Ακτοπλοΐα: Η Επιτροπή Ανταγωνισμού «βλέπει» στρεβλώσεις, γηρασμένο στόλο και τιμές μόνο για τουρίστες

Η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα – ένας από τους πιο στρα­τη­γι­κούς κλά­δους για την οι­κο­νο­μία και τη νη­σιω­τι­κή συ­νο­χή της χώρας – βρί­σκε­ται στο μι­κρο­σκό­πιο της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού, η οποία δη­μο­σί­ευ­σε την Εν­διά­με­ση Έκ­θε­ση της Κλα­δι­κής Έρευ­νας που ξε­κί­νη­σε τον Απρί­λιο του 2025.

Η Έκ­θε­ση δεν χα­ρί­ζε­ται σε κα­νέ­ναν: μιλά για στρε­βλώ­σεις, ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τες και ση­μά­δια υπερ­συ­γκέ­ντρω­σης, ενώ καλεί τους εμπλε­κό­με­νους φο­ρείς σε ανοι­χτό διά­λο­γο για το μέλ­λον του κλά­δου. Όπως το­νί­ζε­ται, στό­χος είναι να βρε­θεί η χρυσή τομή ανά­με­σα στην οι­κο­νο­μι­κή βιω­σι­μό­τη­τα των εται­ρειών και την εξυ­πη­ρέ­τη­ση του δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος.

Δύο όμι­λοι «κρα­τούν το τι­μό­νι» – Γη­ρα­σμέ­νος στό­λος, υψηλά καύ­σι­μα και επο­χι­κή ζή­τη­ση

Σύμ­φω­να με την Έκ­θε­ση, πα­ρό­τι δρα­στη­ριο­ποιού­νται 216 εται­ρεί­ες και 299 πλοία (247 συμ­βα­τι­κά και 52 τα­χύ­πλοα), η αγορά είναι ιδιαί­τε­ρα συ­γκε­ντρω­μέ­νη: οι Attica Group και Seajets ελέγ­χουν πε­ρί­που το 60% της συ­νο­λι­κής χω­ρη­τι­κό­τη­τας επι­βα­τών.

Ο στό­λος είναι γη­ρα­σμέ­νος, με μέση ηλι­κία πε­ρί­που 25 ετών, και ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη (31 έτη) στις με­σαί­ες και με­γά­λες απο­στά­σεις, ενώ η εν­σω­μά­τω­ση πρά­σι­νων τε­χνο­λο­γιών πα­ρα­μέ­νει σε χα­μη­λά επί­πε­δα.

Το κό­στος καυ­σί­μων απο­τε­λεί τη βα­σι­κή δα­πά­νη των εται­ρειών, ενώ η ζή­τη­ση πα­ρα­μέ­νει έντο­να επο­χι­κή, με κο­ρύ­φω­ση τους κα­λο­και­ρι­νούς μήνες. Το 2023 με­τα­κι­νή­θη­καν 17,25 εκατ. επι­βά­τες και 3,3 εκατ. οχή­μα­τα στις εσω­τε­ρι­κές γραμ­μές, κα­τα­γρά­φο­ντας ανά­καμ­ψη μετά την παν­δη­μία.

Ωστό­σο, όπως ση­μειώ­νει η Επι­τρο­πή, οι τιμές φαί­νε­ται να αντα­να­κλούν πε­ρισ­σό­τε­ρο τις ανά­γκες των του­ρι­στών παρά των μό­νι­μων κα­τοί­κων, ενώ τα μέτρα στή­ρι­ξης όπως το Με­τα­φο­ρι­κό Ισο­δύ­να­μο επι­χει­ρούν να πε­ριο­ρί­σουν αυτή την ανι­σορ­ρο­πία.

Θε­σμι­κό πλαί­σιο με «πα­ρα­θυ­ρά­κια» και σκιές δια­φά­νειας

Η Έκ­θε­ση επι­ση­μαί­νει ότι το υφι­στά­με­νο θε­σμι­κό πλαί­σιο δρο­μο­λό­γη­σης επι­τρέ­πει πρα­κτι­κές που μπο­ρούν να αμ­βλύ­νουν τον αντα­γω­νι­σμό, όπως η «ευ­θυ­γράμ­μι­ση δρο­μο­λο­γί­ων» με­τα­ξύ αντα­γω­νι­στών.

Υπεν­θυ­μί­ζει μά­λι­στα προη­γού­με­νες απο­φά­σεις της Επι­τρο­πή Αντα­γω­νι­σμού  (759/2021, 793/2022) για συ­ντο­νι­σμό τιμών και κα­τα­νο­μή δρο­μο­λο­γί­ων σε πορ­θμεια­κές γραμ­μές.

Επι­πλέ­ον, η συμ­με­το­χή κλα­δι­κών ενώ­σε­ων σε γνω­μο­δο­τι­κά όρ­γα­να (όπως το ΣΑΣ) εγεί­ρει ζη­τή­μα­τα δια­φά­νειας και σύ­γκρου­σης συμ­φε­ρό­ντων.

Η Επι­τρο­πή προ­τεί­νει ένα νέο μο­ντέ­λο ρύθ­μι­σης τύπου dynamic, responsive, adaptive regulation, δη­λα­δή ένα ευ­έ­λι­κτο, «μα­θαί­νον» ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο που θα εξι­σορ­ρο­πεί την αγορά χωρίς να την πα­ρα­λύ­ει.

Λι­μά­νια – ο αδύ­να­μος κρί­κος της αλυ­σί­δας

Η Έκ­θε­ση χα­ρα­κτη­ρί­ζει τις λι­με­νι­κές υπο­δο­μές «το αδύ­να­μο ση­μείο» της ακτο­πλοϊ­κής αλυ­σί­δας. Ελ­λεί­ψεις σε βάθη, προ­βλή­τες και εγκα­τα­στά­σεις υπο­νο­μεύ­ουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, ενώ προ­τεί­νε­ται η δη­μιουρ­γία ισχυ­ρό­τε­ρων λι­με­νι­κών φο­ρέ­ων με επαρ­κή τε­χνο­γνω­σία.

Στο τρα­πέ­ζι τί­θε­ται ακόμη η ιδέα ενός συ­στή­μα­τος «χρο­νο­θυ­ρί­δων» στα λι­μά­νια (Sea Ports Time Slots), στα πρό­τυ­πα της αε­ρο­πο­ρί­ας, για κα­λύ­τε­ρη δια­χεί­ρι­ση ωρών αιχ­μής και απο­φυ­γή συμ­φό­ρη­σης.

Πρά­σι­νη με­τά­βα­ση – ευ­και­ρία ή πρό­κλη­ση;

Ο στό­λος γερνά, το κό­στος ανε­βαί­νει, και η πρά­σι­νη με­τά­βα­ση «δεί­χνει τα δό­ντια της». Η Έκ­θε­ση το­νί­ζει ότι χρειά­ζο­νται τε­ρά­στιες επεν­δύ­σεις για να εκ­συγ­χρο­νι­στούν ή να αντι­κα­τα­στα­θούν τα πλοία, αλλά και χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία που θα επι­τρέ­ψουν την εί­σο­δο νέων παι­κτών στην αγορά.

Πα­ράλ­λη­λα, προ­τεί­νε­ται ανα­σχε­δια­σμός του δι­κτύ­ου σε μο­ντέ­λο hub-and-spoke, με βα­σι­κούς κόμ­βους και πε­ρι­φε­ρεια­κές συν­δέ­σεις, για με­γα­λύ­τε­ρη απο­δο­τι­κό­τη­τα και κα­λύ­τε­ρη εξυ­πη­ρέ­τη­ση των νη­σιών.

Συμ­βά­σεις δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας: από 10 σε 150 εκατ. ευρώ

Ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση δί­νε­ται στις συμ­βά­σεις ανά­θε­σης δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας (PSO), οι οποί­ες κρί­νο­νται ανα­γκαί­ες αλλά πλέον εξαι­ρε­τι­κά δα­πα­νη­ρές: από 10 εκατ. ευρώ το 2001, έφτα­σαν τα 150 εκατ. ευρώ το 2025.

Οι γραμ­μές έχουν αυ­ξη­θεί σε 75, όμως η Έκ­θε­ση ση­μειώ­νει ότι το πλαί­σιο επι­τρέ­πει έκτα­κτες δρο­μο­λο­γή­σεις ακόμα και σε επι­δο­τού­με­νες γραμ­μές, ακυ­ρώ­νο­ντας την απο­κλει­στι­κό­τη­τα και αυ­ξά­νο­ντας το δη­μο­σιο­νο­μι­κό κό­στος.

Η Επι­τρο­πή προ­τεί­νει επα­νε­ξέ­τα­ση των κι­νή­τρων και αντι­κι­νή­τρων της νο­μο­θε­σί­ας και σαφή ταυ­το­ποί­η­ση των πραγ­μα­τι­κά «άγο­νων» γραμ­μών.

Συ­νέρ­γειες ακτο­πλο­ΐ­ας – αε­ρο­με­τα­φο­ρών για νη­σιω­τι­κή συ­νο­χή

Η Έκ­θε­ση κα­τα­λή­γει με ένα όραμα για το μέλ­λον: τη δη­μιουρ­γία ενιαί­ου πο­λυ­τρο­πι­κού συ­στή­μα­τος νη­σιω­τι­κών με­τα­φο­ρών, που θα συν­δέ­ει ορ­γα­νι­κά ακτο­πλο­ΐα, αε­ρο­πο­ρι­κές γραμ­μές, υδρο­πλά­να και ελι­κό­πτε­ρα.

Ένας κε­ντρι­κός φο­ρέ­ας σχε­δια­σμού θα μπο­ρού­σε, σύμ­φω­να με την Επι­τρο­πή, να εξα­σφα­λί­σει συ­νέρ­γειες και να ενι­σχύ­σει την οι­κο­νο­μι­κή, κοι­νω­νι­κή και εδα­φι­κή συ­νο­χή των νη­σιών.

Δια­βού­λευ­ση έως 14 Νο­εμ­βρί­ου

Η Επι­τρο­πή Αντα­γω­νι­σμού καλεί όλα τα εν­δια­φε­ρό­με­να μέρη να κα­τα­θέ­σουν τις θέ­σεις τους έως τις 14 Νο­εμ­βρί­ου 2025, είτε με υπό­μνη­μα στο [email protected], είτε συμ­με­τέ­χο­ντας στην τη­λε­δια­βού­λευ­ση που θα διε­ξα­χθεί το πρώτο δε­κα­πεν­θή­με­ρο του Νο­εμ­βρί­ου.

Όπως το­νί­ζε­ται, οι προ­τά­σεις που θα κα­τα­τε­θούν θα απο­τε­λέ­σουν πο­λύ­τι­μο οδηγό για την Τε­λι­κή Έκ­θε­ση που ανα­μέ­νε­ται να χα­ρά­ξει τον νέο χάρτη της ελ­λη­νι­κής ακτο­πλο­ΐ­ας.

Πηγή: flash.gr