ΕΒΕΠ: Οι επιπτώσεις από μια δυσμενή εξέλιξη του «δασμολογικού πολέμου» μεταξύ ΗΠΑ – ΕΕ

Το Εμπο­ρι­κό και Βιο­μη­χα­νι­κό Επι­με­λη­τή­ριο Πει­ραιώς υπεν­θυ­μί­ζει το σύγ­χρο­νο ιστο­ρι­κό των εμπο­ρι­κών πο­λέ­μων με­τα­ξύ ΗΠΑ και ΕΕ, στην προ­σπά­θεια να κα­τα­λά­βου­με την πι­θα­νή εξέ­λι­ξη της πα­ρού­σας δα­σμο­λο­γι­κής δια­μά­χης. Η δη­μιουρ­γία της ΕΟΚ ώθησε τις ΗΠΑ, το 1962, να θε­σπί­σουν το Trade Expansion Act, δί­νο­ντας στον Πρό­ε­δρό τους εξου­σία να δια­πραγ­μα­τευ­τεί πε­ρι­κο­πές ή αυ­ξή­σεις δα­σμών έως 50%. Ακο­λού­θη­σε ο σπου­δαί­ος γύρος δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων «Kennedy Round», με απο­τέ­λε­σμα τη μεί­ω­ση δα­σμών σε βιο­μη­χα­νι­κά και γε­ωρ­γι­κά προ­ϊ­ό­ντα, χωρίς ιδιαί­τε­ρες εντά­σεις και κα­θυ­στε­ρή­σεις. Εντού­τοις, δα­σμο­λο­γι­κές συ­γκρού­σεις εί­χα­με και τις δε­κα­ε­τί­ες του 1990 και 2010 με­τα­ξύ ΗΠΑ και ΕΕ σε πεδία όπως που­λε­ρι­κά, μπα­νά­νες και οχή­μα­τα. Οι σύγ­χρο­νες συ­γκρού­σεις ξε­κι­νούν στην πρώτη θη­τεία Τραμπ, τον Απρί­λιο του 2017, με επι­βο­λή δα­σμών 25% στον χά­λυ­βα και 10% στο αλου­μί­νιο. Η ΕΕ απά­ντη­σε με αντί­με­τρα €3 δις δα­σμών πάνω σε αμε­ρι­κα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα και οι ΗΠΑ προει­δο­ποί­η­σαν με επι­βο­λή δα­σμών στα ευ­ρω­παϊ­κά αυ­το­κί­νη­τα έως 25%, αλλά τε­λι­κά έγινε μια ασθε­νής «ανα­κω­χή» στις εκα­τέ­ρω­θεν εφαρ­μο­γές.

Τον Απρί­λιο του 2025, ανα­κοι­νώ­νο­νται δα­σμοί από τις Η.Π.Α. που επε­κτεί­νο­νται σε μέ­ταλ­λα, αυ­το­κί­νη­τα, ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες, φάρ­μα­κα και ημια­γω­γούς, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ευ­ρεία νο­μι­κά ερ­γα­λεία (Section 232/301, ΙΕΕΡΑ) για να δι­καιο­λο­γή­σουν δα­σμούς και να πιέ­σουν στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Ο μέσος δα­σμός των ΗΠΑ ξε­κι­νά με 27% και, έως τον Ιού­νιο, μειώ­νε­ται στο 16%. Η ΕΕ αντέ­δρα­σε με αντί­με­τρα €21-26 δις, με­τα­ξύ άλλων για ουί­σκι, αε­ρο­πο­ρι­κά εξαρ­τή­μα­τα, γε­ωρ­γι­κά και βιο­μη­χα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα. Η συμ­φω­νία για «παύση 90 ημε­ρών» με προ­σω­ρι­νές μειώ­σεις δα­σμών από 20% σε 10% είχε σκοπό να συ­νε­χι­στούν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Τον Μάιο, οι ΗΠΑ απει­λούν με νέους δα­σμούς, με προ­θε­σμία την 9η Ιου­λί­ου. Η ΕΕ, δια­τη­ρώ­ντας την προ­σφο­ρά «zero-zero» σε βιο­μη­χα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα, επι­διώ­κει «mini‑deal» σε αυ­το­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νία, τε­χνο­λο­γία, αγρο­τι­κά, LNG, αλλά χωρίς να θυ­σιά­σει ρυθ­μι­στι­κά πρό­τυ­πα, ενώ αντι­με­τω­πί­ζει αντι­πα­ρα­θέ­σεις ανά­με­σα στα κράτη-μέλη. Στις 12 Ιου­λί­ου ο Τραμπ ανα­κοι­νώ­νει την επι­βο­λή 30% δα­σμών σε ει­σα­γω­γές από την 1η Αυ­γού­στου, ενώ η ΕΕ θε­ω­ρού­σε ότι μετά τις πο­λύ­μη­νες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ήταν κοντά σε ένα πλαί­σιο συμ­φω­νί­ας και, μά­λι­στα, έχο­ντας εγκα­τα­λεί­ψει τα σχέ­δια για επι­βο­λή ψη­φια­κού φόρου στους αμε­ρι­κα­νι­κούς τε­χνο­λο­γι­κούς κο­λοσ­σούς, Apple και Μeta.

Στο ση­με­ρι­νό σε­νά­ριο της απει­λής δα­σμών 30%, το πρό­σθε­το κό­στος για τις ευ­ρω­παϊ­κές εξα­γω­γές μπο­ρεί να ξε­πε­ρά­σει τα €150 δις ετη­σί­ως, αν εφαρ­μο­στούν κα­θο­λι­κά στα €532 δις των εξα­γω­γών, ενώ το πραγ­μα­τι­κό πλήγ­μα θα δια­φέ­ρει ανά κλάδο σύμ­φω­να με τον επι­συ­να­πτό­με­νο πί­να­κα*. Αρ­κε­τές επι­χει­ρή­σεις θα με­τα­κυ­λή­σουν το κό­στος στους κα­τα­να­λω­τές, ει­δι­κά σε φάρ­μα­κα και μη­χα­νή­μα­τα και άλλες σε εξα­γω­γές οίνου, αγρο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων και αυ­το­κι­νή­των μπο­ρεί να χά­σουν με­ρί­διο αγο­ράς λόγω αυ­ξη­μέ­νης τε­λι­κής τιμής. Μια εναλ­λα­κτι­κή εκτί­μη­ση, με την υπό­θε­ση πτώ­σης της ζή­τη­σης 15-25% λόγω δα­σμών, μειώ­νει τις πω­λή­σεις από  €100 έως 130 δις και προ­σθέ­τει δα­πά­νες από τις απώ­λειες του με­ρι­δί­ου της αγο­ράς. Το τρέ­χον ισο­ζύ­γιο, πριν από τους δα­σμούς, σύμ­φω­να με ευ­ρω­παϊ­κά στοι­χεία, δεί­χνουν την ΕΕ να εμ­φα­νί­ζει εμπο­ρι­κό πλε­ό­να­σμα €198 δις ένα­ντι των ΗΠΑ, ενώ Αμε­ρι­κα­νι­κές πηγές δί­νουν το πλε­ό­να­σμα για την ΕΕ στα $236 δις μόνο σε αγαθά. Με την επι­βο­λή δα­σμών 30% το εμπο­ρι­κό πλε­ό­να­σμα της ΕΕ θα συρ­ρι­κνω­θεί 67% λόγω της εκτι­μώ­με­νης πτώ­σης 25% των εξα­γω­γών. Ταυ­τό­χρο­να, οι ΗΠΑ μπο­ρεί να κερ­δί­σουν έσοδα από τους δα­σμούς, αλλά θα χτυ­πη­θούν εξα­γω­γι­κά μέσω αντί­με­τρων, με απο­τέ­λε­σμα το εμπο­ρι­κό ισο­ζύ­γιο να κα­τα­στεί δυ­σμε­νές και για τις δύο πλευ­ρές.

Το θε­τι­κό στη δια­πραγ­μά­τευ­ση είναι ότι, αφε­νός ο Αμε­ρι­κα­νός Πρό­ε­δρος «φω­το­γρα­φί­ζει» τα ανταλ­λάγ­μα­τα που ζητά, αφή­νο­ντας πε­ρι­θώ­ρια προ­σαρ­μο­γής και, αφε­τέ­ρου, η ΕΕ δεν έχει επι­βά­λει αντί­με­τρα, αλλά έχει ανα­κοι­νώ­σει μόνο ότι μπο­ρεί να αντα­πο­δώ­σει με μέτρα ύψους €90-95 δις σε ει­σα­γω­γές εμπο­ρευ­μά­των, υπη­ρε­σιών και τε­χνο­λο­γί­ας από τις ΗΠΑ. Ας δούμε, όμως, τώρα τη διά­στα­ση από τις πι­θα­νές επι­πτώ­σεις των απει­λού­με­νων δα­σμών 30% και στο ελ­λη­νο­α­με­ρι­κα­νι­κό ισο­ζύ­γιο. Οι ελ­λη­νι­κές εξα­γω­γές σε ΗΠΑ, το 2024, κυ­μάν­θη­καν πε­ρί­που στα $2,6 δις και οι αμε­ρι­κα­νι­κές ει­σα­γω­γές από Ελ­λά­δα σε πε­ρί­που $2,4 δις με την Ελ­λά­δα να έχει ήπιο πλε­ό­να­σμα $0,2 διs στο εμπό­ριο αγα­θών. Με δασμό 30%, οι ελ­λη­νι­κές εξα­γω­γές σε τρό­φι­μα, ποτά, φάρ­μα­κα και βιο­μη­χα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα θα αντι­με­τω­πί­σουν αυ­ξη­μέ­νο κό­στος, πι­θα­νώς μειώ­νο­ντας τις εξα­γω­γές κατά 20-25% και με απώ­λειες του­λά­χι­στον $0,5 δις. Αυτό θα με­τα­τρέ­ψει το ελ­λη­νι­κό εμπο­ρι­κό πλε­ό­να­σμα σε έλ­λειμ­μα, πλήτ­το­ντας ελ­λη­νι­κές εξα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις, ιδίως τις μι­κρο­με­σαί­ες.

Ο Πρό­ε­δρος του Ε.Β.Ε.Π., Βα­σί­λης Κορ­κί­δης, δή­λω­σε: «Η τρέ­χου­σα κα­τά­στα­ση δεί­χνει πως τα πε­ρι­θώ­ρια στε­νεύ­ουν, ενώ η ανα­κοί­νω­ση για εφαρ­μο­γή 30% δα­σμών, από 1η Αυ­γού­στου 2025, θέτει ου­σια­στι­κή πίεση και αυ­ξά­νει τον κίν­δυ­νο εμπο­ρι­κού πο­λέ­μου. Η ΕΕ προ­σπα­θεί να κερ­δί­σει χρόνο για συμ­φω­νία έως τις 31/7, που θα υπάρ­ξει εξέ­τα­ση των δι­κα­στι­κών απο­φά­σε­ων για τους δα­σμούς IEEPA. Όλοι θέ­λου­με και ελ­πί­ζου­με πως, παρά τις δυ­σκο­λί­ες που προ­έ­κυ­ψαν, η ΕΕ θα επι­τύ­χει τε­λι­κά μια επω­φε­λή εμπο­ρι­κή συμ­φω­νία με τις ΗΠΑ για το σύ­νο­λο των 27 χωρών.»