Στην τελική ευθεία η μάχη των δικογράφων για τη δολοφονία της Δώρας Ζαχαριά

• Την προσεχή Τρίτη εκπνέει η προ­θε­σμία των 100 ημερών για την κατά­θεση των προ­τά­σεων ενώπιον του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, με την πλευρά των ενα­γο­μέ­νων να ετοι­μά­ζε­ται να προ­σβά­λει την αγωγή ως απα­ρά­δε­κτη και αόριστη, εγεί­ρο­ντας ζήτημα παθη­τι­κής νομι­μο­ποί­η­σης των ανή­λι­κων ανιψιών του δράστη που, λόγω ηλικίας, δεν έχουν ακόμη το δικαί­ωμα να απο­ποι­η­θούν την κλη­ρο­νο­μία

Σε μία από τις πιο κρί­σι­μες καμπές της δικα­στι­κής της δια­δρο­μής εισέρ­χε­ται η υπόθεση που σημά­δεψε τη Ρόδο και συγκλό­νισε ολό­κληρη τη χώρα. Η αγωγή που έχει ασκηθεί από την οικο­γέ­νεια της Θεο­δώ­ρας Ζαχαριά, της 31χρονης εκπαι­δευ­τι­κού που δολο­φο­νή­θηκε στις 22 Σεπτεμ­βρίου 2021, βρί­σκε­ται πλέον στο τελικό στάδιο πριν περάσει στην ουσια­στική κρίση των δικα­στών.

Την προσεχή Τρίτη εκπνέει η προ­θε­σμία των 100 ημερών για την κατά­θεση των προ­τά­σεων από αμφό­τε­ρες τις πλευρές, μια δικο­νο­μική στιγμή που έχει βαρύ­νουσα σημασία, καθώς θα απο­τυ­πώ­σει τη συνο­λική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία ενα­γό­ντων και ενα­γο­μέ­νων και θα ανοίξει τον δρόμο για την έκδοση της από­φα­σης από το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου.

Η γραμμή άμυνας των ενα­γο­μέ­νων

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», η πλευρά των ενα­γο­μέ­νων, που εκπρο­σω­πεί­ται από τον δικη­γόρο κ. Γιώργο Κυπραίο, ετοι­μά­ζε­ται να προ­σβά­λει την αγωγή ως απα­ρά­δε­κτη και αόριστη, ανα­πτύσ­σο­ντας μια σειρά νομικών ισχυ­ρι­σμών οι οποίοι ανα­μέ­νε­ται να απο­τυ­πω­θούν ανα­λυ­τικά στο δικό­γραφο των προ­τά­σεων.

Κεντρικό σημείο της επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας φέρεται να είναι το ζήτημα της παθη­τι­κής νομι­μο­ποί­η­σης των ενα­γο­μέ­νων. Πρό­κει­ται για τα ανήλικα ανίψια του δράστη και ήδη εκλι­πό­ντος, τα δύο τέκνα της αδελφής του, στα οποία, σύμφωνα με τη λογική της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής που ανα­πτύσ­σε­ται στο δικό­γραφο της οικο­γέ­νειας του θύματος, μετα­βι­βά­στηκε η κλη­ρο­νο­μιά μετά την απο­ποί­ησή της από τους πρώτους συγ­γε­νείς. Η πλευρά Κυπραίου, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, θα υπο­στη­ρί­ξει ότι τα ανήλικα τέκνα δεν νομι­μο­ποιού­νται παθη­τι­κώς, καθώς δεν βρί­σκο­νται ακόμη σε ηλικία που τους επι­τρέ­πει να απο­ποι­η­θούν την κλη­ρο­νο­μία του θείου τους. Πρό­κει­ται για ένα επι­χεί­ρημα που αγγίζει την καρδιά της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής και θέτει ένα ουσια­στικό ζήτημα, εάν δηλαδή μπορεί να στραφεί αξίωση ενα­ντίον προ­σώ­πων τα οποία, λόγω ηλικίας, δεν έχουν ακόμη τη δυνα­τό­τητα να ασκή­σουν το δικαί­ωμα απο­ποί­η­σης που ο νόμος ανα­γνω­ρί­ζει σε κάθε κλη­ρο­νόμο.

Στο ίδιο πλαίσιο, η ένσταση του απα­ρά­δε­κτου και της αορι­στίας εκτι­μά­ται ότι θα ανα­πτυ­χθεί με ανα­φο­ρές στη συνο­λική δομή του δικο­γρά­φου, στην εξει­δί­κευση των πραγ­μα­τι­κών περι­στα­τι­κών, στη σύνδεσή τους με τη ζητού­μενη απο­ζη­μί­ωση και στον τρόπο με τον οποίο επι­χει­ρεί­ται η μετα­φορά της αστικής ευθύνης στους κλη­ρο­νό­μους. Η πλευρά των ενα­γο­μέ­νων φέρεται να εστιά­ζει στο ό,τι οι ανή­λι­κοι δεν μπορούν να φέρουν, υπό τις παρού­σες δικο­νο­μι­κές συν­θή­κες, το βάρος μιας αξίωσης τέτοιου ύψους και τέτοιας φύσης, ενώ ανα­μέ­νε­ται να ανα­πτυ­χθούν και ζητή­ματα που αφορούν στη δικο­νο­μική θεμε­λί­ωση της αγωγής συνο­λικά.

Το αίτημα της οικο­γέ­νειας του θύματος και ο πυρήνας της αγωγής

Από την άλλη πλευρά, οι ενά­γο­ντες, δηλαδή οι γονείς και τα αδέλφια της Θεο­δώ­ρας Ζαχαριά, εκπρο­σω­πού­με­νοι από τους δικη­γό­ρους κ.κ. Ανθούλα Ανά­σο­γλου και Νίκο Μου­τσάκη, καλού­νται να κατα­θέ­σουν τις δικές τους προ­τά­σεις, στις οποίες ανα­μέ­νε­ται να ανα­πτύ­ξουν ανα­λυ­τικά τη βάση της αγωγής τους και να απα­ντή­σουν προ­κα­τα­βο­λικά σε κάθε ένσταση που θα προ­βλη­θεί από την αντί­δικη πλευρά.

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται το αίτημα για κατα­βολή 250.000 ευρώ ως χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση λόγω ψυχικής οδύνης, καθώς και 1.000 ευρώ για έξοδα κηδείας, τάφου και μνη­μο­σύ­νου 40 ημερών, μετα­φορά νεκρού και στο­λι­σμό εκκλη­σίας, με επι­δί­ωξη να κηρυ­χθεί η απόφαση προ­σω­ρι­νώς εκτε­λε­στή. Η αγωγή θεμε­λιώ­νε­ται στο άρθρο 932 ΑΚ, το οποίο προ­βλέ­πει ότι σε περί­πτωση θανά­τω­σης προ­σώ­που μπορεί να επι­δι­κα­στεί χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση στην οικο­γέ­νεια λόγω ψυχικής οδύνης, με κρι­τή­ρια που συν­δέ­ο­νται με τη βαρύ­τητα της προ­σβο­λής, τις συν­θή­κες, την ένταση του πταί­σμα­τος και τις προ­σω­πι­κές συν­θή­κες των μερών.

Η οικο­γέ­νεια επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει σε χρη­μα­τικό μέγεθος μια απώλεια που, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται, άλλαξε ορι­στικά τη ζωή της. Στο δικό­γραφο περι­γρά­φε­ται μια καθη­με­ρι­νό­τητα διαρ­κούς ψυχικής οδύνης από την ημέρα της δολο­φο­νίας, με άγχος, στρες, κατα­θλι­πτικά συμ­πτώ­ματα, αϋπνία και αποκοπή από την κοι­νω­νική ζωή. Οι ενά­γο­ντες κάνουν λόγο για ψυχρό­τητα ακόμη και στις μεταξύ τους σχέσεις, για περιο­ρι­σμό μετα­κι­νή­σεων στα απο­λύ­τως ανα­γκαία και για μια διαρκή προ­σπά­θεια να λει­τουρ­γή­σουν σε έναν κόσμο που άλλαξε ορι­στικά στις 22 Σεπτεμ­βρίου 2021.

Το χρονικό μιας προ­με­λε­τη­μέ­νης ανθρω­πο­κτο­νίας

Πίσω από τη δικα­στική αντι­πα­ρά­θεση βρί­σκε­ται μια υπόθεση που είχε σοκάρει βαθιά την τοπική και πανελ­λα­δική κοινή γνώμη. Η Θεοδώρα Ζαχαριά, δολο­φο­νή­θηκε περίπου στις 15:00 της 22ας Σεπτεμ­βρίου 2021 στην οδό Μόσχας στη Ρόδο. Ο πρώην σύντρο­φός της την πλη­σί­ασε την ώρα που επι­βι­βα­ζό­ταν στο αυτο­κί­νητό της και την πυρο­βό­λησε σχεδόν εξ επαφής από το παρά­θυρο, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας κυνη­γε­τική καρα­μπίνα.

Στη συνέ­χεια διέφυγε με ενοι­κια­ζό­μενο λευκό αυτο­κί­νητο, το οποίο φέρεται να είχε μισθώ­σει ειδικά για το σχέδιο της δια­φυ­γής του.

Λίγη ώρα αργό­τερα, οι αρχές ειδο­ποι­ή­θη­καν για εγκλω­βι­σμένο άνδρα στην περιοχή Θεο­τό­κου. Εκεί, σε κατοι­κία, ο δράστης εντο­πί­στηκε νεκρός με την ίδια καρα­μπίνα και σημεί­ωμα, στο οποίο, σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, επι­χει­ρούσε να δώσει ένα προ­σω­πικό, σχεδόν ρομα­ντι­κο­ποι­η­μένο άλλοθι στην πράξη του, με τη φράση ότι δεν είχε νόημα η ζωή του χωρίς τη «μικρή» του.

Η αστυ­νο­μία εκτί­μησε ότι επρό­κειτο για αυτο­κτο­νία και η δικο­γρα­φία ακο­λού­θησε την τυπική πορεία αρχειο­θέ­τη­σης ως προς το σκέλος του δράστη λόγω θανάτου, με την υπόθεση να απο­δί­δε­ται στο προ­α­να­κρι­τικό υλικό ως ανθρω­πο­κτο­νία από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατά­σταση.

Μια σχέση που, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, πέρασε από τον θαυ­μα­σμό στον έλεγχο

Στο επί­κε­ντρο της υπό­θε­σης βρί­σκε­ται η περι­γραφή της τελευ­ταίας σχέσης της 31χρονης εκπαι­δευ­τι­κού. Η γνω­ρι­μία τοπο­θε­τεί­ται στον Δεκέμ­βριο του 2020 και η συγκα­τοί­κηση στον Ιούλιο του 2021, σε σπίτι που, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», ανήκε στον δράστη στην περιοχή Θεο­τό­κου.

Η οικο­γέ­νεια της Θεο­δώ­ρας Ζαχαριά υπο­στη­ρί­ζει ότι στα­διακά απο­κα­λύ­φθηκε ένας άνθρω­πος δεσπο­τι­κός, πιε­στι­κός και κτη­τι­κός. Περι­γρά­φο­νται σκηνές απα­ξί­ω­σης, περιο­ρι­σμών και παρα­βί­α­σης ιδιω­τι­κό­τη­τας, από έλεγχο τηλε­φώ­νου και λογα­ρια­σμών κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης μέχρι διαρκή επι­τή­ρηση της καθη­με­ρι­νής της κίνησης. Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίνεται στο γεγονός ότι η 31χρονη, όταν απο­φά­σισε να φύγει περίπου 10 ημέρες πριν από τη δολο­φο­νία, επέ­στρεψε στο πατρικό της σπίτι επειδή δεν ένιωθε ασφαλής.

Στις περι­γρα­φές εντάσ­σο­νται μαρ­τυ­ρι­κές ανα­φο­ρές φιλικού προ­σώ­που, με επει­σό­δια έντασης, υπο­τί­μη­σης και συμπε­ρι­φο­ρών που απο­τυ­πώ­νουν κτη­τι­κό­τητα, καθώς και ένα περι­στα­τικό παρα­κο­λού­θη­σης την παρα­μονή του εγκλή­μα­τος, όταν η Θεοδώρα Ζαχαριά φέρεται να είδε τον πρώην σύντροφό της να περνά με ενοι­κια­ζό­μενο λευκό αυτο­κί­νητο και τρο­μο­κρα­τη­μένη ζήτησε να κλει­δώ­σει η πόρτα.

Η μέρα που η οικο­γέ­νεια έμαθε από μια ανάρ­τηση ότι έχασε το παιδί της

Σκληρή, με ανθρώ­πινο βάρος, παρα­μέ­νει η περι­γραφή της στιγμής που η οικο­γέ­νεια αντι­λή­φθηκε τι είχε συμβεί. Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, απο­τυ­πώ­νε­ται μια αλλη­λου­χία μηνυ­μά­των και τηλε­φω­νη­μά­των, ο ήχος ενός πυρο­βο­λι­σμού που αρχικά ερμη­νεύ­θηκε ως κάτι συνη­θι­σμένο, η αναφορά ότι «σκό­τω­σαν μια κοπέλα», η αδυ­να­μία επι­κοι­νω­νίας με τη Θεοδώρα Ζαχαριά και η τελική, σπα­ρα­κτική επι­βε­βαί­ωση μέσα από σχόλιο στο δια­δί­κτυο που ανέφερε «Καλό ταξίδι».

Είναι η στιγμή που, όπως περι­γρά­φε­ται, κατέρ­ρευσε ο κόσμος της οικο­γέ­νειας και η απώλεια απέ­κτησε πρόσωπο και φωνή.

Η ζωή και το προφίλ της 31χρονης εκπαι­δευ­τι­κού

Η Θεοδώρα Ζαχαριά σκια­γρα­φεί­ται ως μια νέα εκπαι­δευ­τι­κός με ισχυρό ακα­δη­μαϊκό προφίλ και προ­ο­πτι­κές. Από­φοιτη φιλο­λο­γίας του Αρι­στο­τε­λείου Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης, με μετα­πτυ­χια­κές σπουδές στο Πανε­πι­στή­μιο του Έξετερ και στη συνέ­χεια μετα­πτυ­χιακή φοι­τή­τρια στο Πανε­πι­στή­μιο Λευ­κω­σίας, εργα­ζό­ταν ως εκπαι­δευ­τι­κός και παρέ­διδε ιδιαί­τερα μαθή­ματα σε παιδιά δια­φο­ρε­τι­κών ηλικιών, ενώ, σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, περί­μενε τον διο­ρι­σμό της. Ένα προφίλ ζωής που η αγωγή επι­χει­ρεί να φωτίσει, ώστε η απώλεια να απο­κτή­σει το πραγ­μα­τικό της μέγεθος και να σταθ­μι­στεί δικα­στικά.

Η ευθύνη των κλη­ρο­νό­μων και η νομική πραγ­μα­τι­κό­τητα της αγωγής

Το πιο ευαί­σθητο και ταυ­τό­χρονα πιο καθο­ρι­στικό σημείο της αγωγής είναι αυτό που συχνά προ­κα­λεί αμη­χα­νία στον δημόσιο διάλογο. Η αξίωση στρέ­φε­ται κατά των κλη­ρο­νό­μων του δράστη, όχι επειδή τους απο­δί­δε­ται προ­σω­πικό φταί­ξιμο για τη δολο­φο­νία, αλλά επειδή το αστικό δίκαιο προ­βλέ­πει ότι η υπο­χρέ­ωση προς απο­ζη­μί­ωση μετα­βι­βά­ζε­ται στους καθο­λι­κούς δια­δό­χους. Στο δικό­γραφο ανα­πτύσ­σε­ται η λογική της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής, με την επι­σή­μανση ότι οι πρώτοι συγ­γε­νείς του δράστη απο­ποι­ή­θη­καν την κλη­ρο­νο­μιά και έτσι κλη­ρο­νό­μοι κατέ­στη­σαν τα δύο ανήλικα τέκνα της αδελφής του, κατά ποσοστό 1/2 το καθένα.

Στο συγκε­κρι­μένο σημείο εδρά­ζε­ται και η νομική σύγκρουση που πρό­κει­ται να ανα­πτυ­χθεί στις προ­τά­σεις. Η οικο­γέ­νεια του θύματος επι­κα­λεί­ται τη μετα­βί­βαση της αστικής ευθύνης μέσω της κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής. Η πλευρά των ενα­γο­μέ­νων, μέσω του δικη­γό­ρου κ. Γιώργου Κυπραίου, αντι­τεί­νει ότι τα ανήλικα τέκνα δεν μπορούν, λόγω ηλικίας, να ασκή­σουν το δικαί­ωμα απο­ποί­η­σης που τους ανα­γνω­ρί­ζει ο νόμος, γεγονός που, σύμφωνα με τους ισχυ­ρι­σμούς, αναιρεί την παθη­τική νομι­μο­ποί­ησή τους. Πρό­κει­ται για ένα πεδίο όπου η ατομική πράξη ενός ανθρώ­που συνε­χί­ζει να παράγει έννομες συνέ­πειες και μετά τον θάνατό του, με τη δικαιο­σύνη να καλεί­ται να σταθ­μί­σει την ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην ανάγκη απο­κα­τά­στα­σης της οικο­γέ­νειας του θύματος και στη δικο­νο­μική θέση των ανή­λι­κων ενα­γο­μέ­νων.

Τι σημαί­νει το αίτημα των 250.000 ευρώ και το μέτρο του «εύλογου»

Το ποσό των 250.000 ευρώ, όπως δια­τυ­πώ­νε­ται στο αίτημα της αγωγής, λει­τουρ­γεί ως σύμβολο μιας διεκ­δί­κη­σης που επι­χει­ρεί να δώσει χει­ρο­πια­στή μορφή σε κάτι που δεν απο­τι­μά­ται πραγ­μα­τικά, την απώλεια ενός παιδιού και μιας αδελφής. Στο δικό­γραφο παρα­τί­θε­ται η βασική αρχή του άρθρου 932 ΑΚ και η νομο­λο­γιακή εξέλιξη γύρω από τα κρι­τή­ρια προσ­διο­ρι­σμού της εύλογης χρη­μα­τι­κής ικα­νο­ποί­η­σης.

Πέρα από το νομικό περί­γραμμα, αυτό που προ­κύ­πτει δημο­σιο­γρα­φικά είναι η προ­σπά­θεια μιας οικο­γέ­νειας να ακου­στεί θεσμικά σε ένα σύστημα το οποίο, λόγω της αυτο­χει­ρίας του δράστη, δεν μπόρεσε να προ­σφέ­ρει τη συμ­βο­λική «τελική» πράξη μιας ποι­νι­κής κατα­δί­κης. Η αγωγή, έτσι, δεν λει­τουρ­γεί μόνο ως οικο­νο­μική αξίωση αλλά και ως δημόσια κατα­γραφή της ιστο­ρίας, ως ένα επίσημο κείμενο που δηλώνει ότι το έγκλημα δεν μπορεί να κλείσει μόνο με μια δικο­γρα­φία αρχειο­θε­τη­μένη επειδή ο δράστης πέθανε.

Η υπόθεση ως καθρέ­φτης της κοι­νω­νίας και η συλ­λο­γική μνήμη της Ρόδου

Η συγκε­κρι­μένη υπόθεση δεν έμεινε ποτέ μόνο σε επίπεδο ιδιω­τι­κού πένθους. Η Ρόδος ανα­με­τρή­θηκε και θεσμικά με τη μνήμη της Θεο­δώ­ρας Ζαχαριά, με το δημο­τικό συμ­βού­λιο να εξε­τά­ζει σε μετα­γε­νέ­στερο χρόνο πράξη υψηλού συμ­βο­λι­σμού, όπως η παρα­χώ­ρηση δωρεάν τάφου ως δημόσιο μήνυμα κατά της έμφυλης βίας. Πρό­κει­ται για ένδειξη ότι η υπόθεση συνέ­χισε να προ­κα­λεί πολι­τική και κοι­νω­νική συζή­τηση για την πρόληψη και την κινη­το­ποί­ηση της κοι­νό­τη­τας απέ­να­ντι σε φαι­νό­μενα ελέγχου, απο­μό­νω­σης και κλι­μα­κού­με­νης βίας.

Όπως περι­γρά­φε­ται στο δικό­γραφο της οικο­γέ­νειας, οι υπο­θέ­σεις έμφυλης βίας δεν είναι στιγ­μιαίες εκρή­ξεις, αλλά συχνά δια­δρο­μές κλι­μά­κω­σης. Έλεγχος, απο­μό­νωση, ζήλια, παρα­βί­αση ιδιω­τι­κό­τη­τας, χει­ρι­σμός μέσω του περι­βάλ­λο­ντος, ακόμη και παρεμ­βά­σεις οικο­γε­νεια­κών προ­σώ­πων του δράστη σε κρί­σι­μες στιγμές, όταν η Θεοδώρα Ζαχαριά επι­χεί­ρησε να φύγει. Το απο­τέ­λε­σμα, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται, ήταν ένα προ­με­λε­τη­μένο σχέδιο παρα­κο­λού­θη­σης και καρ­τε­ριού, με ενοι­κια­ζό­μενο όχημα και όπλο, που κατέ­ληξε στη δολο­φο­νία της 22ας Σεπτεμ­βρίου 2021.