Τοποθέτηση της παράταξης Δω.Πρω.Μη. στην ανακοίνωση του ΥΠΕΝ για τη λειτουργική ενσωμάτωση των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο Α.Ε.

Aπό την παρά­ταξη Δω.Πρω.Μη. ανα­κοι­νώ­θη­καν τα εξής:  Η κυβερ­νη­τική πρω­το­βου­λία για τη μετο­νο­μα­σία και διεύ­ρυνση των αρμο­διο­τή­των του Κτη­μα­το­λο­γίου Α.Ε. σε «Εθνικό Οργα­νι­σμό Κωδι­κο­ποί­η­σης και Ελέγχου Δόμησης» παρου­σιά­ζε­ται ως μια θεσμική τομή που υπό­σχε­ται ταχύ­τητα, απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και «one-stop-shop» λει­τουρ­γία στο σύστημα δόμησης. Η πραγ­μα­τι­κό­τητα όμως απέχει σημα­ντικά από αυτή τη ρητο­ρική. Αυτή η μεταρ­ρύθ­μιση, με τη συγκέ­ντρωση κρί­σι­μων αρμο­διο­τή­των σε έναν ενιαίο φορέα, δεν μπορεί να εξε­τα­στεί εκτός του πλαι­σίου στο οποίο γεν­νιέ­ται: την υπο­στε­λέ­χωση των ΥΔΟΜ, τη χρόνια νομο­θε­τική ασάφεια και τις δομικές αδυ­να­μίες του ίδιου του κεντρι­κού κράτους.

Το Κτη­μα­το­λό­γιο Α.Ε., οργα­νι­σμός ήδη υπερ­φορ­τω­μέ­νος με την τερά­στια και ακόμη ανο­λο­κλή­ρωτη εθνική κτη­μα­το­γρά­φηση, δια­χρο­νικά αντι­με­τω­πί­ζει σημα­ντι­κές δυσλει­τουρ­γίες και καθυ­στε­ρή­σεις. Η ανάθεση σε αυτόν ενός νέου, ογκώ­δους και περί­πλο­κου αντι­κει­μέ­νου απο­τε­λεί μια διαφυγή από την αντι­με­τώ­πιση των πραγ­μα­τι­κών προ­βλη­μά­των των ΥΔΟΜ, παρά μια επίλυσή τους. Τα προ­βλή­ματα των ΥΔΟΜ δεν οφεί­λο­νται στην θεσμική τους ένταξη στους ΟΤΑ Α΄ βαθμού. Είναι πρω­τί­στως προ­βλή­ματα υπο­στε­λέ­χω­σης, έλλει­ψης μηχα­νι­κών, απο­χώ­ρη­σης έμπει­ρων στε­λε­χών τα τελευ­ταία 15 χρόνια και απου­σίας ενός στα­θε­ρού, αξιό­πι­στου σχεδίου ενί­σχυ­σης του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού τους. Χωρίς επαρκές επι­στη­μο­νικό προ­σω­πικό, καμία δομική μεταρ­ρύθ­μιση δεν μπορεί να απο­δώ­σει.

Η απο­συ­γκέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των και η ενί­σχυση του Α΄ βαθμού αυτο­διοί­κη­σης απο­τε­λούν δια­χρο­νικά θεμέλιο της ισόρ­ρο­πης περι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης, που είναι κατο­χυ­ρω­μένη συνταγ­μα­τικά (άρθρο 102). Οι ΥΔΟΜ, παρά τις αδυ­να­μίες που προ­κα­λεί η χρόνια υπο­στε­λέ­χωση, έχουν απο­δεί­ξει ότι μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν απο­τε­λε­σμα­τικά όταν δια­θέ­τουν επαρκές ανθρώ­πινο δυνα­μικό, σαφές νομο­θε­τικό πλαίσιο και σταθερή διοι­κη­τική υπο­στή­ριξη. Αντί­θετα, η απο­δυ­νά­μωσή τους και η μετα­φορά κρί­σι­μων πολε­ο­δο­μι­κών αρμο­διο­τή­των σε έναν κεντρικό, υπερ­συ­γκε­ντρω­τικό οργα­νι­σμό αντί­κει­ται στο συνταγ­μα­τικό πνεύμα της απο­κέ­ντρω­σης και ανα­τρέ­πει τον θεμε­λιώδη θεσμό της τοπικής γνώσης και της άμεσης λογο­δο­σίας, που είναι απα­ραί­τη­τοι όροι για την ορθή και ταχεία δια­χεί­ριση του δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος. Το κράτος οφείλει να ενι­σχύ­σει την τοπική αυτο­διοί­κηση, όχι να την υπο­κα­τα­στή­σει, καθώς η ανά­πτυξη των περι­φε­ρειών εξαρ­τά­ται από την απο­κέ­ντρωση και όχι από τη διαρκή διο­γκω­μένη εξουσία ενός «κεντρι­κού κράτους των Αθηνών».

Την ίδια στιγμή, το κεντρικό κράτος επι­δει­κνύει συνεχή απρο­θυ­μία να επι­λύ­σει τις νομο­θε­τι­κές αλλη­λο­ε­πι­κα­λύ­ψεις, τις αντι­κρουό­με­νες ερμη­νείες και τη χαοτική πολυ­νο­μία που δια­μορ­φώ­νει το σημε­ρινό πλαίσιο ελέγχου δόμησης. Σημα­ντι­κές δια­δι­κα­σίες εξα­κο­λου­θούν να καθο­ρί­ζο­νται από ασαφή κρι­τή­ρια, με απο­τέ­λε­σμα δια­φο­ρε­τι­κές ΥΔΟΜ, ακόμη και δια­φο­ρε­τι­κοί ελεγ­κτές εντός της ίδιας υπη­ρε­σίας, να κατα­λή­γουν σε δια­φο­ρε­τι­κές ερμη­νείες. Αυτό δεν είναι διοι­κη­τικό πρό­βλημα, είναι πολι­τικό. Και αντα­να­κλά μια βαθύ­τερη αδυ­να­μία του κράτους να επι­τε­λέ­σει τον επι­τε­λικό του ρόλο με σαφή­νεια, συνέ­πεια, δια­φά­νεια και ισο­νο­μία.

Σε αυτό το περι­βάλ­λον, η προ­ώ­θηση ενός συγκε­ντρω­τι­κού μοντέ­λου «one-stop-shop» όχι μόνο δεν επιλύει την ουσία των προ­βλη­μά­των, αλλά τα εντεί­νει. Η ορο­λο­γία αυτή, δανει­σμένη από τον ιδιω­τικό τομέα, φανε­ρώ­νει μια προ­βλη­μα­τική θεώρηση του κράτους και των δημό­σιων υπη­ρε­σιών. Αντι­με­τω­πί­ζο­νται σαν να είναι απλά «κατα­στή­ματα» όπου προ­σφέ­ρο­νται υπη­ρε­σίες προς εξυ­πη­ρέ­τηση πελατών και όχι θεσμοί με συνταγ­μα­τικό κύρος, κοι­νω­νική ευθύνη και υπο­χρέ­ωση ελέγχου υπέρ του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Η λογική αυτή οδηγεί ανα­πό­φευ­κτα στη λήψη απο­φά­σεων και την παρα­γωγή διοι­κη­τι­κών πράξεων απο­μα­κρυ­σμέ­νων από την πραγ­μα­τική κοι­νω­νική και χωρική πολυ­πλο­κό­τητα κάθε τόπου.

Η ανα­κοί­νωση του ΥΠΕΝ ανα­φέ­ρει την πρό­βλεψη για δημιουρ­γία Μητρώου Ανε­ξάρ­τη­των Ελεγ­κτών Δόμησης, πρω­το­βου­λία η οποία και αυτή κινεί­ται σε αχαρ­το­γρά­φητο θεσμικό έδαφος. Όταν ο υπο­χρε­ω­τι­κός προ­έ­λεγ­χος των αδειών, ένας από τους πιο κρί­σι­μους και ευαί­σθη­τους πυλώνες της διοι­κη­τι­κής δια­δι­κα­σίας, ανα­τί­θε­ται σε εξω­τε­ρι­κούς ανε­ξάρ­τη­τους ελεγ­κτές που δεν απο­τε­λούν δημόσιο φορέα, προ­κύ­πτουν σοβαρά ερω­τή­ματα για τη δια­φά­νεια, την αντι­κει­με­νι­κό­τητα και την ανε­ξαρ­τη­σία του ελέγχου. Η λει­τουρ­γία αυτή προ­σεγ­γί­ζει δομές ΣΔΙΤ, όπου ο πυρήνας της δημό­σιας επο­πτείας μετα­φέ­ρε­ται σε ιδιώτες, ακόμη κι αν αυτό γίνεται μέσω κλή­ρω­σης και μηχα­νι­σμών τυπικής αμε­ρο­λη­ψίας. Ο κίν­δυ­νος να δια­μορ­φω­θεί ένα σύστημα στο οποίο οι διοι­κη­τι­κές πράξεις εκδί­δο­νται ουσια­στικά έξω από το πλαίσιο της δημό­σιας υπη­ρε­σίας δεν είναι θεω­ρη­τι­κός αλλά υπαρ­κτός και ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τι­κός.

Απέ­να­ντι σε όλα αυτά, η κοι­νω­νία, οι μηχα­νι­κοί, οι τοπικές κοι­νω­νίες και οι θεσμι­κοί φορείς που εργά­ζο­νται καθη­με­ρινά στον τομέα αυτό, οφεί­λουν να ζητή­σουν μεταρ­ρυθ­μί­σεις που στη­ρί­ζο­νται σε πραγ­μα­τι­κές ανάγκες και όχι σε εντυ­πω­σια­κές ανα­κοι­νώ­σεις. Πραγ­μα­τική λύση μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα από τη δημιουρ­γία ενός στα­θε­ρού, σαφούς και χωρίς συνε­χείς μετα­βο­λές θεσμι­κού υπο­βά­θρου, όπως ένας Εθνικός Πολε­ο­δο­μι­κός Κώδικας, ο οποίος θα σέβεται υπο­χρε­ω­τικά τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της κάθε περιο­χής, και από την ενί­σχυση των ΥΔΟΜ με προ­σω­πικό, ουσια­στική απλο­ποί­ηση της νομο­θε­σίας, σαφή κατα­νομή αρμο­διο­τή­των, δια­φά­νεια και θεσμική συνέ­πεια. Η προ­στα­σία του δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος, η ποιό­τητα των πόλεων και ο σεβα­σμός στον χώρο δεν μπορούν να απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­μενο πει­ρα­μα­τι­σμού ή επι­κοι­νω­νια­κής δια­χεί­ρι­σης.

Η ανα­κοί­νωση της κυβέρ­νη­σης μπορεί να παρου­σιά­ζε­ται ως «εκσυγ­χρο­νι­σμός», όμως η πραγ­μα­τική της ουσία είναι η περαι­τέρω συγκέ­ντρωση εξου­σιών στο κεντρικό κράτος, η απο­μά­κρυνση του ελέγχου από τον τόπο και η εκχώ­ρηση κρί­σι­μων δια­δι­κα­σιών εκτός του πυρήνα της δημό­σιας διοί­κη­σης. Η χώρα χρειά­ζε­ται μεταρ­ρυθ­μί­σεις, αλλά χρειά­ζε­ται μεταρ­ρυθ­μί­σεις που σέβο­νται τη θεσμική λει­τουρ­γία του κράτους, τις ανάγκες των υπη­ρε­σιών και τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των τοπικών κοι­νω­νιών. Χρειά­ζε­ται αλλαγές που λύνουν προ­βλή­ματα, όχι αλλαγές που δημιουρ­γούν νέα. Και κυρίως, χρειά­ζε­ται ένα πλαίσιο που ενι­σχύει τη δημόσια διοί­κηση, όχι που την υπο­κα­θι­στά.

Με εκτί­μηση,

Για την παρά­ταξη ΔΩ.ΠΡΩ.ΜΗ.

Γερά­σι­μος Παρα­σκευάς