ΑΠΟΨΕΙΣ

Πολλαπλή απειλή για τη μικρή εμπορική επιχείρηση

Σταύρος Καφούνης
4 λεπτά ανάγνωση

Οι πολύ μικρές και μικρές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν δια­νύ­ουν απλώς μια ακόμη «δύσκολη χρονιά». Βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πες με μια κρίση πολ­λα­πλών επι­πέ­δων, η οποία ξεκινά από τα έσοδα, περνά στη ρευ­στό­τητα και στο κόστος λει­τουρ­γίας, φθάνει στη χρη­μα­το­δό­τηση και κατα­λή­γει να θέτει υπό αμφι­σβή­τηση την ίδια τη βιω­σι­μό­τητά τους. Άλλωστε, η Ετήσια Έκθεση Ελλη­νι­κού Εμπο­ρίου 2025 της ΕΣΕΕ είχε κατα­γρά­ψει με σαφή­νεια μια αντί­φαση που κιν­δυ­νεύει να μετα­τρα­πεί σε δομικό στοι­χείο του κλάδου του εμπο­ρίου. Συνο­λικά, για το 2025 το εμπόριο εμφά­νισε οριακή αύξηση του κύκλου εργα­σιών του. Ο μέσος όρος, όμως, κρύβει περισ­σό­τερα απ’ όσα δείχνει. Πίσω του, ένα μεγάλο μέρος των μικρών επι­χει­ρή­σεων βλέπει τις πωλή­σεις του να μένουν στά­σι­μες ή να υπο­χω­ρούν. Το ελλη­νικό εμπόριο κινεί­ται πλέον με δύο ταχύ­τη­τες: οι μεγάλοι παίκτες απορ­ρο­φούν την όποια αύξηση, η οποία δεν είναι ιδιαί­τερα μεγάλη, ενώ οι μικροί καλού­νται να επι­βιώ­σουν σε μια αγορά που, γι’ αυτούς, συρ­ρι­κνώ­νε­ται.

Το 2025, περίπου το 35% των μικρών εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων κατέ­γραψε μείωση του κύκλου εργα­σιών και το 39% στα­σι­μό­τητα. Με άλλα λόγια, σχεδόν τρεις στις τέσ­σε­ρις μικρές επι­χει­ρή­σεις δεν προ­χώ­ρη­σαν μπροστά και αυτό σε μια χρονιά κατά την οποία, όπως θα φανεί παρα­κάτω, το κόστος τους αυξή­θηκε σχεδόν καθο­λικά. Η εξήγηση βρί­σκε­ται στο πορ­το­φόλι του κατα­να­λωτή. Η ακρί­βεια στα τρόφιμα, στην ενέρ­γεια και στη στέγαση απορ­ροφά ολοένα μεγα­λύ­τερο μέρος του οικο­γε­νεια­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού και αφήνει ελά­χι­στο περι­θώ­ριο για αγορές πέρα από τα απο­λύ­τως ανα­γκαία. Άλλωστε τα τελευ­ταία στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι απο­κα­λυ­πτικά: η πραγ­μα­τική απώλεια αγο­ρα­στι­κής δύναμης είναι μεγάλη.

Εξίσου σημα­ντική είναι η αλλαγή στη σύνθεση της δαπάνης. Οι κατα­να­λω­τές δεν ξοδεύ­ουν απλώς λιγό­τερα, ξοδεύ­ουν δια­φο­ρε­τικά, μετα­το­πί­ζο­ντας πόρους προς τις βασικές ανάγκες και μακριά από τους κλάδους στους οποίους δρα­στη­ριο­ποιεί­ται κατε­ξο­χήν το μικρό λιανικό εμπόριο: την ένδυση, την υπόδηση, τα διαρκή κατα­να­λω­τικά αγαθά. Η πίεση στον τζίρο των μικρών κατα­στη­μά­των δεν είναι, επο­μέ­νως, παρο­δική αλλά είναι απο­τέ­λε­σμα μιας βαθύ­τε­ρης ανα­διάρ­θρω­σης της κατα­νά­λω­σης. Την ίδια ώρα, η άλλη πλευρά του λογα­ρια­σμού κινεί­ται προς την αντί­θετη κατεύ­θυνση. Ενοίκια, ηλε­κτρικό ρεύμα, ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές, φόροι, μισθο­δο­σία, μετα­φο­ρικά και κόστος προ­μή­θειας εμπο­ρευ­μά­των αυξά­νο­νται, ενώ τα έσοδα μένουν στάσιμα ή μειώ­νο­νται. Η ψαλίδα ανοίγει και από τις δύο πλευρές συμπιέ­ζο­ντας τα περι­θώ­ρια κέρδους μέχρι εξα­ντλή­σεως.

Οι έρευνες της ΕΣΕΕ δεν αφήνουν περι­θώ­ρια παρερ­μη­νείας. Το 98% των επι­χει­ρή­σεων δηλώνει αυξή­σεις στις τιμές αγοράς των εμπο­ρευ­μά­των από τους προ­μη­θευ­τές και το 92% αύξηση στον λογα­ρια­σμό ενέρ­γειας. Πρό­κει­ται για πιέσεις σχεδόν καθο­λι­κές, που αφορούν το σύνολο του κλάδου. Οι συνέ­πειες είναι ήδη ορατές: το 24% των επι­χει­ρή­σεων έχει ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς προ­μη­θευ­τές και το 23% οφειλές προς την εφορία. Σχεδόν μία στις τέσ­σε­ρις μικρές επι­χει­ρή­σεις έχει, δηλαδή, περάσει ήδη από τη δυσκο­λία στην υπε­ρη­με­ρία. Σε αυτά προ­στί­θε­ται ένα πρό­βλημα που σπάνια συζη­τεί­ται δημόσια: τα απού­λητα απο­θέ­ματα. Κάθε εμπό­ρευμα που μένει στο ράφι είναι κεφά­λαιο δεσμευ­μένο, που δεν μπορεί να καλύψει ούτε το ενοίκιο, ούτε τη μισθο­δο­σία, ούτε την επόμενη παραγ­γε­λία. Η υπο­το­νική κατα­νά­λωση μετα­τρέ­πε­ται έτσι ευθέως σε έλλειψη ρευ­στό­τη­τας. Εκεί όπου μια υγιής οικο­νο­μία θα έπρεπε να προ­σφέ­ρει διέξοδο, δηλαδή στον τρα­πε­ζικό δανει­σμό, η μικρή εμπο­ρική επι­χεί­ρηση βρίσκει κλει­στές πόρτες, αφού μόλις το 9% αξιο­ποιεί τρα­πε­ζικό δανει­σμό, ενώ το 17% κατα­φεύ­γει σε χρήματα συγ­γε­νών. Το συμπέ­ρα­σμα είναι αμεί­λι­κτο: η λει­τουρ­γία και η επι­βί­ωση χιλιά­δων επι­χει­ρή­σεων εξαρ­τώ­νται από τις απο­τα­μιεύ­σεις του εμπόρου και της οικο­γέ­νειάς του. Το επι­χει­ρη­μα­τικό ρίσκο έχει μετα­φερ­θεί ολό­κληρο στην οικο­γέ­νεια. Οι συνέ­πειες δεν περιο­ρί­ζο­νται στο σήμερα. Χωρίς πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δό­τηση, η επι­χεί­ρηση όχι μόνο καλύ­πτει με δυσκο­λία τις τρέ­χου­σες ανάγκες της, αλλά στε­ρεί­ται και τη δυνα­τό­τητα να επεν­δύ­σει, να εκσυγ­χρο­νι­στεί και να προ­σαρ­μο­στεί σε μια αγορά που αλλάζει με ταχύ­τα­τους ρυθμούς.

Και η αγορά πράγ­ματι αλλάζει. Οι μικρές επι­χει­ρή­σεις έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν και την πρό­κληση των ψηφια­κών πλατ­φορ­μών η οποία εμφα­νί­ζε­ται πλέον με αξιο­ση­μεί­ωτη ένταση. Για τον λόγο αυτό θεωρώ πως ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός είναι ανα­γκαιό­τητα, όχι επιλογή. Απαιτεί όμως επεν­δύ­σεις σε τεχνο­λο­γία, σε ανθρώ­πινο δυνα­μικό και σε νέες μορφές οργά­νω­σης. Εδώ ακριβώς εντο­πί­ζε­ται ο φαύλος κύκλος της σημε­ρι­νής συγκυ­ρίας: η μικρή επι­χεί­ρηση πρέπει να εκσυγ­χρο­νι­στεί για να παρα­μεί­νει αντα­γω­νι­στική, αλλά η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας και χρη­μα­το­δό­τη­σης της στερεί τα μέσα για να το πράξει. Όσο ο κύκλος αυτός δεν σπάει, η από­σταση από τους μεγά­λους θα μεγα­λώ­νει. Οι μικρές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις απο­τε­λούν τον ιστό της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής ζωής των πόλεων. Στη­ρί­ζουν την απα­σχό­ληση, κρατούν ζωντανά τα εμπο­ρικά κέντρα και τρο­φο­δο­τούν με δρα­στη­ριό­τητα τις τοπικές κοι­νω­νίες. Κάθε κατά­στημα που κατε­βά­ζει ρολά δεν είναι μόνο μια επι­χεί­ρηση που χάνεται. Είναι θέσεις εργα­σίας που χάνο­νται, ένα ακόμη άδειο ακίνητο, ένας εμπο­ρι­κός δρόμος που υπο­βαθ­μί­ζε­ται, μια τοπική οικο­νο­μία που απο­δυ­να­μώ­νε­ται. Γι’ αυτό και η προ­στα­σία της μικρής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας δεν απο­τε­λεί κλαδικό αίτημα· είναι ζήτημα οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Η κρίση των μικρών εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων δεν είναι μια συγκυ­ριακή δυσκο­λία που θα ξεπε­ρα­στεί από μόνη της. Είναι μια διαρ­θρω­τική απειλή για ένα κρίσιμο τμήμα της ελλη­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Η συρ­ρί­κνωση της κατα­νά­λω­σης, οι αυξα­νό­με­νες υπο­χρε­ώ­σεις, η ασφυ­κτική χρη­μα­το­δό­τηση και οι νέες αντα­γω­νι­στι­κές πιέσεις συν­θέ­τουν ένα περι­βάλ­λον διαρ­κούς αβε­βαιό­τη­τας. Και το παρά­δοξο είναι εμφανές: ζητούμε από τις μικρές επι­χει­ρή­σεις να επεν­δύ­σουν στο αύριο, τη στιγμή που παλεύ­ουν καθη­με­ρινά για να εξα­σφα­λί­σουν το σήμερα.

Το μικρό και μεσαίο εμπόριο, το οποίο έχω τη μεγάλη τιμή και τη χαρά να εκπρο­σωπώ, δεν ζητά προ­νό­μια. Ζητά ίσους όρους αντα­γω­νι­σμού, δίκαιη φορο­λο­γική μετα­χεί­ριση και πραγ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης. Η στήριξή του είναι ταυ­τό­χρονα στήριξη της απα­σχό­λη­σης, της κοι­νω­νι­κής συνοχής και της ζωής των πόλεων μας. Χωρίς βιώ­σι­μες μικρές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν υπάρ­χουν ζωντα­νές τοπικές αγορές. Και χωρίς ζωντα­νές αγορές, δεν υπάρ­χουν ζωντα­νές πόλεις.

Σταύρος Καφού­νης πρό­ε­δρος της ΕΣΕΕ

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.