Γ. Kαββαθάς: «Η χώρα πρέπει να επανέλθει στην θεσμική κανονικότητα»

Κύριε Καββαθά πώς βλέπετε να εξε­λίσ­σε­ται η προ­σπά­θεια της κυβέρ­νη­σης Μητσο­τάκη για μεταρ­ρυθ­μί­σεις ανα­πτυ­ξια­κού χαρα­κτήρα; Υπάρχει αισιο­δο­ξία για το άμεσο μέλλον;

Οι μέχρι τώρα νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες της κυβέρ­νη­σης ως προς το νέο φορο­λο­γικό και ανα­πτυ­ξιακό νομο­θε­τικό πλαίσιο κινού­νται,σε γενικές γραμμές, προς τη σωστή κατεύ­θυνση. Εντού­τοις, δια­πι­στώ­νε­ται μια εμφανής δυσα­νά­λογη προ­τε­ραιό­τητα υπέρ της επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας μεγάλης κλί­μα­κας. Με άλλα λόγια, ιδιαί­τερα στον πρό­σφατο ανα­πτυ­ξιακό νόμο, η απουσία ρυθ­μί­σεων για την ενί­σχυση των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων είναι εκκω­φα­ντική. Ειδι­κό­τερα, δια­πι­στώ­νε­ται η ηχηρή απουσία του ρόλου της μικρής επι­χεί­ρη­σης και η περι­γραφή ενός ανα­πτυ­ξια­κού μοντέ­λου μονο­με­ρώς προ­σα­να­το­λι­σμέ­νου σε μεγάλες επεν­δύ­σεις. Ως προς αυτό, η ΓΣΕΒΕΕ έχει τονίσει την ανάγκη για ένα ισορ­ρο­πη­μένο, βιώσιμο και κοινωνικο-οικονομικά στα­θε­ρο­ποι­η­μένο, δια­συν­δε­δε­μένο και ολι­στικό ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο με κομβικό ρόλο των μικρών επι­χει­ρή­σεων. Οι μικρές και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις απο­τε­λούν ένα καθο­ρι­στικό τμήμα της εγχώ­ριας απα­σχό­λη­σης και της ακα­θά­ρι­στης προ­τι­θέ­με­νης αξίας, ωστόσο δεν μπο­ρούμε να μην ανα­δεί­ξουμε τη δια­πί­στωση μας ότι το ανα­πτυ­ξιακό νομο­σχέ­διο δεν εστιά­ζει, μέσω στο­χευ­μέ­νων ρυθ­μί­σεων, στην ενί­σχυση του σημα­ντι­κού τους ρόλου στο σχε­δια­ζό­μενο νέο ανα­πτυ­ξιακό πρότυπο.

Επι­πλέον, ρυθ­μί­σεις που συμπε­ριε­λή­φθη­σαν στον πρό­σφατο ανα­πτυ­ξιακό νόμο και αφορούν στις εργα­σια­κές σχέσεις και ειδι­κό­τερα στη δυνα­τό­τητα δια­πραγ­μά­τευ­σης, συρροής και επέ­κτα­σης των κλα­δι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, κινού­νται στην αντί­θετη κατεύ­θυνση από αυτήν της ενί­σχυ­σης των ελευ­θέ­ρων συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων και της μη στρέ­βλω­σης του αντα­γω­νι­σμού. Δυστυ­χώς και παρά τις αυξη­μέ­νες προσ­δο­κίες που δημιουρ­γή­θη­καν κατά το πρώτο τετρά­μηνο της δια­κυ­βέρ­νη­σης, και αυτή η κυβέρ­νηση συνε­χί­ζει την αρνη­τική παρά­δοση που δημιουρ­γή­θηκε κατά τη διάρ­κεια των μνη­μο­νίων, προ­χω­ρώ­ντας σε κρί­σι­μες θεσμι­κές αλλαγές χωρίς να έχει προη­γη­θεί επαρκής και ουσια­στι­κός διά­λο­γος με τους θεσμι­κούς φορείς. Είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητο, μαζί με την προ­σπά­θεια που κατα­βάλ­λει η κυβέρ­νηση ώστε να επα­νέλ­θει η ελλη­νική οικο­νο­μία σε μια κανο­νι­κό­τητα, να κατα­βάλ­λει ανά­λο­γες προ­σπά­θειες για την επα­να­φορά της χώρας στη θεσμική κανο­νι­κό­τητα. Στο πλαίσιο αυτό, ανα­μέ­νουμε στο επόμενο διά­στημα η κυβέρ­νηση να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λίες για την κατάρ­τιση ενός ανα­πτυ­ξια­κού νομο­σχε­δίου για τις πολύ μικρές και μικρές επι­χει­ρή­σεις.

Πρό­σφατα απο­στεί­λατε σχετική επι­στολή προς τον Πρόεδρο της Βουλής, την Επι­τροπή Οικο­νο­μι­κών Υπο­θέ­σεων της Βουλής, την Επι­τροπή Παρα­γω­γής και Εμπο­ρίου της Βουλής και τις Κοι­νο­βου­λευ­τι­κές ομάδες των κομ­μά­των, σχετικά με τη σύγκληση αρμό­διας επι­τρο­πής για τα κόκκινα δάνεια. Μιλήστε μας για την πρότασή σας.

Με βάση την επι­στολή μας, στις 5 Φεβρουα­ρίου 2020 πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε κοινή συνε­δρί­αση των Διαρκών Επι­τρο­πών Οικο­νο­μι­κών Υπο­θέ­σεων και Παρα­γω­γής και Εμπο­ρίου, παρου­σία εκπρο­σώ­πων της Ένωσης Εται­ρειών Δια­χεί­ρι­σης Απαι­τή­σεων από Δάνεια και Πιστώ­σεις, των γνωστών funds. Η επι­στολή μας και η ομιλία μου ήθελε να ανα­δεί­ξει το ενδε­χό­μενο, στο πλαίσιο του Σχεδίου Ηρακλής (N. 4649/2019), μαζί με τα κόκκινα δάνεια να που­λη­θούν στα funds και ενήμερα δάνεια. Με έκπληξη δια­πι­στώ­σαμε αυτό που από την πρώτη στιγμή είχαμε δια­κρί­νει στο άρθρο 2 του νόμου: ότι οι τρά­πε­ζες μαζί με τα Μη Εξυ­πη­ρε­τού­μενα Δάνεια θα πουλούν και «πράσινα» δάνεια, εν αγνοία μάλιστα των δανειο­λη­πτών, είτε επι­χει­ρή­σεις είναι είτε νοι­κο­κυ­ριά. Σε μια σειρά αιτη­μά­των που θέσαμε, όπως για παρά­δειγμα περαι­τέρω ενη­μέ­ρωση ως προς τη σύνθεση των ομο­λο­γιών, το προ­τι­μη­σιακό δικαί­ωμα του δανειο­λή­πτη, την υιο­θέ­τηση ρήτρας απο­φυ­γής υπερ­κερ­δών εις βάρος του δανειο­λή­πτη με την εφαρ­μογή ενός ανώ­τα­του ορίου (cap), τη ρευ­στο­ποί­ηση της εγγύ­η­σης (collateral) του δανείου με αυτό­ματη λύση της συνο­λι­κής υπο­χρέ­ω­σης, δεν λάβαμε απά­ντηση. Όπως κατα­λα­βαί­νετε, με την επι­βε­βαί­ωση των προ­βλη­μα­τι­σμών μας ως προς τον κίνδυνο δια­μόρ­φω­σης ενός πλαι­σίου ελλι­πούς ρύθ­μι­σης, περιο­ρι­σμέ­νης δια­φά­νειας και στρε­βλούς δια­κυ­βέρ­νη­σης υπό το οποίο θα λει­τουρ­γούν οι Εται­ρείες Δια­χεί­ρι­σης Απαι­τή­σεων από Δάνεια και Πιστώ­σεις, εντεί­νε­ται η ανη­συ­χία μας για τη δεινή θέση στην οποία θα περιέλ­θουν επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά πολύ σύντομα.

Είχατε ανα­φερ­θεί αρκετές φορές στην ανάγκη στή­ρι­ξης των ΜμΕ και των πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων που πραγ­μα­τικά, λύγισαν τα χρόνια της κρίσης. Ποια θα μπο­ρού­σαν να είναι τα κίνητρα για να δώσουν ώθηση σε αυτή την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα;

Είναι γεγονός ότι η επι­τυ­χής μετά­βαση των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων στο ανα­δυό­μενο οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον που δια­μορ­φώ­νε­ται από τις διε­θνείς οικο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις αλλά και τις εγχώ­ριες οικο­νο­μι­κές ανα­δια­τά­ξεις που συνο­δεύ­ουν τη «μετα-μνημονιακή εποχή», προ­ϋ­πο­θέ­τει την παρα­γω­γική λει­τουρ­γία ενός ανα­πτυ­ξια­κού κράτους που θα πλαι­σιώ­σει ένα ευρύ πλέγμα κινή­τρων αλλά και ενερ­γη­τι­κών παρεμ­βά­σεων για τη στήριξη της μικρο­με­σαίας επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Παρά το γεγονός της παρα­τε­τα­μέ­νης κρίσης που έπληξε δυσα­νά­λογα στη χώρα μας τις μικρές επι­χει­ρή­σεις, οι ελλη­νι­κές ΜμΕ εξα­κο­λου­θούν να συνει­σφέ­ρουν σημα­ντικά στην απα­σχό­ληση και την παρα­γό­μενη προ­στι­θέ­μενη αξία, ενώ σύμφωνα με έρευνες της Ε.Ε., απο­τε­λούν τον πρώτο εργο­δό­τη­για πάνω από το 80% των νεοει­σερ­χό­με­νων στην αγορά εργα­σίας. Παράλ­ληλα, η ελλη­νική μικρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα σχε­τί­ζε­ται άμεσα με τις ανάγκες τοπικών κοι­νω­νιών και της περι­φέ­ρειας, και συμ­με­τέ­χει ουσια­στικά και πρω­το­γε­νώς στην περι­φε­ρειακή ανα­συ­γκρό­τηση. Ασφαλώς, για να γίνει αυτό απο­τε­λε­σμα­τικά, απαι­τεί­ται το κατάλ­ληλο μείγμα φορο­λο­γι­κών και επεν­δυ­τι­κών κινή­τρων, ώστε οι μικρές επι­χει­ρή­σεις να συμ­με­τέ­χουν ισότιμα στον εγχώριο αλλά και διεθνή αντα­γω­νι­σμό.

Γνω­ρί­ζουμε ότι τα τελευ­ταία χρόνια γίνεται συνεχώς λόγος για την ανάγκη ανά­δει­ξης ενός ανα­βαθ­μι­σμέ­νου εγχώ­ριου παρα­γω­γι­κού προ­τύ­που. Εντού­τοις, η ανά­δειξη μιας νέας παρα­γω­γι­κής ταυ­τό­τη­τας προ­ϋ­πο­θέ­τει πολύ-επίπεδες παρεμ­βά­σεις τόσο στο επίπεδο θεσμι­κού και επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος (π.χ. διευ­κό­λυνση πρό­σβα­σης σε χρη­μα­το­δό­τηση) όσο και στο επίπεδο ενί­σχυ­σης της παρα­γω­γι­κής βάσης με επί­κε­ντρο τις μικρές επι­χει­ρή­σεις (π.χ. τεχνο­λο­γι­κός εκσυγ­χρο­νι­σμός, ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός). Το ευνοϊκό επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον θα επι­τρέ­ψει στις ΜμΕ να λει­τουρ­γή­σουν περισ­σό­τερο απο­δο­τικά, ενώ οι παρεμ­βά­σεις ανα­διάρ­θρω­σης και ενί­σχυ­σης του παρα­γω­γι­κού προ­τύ­που θα βελ­τιώ­σουν την παρα­γω­γι­κό­τητα των παρα­γω­γι­κών συντε­λε­στών και θα διευ­κο­λύ­νουν τη δημιουρ­γία εμπο­ρεύ­σι­μων προ­ϊ­ό­ντων, υπη­ρε­σιών και παρα­γω­γι­κών δια­δι­κα­σιών προ­στι­θέ­με­νης αξίας, οδη­γώ­ντας στην ανα­βάθ­μιση του παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου. Συνεπώς, η επί­τευξη ενός βιώ­σι­μου πραγ­μα­τι­κού ρυθμού μεγέ­θυν­σης θα πρέπει να συνο­δευ­τεί από συνε­κτι­κές ανα­πτυ­ξια­κές πολι­τι­κές που θα υπο­βοη­θή­σουν τις ΜμΕ να αντι­με­τω­πί­σουν τα πολ­λα­πλά μέτωπα του διε­θνούς αντα­γω­νι­σμού, του ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού και μιας παρα­γω­γι­κής λει­τουρ­γίας που θα οδηγεί σε ποιο­τικά αγαθά και υπη­ρε­σίες.

Συνεπώς, οι φορείς της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας προσ­δο­κούμε από τη νέα κυβέρ­νηση μια ανα­πτυ­ξιακή πολι­τική που θα δώσει έμφαση στις επεν­δύ­σεις μικρής κλί­μα­κας, την απα­σχό­ληση, τις επεν­δύ­σεις με επί­κε­ντρο την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, τη ψηφιακή προ­σαρ­μογή και την ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση των μικρών επι­χει­ρή­σεων.

Η ΓΣΕΒΕΕ συμπλή­ρωσε τα 100 χρόνια από την ίδρυσή της, εκφρά­ζο­ντας το σύνολο των Επαγ­γελ­μα­τιών, Βιο­τε­χνών και Εμπόρων της χώρας. Μιλήστε μας για τα προ­βλή­ματα των κλάδων και τις προ­τε­ραιό­τη­τες που πρέπει να τεθούν για την ανά­πτυξή τους.

Ως χώρα, εξερ­χό­μα­στε στα­διακά και με αρκετά ακόμη προ­βλή­ματα από την κρίση. Είναι γεγονός ότι δια­πι­στώ­νο­νται όντως σημάδια ανά­καμ­ψης, πρέπει ωστόσο να σημειω­θεί ότι η δια­δι­κα­σία της ανά­καμ­ψης προ­ϋ­πο­θέ­τει πιο σύν­θε­τες, πολύ-επίπεδες και στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές από αυτές που μας οδή­γη­σαν στην κρίση.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση, ως ΓΣΕΒΕΕ έχουμε ανα­γνω­ρί­σει συγκε­κρι­μέ­νες κρί­σι­μες θεμα­τι­κές περιο­χές παρεμ­βά­σεων. Πρώτον, μια σημα­ντική διά­σταση παρεμ­βά­σεων αφορά στη διευ­κό­λυνση πρό­σβα­σης των ΜμΕ σε πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης. Γνω­ρί­ζουμε ότι η πρό­σβαση των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων στη χρη­μα­το­δό­τηση, υπό εύλο­γους όρους, εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί ένα σημα­ντικό ανα­σχε­τικό παρά­γο­ντα για τη λει­τουρ­γία και ανά­πτυξη των πολύ μικρών και μικρών επι­χει­ρή­σεων. Τα προ­βλή­ματα ρευ­στό­τη­τας και άντλη­σης χρη­μα­το­δό­τη­σης σε συν­δυα­σμό με την υψηλή φορο­λο­γία ανα­δει­κνύ­ο­νται ως τα σημα­ντι­κό­τερα εμπόδια για τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις στην Ελλάδα σήμερα. Προς αυτή την κατεύ­θυνση, η διεύ­ρυνση των υπο­δο­μών και εργα­λείων χρη­μα­το­δό­τη­σης απο­τε­λεί καίριο σημείο παρέμ­βα­σης ως προς την υπο­βο­ή­θηση της ανα­πτυ­ξια­κής λει­τουρ­γίας των ΜμΕ.

Δεύ­τε­ρον, ιδιαί­τερη έμφαση πρέπει να δοθεί στη διά­σταση του ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού των ΜμΕ. Ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός της οικο­νο­μίας απο­τε­λεί μια πρό­κληση για τις μικρές επι­χει­ρή­σεις. Η ψηφιακή προ­σαρ­μογή συνιστά μια διά­σταση που αφορά το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων, εντού­τοις οι ψηφια­κές ανάγκες και δυνα­τό­τη­τες ποι­κί­λουν και δια­φο­ρο­ποιού­νται ανάλογα με τον κλάδο, τη δρα­στη­ριό­τητα, το μέγεθος κτλ. Οι πολι­τι­κές ψηφια­κής ωρί­μαν­σης απαι­τεί­ται να είναι πλέον στο­χευ­μέ­νες, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νες δυνα­τό­τη­τες και ανάγκες των μικρών επι­χει­ρή­σεων σε επίπεδο τομέων και υπο-τομέων οικο­νο­μι­κής και παρα­γω­γι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Επο­μέ­νως, απαι­τεί­ται άμεσα η εκπό­νηση ενός στο­χευ­μέ­νου και πολύ-επίπεδου «πακέτου ψηφια­κής μετά­βα­σης για πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις», ειδικά για τη μη-τεχνολογικές εται­ρείες όπου δια­πι­στώ­νε­ται ο υψη­λό­τε­ρος βαθμός υστέ­ρη­σης, που θα εστιά­ζει σε κρί­σι­μες και βασικές κατη­γο­ρίες ψηφια­κού εκσυγ­χρο­νι­σμού τόσο σε επίπεδο ανα­βάθ­μι­σης εξο­πλι­σμού και λει­τουρ­γιών όσο και σε επίπεδο διεύ­ρυν­σης της παρα­γω­γι­κής και εμπο­ρι­κής δυνα­μι­κό­τη­τας (π.χ. ψηφιο­ποί­ηση δρα­στη­ριο­τή­των, νέες υπη­ρε­σίες νέα επι­χει­ρη­μα­τικά μοντέλα, ψηφια­κές δεξιό­τη­τες).

Τρίτον, χρήζει επίσης ιδιαί­τε­ρης ανα­φο­ράς μια επι­σή­μανση σχετικά με τη σημασία των συνερ­γα­τι­κών σχη­μά­των. Η ΓΣΕΒΕΕ δια­χρο­νικά θεωρεί ότι μια βασική προ­ϋ­πό­θεση για τον ουσια­στικό και μακρο­πρό­θε­σμο παρα­γω­γικό μετα­σχη­μα­τι­σμό των μικρών επι­χει­ρή­σεων συνο­ψί­ζε­ται στην ενί­σχυση, ωρί­μανση και υπο­στή­ριξη συνερ­γα­τι­κών σχη­μά­των (π.χ. clusters, δίκτυα και­νο­το­μίας). Τα μέτρα ενί­σχυ­σης των συνερ­γα­τι­κών σχη­μά­των στο­χεύ­ουν στην οργα­νω­μένη ενί­σχυση της επι­χει­ρη­μα­τι­κής συνερ­γα­σίας. Οργα­νω­μέ­νες πολι­τι­κές στή­ρι­ξης σύγ­χρο­νων μορφών επι­χει­ρη­μα­τι­κής συνερ­γα­σίας θα διευ­κο­λύ­νουν την επίλυση σημα­ντι­κών παρα­γω­γι­κών προ­βλη­μά­των (π.χ. οικο­νο­μίες κλί­μα­κας, παρα­γω­γι­κό­τητα, ενί­σχυση αντα­γω­νι­στι­κής θέσης) και θα δημιουρ­γή­σουν ένα ευνοϊκό πλαίσιο προ­σαρ­μο­γής στη νέα επι­χει­ρη­μα­τική και οικο­νο­μική πραγ­μα­τι­κό­τητα.Οι σχε­τι­κές προ­τά­σεις που η ΓΣΕΒΕΕ συστη­μα­τικά δια­μορ­φώ­νει και προωθεί, συν­θέ­τουν ένα πολυ-επίπεδο και ολο­κλη­ρω­μένο πλαίσιο ενί­σχυ­σης της συνερ­γα­τι­κό­τη­τας σε επίπεδο μικρών επι­χει­ρή­σεων και εστιά­ζουν, μεταξύ άλλων, σε κατη­γο­ρίες όπως: i) φορο­λο­γικά και οικο­νο­μικά κίνητρα, ii) άμεση και στο­χευ­μένη επίλυση των θεσμι­κών, ρυθ­μι­στι­κών και φορο­λο­γι­κών εμπο­δίων, iii) στο­χευ­μέ­νες δράσεις διευ­κό­λυν­σης της πρό­σβα­σης σε χρη­μα­το­δό­τηση και σε σύγ­χρονο τεχνο­λο­γικό εξο­πλι­σμό, iv) ειδικές δράσεις ενί­σχυ­σης των ικα­νο­τή­των και δεξιο­τή­των των υφι­στά­με­νων σχη­μά­των συνερ­γα­σίας ως προς την επι­χει­ρη­μα­τική τους ανά­πτυξη, v) ειδικές δράσεις ανά­πτυ­ξης κοινών ή/και δια­μοι­ρα­σμέ­νων υπο­δο­μών και vi) ειδικές δράσεις ενί­σχυ­σης της «ψηφια­κής και­νο­το­μίας» και του ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού.