Σ. Nτάλης: «Στην περιοχή μας, δοκιμάζεται η συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

Κύριε Ντάλη, πώς βλέπετε αυτή τη συνε­χι­ζό­μενη τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα και τον… διπλω­μα­τικό πυρετό που προ­κα­λεί η στάση των ΗΠΑ;

H Τουρκία έχει την ευθύνη για τη δια­τή­ρηση της έντασης στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις. Πρέπει η ίδια με την υπο­στή­ριξη τη ΕΕ να ανοίξει το δρόμο της ενσω­μά­τω­σής της σε μία μεγάλη οικο­γέ­νεια κρατών που τα χαρα­κτη­ρί­ζει η ειρη­νική συνύ­παρξη, η οικο­νο­μική αλλη­λε­ξάρ­τηση και η σταθερή δημο­κρα­τία.

Αυτό το σενάριο έδειχνε εφικτό όσο υπήρχαν πραγ­μα­τι­κές προ­ο­πτι­κές ένταξής της στην ΕΕ και όσο η Άγκυρα δεν σκε­φτό­ταν να παρα­βιά­σει τη συνθήκη της Λωζάν­νης, πράγμα που έπραξε με τις στρα­τιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις της, παρα­βιά­ζο­ντας στα σύνορα με τη Συρία. Εδώ αξίζει να υπο­γραμ­μί­σουμε πώς εγγυ­η­τές της συν­θή­κης της Λωζάν­νης είναι και οι ΗΠΑ. Αυτά βέβαια είναι λεπτο­μέ­ρειες για τον πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος πλέον θα τρέχει να ξεμπλέ­ξει με την παρα­πο­μπή του, που ανα­κοί­νωσε η κα Πελόζι, η πρό­ε­δρος της Βουλής των Αντι­προ­σώ­πων. Οι ΗΠΑ υπό τον Ντό­ναλντ Τραμπ, μπαί­νουν σε μία δύσκολη περίοδο εσω­στρέ­φειας και προ­ε­κλο­γι­κής δια­δι­κα­σίας. Η υπο­χώ­ρησή τους από τη διεθνή σκηνή θα γίνεται όλο και πιο έντονη.

Τι συνε­πά­γε­ται η συμ­φω­νία Τουρκίας-Λιβύης για την Ελλάδα;

Οι ρυθ­μί­σεις του Δικαίου της Θάλασ­σας και ειδικά αυτές οι οποίες αφορούν ζητή­ματα ειδικού ελλη­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, είναι σε γενικές γραμμές θετικές και ειδικά αυτές που αφορούν την αιγια­λί­τιδα ζώνη, το καθε­στώς των νήσων, την υφα­λο­κρη­πίδα,την ΑΟΖ και τις ημί­κλει­στες θάλασ­σες.

Όπως είχε υπο­γραμ­μί­σει ο πρέσβης επί τιμή Γιώργος Σαβ­βαϊ­δης στα σεμι­νά­ρια του Κύκλου της Ρόδου το Νοέμ­βριο του 2017, «Υπάρ­χουν εμφα­νείς αδυ­να­μίες που δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα αλλά και το σύνολο των συμ­με­τε­χό­ντων στις δια­τυ­πώ­σεις της οριο­θέ­τη­σης, ειδικά για την υφα­λο­κρη­πίδα και την ΑΟΖ. Οι υιο­θε­τη­θεί­σες δια­τυ­πώ­σεις, είναι προϊόν επι­πό­νων συμ­βι­βα­σμών και ανοί­γουν ευρύ πεδίο δράσεως της διε­θνούς νομο­λο­γίας». Μέχρι σήμερα η Ελλάδα έχει συνάψει μία διμερή συμ­φω­νία, οριο­θέ­τη­σης της υφα­λο­κρη­πί­δας της με την Ιταλία το 1977.Πιο πρό­σφατα υπέ­γραψε με την Αλβανία το 2009 μία γενική συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης όλων των θαλάσ­σιων ζωνών της, η οποία όμως σήμερα συνε­χί­ζει να βρί­σκε­ται στο συρτάρι της αλβα­νι­κής κυβέρ­νη­σης.

Και αυτή η εκκρε­μό­τητα θα πρέπει αν ξεπε­ρα­στεί με την τελική επι­κύ­ρωση της από την αλβα­νική βουλή. Αυτό επι­τάσ­σει εξάλλου και η ευρω­παϊκή προ­ο­πτική της Αλβα­νίας, αν είναι πραγ­μα­τική.

Συνε­χί­ζουμε τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Αίγυπτο, αλλά δεν προ­ω­θή­σαμε τα τελευ­ταία χρόνια τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τη Λιβύη με απο­τέ­λε­σμα να μας προ­λά­βει η Τουρκία με την πρό­σφατη συμ­φω­νία που της δίνει τη δυνα­τό­τητα, αγνο­ώ­ντας τις ρυθ­μί­σεις του Δικαίου της Θάλασ­σας να προ­χω­ρή­σει σε έρευνες. Εκμε­ταλ­λευό­μενη τη δική μας απουσία, η Τουρκία «έπεισε» τη Λιβύη να υπο­γρά­ψουν μία συμ­φω­νία που είναι αντί­θετη με τις πρό­νοιες του διε­θνούς δικαίου της Θάλασ­σας. Το μνη­μό­νιο κατα­νό­η­σης μεταξύ των δύο χωρών για τις θαλάσ­σιες ζώνες βρί­σκε­ται στο ελλη­νικό υπουρ­γείο εξω­τε­ρι­κών. Φαί­νε­ται πώς καθο­ρί­ζει και την υφα­λο­κρη­πίδα και την ΑΟΖ μαζί. Επίσης παρα­θέ­τει ανα­λυ­τικά τις συντε­ταγ­μέ­νες στην περιοχή της Τουρ­κίας και τις συνταγ­μέ­νες στην περιοχή της Λιβύης.

Πιστεύ­ετε ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση αιφ­νι­διά­στηκε τελικά από τη συμ­φω­νία Τουρ­κίας – Λιβύης;

Δεν θα έλεγα ότι αιφ­νι­διά­στηκε. Το παι­χνίδι της Τουρ­κίας με τη Λιβύη δεν είναι και­νούρ­γιο. Πρέπει να θυμί­σουμε ότι τόσο η Τουρκία, όσο και η Λιβύη επι­δει­κνύ­ουν μία παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά, όσον αφορά τις πρό­νοιες του δικαίου της θάλασ­σας ήδη από τη δεκα­ε­τία του ‘70. Επο­μέ­νως, γνω­ρί­ζο­ντας πώς τα τελευ­ταία χρόνια η Τουρκία προ­σπα­θούσε να προ­σεγ­γί­σει τη Λιβύη, ή έστω τη συγκε­κρι­μένη κυβέρ­νηση, θα μπο­ρού­σαμε να πούμε ότι υπήρξε κάποια ολι­γω­ρία από την πλευρά της Ελλάδας η οποία δεν δια­μόρ­φωσε έγκαιρα μία αντι­πρό­ταση και δεν μπόρεσε να παρα­κο­λου­θή­σει το σχε­δια­σμό της Τουρ­κίας.

Προ­σω­πικά, πιστεύω πώς θα πρέπει να υπάρξει χάραξη εθνικής στρα­τη­γι­κής… καθώς έχουμε μία σειρά σημα­ντι­κών αλλαγών μπροστά μας. Όλα αυτές οι αλλαγές συν­δέ­ο­νται με την προ­σφυ­γική κρίση, με τη μεγάλη συζή­τηση που ανοίγει στην Ευρώπη για όλα αυτά που πρέπει να δρο­μο­λο­γη­θούν σε σχέση με την άμυνα και την ασφά­λεια.

Μπαί­νουμε λοιπόν σε μια φάση πολλών και κρί­σι­μων διερ­γα­σιών. Και αυτό που θα πρέπει να προ­σέ­ξει η Ελλάδα, είναι να μην απο­μο­νω­θεί. Πιστεύω ότι προς την κατεύ­θυνση αυτή θα κινηθεί η κυβέρ­νηση, ώστε η χώρα μας να έχει ενι­σχυ­μένο διάλογο με τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους μας τόσο στο πλαίσιο της ΕΕ όσο και στο πλαίσιο της Βορειο­α­τλα­ντι­κής Συμ­μα­χίας.

Μη ξεχνάμε ότι οι μεγάλες ευρω­παϊ­κές χώρες, απο­τε­λούν παράλ­ληλα μεγάλες δυνά­μεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Έχουν συγκε­κρι­μένο συμ­φέ­ρον στην ευρύ­τερη περιοχή και έχουν και συγκε­κρι­μέ­νες υπο­χρε­ώ­σεις. Επο­μέ­νως, μπορεί να ανοίξει ένα κύκλος συνεν­νό­η­σης μεταξύ των μεγάλων ευρω­παϊ­κών κρατών που προ­σβλέ­πουν στη στα­θε­ρό­τητα, στη συνερ­γα­σία και στην ασφά­λεια ώστε από κοινού να αντι­με­τω­πί­σουν το μεγάλο αυτό ερω­τη­μα­τικό που λέγεται Τουρκία. Να χαράξει η Ευρώπη μία νέα στρα­τη­γική για το πώς θα αντι­με­τω­πί­σει την Τουρκία, στα επόμενα χρόνια. Και αν δεν υπάρξει πραγ­μα­τική προ­ο­πτική ένταξης, τι θα δώσει η Ευρώπη στην Τουρκία, τι έχει να προ­τεί­νει;

Συμ­φω­νούμε ότι η Τουρκία είναι ένας στρα­τη­γι­κός εταίρος για τη Δύση. Η Ευρώπη πρέπει να ξανα­κερ­δί­σει την Τουρκία, να την πείσει ότι υπάρ­χουν προ­ο­πτι­κές καλής συνερ­γα­σίας, αρκεί και η ίδια να πατήσει στα πόδια της και να σκεφτεί πώς μπορεί να γίνει μία σύγ­χρονη δημο­κρα­τία που να μπορεί να συνο­μι­λεί και να συνερ­γά­ζε­ται με απο­τε­λε­σμα­τικό τρόπο με την ΕΕ, μία ΕΕ που πρέπει να απα­ντή­σει στο ερώτημα πώς θα προ­χω­ρή­σει στα επόμενα βήματα πώς θα ενι­σχύ­σει τη θέση της και πώς θα την κατα­στή­σει περισ­σό­τερο πολι­τική, αφού βέβαια ολο­κλη­ρώ­σει την οικο­νο­μική ενο­ποί­ηση…

Τέλος, το BREXIT μπορεί να απο­τε­λέ­σει μάθημα για όλους μας, για το τι μπο­ρούμε να κάνουμε στην ΕΕ. Και φαί­νε­ται ότι δεν πιστεύ­ουμε όλοι μας στην ίδια Ευρώπη…

Στα επόμενα χρόνια κάποιες χώρες πρέπει να ανα­λά­βουν το ρόλο της ατμο­μη­χα­νής και να τρα­βή­ξουν την Ένωση μπροστά. Η ευθύνη πέφτει στις μεγάλες χώρες που αυτο­α­πο­κα­λού­νται πρό­θυ­μες να λύσουν ένα κορυ­φαίο πρό­βλημα όπως το προ­σφυ­γικό… Αυτές οι ίδιες χώρες πρέπει να συνει­σφέ­ρουν επι­τέ­λους στη δια­χεί­ριση του προ­βλή­μα­τος της ασφά­λειας στα ευρω­παϊκά σύνορα.

Ο ρόλος της Ελλάδας ποιος μπορεί να είναι στο μέλλον της ΕΕ;

Η Ελλάδα θα μπο­ρούσε να χαρα­κτη­ρι­στεί σήμερα κι «εργα­στήρι» της Ευρώπης. Στην περιοχή μας δοκι­μά­ζε­ται η συνοχή της ΕΕ με το προ­σφυ­γικό, στην κεντρική Μεσό­γειο πλέον δοκι­μά­ζε­ται και η βούληση της για το αν θα χαράξει μία στρα­τη­γική η οποία θα θωρα­κί­ζει τα κεκτη­μένα της Ένωσης

Η Ελλάδα πρέπει να ανα­ζη­τή­σει έναν πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στον σκληρό πυρήνα της ενο­ποι­η­τι­κής δια­δι­κα­σίας όπως το είχε κατα­φέ­ρει και στο παρελ­θόν με την ένταξή της την ευρω­ζώνη.

Το έχει ανάγκη σε μια περίοδο όπου έχει απέ­να­ντί της την όλο και ι πιο απει­λη­τική η Τουρκία που δεν βλέπει μία ουσια­στική ευρω­παϊκή προ­ο­πτική, και τη μεγάλη προ­σφυ­γική κρίση δοκι­μά­ζουν τη συνοχή της ΕΕ.

Αν στα παρα­πάνω προ­σθέ­σει κανείς και τη μεγάλη συζή­τηση που άνοιξε ο Μακρόν για το μετα­σχη­μα­τι­σμό της Ένωσης, αλλά και την κρίση ταυ­τό­τη­τας στο ΝΑΤΟ, μπο­ρούμε να μιλάμε για μία ιδιαί­τερα κρίσιμη περίοδο σε ένα κόσμο που έχει χάσει την ισορ­ρο­πία του.