Σήμα κινδύνου από τον τουρισμό κρουαζιέρας

Η κρουα­ζιέρα επρό­κειτο να διαρ­κέ­σει μόλις 14 μέρες. Για πολλούς επι­βά­τες όμως εξε­λί­χθηκε σε ένα εφιαλ­τικό ταξίδι που κράτησε σχεδόν έναν ολό­κληρο μήνα. Όταν το Diamond Princess ανα­χω­ρούσε στις 20 Ιανουα­ρίου με 2.666 επι­βά­τες και 1.045 άτομα πλήρωμα από τη Γιο­κο­χάμα της Ιαπω­νίας, κανείς δεν περί­μενε ότι θα ακο­λου­θούσε καρα­ντίνα πολλών εβδο­μά­δων. Ο νέος κορω­νο­ϊός θεω­ρού­νταν τότε ένα τοπικό πρό­βλημα που περιο­ρι­ζό­ταν στην επαρχία της Γουχάν. Στις 4 Φεβρουα­ρίου όμως ακο­λού­θησε η είδηση-σοκ: ο κορω­νο­ϊός είχε ρίξει άγκυρα στο κρουα­ζιε­ρό­πλοιο προ­σβάλ­λο­ντας ήδη 10 επι­βά­τες.

«Το πλοίο πρέπει να μείνει 14 μέρες σε καρα­ντίνα» εξη­γούσε εκπρό­σω­πος της πλοιο­κτή­τριας εται­ρίας. Τα όσα ακο­λού­θη­σαν οδή­γη­σαν σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης έναν ολό­κληρο κλάδο και μια βιο­μη­χα­νία που όλο το προη­γού­μενο διά­στημα κατά­φερνε να αντι­με­τω­πί­ζει επι­τυ­χώς σκάν­δαλα και κριτική. Με 10 νεκρούς και πάνω από 700 κρού­σματα το Diamond Princess έγινε η πρώτη εστία κορω­νοϊού εκτός Κίνας. Έτσι ολό­κληρη η βιο­μη­χα­νία κρουα­ζιέ­ρας έγινε γρήγορα σύμβολο της νέας οικο­νο­μι­κής κρίσης.

Σήμερα ο κλάδος ελπίζει μεν σε ένα δυνα­μικό comeback. Μέχρι στιγμής όμως, όπως σημειώ­νει η DW, οι ελπίδες απο­δει­κνύ­ο­νται φρούδες.

Πτώση ρεκόρ στα χρη­μα­τι­στή­ρια

Η δεινή θέση στην οποία βρί­σκε­ται ο του­ρι­σμός κρουα­ζιέ­ρας απο­τυ­πώ­νε­ται ξεκά­θαρα στη χρη­μα­τι­στη­ριακή εικόνα των εται­ριών leader του κλάδου Carnival, Royal Caribbean και Norwegian Cruise. Από τις αρχές του χρόνου οι τιμές των μετοχών τους υπο­χώ­ρη­σαν κατά 65% με 75% οδη­γώ­ντας σε απώ­λειες δισε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων. Με δεδο­μέ­νες τις δυσοί­ω­νες εκτι­μή­σεις για την πορεία της παν­δη­μίας και κατά συνέ­πεια της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας, οι επι­φυ­λά­ξεις των επεν­δυ­τών είναι απο­λύ­τως δικαιο­λο­γη­μέ­νες. Η Carnival, για παρά­δειγμα, κατέ­γραψε κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2020 απώλειες-μαμούθ ύψους 4,4 δις δολα­ρίων.

Η παν­δη­μία επέφερε πολλά και απανωτά πλήγ­ματα στις επι­χει­ρή­σεις του κλάδου. Τα περιο­ρι­στικά μέτρα «έδεσαν» όλα ανε­ξαι­ρέ­τως τα πλοία στα λιμάνια, με απο­τέ­λε­σμα από τη μια μέρα στην άλλη να μην μπορούν να καλυ­φθούν ούτε τα -ιδιαίτερα υψηλά- πάγια έξοδα. Ωστόσο τα προ­βλή­ματα δεν περιο­ρί­ζο­νται εκεί. Το ξέσπα­σμα της παν­δη­μίας πάνω στα ίδια τα πλοία έπληξε ακόμη περισ­σό­τερο την εικόνα ενός ήδη αρκετά αμφι­λε­γό­με­νου κλάδου.

Επι­τροπή του αμε­ρι­κα­νι­κού Κογκρέ­σου βάζει τώρα στο μικρο­σκό­πιο την Carnival καθότι ακόμη και αρκετές εβδο­μά­δες μετά τον τρόμο στο Diamond Princess συνέ­χιζε τις κρουα­ζιέ­ρες. Η ίδια η εταιρία αντι­τεί­νει ότι ουδεμία στιγμή παρα­βί­ασε την ισχύ­ουσα νομο­θε­σία ή τις νέες οδηγίες. Η υπόθεση του κρουα­ζιε­ρό­πλοιου προ­κά­λεσε όμως και μια μεγάλη δημόσια συζή­τηση επί της αρχής. Εξαι­τίας του συχνά μεγάλου μέσου όρου ηλικίας των επι­βα­τών δημιουρ­γή­θηκε η εντύ­πωση ότι τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια είναι ο ιδα­νι­κός τόπος μόλυν­σης με την νέο ιό, τρόπον τινά ως πλε­ού­με­νες εστίες μόλυν­σης σε διεθνή ύδατα.

Σβήνουν οι ελπίδες ανά­καμ­ψης

Αίφνης ο κλάδος βρέθηκε στο επί­κε­ντρο μιας παγκό­σμιας υγειο­νο­μι­κής κρίσης. Έτσι επα­νήλθε στο προ­σκή­νιο και η κριτική που αντι­με­τώ­πιζε προ κορω­νοϊού σχετικά με φορο­λο­γι­κές και περι­βαλ­λο­ντι­κές «αμαρ­τίες» του παρελ­θό­ντος, εργα­σιακή εκμε­τάλ­λευση και ελλιπή μέτρα ασφα­λείας. Οι κρουα­ζιέ­ρες θεω­ρού­νται στο μεταξύ συνώ­νυμο του μαζικού του­ρι­σμού και όλων των αρνη­τι­κών του απο­χρώ­σεων. Οι επι­κρι­τι­κές φωνές υπο­στη­ρί­ζουν ότι τα γιγα­ντιαία πλοία πλημ­μυ­ρί­ζουν τις του­ρι­στι­κές περιο­χές με ανθρώ­πους που θέλουν μεν να δουν τα πάντα, αλλά να ξοδέ­ψουν ελά­χι­στα αφού η δια­τροφή και δια­σκέ­δασή τους εν πλω συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται ήδη στην τιμή του εισι­τη­ρίου.

Σύμφωνα με τον σύν­δε­σμο του κλάδου CLIA ο ετήσιος αριθμός επι­βα­τών στον του­ρι­σμό κρουα­ζιέ­ρας εκτο­ξεύ­θηκε μεταξύ 2009 και 2019 από τα 17,8 στα 30 εκα­τομ­μύ­ρια. Το 2020 επρό­κειτο να αυξηθεί περαι­τέρω στα 32 εκα­τομ­μύ­ρια. Μετά όμως ήρθε η παν­δη­μία και όλα άλλαξαν. Κανείς δεν γνω­ρί­ζει πώς θα εξε­λι­χθούν τα πράγ­ματα. Προς στιγμήν είχε δια­φα­νεί φως στην άκρη του τούνελ. Η Carnival προ­ε­τοί­μαζε ήδη την επα­νεκ­κί­νηση της κρουα­ζιέ­ρας με σούπερ εκπτώ­σεις για τους πελάτες.

Εντού­τοις η αισιο­δο­ξία αυτή -που εκφρά­στηκε κατά δια­στή­ματα και στις αγορές χρήματος- δεν κράτησε πολύ. Σε μεγάλα τμήματα της αμε­ρι­κα­νι­κής ηπείρου κατα­γρά­φε­ται δρα­μα­τική αύξηση των νέων κρου­σμά­των με απο­τέ­λε­σμα το όποια σχέδια επα­νεκ­κί­νη­σης να μπαί­νουν και πάλι στο συρτάρι. Σύμφωνα με την CLIA οι διορ­γα­νω­τές κρουα­ζιέ­ρας συμ­φώ­νη­σαν στην παρά­ταση του επι­βαλ­λό­με­νου από την παν­δη­μία δια­λείμ­μα­τος και του κλει­σί­μα­τος των αμε­ρι­κα­νι­κών λιμα­νιών μέχρι και τις 15 Σεπτεμ­βρίου. Με δεδο­μένο ότι το ήμισυ των επι­βα­τών στα κρουα­ζιε­ρό­πλοια όλου του κόσμου προ­έρ­χε­ται από τις ΗΠΑ η επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα φαντά­ζει ακόμη πολύ μακρινή για τον κλάδο. Του­λά­χι­στον όσο δε βελ­τιώ­νε­ται η κατά­σταση στις ΗΠΑ.