Η Επιτροπή Ανταγωνισμού επεκτείνει την έρευνα για τον κλάδο της ακτοπλοΐας

Την έναρ­ξη κλα­δι­κής έρευ­νας στην ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα απο­φά­σι­σε η Επι­τρο­πή Αντα­γω­νι­σμού, ασκώ­ντας τη σχε­τι­κή αρ­μο­διό­τη­τά της βάσει του άρ­θρου 40 του ν. 3959/2011, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τη ση­μα­σία της ελ­λη­νι­κής ακτο­πλο­ΐ­ας για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία και κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή, τη δομή του εγ­χώ­ριου ακτο­πλοϊ­κού κλά­δου και την πα­ρα­τη­ρού­με­νη εξέ­λι­ξη των τιμών στα ακτο­πλοϊ­κά ει­σι­τή­ρια.

Η Αρχή το­νί­ζει πως η ακτο­πλο­ΐα είναι κρί­σι­μος κλά­δος όχι μόνο για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία αλλά και για την εδα­φι­κή και κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή της χώρας μας. Αφε­νός, με δε­δο­μέ­νο τον ιδιό­μορ­φο νη­σιω­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα της χώρας, απο­τε­λεί το κύριο μέσο εγ­χώ­ριας συ­γκοι­νω­νί­ας και με­τα­φο­ράς προ­ϊ­ό­ντων και επι­βα­τών από και προς τα νησιά.

Ως εκ τού­του, δια­δρα­μα­τί­ζει ζω­τι­κό ρόλο στην εδα­φι­κή συ­νο­χή της χώρας, ενώ πα­ράλ­λη­λα συ­νει­σφέ­ρει και στο εξα­γω­γι­κό εμπό­ριο μέσω των διε­θνών γραμ­μών της Αδρια­τι­κής. Οι συν­θή­κες με­τα­φο­ράς και τα πο­σο­τι­κά και ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά αυτής ορί­ζουν την γε­ω­γρα­φι­κή συ­νέ­χεια της χώρας και επι­δρούν κα­θο­ρι­στι­κά στο επί­πε­δο οι­κο­νο­μι­κής, κοι­νω­νι­κής και πλη­θυ­σμια­κής ανά­πτυ­ξης των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών.

Ως απο­τέ­λε­σμα, η ακτο­πλοϊ­κή με­τα­φο­ρι­κή υπη­ρε­σία απο­κτά τη λο­γι­κή δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας κοι­νής ωφέ­λειας, μιας υπη­ρε­σί­ας, δη­λα­δή, που πρέ­πει, για λό­γους δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος, να πα­ρέ­χε­ται επαρ­κώς, εάν όχι αδιά­λει­πτα, καθώς απο­τε­λεί βα­σι­κή πτυχή προ­ώ­θη­σης της οι­κο­νο­μι­κής, κοι­νω­νι­κής και εδα­φι­κής συ­νο­χής και της αει­φό­ρου ανά­πτυ­ξης των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών.

Αφε­τέ­ρου, η ακτο­πλοϊ­κή με­τα­φο­ρι­κή υπη­ρε­σία προ­σφέ­ρε­ται από ιδιω­τι­κούς οι­κο­νο­μι­κούς φο­ρείς, ως εκ τού­του πρέ­πει να είναι μια οι­κο­νο­μι­κά βιώ­σι­μη δρα­στη­ριό­τη­τα. Οι δύο λει­τουρ­γί­ες συχνά έρ­χο­νται σε σύ­γκρου­ση και το ζή­τη­μα πε­ρι­πλέ­κε­ται λόγω του πλή­θους των μι­κρών και απο­μα­κρυ­σμέ­νων νη­σιών και της έντο­νης επο­χι­κό­τη­τας της ζή­τη­σης: η πα­ρο­χή αδιά­λει­πτης υπη­ρε­σί­ας σε δυ­σπρό­σι­τες πε­ριο­χές δεν συ­νά­δει απα­ραί­τη­τα με την επι­χει­ρη­μα­τι­κή λο­γι­κή με­γι­στο­ποί­η­σης του κέρ­δους των παι­κτών της αγο­ράς.

Προ­βλη­μα­τι­σμοί από την προ­κα­ταρ­κτι­κή έρευ­να

Η προ­κα­ταρ­κτι­κή έρευ­να της Υπη­ρε­σί­ας, για την οποία χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε το ερ­γα­λείο της χαρ­το­γρά­φη­σης αγο­ρών (άρθρο 14 παρ. 2 περ. ιθ΄), ανα­δει­κνύ­ει τους ακό­λου­θους προ­βλη­μα­τι­σμούς στον κλάδο της ακτο­πλο­ΐ­ας:

1. Ο αντα­γω­νι­σμός στην ακτο­πλοϊ­κή αγορά έχει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ολι­γο­πω­λί­ου με δύο με­γά­λες εται­ρεί­ες/ομί­λους να κα­τέ­χουν το 60% του στό­λου στην ακτο­πλο­ΐα με­σαί­ων και με­γά­λων απο­στά­σε­ων. Παρά την πλήρη απε­λευ­θέ­ρω­ση της αγο­ράς με την άρση του κα­μπο­τάζ (στα­δια­κά από το 2002), η ποιό­τη­τα της ακτο­πλοϊ­κής υπη­ρε­σί­ας (υπό την έκ­φαν­ση της ηλι­κί­ας στό­λου, του χρό­νου τα­ξι­διού, κ.λπ.) και η προ­σβα­σι­μό­τη­τα πολ­λών νη­σιών πα­ρα­μέ­νει χα­μη­λή (με εξαί­ρε­ση ορι­σμέ­νες γραμ­μές με αυ­ξη­μέ­νη του­ρι­στι­κή κί­νη­ση), ενώ δεν υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις ενί­σχυ­σης του αντα­γω­νι­σμού και ει­σό­δου νεών εται­ρειών.

2. Το υφι­στά­με­νο θε­σμι­κό πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας της αγο­ράς, και, ει­δι­κό­τε­ρα, οι ρυθ­μί­σεις της δια­δι­κα­σί­ας (ελεύ­θε­ρης) δρο­μο­λό­γη­σης, κα­τα­λεί­πουν ση­μα­ντι­κό πε­ρι­θώ­ριο στρε­βλώ­σε­ων και άμ­βλυν­σης της έντα­σης του αντα­γω­νι­σμού στη βάση των επι­χει­ρη­μα­τι­κών πλά­νων και στρα­τη­γι­κών των ακτο­πλοϊ­κών εται­ρειών, ιδίως σε ό,τι αφορά στον ορ­θο­λο­γι­κό σχε­δια­σμό του δι­κτύ­ου θα­λασ­σί­ων συ­γκοι­νω­νιών, στην απο­τε­λε­σμα­τι­κή πα­ρο­χή ποιο­τι­κών με­τα­φο­ρι­κών υπη­ρε­σιών και, εν τέλει, στις τιμές της ακτο­πλοϊ­κής υπη­ρε­σί­ας.

3. Με δε­δο­μέ­νους τους κα­νό­νες ελεύ­θε­ρης δρο­μο­λό­γη­σης, ο συ­μπλη­ρω­μα­τι­κός διορ­θω­τι­κός μη­χα­νι­σμός των συμ­βά­σε­ων δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας είναι πλέον απα­ραί­τη­τος για την κά­λυ­ψη των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών, γε­γο­νός που εν­δει­κνύ­ει ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τες στην υφι­στά­με­νη λει­τουρ­γία της ελεύ­θε­ρης ακτο­πλοϊ­κής αγο­ράς και αυ­ξά­νει το κό­στος, για τον κρα­τι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, εξυ­πη­ρέ­τη­σης των ελ­λη­νι­κών νη­σιών. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι το κό­στος για τον κρα­τι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό αυτών των συμ­βά­σε­ων εκτι­μά­ται ότι έχει αυ­ξη­θεί σε από­λυ­τους αριθ­μούς κατά 1400% από την απε­λευ­θέ­ρω­ση της αγο­ράς μέχρι σή­με­ρα (από 10 εκατ. ευρώ το 2001, σε 152 εκατ. το 2024).

4. Σή­με­ρα, το ακτο­πλοϊ­κό δί­κτυο έχει ανα­πτυ­χθεί ως ένα δί­κτυο αστέ­ρι (star network) με κέ­ντρο το λι­μά­νι του Πει­ραιά. Το γε­γο­νός αυτό, δε­δο­μέ­νου και ότι η σχέση λι­μέ­νων και ακτο­πλοϊ­κής υπη­ρε­σί­ας είναι άμεσα συν­δε­δε­μέ­νη και συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή στο πλαί­σιο μιας ενιαί­ας δι­κτυα­κής αλυ­σί­δας αξίας, σε συν­δυα­σμό με τις χρό­νιες ελ­λεί­ψεις στο σύ­νο­λο των λι­με­νι­κών υπο­δο­μών της χώρας, και ει­δι­κά στους νη­σιω­τι­κούς λι­μέ­νες, επη­ρε­ά­ζει την πα­ρο­χή της ακτο­πλοϊ­κής υπη­ρε­σί­ας, τόσο στην πλευ­ρά της προ­σφο­ράς της υπη­ρε­σί­ας όσο και στην πλευ­ρά της ικα­νο­ποί­η­σης της ζή­τη­σης, και απο­τε­λεί ανα­σταλ­τι­κό πα­ρά­γο­ντα βελ­τί­ω­σης της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του κλά­δου.

5. Η συ­νε­χής ανα­διάρ­θρω­ση και με­τα­βο­λή των φο­ρέ­ων επο­πτεί­ας της αγο­ράς των ακτο­πλοϊ­κών με­τα­φο­ρών στην Ελ­λά­δα εγεί­ρει προ­βλη­μα­τι­σμό ως προς τη δη­μιουρ­γία ενός αστα­θούς επο­πτι­κού το­πί­ου, με εν­δε­χό­με­νες αλ­λη­λε­πι­κα­λύ­ψεις και συ­γκρού­σεις αρ­μο­διο­τή­των, και ενός μη συ­νε­κτι­κού ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σί­ου σε εθνι­κό επί­πε­δο.

Θα διε­ρευ­νή­σει τυχόν στρε­βλώ­σεις

Μέσω της κλα­δι­κής έρευ­νας, ση­μειώ­νε­ται στην σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση, η Επι­τρο­πή Αντα­γω­νι­σμού θα διε­ρευ­νή­σει εις βάθος τις ανω­τέ­ρω προ­κα­ταρ­κτι­κές πα­ρα­τη­ρή­σεις, και εν γένει τις συν­θή­κες αντα­γω­νι­σμού στον κλάδο της ελ­λη­νι­κής ακτο­πλο­ΐ­ας, προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στώ­σει τυχόν στρε­βλώ­σεις και να υπο­βά­λει προ­τά­σεις για την ενί­σχυ­ση του αντα­γω­νι­σμού στην αγορά.

Η κλα­δι­κή αυτή έρευ­να είναι ανε­ξάρ­τη­τη από τις εν εξε­λί­ξει υπο­θέ­σεις για τη διε­ρεύ­νη­ση τυχόν πα­ρα­βά­σε­ων του ν. 3959/2011 ή/και της Συν­θή­κης για τη Λει­τουρ­γία της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης από επι­χει­ρή­σεις δρα­στη­ριο­ποιού­με­νες στον κλάδο της ακτο­πλο­ΐ­ας,  για τις οποί­ες εκ­δό­θη­καν δελ­τία τύπου κα­τό­πιν των σχε­τι­κών αιφ­νί­διων επι­τό­πιων ελέγ­χων το Σε­πτέμ­βριο του 2024 https://www.epant.gr/enimerosi/deltia-typou/item/2924-deltio-typou-aifnidiastikos-epitopios-elegxos-tis-epitropis-antagonismoy-sti-dromologiaki-grammi-perama-attikis-paloykia-salaminas-perama-attikis.html και το Μάρ­τιο του 2025 https://www.epant.gr/enimerosi/deltia-typou/item/3116-deltio-typou-aifnidiastikoi-elegxoi-tis-epitropis-antagonismoy-ston-klado-tis-aktoploias.html

Πηγή: newmoney.gr