΣΕ. Οι εται­ρεί­ες σκραπ πλη­σί­α­ζαν τους υπαλ­λή­λους του ΟΣΕ, κά­ποιοι εκ των οποί­ων ήταν υψη­λό­βαθ­μα στε­λέ­χη, και κα­τό­πιν συ­νεν­νο­ή­σε­ων χτυ­πού­σαν τους δια­γω­νι­σμούς. Από τις απο­θή­κες επί­σης του ΟΣΕ έβγαι­ναν πολ­λα­πλά­σιες πο­σό­τη­τες σκραπ και όχι εκεί­νες που προ­βλέ­πο­νταν στους δια­γω­νι­σμούς.

Πε­ρι­στα­τι­κά κλο­πών και λε­η­λα­σιών κα­λω­δί­ων ηλε­κτρο­κί­νη­σης και με­ταλ­λι­κών εξαρ­τη­μά­των ση­μειώ­νο­νται πα­ντού στην Ευ­ρώ­πη. Υπάρ­χει όμως γρή­γο­ρη αντι­κα­τά­στα­ση και οι λε­η­λα­σί­ες δεν γί­νο­νται επει­δή αφέ­θη­κε το σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο να ρη­μά­ζει, όπως συμ­βαί­νει στην Πε­λο­πόν­νη­σο και σε άλλες πε­ριο­χές  της Ελ­λά­δας.

Όπως ανέ­φε­ρε πρό­σφα­τα ο συ­γκοι­νω­νιο­λό­γος, συγ­γρα­φέ­ας και μέλος του Συλ­λό­γου Φίλων του Σι­δη­ρο­δρό­μου, Γιώρ­γος Νά­θε­νας, «δεν μπο­ρεί να είναι δι­καιο­λο­γία οι δο­λιο­φθο­ρές και κλο­πές των με­ταλ­λι­κών κα­λω­δί­ων και υλι­κών από τους επι­τή­δειους που τα αρ­πά­ζουν από ένα σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο “ξέ­φρα­γο αμπέ­λι”».

Μένει τώρα να δούμε αν τα μέτρα που θα προ­τεί­νει η κυ­βέρ­νη­ση για να αντι­με­τω­πι­στεί το ζή­τη­μα θα είναι και απο­τε­λε­σμα­τι­κά.

Πηγή lifo.gr