Διευθυντές και προϊστάμενοι με εξετάσεις μέσω ΑΣΕΠ

Μέσα στον Απρί­λιο ανα­μέ­νε­ται να τεθεί σε δια­βού­λευ­ση το σχέ­διο νόμου του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών για την επι­λο­γή προϊ­στα­μέ­νων στο Δη­μό­σιο, ένα πλαί­σιο που, συμ­φώ­νως με όσα έχουν έως τώρα πα­ρου­σια­στεί, με­τα­φέ­ρει το κέ­ντρο βά­ρους από τη μο­ριο­δό­τη­ση των τυ­πι­κών προ­σό­ντων και τη συ­νέ­ντευ­ξη, σε γρα­πτές, ηλε­κτρο­νι­κές εξε­τά­σεις μέσω ΑΣΕΠ.

Η κυ­βέρ­νη­ση υπο­στη­ρί­ζει πως η με­ταρ­ρύθ­μι­ση θα είναι γρη­γο­ρό­τε­ρη και πιο αντι­κει­με­νι­κή, με στόχο να «ξε­μπλο­κά­ρουν» οι κρί­σεις που πα­ρα­μέ­νουν σε εκ­κρε­μό­τη­τα επί χρό­νια και να κα­λυ­φθούν πε­ρί­που 29.000 θέ­σεις ευ­θύ­νης, όπως γε­νι­κοί διευ­θυ­ντές, διευ­θυ­ντές και τμη­μα­τάρ­χες, σε κε­ντρι­κή διοί­κη­ση, δή­μους και πε­ρι­φέ­ρειες.

Πα­ραλ­λή­λως, εκτι­μά­ται ότι οι αλ­λα­γές αγ­γί­ζουν πάνω από 700.000 ερ­γα­ζό­με­νους, ενώ στις εξε­τά­σεις που θα γί­νουν, ανα­μέ­νε­ται να συμ­με­τά­σχουν πάνω από 150.000 υπο­ψή­φιοι προς το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027.

Αφορ­μή της προ­τι­θέ­με­νης κυ­βερ­νη­τι­κής με­ταρ­ρύθ­μι­σης είναι η κά­λυ­ψη με­γά­λου μέ­ρους θέ­σε­ων της διοι­κη­τι­κής ιε­ραρ­χί­ας από ανα­πλη­ρώ­σεις και ανα­θέ­σεις κα­θη­κό­ντων, αντί για τα­κτι­κές κρί­σεις.

Στο επί­πε­δο των προϊ­στα­μέ­νων τμη­μά­των, ει­δι­κώς, το κενό κρί­σε­ων απο­δί­δε­ται σε έναν συν­δυα­σμό γρα­φειο­κρα­τί­ας, κα­θυ­στε­ρή­σε­ων και επι­λο­γών διοί­κη­σης να μη δια­τα­ράσ­σο­νται οι εσω­τε­ρι­κές υπη­ρε­σια­κές ισορ­ρο­πί­ες.

Έτσι, η εξέ­λι­ξη στε­λε­χών και η συ­νέ­χεια της διοί­κη­σης εμ­φα­νί­ζο­νται ευά­λω­τες σε υπο­κει­με­νι­κούς πα­ρά­γο­ντες, με απο­τέ­λε­σμα να απο­θαρ­ρύ­νο­νται ικανά στε­λέ­χη που δεν δια­θέ­τουν πρό­σβα­ση σε «άτυπα δί­κτυα επιρ­ρο­ής».

Στον πυ­ρή­να του νέου συ­στή­μα­τος, όπως αυτό πε­ρι­γρά­φε­ται, βρί­σκε­ται η πλή­ρης ψη­φιο­ποί­η­ση και η τυ­πο­ποί­η­ση της δια­δι­κα­σί­ας. Προ­βλέ­πε­ται δη­μιουρ­γία ηλε­κτρο­νι­κού μη­τρώ­ου υπο­ψη­φί­ων, στο οποίο τα στοι­χεία των υπαλ­λή­λων (τυ­πι­κά προ­σό­ντα, προ­ϋ­πη­ρε­σία, βιο­γρα­φι­κό) θα αντλού­νται αυ­το­μα­το­ποι­η­μέ­να από το Σύ­στη­μα Δια­χεί­ρι­σης Αν­θρω­πί­νου Δυ­να­μι­κού, ώστε να μειω­θούν οι φυ­σι­κοί φά­κε­λοι, οι χει­ρο­κί­νη­τοι έλεγ­χοι και οι κα­θυ­στε­ρή­σεις.

Ένας από τους στό­χους που ανα­φέ­ρο­νται είναι η συ­μπί­ε­ση του χρό­νου ολο­κλή­ρω­σης των κρί­σε­ων στο μισό, π.χ. από 12 μήνες σε 6, στο σύ­νο­λο των θέ­σε­ων ευ­θύ­νης.

Η επι­τά­χυν­ση συν­δέ­ε­ται με την πα­ρα­γω­γή προ­κη­ρύ­ξε­ων ανά επί­πε­δο θέσης, ορι­ζό­ντια λήξη θη­τειών και δυ­να­τό­τη­τα κά­λυ­ψης κενών μέσω του μη­τρώ­ου υπαλ­λή­λων.

Το δεύ­τε­ρο και πο­λυ­συ­ζη­τη­μέ­νο σκέ­λος είναι η ει­σα­γω­γή γρα­πτής ηλε­κτρο­νι­κής εξέ­τα­σης μέσω ΑΣΕΠ ως βα­σι­κού τρό­που επι­λο­γής.

Οι ενό­τη­τες που έχουν δη­μο­σιο­ποι­η­θεί έως τώρα, πε­ρι­λαμ­βά­νουν εξέ­τα­ση γνώ­σε­ων πάνω σε κρί­σι­μα αντι­κεί­με­να της δη­μό­σιας διοί­κη­σης, τεστ δε­ξιο­τή­των ή επα­γω­γι­κού συλ­λο­γι­σμού, και δο­κι­μα­σία ερ­γα­σια­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς μέσω σε­να­ρί­ων που απο­τυ­πώ­νουν υπη­ρε­σια­κά θέ­μα­τα.

Ο συν­δυα­σμός αυτός, συμ­φώ­νως με την κυ­βέρ­νη­ση, στο­χεύ­ει να αξιο­λο­γή­σει όχι μόνο τις γνώ­σεις του υπο­ψη­φί­ου, αλλά και πώς σκέ­φτε­ται και πώς θα αντι­δρού­σε σε πραγ­μα­τι­κές υπη­ρε­σια­κές κα­τα­στά­σεις.

Τέλος οι συ­νε­ντεύ­ξεις

Για τις θέ­σεις γε­νι­κών διευ­θυ­ντών προ­α­ναγ­γέλ­λε­ται, μά­λι­στα, πρό­σθε­τη εξει­δι­κευ­μέ­νη δια­δι­κα­σία, με στοι­χεία γρα­πτής και προ­φο­ρι­κής αξιο­λό­γη­σης, προ­σαρ­μο­σμέ­να στο αντι­κεί­με­νο του κάθε φορέα.

Στο ίδιο πλαί­σιο, ανα­φέ­ρε­ται πλή­ρης κα­τάρ­γη­ση της προ­σω­πι­κής συ­νέ­ντευ­ξης για τις βα­σι­κές βαθ­μί­δες επι­λο­γής προϊ­στα­μέ­νων, με το επι­χεί­ρη­μα ότι η συ­νέ­ντευ­ξη, παρά τη θε­σμο­θέ­τη­ση «δο­μη­μέ­νων» μορ­φών, δεν πα­ρή­γα­γε επαρ­κείς εγ­γυ­ή­σεις αντι­κει­με­νι­κό­τη­τας και εξε­λί­χθη­κε σε γρα­φειο­κρα­τι­κό βήμα με πε­ριο­ρι­σμέ­νη επι­στη­μο­νι­κή υπο­στή­ρι­ξη.

Η με­τα­τό­πι­ση προς την εξέ­τα­ση προ­βάλ­λε­ται ως απά­ντη­ση σε αυτό το έλ­λειμ­μα, αλλά και ως ερ­γα­λείο απο­κα­τά­στα­σης εμπι­στο­σύ­νης τόσο των πο­λι­τών όσο και των ίδιων των υπαλ­λή­λων απέ­να­ντι στο κρά­τος.

Βα­σι­κό ση­μείο αντι­πα­ρά­θε­σης είναι ο κίν­δυ­νος που ελ­λο­χεύ­ει για πλήρη εκτο­πι­σμό των τυ­πι­κών κρι­τη­ρί­ων επι­λο­γής.

Ει­δι­κοί και εμπει­ρο­γνώ­μο­νες, αλλά και τμήμα της ακα­δη­μαϊ­κής κοι­νό­τη­τας, συ­γκλί­νουν ότι το ισχύ­ον σύ­στη­μα απο­δεί­χθη­κε δυ­σλει­τουρ­γι­κό κυ­ρί­ως λόγω χρο­νο­βό­ρων δια­δι­κα­σιών και υπερ­βο­λι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας.

Δεν συ­γκλί­νουν, όμως, στο ότι η λύση είναι ένας απλός δια­γω­νι­σμός.

Η έν­στα­ση που δια­τυ­πώ­νε­ται είναι ότι η υπο­βάθ­μι­ση τί­τλων σπου­δών, με­τα­πτυ­χια­κών, ξένων γλωσ­σών και, κυ­ρί­ως, της εμπει­ρί­ας σε θέ­σεις ευ­θύ­νης μπο­ρεί να γεν­νή­σει νέα προ­βλή­μα­τα, που αντι­με­τω­πί­ζο­νται με ερ­γα­σια­κή εμπει­ρία στη δη­μό­σια διοί­κη­ση και όχι μόνο από την επι­τυ­χία στις εξε­τά­σεις.

Ένα ακόμη επι­χεί­ρη­μα των επι­κρι­τών του εγ­χει­ρή­μα­τος είναι πως το πρό­βλη­μα είναι η απου­σία σύν­δε­σης των τυ­πι­κών προ­σό­ντων με ου­σια­στι­κή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα.

Οι επι­κρί­σεις εντο­πί­ζο­νται στο ση­μείο πως οι τί­τλοι σπου­δών, η πρό­σθε­τη εμπει­ρία και η προ­ϋ­πη­ρε­σία δεν συ­σχε­τί­στη­καν συ­στη­μα­τι­κώς με επι­τυ­χή άσκη­ση κα­θη­κό­ντων, ενώ η δο­μη­μέ­νη συ­νέ­ντευ­ξη δεν σχε­διά­στη­κε με σύγ­χρο­νες με­θο­δο­λο­γί­ες, ώστε να λει­τουρ­γεί ως αξιό­πι­στο ερ­γα­λείο διά­γνω­σης ηγε­σί­ας.

Ηλε­κτρο­νι­κή εξέ­τα­ση

Από την πλευ­ρά αυτή, η ηλε­κτρο­νι­κή εξέ­τα­ση θε­ω­ρεί­ται ότι πα­ρα­κάμ­πτει το δύ­σκο­λο ανα­σχε­δια­σμό των ου­σια­στι­κών ερ­γα­λεί­ων αξιο­λό­γη­σης, αντί να τον επι­λύ­ει.

Στις προ­τά­σεις επα­νήλ­θε και η έκ­θε­ση Ει­δι­κής Επι­τρο­πής του ΑΣΕΠ του 2022, η οποία είχε επι­χει­ρή­σει να εξη­γή­σει γιατί η Αρχή δυ­σκο­λευό­ταν να ολο­κλη­ρώ­σει εγκαί­ρως τις επι­λο­γές προϊ­στα­μέ­νων, και είχε προ­τεί­νει δέσμη μέ­τρων για πιο γρή­γο­ρο και δί­καιο σύ­στη­μα.

Όσοι την επι­κα­λού­νται ση­μειώ­νουν ότι ορι­σμέ­νες προ­τά­σεις υιο­θε­τή­θη­καν στα­δια­κώς, αλλά το ση­μα­ντι­κό ση­μείο της ενί­σχυ­σης του ρόλου του ΑΣΕΠ στη λήψη απο­φά­σε­ων, δεν ανα­δει­κνύ­ε­ται με την ίδια έμ­φα­ση.

Ταυ­το­χρό­νως, τί­θε­ται το ερώ­τη­μα αν η με­τα­φο­ρά στο ΑΣΕΠ του ρόλου διορ­γά­νω­σης της εξέ­τα­σης αρκεί ως θε­σμι­κό αντί­βα­ρο, όταν οι τε­λι­κές κρί­σεις εξα­κο­λου­θούν να περ­νούν από υπη­ρε­σια­κά συμ­βού­λια και επι­τρο­πές, με σύν­θε­ση που κρί­νε­ται πο­λι­τι­κά ελέγ­ξι­μη.

Στο πλαί­σιο της επι­χει­ρού­με­νης με­ταρ­ρύθ­μι­σης εντάσ­σο­νται, επί­σης, αλ­λα­γές στο βαθ­μο­λό­γιο, με ανα­φο­ρές σε διεύ­ρυν­ση βαθ­μο­λο­γι­κών κλι­μα­κί­ων, ανα­προ­σαρ­μο­γή χρό­νων εμπει­ρί­ας για εξέ­λι­ξη και με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα σε κρι­τή­ρια συ­νά­φειας –όπως π.χ. οι με­τα­πτυ­χια­κοί τί­τλοι– με το αντι­κεί­με­νο του φορέα.

Η συ­ζή­τη­ση αυτή συν­δέ­ε­ται με το ζή­τη­μα των κι­νή­τρων και της υπη­ρε­σια­κής ιε­ραρ­χί­ας, καθώς από τη μία πλευ­ρά η κυ­βέρ­νη­ση ανα­ζη­τά ερ­γα­λεία επι­βρά­βευ­σης και ορ­θο­λο­γι­κής εξέ­λι­ξης, ενώ από την άλλη πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτό αν ένα σύ­στη­μα που βα­σί­ζε­ται κυ­ρί­ως σε έτη υπη­ρε­σί­ας μπο­ρεί να συν­δυα­στεί με αξιο­λό­γη­ση επί­δο­σης χωρίς να δη­μιουρ­γεί νέες ανι­σό­τη­τες ή γρα­φειο­κρα­τία.

Ως επι­χεί­ρη­μα υπέρ της αλ­λα­γής προ­βάλ­λο­νται, επί­σης, και εκτι­μή­σεις για το διοι­κη­τι­κό φόρτο του πα­λαιού μο­ντέ­λου, με δε­δο­μέ­νες ανα­φο­ρές πως οι υφι­στά­με­νες δια­δι­κα­σί­ες απαι­τούν πο­λυ­ε­τή κύκλο που αγ­γί­ζει και τα επτά χρό­νια και χι­λιά­δες συ­νε­δριά­σεις επι­τρο­πών για να κρι­θούν πάνω από 13.000 θέ­σεις ευ­θύ­νης.

Η κυ­βέρ­νη­ση αξιο­ποιεί αυτά τα δε­δο­μέ­να για να στη­ρί­ξει την επι­λο­γή αυ­το­μα­το­ποι­η­μέ­νων στα­δί­ων και μα­ζι­κής ηλε­κτρο­νι­κής εξέ­τα­σης.

Η πραγ­μα­τι­κή, όμως, επι­τυ­χία θα κρι­θεί μάλ­λον στις λε­πτο­μέ­ρειες εφαρ­μο­γής του προ­τει­νό­με­νου συ­στή­μα­τος με την επάρ­κεια υπο­δο­μών για ηλε­κτρο­νι­κό δια­γω­νι­σμό με­γά­λης κλί­μα­κας, τους κα­νό­νες ισό­τι­μης πρό­σβα­σης (τόποι εξέ­τα­σης, προ­σαρ­μο­γές για ΑμεΑ), τη δια­χεί­ρι­ση τε­χνι­κών αστο­χιών, τους σα­φείς συ­ντε­λε­στές βα­ρύ­τη­τας ανά βαθ­μί­δα και δια­δι­κα­σί­ες αι­τιο­λό­γη­σης που να αντέ­χουν σε δι­κα­στι­κό έλεγ­χο.

Με τη δη­μο­σί­ευ­ση του σχε­δί­ου στη δια­βού­λευ­ση θα απο­σα­φη­νι­στεί αν το μο­ντέ­λο θα κα­τα­λή­ξει σε έναν δια­γω­νι­σμό ή σε μικτό σύ­στη­μα, όπου η εξέ­τα­ση λει­τουρ­γεί ως βα­σι­κός πα­ρά­γο­ντας μεν, αλλά δεν ακυ­ρώ­νει τεκ­μη­ριω­μέ­να προ­σό­ντα και εμπει­ρία δε.

Πηγή: vradini.gr