Η αγωγή με την οποία ζητείται δικαίωση για τη δολοφονία της Θεοδώρας Ζαχαριά στη Ρόδο

• Οι γο­νείς και τα αδέλ­φια της 31χρο­νης εκ­παι­δευ­τι­κού στρέ­φο­νται στο Πο­λυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου, ζη­τώ­ντας χρη­μα­τι­κή ικα­νο­ποί­η­ση λόγω ψυ­χι­κής οδύ­νης και έξοδα κη­δεί­ας από τους κλη­ρο­νό­μους του δρά­στη, ενώ το χρο­νι­κό της σχέ­σης φω­τί­ζει βήμα βήμα την κλι­μά­κω­ση ενός ελέγ­χου που κα­τέ­λη­ξε σε προ­με­λε­τη­μέ­νη αν­θρω­πο­κτο­νία και αυ­το­χει­ρία

Η αί­θου­σα του Πο­λυ­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου κα­λεί­ται να φι­λο­ξε­νή­σει όχι απλώς μια ακόμη αστι­κή δια­φο­ρά, αλλά μια υπό­θε­ση που κου­βα­λά το βάρος ενός εγκλή­μα­τος το οποίο ση­μά­δε­ψε την το­πι­κή κοι­νω­νία και έγινε πα­νελ­λή­νιο ση­μείο ανα­φο­ράς.

Οι γο­νείς και τα αδέλ­φια της Θε­ο­δώ­ρας Ζα­χα­ριά, 31 ετών, που δο­λο­φο­νή­θη­κε στη Ρόδο στις 22 Σε­πτεμ­βρί­ου 2021, προ­χω­ρούν στην άσκη­ση αγω­γής απο­ζη­μί­ω­σης για ψυ­χι­κή οδύνη, επι­κα­λού­με­νοι το άρθρο 932 ΑΚ και πε­ρι­γρά­φο­ντας μια δια­δρο­μή που, όπως ανα­δει­κνύ­ε­ται στο δι­κό­γρα­φο, ξε­κι­νά από μια σχέση με έντο­να ση­μά­δια χει­ρι­σμού και κα­τα­λή­γει σε καρ­τέ­ρι με κυ­νη­γε­τι­κή κα­ρα­μπί­να.

Η αγωγή, όπως κα­τα­γρά­φε­ται, στρέ­φε­ται κατά των κλη­ρο­νό­μων του δρά­στη, οι οποί­οι είναι τα 2 τέκνα της αδελ­φής του και εμ­φα­νί­ζο­νται ως ενα­γό­με­νοι ανή­λι­κοι, με τη γο­νι­κή μέ­ρι­μνα και επι­μέ­λειά τους να ασκεί­ται από τους γο­νείς τους.

Το αί­τη­μα, στην ουσία του, διεκ­δι­κεί την ανα­γνώ­ρι­ση της ψυ­χι­κής συ­ντρι­βής των οι­κεί­ων του θύ­μα­τος και τη με­τα­φο­ρά της αστι­κής ευ­θύ­νης στην κλη­ρο­νο­μι­κή δια­δο­χή, όπως προ­βλέ­πε­ται από το πλαί­σιο του αστι­κού δι­καί­ου.

Από την ποι­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στην αστι­κή διεκ­δί­κη­ση

Στην υπό­θε­ση υπάρ­χει μια ιδιαι­τε­ρό­τη­τα που κα­θο­ρί­ζει την πο­ρεία της, ο δρά­στης, μετά τη δο­λο­φο­νία, αυ­το­κτό­νη­σε. Αυτό ση­μαί­νει ότι η ποι­νι­κή διά­στα­ση δεν μπο­ρεί να κα­τα­λή­ξει σε μια κλα­σι­κή δίκη με κα­τα­δί­κη και ποινή, πα­ρό­τι η δι­κο­γρα­φία σχη­μα­τί­στη­κε και το συμ­βάν, κατά το υλικό που πε­ρι­γρά­φε­ται, απο­δό­θη­κε ως αν­θρω­πο­κτο­νία από πρό­θε­ση σε ήρεμη ψυ­χι­κή κα­τά­στα­ση. Έτσι, το πεδίο στο οποίο μπο­ρεί να ανα­ζη­τη­θεί θε­σμι­κή δι­καί­ω­ση με­τα­το­πί­ζε­ται ανα­γκα­στι­κά και στην αστι­κή δι­καιο­σύ­νη, όπου η οι­κο­γέ­νεια επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει σε χρη­μα­τι­κή ικα­νο­ποί­η­ση τον ανεί­πω­το πόνο της απώ­λειας. Το βα­σι­κό αί­τη­μα είναι η κα­τα­βο­λή 250.000 ευρώ ως χρη­μα­τι­κή ικα­νο­ποί­η­ση λόγω ψυ­χι­κής οδύ­νης, καθώς και 1.000 ευρώ για έξοδα κη­δεί­ας, τάφου και μνη­μο­σύ­νου 40 ημε­ρών, με­τα­φο­ρά νε­κρού και στο­λι­σμό εκ­κλη­σί­ας, με επι­δί­ω­ξη να κη­ρυ­χθεί η από­φα­ση προ­σω­ρι­νώς εκτε­λε­στή.

Το χρο­νι­κό της 22ας Σε­πτεμ­βρί­ου 2021, ένα καρ­τέ­ρι στον δρόμο προς τη δου­λειά

Η Θε­ο­δώ­ρα Ζα­χα­ριά, σύμ­φω­να με την πε­ρι­γρα­φή, δο­λο­φο­νή­θη­κε πε­ρί­που στις 15:00 στην οδό Μό­σχας στη Ρόδο. Όπως ανα­φέ­ρε­ται, ο πρώην σύ­ντρο­φός της την πλη­σί­α­σε την ώρα που επι­βι­βα­ζό­ταν στο αυ­το­κί­νη­τό της και την πυ­ρο­βό­λη­σε σχε­δόν εξ επα­φής από το πα­ρά­θυ­ρο, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας κυ­νη­γε­τι­κή κα­ρα­μπί­να. Κα­τό­πιν, διέ­φυ­γε με ενοι­κια­ζό­με­νο λευκό αυ­το­κί­νη­το που είχε μι­σθώ­σει ει­δι­κά για το σχέ­διο δια­φυ­γής. Λίγο αρ­γό­τε­ρα, οι αρχές ει­δο­ποι­ή­θη­καν για εγκλω­βι­σμέ­νο άνδρα στην πε­ριο­χή Θε­ο­τό­κου. Εκεί, σε κα­τοι­κία, ο δρά­στης εντο­πί­στη­κε νε­κρός με την ίδια κα­ρα­μπί­να και ση­μεί­ω­μα, στο οποίο επι­χει­ρού­σε να δώσει ένα προ­σω­πι­κό, σχε­δόν ρο­μα­ντι­κο­ποι­η­μέ­νο, άλ­λο­θι στην πράξη του, με τη φράση ότι δεν έχει νόημα η ζωή του χωρίς τη «μικρή» του. Η αστυ­νο­μία εκτί­μη­σε ότι επρό­κει­το για αυ­το­κτο­νία και η δι­κο­γρα­φία ακο­λού­θη­σε την τυ­πι­κή πο­ρεία αρ­χειο­θέ­τη­σης ως προς το σκέ­λος του δρά­στη λόγω θα­νά­του.

Μια σχέση που, όπως πε­ρι­γρά­φε­ται,  πέ­ρα­σε από τον θαυ­μα­σμό στον έλεγ­χο

Στο επί­κε­ντρο του δι­κο­γρά­φου βρί­σκε­ται η πε­ρι­γρα­φή της τε­λευ­ταί­ας σχέ­σης της 31χρο­νης, όχι ως κου­τσο­μπο­λιό ή δρα­μα­το­ποί­η­ση, αλλά ως αλ­λη­λου­χία συ­μπε­ρι­φο­ρών που, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται, συ­νι­στού­σαν συ­στη­μα­τι­κό ψυ­χο­λο­γι­κό έλεγ­χο. Η γνω­ρι­μία το­πο­θε­τεί­ται στον Δε­κέμ­βριο του 2020 και η συ­γκα­τοί­κη­ση στον Ιού­λιο του 2021, σε σπίτι που ανα­φέ­ρε­ται ως ιδιο­κτη­σί­ας του δρά­στη στην πε­ριο­χή Θε­ο­τό­κου.

Η ίδια η οι­κο­γέ­νεια υπο­στη­ρί­ζει ότι στα­δια­κά απο­κα­λύ­φθη­κε ένας άν­θρω­πος δε­σπο­τι­κός, πιε­στι­κός και κτη­τι­κός. Πε­ρι­γρά­φο­νται σκη­νές απα­ξί­ω­σης, πε­ριο­ρι­σμών και πα­ρα­βί­α­σης ιδιω­τι­κό­τη­τας, από έλεγ­χο τη­λε­φώ­νου και λο­γα­ρια­σμών κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης μέχρι διαρ­κή επι­τή­ρη­ση της κα­θη­με­ρι­νής της κί­νη­σης. Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα δί­νε­ται στο γε­γο­νός ότι η Θε­ο­δώ­ρα, όταν απο­φά­σι­σε να φύγει πε­ρί­που 10 ημέ­ρες πριν τη δο­λο­φο­νία, επέ­στρε­ψε στο πα­τρι­κό της σπίτι επει­δή δεν ένιω­θε ασφα­λής. Στο κεί­με­νο εντάσ­σο­νται μαρ­τυ­ρι­κές ανα­φο­ρές φι­λι­κού προ­σώ­που, με πε­ρι­γρα­φή επει­σο­δί­ων έντα­σης, υπο­τί­μη­σης και συ­μπε­ρι­φο­ρών που απο­τυ­πώ­νουν κτη­τι­κό­τη­τα, καθώς και ένα πε­ρι­στα­τι­κό πα­ρα­κο­λού­θη­σης την πα­ρα­μο­νή του εγκλή­μα­τος, όταν η Θε­ο­δώ­ρα φέ­ρε­ται να είδε τον πρώην σύ­ντρο­φό της να περνά με ενοι­κια­ζό­με­νο λευκό αυ­το­κί­νη­το και τρο­μο­κρα­τη­μέ­νη ζή­τη­σε να κλει­δώ­σει η πόρτα.

Η μέρα που η οι­κο­γέ­νεια έμαθε από μια ανάρ­τη­ση ότι χά­θη­κε το παιδί της

Ιδιαί­τε­ρα σκλη­ρή, με αν­θρώ­πι­νο βάρος, είναι η πε­ρι­γρα­φή της στιγ­μής που η οι­κο­γέ­νεια αντι­λή­φθη­κε τι συ­νέ­βη. Στο δι­κό­γρα­φο απο­τυ­πώ­νε­ται η αλ­λη­λου­χία μη­νυ­μά­των και τη­λε­φω­νη­μά­των, ο ήχος ενός πυ­ρο­βο­λι­σμού που αρ­χι­κά ερ­μη­νεύ­θη­κε ως κάτι συ­νη­θι­σμέ­νο, η ανα­φο­ρά ότι «σκό­τω­σαν μια κο­πέ­λα», η αδυ­να­μία επι­κοι­νω­νί­ας με τη Θε­ο­δώ­ρα, και η τε­λι­κή επι­βε­βαί­ω­ση μέσα από σχό­λιο στο δια­δί­κτυο που ανέ­φε­ρε «Καλό τα­ξί­δι». Είναι η στιγ­μή που, όπως πε­ρι­γρά­φε­ται, κα­τέρ­ρευ­σε ο κό­σμος τους και η απώ­λεια απέ­κτη­σε πρό­σω­πο και φωνή.

Η ψυ­χι­κή οδύνη  ως κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, η ζωή μετά τη δο­λο­φο­νία

Στην αγωγή, η ψυ­χι­κή οδύνη δεν πα­ρου­σιά­ζε­ται ως νο­μι­κός όρος αλλά ως διαρ­κής κα­τά­στα­ση. Οι ενά­γο­ντες πε­ρι­γρά­φουν ότι από την ημέρα της δο­λο­φο­νί­ας βιώ­νουν άγχος, στρες, κα­τα­θλι­πτι­κά συμ­πτώ­μα­τα, αϋ­πνία και απο­κο­πή από την κοι­νω­νι­κή ζωή. Μι­λούν για ψυ­χρό­τη­τα ακόμη και στις με­τα­ξύ τους σχέ­σεις, για πε­ριο­ρι­σμό με­τα­κι­νή­σε­ων στα απο­λύ­τως ανα­γκαία, για μια κα­θη­με­ρι­νή προ­σπά­θεια να λει­τουρ­γή­σουν σε έναν κόσμο που άλ­λα­ξε ορι­στι­κά στις 22 Σε­πτεμ­βρί­ου 2021.

Πα­ράλ­λη­λα, η Θε­ο­δώ­ρα σκια­γρα­φεί­ται ως μια νέα εκ­παι­δευ­τι­κός με ισχυ­ρό ακα­δη­μαϊ­κό προ­φίλ και προ­ο­πτι­κές. Από­φοι­τη φι­λο­λο­γί­ας του ΑΠΘ, με με­τα­πτυ­χια­κές σπου­δές στο Πα­νε­πι­στή­μιο του Έξε­τερ και στη συ­νέ­χεια με­τα­πτυ­χια­κή φοι­τή­τρια στο Πα­νε­πι­στή­μιο Λευ­κω­σί­ας, ερ­γα­ζό­ταν ως εκ­παι­δευ­τι­κός και πα­ρέ­δι­δε ιδιαί­τε­ρα μα­θή­μα­τα σε παι­διά δια­φο­ρε­τι­κών ηλι­κιών, ενώ, σύμ­φω­να με το κεί­με­νο, πε­ρί­με­νε τον διο­ρι­σμό της.

Η ευ­θύ­νη των κλη­ρο­νό­μων και το όριο ανά­με­σα στην ηθική και τη νο­μι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα

Το πιο δύ­σκο­λο και ταυ­τό­χρο­να πιο κα­θο­ρι­στι­κό ση­μείο της αγω­γής είναι αυτό που συχνά προ­κα­λεί αμη­χα­νία στον δη­μό­σιο διά­λο­γο, η αξί­ω­ση στρέ­φε­ται κατά των κλη­ρο­νό­μων του δρά­στη, όχι επει­δή τους απο­δί­δε­ται προ­σω­πι­κό φταί­ξι­μο για τη δο­λο­φο­νία, αλλά επει­δή το αστι­κό δί­καιο προ­βλέ­πει ότι η υπο­χρέ­ω­ση προς απο­ζη­μί­ω­ση με­τα­βι­βά­ζε­ται στους κα­θο­λι­κούς δια­δό­χους. Το δι­κό­γρα­φο ανα­πτύσ­σει τη λο­γι­κή της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής και υπο­στη­ρί­ζει ότι οι πρώ­τοι συγ­γε­νείς του δρά­στη απο­ποι­ή­θη­καν την κλη­ρο­νο­μιά και έτσι κλη­ρο­νό­μοι κα­τέ­στη­σαν τα ανή­λι­κα τέκνα της αδελ­φής του, κατά πο­σο­στό 1/2 το κα­θέ­να.

Εδώ βρί­σκε­ται και η κοι­νω­νι­κή έντα­ση της υπό­θε­σης. Η οι­κο­γέ­νεια του θύ­μα­τος ζητά δι­καί­ω­ση και ανα­κού­φι­ση μέσα από τον θεσμό της χρη­μα­τι­κής ικα­νο­ποί­η­σης.

Από την άλλη, οι ενα­γό­με­νοι είναι ανή­λι­κοι, εκ­προ­σω­πού­με­νοι από γο­νείς, και η υπό­θε­ση φω­τί­ζει μια πλευ­ρά της δι­καιο­σύ­νης όπου η ατο­μι­κή πράξη ενός αν­θρώ­που συ­νε­χί­ζει να πα­ρά­γει έν­νο­μες συ­νέ­πειες και μετά τον θά­να­τό του. Δεν είναι μια επι­θυ­μία εκ­δί­κη­σης όπως συχνά δια­στρε­βλώ­νε­ται στον δη­μό­σιο λόγο, αλλά μια σύ­γκρου­ση ανά­με­σα στην ανά­γκη απο­κα­τά­στα­σης και στο θε­σμι­κό πλαί­σιο που ορί­ζει ποιος φέρει τε­λι­κά την αστι­κή ευ­θύ­νη.

Τι ση­μαί­νει το αί­τη­μα των 250.000 ευρώ, το μέτρο του «εύ­λο­γου»

Το ποσό των 250.000 ευρώ, όπως δια­τυ­πώ­νε­ται στο αί­τη­μα, είναι το σύμ­βο­λο μιας διεκ­δί­κη­σης που επι­χει­ρεί να δώσει χει­ρο­πια­στή μορφή σε κάτι που δεν απο­τι­μά­ται πραγ­μα­τι­κά, την απώ­λεια ενός παι­διού και μιας αδελ­φής. Στο δι­κό­γρα­φο πα­ρα­τί­θε­ται η βα­σι­κή αρχή του άρ­θρου 932 ΑΚ, ότι σε πε­ρί­πτω­ση θα­νά­τω­σης προ­σώ­που μπο­ρεί να επι­δι­κα­στεί χρη­μα­τι­κή ικα­νο­ποί­η­ση στην οι­κο­γέ­νεια λόγω ψυ­χι­κής οδύ­νης, με κρι­τή­ρια που συν­δέ­ο­νται με τη βα­ρύ­τη­τα της προ­σβο­λής, τις συν­θή­κες, την έντα­ση του πταί­σμα­τος και τις προ­σω­πι­κές συν­θή­κες των μερών.

Πέρα από το νο­μι­κό πε­ρί­γραμ­μα, αυτό που προ­κύ­πτει δη­μο­σιο­γρα­φι­κά είναι η προ­σπά­θεια μιας οι­κο­γέ­νειας να ακου­στεί θε­σμι­κά σε ένα σύ­στη­μα που, λόγω της αυ­το­χει­ρί­ας του δρά­στη, δεν μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει τη συμ­βο­λι­κή «τε­λι­κή» πράξη μιας ποι­νι­κής κα­τα­δί­κης. Η αγωγή, έτσι, δεν λει­τουρ­γεί μόνο ως οι­κο­νο­μι­κή αξί­ω­ση αλλά και ως δη­μό­σια κα­τα­γρα­φή της ιστο­ρί­ας, ως ένα επί­ση­μο κεί­με­νο που δη­λώ­νει ότι το έγκλη­μα δεν μπο­ρεί να κλεί­σει μόνο με μια δι­κο­γρα­φία που αρ­χειο­θε­τεί­ται επει­δή ο δρά­στης πέ­θα­νε.

Η υπό­θε­ση ως κα­θρέ­φτης της κοι­νω­νί­ας, από τις «κόκ­κι­νες ση­μαί­ες» στην πρό­λη­ψη

Αν κάτι ανα­δει­κνύ­ει η συ­γκε­κρι­μέ­νη αγωγή, είναι ότι οι υπο­θέ­σεις έμ­φυ­λης βίας δεν είναι στιγ­μιαί­ες εκρή­ξεις, αλλά συχνά δια­δρο­μές κλι­μά­κω­σης. Το δι­κό­γρα­φο πε­ρι­γρά­φει έλεγ­χο, απο­μό­νω­ση, ζήλια, πα­ρα­βί­α­ση ιδιω­τι­κό­τη­τας, χει­ρι­σμό μέσω του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, ακόμη και πα­ρεμ­βά­σεις οι­κο­γε­νεια­κών προ­σώ­πων του δρά­στη σε κρί­σι­μες στιγ­μές, όταν η Θε­ο­δώ­ρα επι­χεί­ρη­σε να φύγει. Το απο­τέ­λε­σμα, όπως πε­ρι­γρά­φε­ται, ήταν ένα προ­με­λε­τη­μέ­νο σχέ­διο πα­ρα­κο­λού­θη­σης και καρ­τε­ριού, με ενοι­κια­ζό­με­νο όχημα και όπλο, που κα­τέ­λη­ξε στη δο­λο­φο­νία.

Η Ρόδος, όπως κα­τα­γρά­φε­ται σε κεί­με­νο που συ­νο­δεύ­ει το υλικό της υπό­θε­σης, έχει ανα­με­τρη­θεί και θε­σμι­κά με τη μνήμη της 31χρο­νης, με το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο να εξε­τά­ζει, σε με­τα­γε­νέ­στε­ρο χρόνο, πράξη υψη­λού συμ­βο­λι­σμού, όπως η πα­ρα­χώ­ρη­ση δω­ρε­άν τάφου ως δη­μό­σιο μή­νυ­μα κατά της έμ­φυ­λης βίας. Πρό­κει­ται για μια έν­δει­ξη ότι η υπό­θε­ση δεν έμει­νε μόνο σε επί­πε­δο ιδιω­τι­κού πέν­θους, αλλά συ­νέ­χι­σε να προ­κα­λεί πο­λι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή συ­ζή­τη­ση για την πρό­λη­ψη και την κι­νη­το­ποί­η­ση της κοι­νό­τη­τας.

Οι ενά­γο­ντες εκ­προ­σω­πού­νται από τους δι­κη­γό­ρους κ.κ. Αν­θού­λα Ανά­σο­γλου και Νίκο Μου­τσά­κη και οι ενα­γό­με­νοι από τον δι­κη­γό­ρο κ. Γιώρ­γο Κυ­πραίο.