SOS εκπέμπει η Μεσόγειος – Κινδυνεύει να μετατραπεί σε «πλαστική θάλασσα»

«Με­σό­γειος θά­λασ­σα με­τα­τρέ­πε­ται με γορ­γούς ρυθ­μούς τα τε­λευ­ταία χρό­νια σε μια επι­κίν­δυ­νη « πλα­στι­κή πα­γί­δα » με ιδιαί­τε­ρα υψηλά επί­πε­δα ρύ­παν­σης εξαι­τί­ας των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των που θέ­τουν σε άμεσο κίν­δυ­νο τα θα­λάσ­σια είδη, αλλά και την αν­θρώ­πι­νη υγεία».

Αυτό είναι το βα­σι­κό συ­μπέ­ρα­σμα, της νέας με­λέ­της του WWF με τίτλο « Σώ­ζο­ντας τη Με­σό­γειο από την πλα­στι­κή πα­γί­δα » η οποία δό­θη­κε στη δη­μο­σιό­τη­τα με αφορ­μή τη ση­με­ρι­νή Πα­γκό­σμια Ημέρα Ωκε­α­νών.

Στο επί­κε­ντρο της με­λέ­της το­πο­θε­τεί­ται ο ιδιαί­τε­ρα κα­τα­στρο­φι­κός συν­δυα­σμός που ασκεί τε­ρά­στια πίεση στο Με­σο­γεια­κό οι­κο­σύ­στη­μα και απο­τε­λεί­ται από τις συ­νέ­πειες που έχουν η υπερ­βο­λι­κή χρήση πλα­στι­κών στην το­πι­κή βιο­ποι­κι­λο­τη­τα και τους αν­θρώ­πους, η ελ­λι­πής δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των και ο μα­ζι­κός του­ρι­σμός.

Επι­πλέ­ον, συ­γκε­ντρώ­νο­ντας για πρώτη φορά τα πλέον πρό­σφα­τα επι­στη­μο­νι­κά δε­δο­μέ­να ανα­φο­ρι­κά με τη χρήση του πλα­στι­κού στην Ευ­ρώ­πη, η με­λέ­τη πα­ρου­σιά­ζει έναν ανα­λυ­τι­κό “οδικό χάρτη” με όλες τις δρά­σεις που πρέ­πει να λά­βουν φο­ρείς, επι­χει­ρή­σεις και πο­λί­τες, προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί η μεί­ω­ση χρή­σης πλα­στι­κού και κατ’ επέ­κτα­ση, η προ­στα­σία των θα­λασ­σών μας.

Το 95% των σκου­πι­διών

Σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη του WWF, στη Με­σό­γειο, τα πλα­στι­κά απο­τε­λούν το 95% των σκου­πι­διών που εντο­πί­ζο­νται στις θά­λασ­σες, τόσο στον βυθό της θά­λασ­σας, όσο και στις ακτές. Η ρύ­παν­ση αυτή προ­έρ­χε­ται κυ­ρί­ως από την Τουρ­κία και την Ισπα­νία, και σε δεύ­τε­ρη φάση, από την Ιτα­λία, την Αί­γυ­πτο, τη Γαλ­λία και την Ελ­λά­δα, με τους του­ρί­στες που επι­σκέ­πτο­νται την πε­ριο­χή να ευ­θύ­νο­νται για την ετή­σια αύ­ξη­ση κατά 40% των απορ­ριμ­μά­των που κα­τα­λή­γουν στη Με­σό­γειο Θά­λασ­σα.

Τα με­γά­λα πλα­στι­κά κομ­μά­τια τραυ­μα­τί­ζουν, προ­κα­λούν ασφυ­ξία και συχνά θά­να­το στα ζώα της θά­λασ­σας, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και ορι­σμέ­νων εμ­βλη­μα­τι­κών ειδών που είτε προ­στα­τεύ­ο­νται από το νόμο, είτε κιν­δυ­νεύ­ουν με εξα­φά­νι­ση, όπως είναι οι θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες ή τα θα­λάσ­σια θη­λα­στι­κά. Ωστό­σο, τα μι­κρο­πλα­στι­κά, τα μικρά δη­λα­δή εκεί­να θραύ­σμα­τα πλα­στι­κού, είναι αυτά που βρί­σκο­νται σε πραγ­μα­τι­κή αφθο­νία στη Με­σό­γειο.

1,25 εκα­τομ­μύ­ρια κομ­μα­τά­κια πλα­στι­κού ανά τε­τρα­γω­νι­κό χι­λιό­με­τρο

Έχει, μά­λι­στα, υπο­λο­γι­στεί πως εντο­πί­ζο­νται 1,25 εκα­τομ­μύ­ρια κομ­μα­τά­κια πλα­στι­κού ανά τε­τρα­γω­νι­κό χι­λιό­με­τρο στη Με­σό­γειο Θά­λασ­σα συ­γκέ­ντρω­ση, σχε­δόν τέσ­σε­ρις φορές υψη­λό­τε­ρη από αυτήν που κα­τα­γρά­φε­ται στο λε­γό­με­νο «πλα­στι­κό νησί», στον Βό­ρειο Ει­ρη­νι­κό Ωκε­α­νό. Όταν δε, ει­σέρ­χο­νται στην τρο­φι­κή αλυ­σί­δα απο­τε­λούν απει­λή όχι μόνο για έναν με­γά­λο αριθ­μό ειδών, αλλά και για την αν­θρώ­πι­νη υγεία.

Η πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας

Η Ελ­λά­δα, η χώρα με τα 16.000 χι­λιό­με­τρα ακτο­γραμ­μής, βρί­σκε­ται κι αυτή αντι­μέ­τω­πη με το με­γά­λο πρό­βλη­μα της θα­λάσ­σιας ρύ­παν­σης από πλα­στι­κά. Σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη του WWF, η χώρα μας κα­τα­να­λώ­νει πε­ρί­που 0,6 εκα­τομ­μύ­ρια τό­νους πλα­στι­κών το χρόνο και ανα­κυ­κλώ­νει μόλις το 20%.

Μία έρευ­να που προ­έ­κυ­ψε από τα στοι­χεία 80 κα­θα­ρι­σμών στην Ελ­λά­δα κα­τα­δει­κνύ­ει ότι το πιο κοινό υλικό ρύ­παν­σης είναι τα πλα­στι­κά (43-51%), ενώ ακο­λου­θεί το χαρτί (13-18%) και το αλου­μί­νιο (7-12%).

Σύμ­φω­να με αυτή την έρευ­να, τα βα­σι­κά σκου­πί­δια που βρί­σκει κα­νείς στις ελ­λη­νι­κές πα­ρα­λί­ες είναι φίλ­τρα τσι­γά­ρων, κα­πά­κια από μπου­κά­λια, κα­λα­μά­κια και ανα­δευ­τή­ρες, πλα­στι­κά μπου­κά­λια, συ­σκευα­σί­ες φα­γη­τών και πλα­στι­κές σα­κού­λες.

Η δια­χεί­ρι­ση των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των και η ανα­κύ­κλω­ση συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στην Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για τα Στε­ρεά Από­βλη­τα και την Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για το Πρό­γραμ­μα για την Πρό­λη­ψη Απο­βλή­των, με την Ελ­λά­δα να πρέ­πει μέχρι το 2020 να ανα­κυ­κλώ­νει το 65% των πλα­στι­κών συ­σκευα­σιών.

Δυ­στυ­χώς, όμως, όπως ανα­φέ­ρε­ται, η χώρα μας έχει ακόμα δρόμο να δια­νύ­σει, καθώς, όπως το­νί­ζε­ται στην έρευ­να, η ισχύ­ου­σα δια­χεί­ρι­ση στε­ρε­ών απο­βλή­των είναι ανε­παρ­κής.

Την ίδια στιγ­μή, η ευαι­σθη­το­ποί­η­ση των πο­λι­τών πα­ρα­μέ­νει σε χα­μη­λά επί­πε­δα. Εν­δει­κτι­κό είναι ότι μόλις το 34% των Ευ­ρω­παί­ων δη­λώ­νει ότι απο­φεύ­γει την αγορά πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων μιας χρή­σης.

Το πο­σο­στό για τους Έλ­λη­νες είναι ακόμα μι­κρό­τε­ρο και μόλις φτά­νει το 24%, δείγ­μα του ότι απαι­τεί­ται πε­ρισ­σό­τε­ρη προ­σπά­θεια για την ευαι­σθη­το­ποί­η­ση και την ανά­λη­ψη δρά­σης εκ μέ­ρους των πο­λι­τών.

Πώς η Με­σό­γειος θα βγει από αυτή την «πλα­στι­κή πα­γί­δα»;

Βάσει της με­λέ­της, οι κα­θυ­στε­ρή­σεις και τα κενά που εντο­πί­ζο­νται στη δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των στις πε­ρισ­σό­τε­ρες με­σο­γεια­κές χώρες απο­τε­λούν την πηγή του προ­βλή­μα­τος. Από τους 27 εκα­τομ­μύ­ρια τό­νους πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των που πα­ρά­γο­νται κάθε χρόνο στην Ευ­ρώ­πη (28 κράτη μέλη, Νορ­βη­γία και Ελ­βε­τία), μόνο το ένα τρίτο ανα­κυ­κλώ­νε­ται.

Στο πλαί­σιο αυτό, και σε συ­νέ­χεια των πρό­σφα­των προ­τά­σε­ων της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για μεί­ω­ση των πλα­στι­κών μιας χρή­σης, το WWF έρ­χε­ται να επι­βε­βαιώ­σει την απο­γοη­τευ­τι­κή κα­τά­στα­ση που επι­κρα­τεί στη Με­σό­γειο, το­νί­ζο­ντας την επι­τα­κτι­κή ανά­γκη για άμεση εφαρ­μο­γή μέ­τρων από κυ­βερ­νή­σεις, επι­χει­ρή­σεις και πο­λί­τες, με στόχο τη μεί­ω­ση των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των στο αστι­κό, πα­ρά­κτιο και θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον της Με­σο­γεί­ου.

Το WWF προ­τεί­νει:

• Για τις κυ­βερ­νή­σεις: Υιο­θέ­τη­ση μιας δε­σμευ­τι­κής διε­θνούς συμ­φω­νί­ας για την εξά­λει­ψη των πλα­στι­κών απορ­ρί­ψε­ων στους ωκε­α­νούς, με δε­σμευ­τι­κούς στό­χους για τα κράτη, προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί 100% ανα­κύ­κλω­ση των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των ως το 2030 και να απα­γο­ρευ­θούν ολο­κλη­ρω­τι­κά τα πλα­στι­κά μιας χρή­σης (π.χ. σα­κού­λες, κα­λα­μά­κια).

• Για τις επι­χει­ρή­σεις: Να επεν­δύ­σουν στον σχε­δια­σμό νέων, και­νο­τό­μων και βιώ­σι­μων υλι­κών που θα αντι­κα­τα­στή­σουν τα πλα­στι­κά.

• Για τους πο­λί­τες: Να μην επι­λέ­γουν προ­ϊ­ό­ντα σε πλα­στι­κή συ­σκευα­σία, να μειώ­σουν τα πλα­στι­κά μιας χρή­σης, να εντά­ξουν την ανα­κύ­κλω­ση στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά τους και να με­τα­δί­δουν το μή­νυ­μα στους συ­μπο­λί­τες τους.

«Οι επι­πτώ­σεις της ρύ­παν­σης από πλα­στι­κά στη Με­σό­γειο γί­νο­νται αι­σθη­τές σε πα­γκό­σμια κλί­μα­κα, προ­κα­λώ­ντας σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα τόσο στο πε­ρι­βάλ­λον, όσο και στην υγεία των αν­θρώ­πων. Αν η αύ­ξη­ση των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των συ­νε­χι­στεί, αυτό θα πλή­ξει την πα­γκό­σμια φήμη της Με­σο­γεί­ου ως του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό και ως πε­ριο­χή με πλού­σια αλιευ­τι­κή πα­ρά­δο­ση, με συ­ντρι­πτι­κές συ­νέ­πειες για τις το­πι­κές κοι­νό­τη­τες που στη­ρί­ζουν την επι­βί­ω­σή τους σε αυ­τούς τους το­μείς. Όλα αυτά θα πρέ­πει να οδη­γή­σουν στην άμεση λήψη δρά­σε­ων που θα συμ­βάλ­λουν στην προ­στα­σία της Με­σο­γεί­ου», δή­λω­σε ο John Tanzer, επι­κε­φα­λής του θα­λάσ­σιου τομέα από το WWF International.

Από την πλευ­ρά του, ο υπεύ­θυ­νος προ­γραμ­μά­των ευαι­σθη­το­ποί­η­σης του WWF Ελλάς Αχιλ­λέ­ας Πλη­θά­ρας το­νί­ζει: :«Εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών ει­σέρ­χο­νται κάθε χρόνο στη Με­σό­γειο Θά­λασ­σα, επι­βα­ρύ­νο­ντας τη θα­λάσ­σια ζωή και απει­λώ­ντας άμεσα την αν­θρώ­πι­νη υγεία. Οι ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες, δυ­στυ­χώς, δεν εξαι­ρού­νται από το πρό­βλη­μα. Η ρύ­παν­ση από πλα­στι­κά μόλις τώρα άρ­χι­σε να μπαί­νει στο εγ­χώ­ριο δη­μό­σιο διά­λο­γο, αλλά με τρόπο απο­σπα­σμα­τι­κό, και κυ­ρί­ως μέσα από κα­τα­κερ­μα­τι­σμέ­νες δρά­σεις ενη­μέ­ρω­σης. Αν θέ­λου­με να συ­νε­χί­σου­με να λέμε ότι εί­μα­στε μια χώρα με μο­να­δι­κό θα­λάσ­σιο πλού­το και πα­ρά­δο­ση, πρέ­πει να ενερ­γή­σου­με άμεσα, ο κα­θέ­νας από τη δική του μεριά. Δεν πρέ­πει να αφή­σου­με τη Με­σό­γειο και τις θά­λασ­σές μας να «πνι­γούν» στα πλα­στι­κά».

Πηγή: Τα ΝΕΑ