Πυρηνική ενέργεια: Στο «τραπέζι» της Ελλάδας μικρά εργοστάσια για παραγωγή ρεύματος

Την πα­ρα­γω­γή ρεύ­μα­τος από πυ­ρη­νι­κή ενέρ­γεια άνοι­ξε ο πρω­θυ­πουρ­γός – Τα σε­νά­ρια για Small Modular Reactors – Γιατί απο­κλεί­ο­νται τα με­γά­λα ερ­γο­στά­σια

Η πυ­ρη­νι­κή ενέρ­γεια, ένα θέμα τα­μπού για την Ελ­λά­δα, ανοί­γει μέσα από έναν άλλον δρόμο.

Και το έκανε ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός κ. Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης στη διάρ­κεια του τε­λευ­ταί­ου Economist κατά τη διάρ­κεια συ­ζή­τη­σης του με τον πρώην πρω­θυ­πουρ­γό της Ιτα­λί­ας Εν­ρί­κο Λέτα: «Επι­τρέψ­τε μου να σας δώσω ένα άλλο πα­ρά­δειγ­μα: πυ­ρη­νι­κή ενέρ­γεια. Η Ευ­ρώ­πη ήταν και πα­ρα­μέ­νει ηγέ­τι­δα δύ­να­μη στην πυ­ρη­νι­κή τε­χνο­λο­γία. Η Ελ­λά­δα δεν δια­θέ­τει πυ­ρη­νι­κή ενέρ­γεια», είπε ο κ. Μη­τσο­τά­κης και συ­νέ­χι­σε τον προ­βλη­μα­τι­σμό του.

Πυ­ρη­νι­κή ενέρ­γεια

Ανα­φε­ρό­με­νος στον στόχο για μη­δε­νι­κές εκ­πο­μπές αέ­ριων ρύπων πρό­σθε­σε: «Δεν υπάρ­χει τρό­πος να φτά­σου­με στο ου­δέ­τε­ρο ισο­ζύ­γιο εκ­πο­μπών χωρίς την πυ­ρη­νι­κή ενέρ­γεια. Επεν­δύ­ου­με, λοι­πόν, ως Ευ­ρω­παί­οι, στην επό­με­νη γενιά μι­κρών πυ­ρη­νι­κών αντι­δρα­στή­ρων; Έχου­με πραγ­μα­τι­κά κάνει τις σω­στές επι­λο­γές για την πρά­σι­νη με­τά­βα­ση, του­λά­χι­στον προσ­διο­ρί­ζο­ντας τρεις ή τέσ­σε­ρις κρί­σι­μες βιο­μη­χα­νί­ες;»

Μικρά πυ­ρη­νι­κά ερ­γο­στά­σια

Ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός άνοι­ξε το θέμα της τε­χνο­λο­γί­ας των μι­κρών αρ­θρω­τών πυ­ρη­νι­κών αντι­δρα­στή­ρων (Small Modular Reactors – SMRs), τε­χνο­λο­γία που προ­ω­θεί­ται κι επί­ση­μα από την Ε.Ε.

Τα πυ­ρη­νι­κά τσέ­πης… όπως αλ­λιώς έχουν επι­κρα­τή­σει να λέ­γο­νται πρό­κει­ται για μικρά ερ­γο­στά­σια, μι­κροί αντι­δρα­στή­ρες, ισχύ­ος 50, 70 το πολύ 300 MW (Με­γα­βάτ). Είναι εύ­κο­λα να συ­ναρ­μο­λο­γη­θούν και να απο­συ­ναρ­μο­λο­γη­θούν, χτί­ζο­νται αρ­θρω­τά και θε­ω­ρού­νται, σύμ­φω­να και με τα επί­ση­μα στοι­χεία της Ε.Ε., ως ιδα­νι­κές μο­νά­δες ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής που μπο­ρούν να πα­ρά­σχουν ασφά­λεια στο σύ­στη­μα για την ανά­πτυ­ξη πε­ρισ­σό­τε­ρων έργων ΑΠΕ.

Λει­τουρ­γούν με την ίδια τε­χνο­λο­γία, όπως οι με­γά­λοι πυ­ρη­νι­κοί αντι­δρα­στή­ρες ισχύ­ος 1.000 MW είναι χα­μη­λό­τε­ρου κό­στους καθώς για πα­ρά­δειγ­μα απαι­τού­νται λι­γό­τε­ρες πο­σό­τη­τες νερού για την ψύξη του αντι­δρα­στή­ρια, ενώ είναι ευ­έ­λι­κτα στο να με­τα­κι­νη­θούν.

Η Ε.Ε. υπο­στη­ρί­ζει ως προς το θέμα της ασφά­λειας και της πρό­κλη­σης ατυ­χή­μα­τος, πώς λόγω του μι­κρού με­γέ­θους τους μπο­ρούν πιο εύ­κο­λα οι χει­ρι­στές να σβή­σουν αυτές τις μο­νά­δες, ενώ ταυ­τό­χρο­να τα συ­στή­μα­τα ασφα­λεί­ας που δια­θέ­τουν λει­τουρ­γούν τα­χύ­τε­ρα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα απο­συν­δέ­ο­ντας ου­σια­στι­κά σε πε­ρί­πτω­ση ατυ­χή­μα­τος κρί­σι­μα μέρη του εξο­πλι­σμού.

Πλε­ο­νε­κτή­μα­τα

Τα πυ­ρη­νι­κά τσέ­πης…, λέει η Ε.Ε., είναι κα­τάλ­λη­λα:

Για να αντι­κα­τα­στή­σουν μο­νά­δες που λει­τουρ­γούν με ορυ­κτά καύ­σι­μα, επι­τρέ­πο­ντας τη δια­τή­ρη­ση ευ­και­ριών ερ­γα­σί­ας υψη­λής ει­δί­κευ­σης σε πε­ριο­χές που επη­ρε­ά­ζο­νται από το κλεί­σι­μο τέ­τοιων ερ­γο­στα­σί­ων.

Για εν­σω­μά­τω­ση σε ενερ­γεια­κούς κόμ­βους σε συν­δυα­σμό με άλλες πηγές ενέρ­γειας και φο­ρείς ενέρ­γειας, όπως οι ΑΠΕ και το υδρο­γό­νο.

Κι επί­σης τα SMR είναι προ­σαρ­μο­σμέ­να να πα­ρέ­χουν ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια και επι­πλέ­ον μπο­ρούν να πα­ρέ­χουν θερ­μό­τη­τα για βιο­μη­χα­νι­κές εφαρ­μο­γές, τη­λε­θέρ­μαν­ση, καθώς και για πα­ρα­γω­γή υδρο­γό­νου.

Που λει­τουρ­γούν

Σύμ­φω­να με την ίδια πηγή, αυτή τη στιγ­μή στον κόσμο, υπάρ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ρα από 80 σχέ­δια SMR σε δια­φο­ρε­τι­κά στά­δια ανά­πτυ­ξης σε 18 χώρες. Κράτη όπως οι ΗΠΑ, το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, ο Κα­να­δάς, η Ια­πω­νία και η Νότια Κορέα ανα­πτύσ­σουν ενερ­γά τα δικά τους σχέ­δια. Πιο μπρο­στά, όμως, φαί­νε­ται πώς βρί­σκο­νται, η Ρωσία και η Κίνα καθώς συ­νέ­δε­σαν τα πρώτα SMR στο δί­κτυο ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας το 2019 και το 2021, αντί­στοι­χα.

Η Ε.Ε. έβαλε μπρο­στά σχέ­διο δρά­σης για τα πυ­ρη­νι­κά τσέ­πης… μετά την ει­σβο­λή της Ρω­σί­ας στην Ου­κρα­νία επι­διώ­κο­ντας τη θω­ρά­κι­ση της ενερ­γεια­κής ασφά­λειας των κρα­τών μελών.

Χρη­μα­το­δό­τη­ση

Στην Ε.Ε. τρέ­χει στο πλαί­σιο του Horizon Europe το ερευ­νη­τι­κό και εκ­παι­δευ­τι­κό πρό­γραμ­μα Euratomύψους 1,38 δισ. ευρώ, το οποίο για την πε­ρί­ο­δο 2021 – 2025 χρη­μα­το­δο­τεί δρά­σεις για την ανά­πτυ­ξη της τε­χνο­λο­γί­ας της πυ­ρη­νι­κής ενέρ­γειας.

Τα κον­δύ­λια αυτά δια­τί­θε­νται για έμ­με­σες δρά­σεις στην έρευ­να και ανά­πτυ­ξη της σύ­ντη­ξης (538 εκατ. ευρώ) και στην πυ­ρη­νι­κή σχάση, την ασφά­λεια και την προ­στα­σία (266 εκατ. ευρώ) και για άμε­σες δρά­σεις που έχει ανα­λά­βει το Κέ­ντρο Ερευ­νών (532 εκατ. ευρώ).

Η Ελ­λά­δα

Σύμ­φω­να με πα­ρά­γο­ντες της εγ­χώ­ριας αγό­ρας ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας στους οποί­ους απευ­θύν­θη­κε ο ΟΤ, τα πυ­ρη­νι­κά τσέ­πης… θα μπο­ρού­σαν υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις να έρ­θουν και στην Ελ­λά­δα: «Ο πρω­θυ­πουρ­γός άνοι­ξε τη συ­ζή­τη­ση σε επί­πε­δο πο­λι­τι­κού δια­λό­γου και προ­βλη­μα­τι­σμού που επι­κρα­τεί στην Ευ­ρώ­πη».

Ωστό­σο, οι ίδιες πηγές, θε­ω­ρούν ότι «η έρευ­να και ανά­πτυ­ξη σε αυτήν την τε­χνο­λο­γία έχει δρόμο μπρο­στά της και εν­δε­χο­μέ­νως, τα κα­τάλ­λη­λα συ­μπε­ρά­σμα­τα όταν εξα­χθούν να μπο­ρέ­σουν να αξιο­ποι­η­θούν και να χτι­στούν τέ­τοιες μι­κρές ευ­έ­λι­κτες μο­νά­δες σε πε­ρί­που 20 χρό­νια από τώρα».

Τα με­γά­λα ερ­γο­στά­σια

Οι ίδιες πηγές ανα­φο­ρι­κά με τα εν­δε­χό­με­να κα­τα­σκευ­ής με­γά­λων πυ­ρη­νι­κών ερ­γο­στα­σί­ων στην Ελ­λά­δα το­νί­ζουν, πώς «κάτι τέ­τοιο δεν είναι εφι­κτό. Αφε­νός τα κόστη είναι δυ­σθε­ώ­ρη­τα και αφε­τέ­ρου οι τιμές ρεύ­μα­τος που απαι­τού­νται για να απο­σβε­στούν θα πρέ­πει να κυ­μαί­νο­νται στα 200 ευρώ ανά Με­γα­βα­τώ­ρα».

Οι ίδιοι πα­ρά­γο­ντες λένε επί­σης στον ΟΤ: «Ένα νέο ερ­γο­στά­σιο για να κα­τα­σκευα­στεί θέλει 15 με 20 χρό­νια. Οπότε κα­νείς δεν είναι σε θέση να ανα­λά­βει ένα τέ­τοιο επεν­δυ­τι­κό ρίσκο».

Δι­με­ρείς συμ­βά­σεις

Για την Ελ­λά­δα, είχαν παί­ξει επί­σης πρό­σφα­τα τα σε­νά­ρια της σύ­να­ψης μα­κρο­χρό­νιων δι­με­ρών συμ­βά­σε­ων ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από πυ­ρη­νι­κά ερ­γο­στά­σια στη Βουλ­γα­ρία και την Τουρ­κία.

Στε­λέ­χη της εγ­χώ­ριας αγο­ράς ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας απο­κλεί­ουν τέ­τοια συμ­βό­λαια: «Η απαι­τού­με­νη χρο­νι­κή διάρ­κεια τους είναι για 10 με 15 χρό­νια. Κα­νείς δεν μπο­ρεί να δε­σμευ­τεί για το κλεί­σι­μο τέ­τοιων συμ­βο­λαί­ων και ιδίως με νέα πυ­ρη­νι­κά ερ­γο­στά­σια που τώρα ξε­κι­νούν τη λει­τουρ­γία τους και έχουν ακόμη δε­κα­ε­τί­ες μπρο­στά τους για να απο­σβε­στούν».

Οι ίδιες πηγές το­νί­ζουν ότι σε χώρες όπου η λει­τουρ­γία πυ­ρη­νι­κών ερ­γο­στα­σί­ων δίνει ακόμα και μη­δε­νι­κές τιμές ρεύ­μα­τος προ­κύ­πτει επει­δή αυτά έχουν απο­σβε­στεί.

Κουλ­τού­ρα, εκ­παί­δευ­ση και ασφά­λεια

Πά­ντως, συ­νο­λι­κά η ανά­πτυ­ξη ερ­γο­στα­σί­ων πυ­ρη­νι­κής ενέρ­γειας προ­ϋ­πο­θέ­τει την ανά­πτυ­ξη σει­ράς άλλων υπο­δο­μών, νο­ο­τρο­πιών και εκ­παί­δευ­σης.

Σύμ­φω­να με όσα λέει στον ΟΤ κο­ρυ­φαίο στέ­λε­χος εται­ρεί­ας ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας «σε όσες χώρες της Ε.Ε. λει­τουρ­γούν πυ­ρη­νι­κά ερ­γο­στά­σια έχει ανα­πτυ­χθεί εδώ και δε­κα­ε­τί­ες το τμήμα της επι­στή­μης, της έρευ­νας, της τε­χνο­λο­γί­ας και όλων όσων ανα­γκαί­ων υπο­δο­μών και υπη­ρε­σιών συ­νο­δεύ­ουν αυτές τις μο­νά­δες ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής. Στην Ελ­λά­δα δεν υπάρ­χει τέ­τοια εμπει­ρία, όπως στη Γαλ­λία, τη Γερ­μα­νία, τη Βουλ­γα­ρία, τη Ρου­μα­νία και αλλού».

Πηγή ΟΤ