Δήμος Ρόδου: Δύο αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου ενισχύουν τη γραμμή νομιμότητας για τα δώρα και το επίδομα αδείας

• Ακυ­ρώ­θη­καν απαι­τή­σεις υπαλ­λή­λων για κατα­βολή επι­δο­μά­των μετά το 2013 με ρητή επί­κληση του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος και της πρό­σφα­της νομο­λο­γίας, με μονα­δική εξαί­ρεση περί­πτωση που καλύ­πτε­ται από δεδι­κα­σμένο

Η αντι­δι­κία του Δήμου Ρόδου με εργα­ζό­με­νους για την κατα­βολή επι­δο­μά­των εορτών και αδείας οδήγησε σε δύο καίριες απο­φά­σεις του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου που δημο­σιεύ­θη­καν χθες και χαρ­το­γρα­φούν εκ νέου το τοπίο των σχε­τι­κών αξιώ­σεων. Στην πρώτη υπόθεση, που αφο­ρούσε δέκα ενά­γο­ντες, το Δικα­στή­ριο δέχθηκε κατ ουσίαν την έφεση του Δήμου για τους εννέα και απέρ­ριψε την αγωγή τους ως μη νόμιμη, δια­τη­ρώ­ντας μόνο για έναν ενά­γο­ντα την πρω­τό­δικη κρίση λόγω δεδι­κα­σμέ­νου από παλαιό­τερη τελε­σί­δικη απόφαση.

Στη δεύτερη υπόθεση, που αφο­ρούσε μεμο­νω­μένο υπάλ­ληλο, το Δικα­στή­ριο εξα­φά­νισε την πρω­τό­δικη απόφαση και απέρ­ριψε πλήρως την αγωγή.

Και στις δύο δίκες ο Δήμος Ρόδου εκπρο­σω­πή­θηκε από τη δικη­γόρο κ. Ανα­στα­σία Γεωργία Παπα­νι­κο­λάου, ενώ οι ενά­γο­ντες από τον δικη­γόρο κ. Εμμα­νουήλ Παπαϊ­ω­άν­νου Μαγκάνη.

Το ιστο­ρικό των δύο υπο­θέ­σεων

Στην πρώτη υπόθεση οι εργα­ζό­με­νοι είχαν επι­τύ­χει εν μέρει πρω­τό­δικη δικαί­ωση στο Ειρη­νο­δι­κείο Ρόδου, με αναγωγή των αξιώ­σεων σε δώρα Χρι­στου­γέν­νων και Πάσχα και επίδομα αδείας για τα έτη 2019 και 2020. Ο Δήμος άσκησε έφεση. Το Μονο­με­λές Πρω­το­δι­κείο, δικά­ζο­ντας ως δευ­τε­ρο­βάθ­μιο, εξα­φά­νισε την πρω­τό­δικη 42/2023 απόφαση ως προς τους εννέα, έκρινε την αγωγή μη νόμιμη και απέρ­ριψε τις αξιώ­σεις τους. Για τον όγδοο ενά­γο­ντα δια­τή­ρησε την κρίση υπέρ αυτού, επι­κα­λού­μενο δεδι­κα­σμένο από την 51/2020 τελε­σί­δικη απόφαση του Ειρη­νο­δι­κείου Ρόδου. Η δικα­στική δαπάνη συμ­ψη­φί­στηκε λόγω δυσχέ­ρειας των εφαρ­μο­στέων κανόνων.

Στη δεύτερη υπόθεση, που αφο­ρούσε έναν ενά­γο­ντα με ξεχω­ρι­στή αγωγή, το Μονο­με­λές Πρω­το­δι­κείο, έκανε δεκτή την έφεση του Δήμου, εξα­φά­νισε την 15/2024 απόφαση του Ειρη­νο­δι­κείου και απέρ­ριψε την αγωγή στο σύνολό της. Και εδώ ο συμ­ψη­φι­σμός της δαπάνης κρίθηκε επι­βε­βλη­μέ­νος λόγω της ιδιά­ζου­σας ερμη­νευ­τι­κής δυσκο­λίας.

Το νομικό σκε­πτικό που έκρινε το απο­τέ­λε­σμα

Κεντρι­κός άξονας και των δύο απο­φά­σεων υπήρξε η διάταξη του Νόμου 4093 του 2012 με την οποία καταρ­γή­θη­καν τα επι­δό­ματα εορτών και αδείας για υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου, των νομικών προ­σώ­πων δημο­σίου δικαίου και της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης από την 1η Ιανουα­ρίου 2013. Το Δικα­στή­ριο έκρινε ότι η ρύθμιση αυτή δεν προ­σκρούει στο Σύνταγμα ούτε στην Ευρω­παϊκή Σύμβαση Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, διότι υπη­ρε­τεί σκοπούς δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος, εντάσ­σε­ται σε ευρύ­τερο πρό­γραμμα δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής και δεν οδηγεί σε κατά­λυση αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης. Κατά το σκε­πτικό, το μέτρο είναι πρό­σφορο και ανα­γκαίο για την περι­στολή δαπανών και δεν παρα­βιά­ζει την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας.

Ιδιαί­τερη μνεία έγινε και στο ζήτημα του νόμιμου τόκου επί απαι­τή­σεων κατά του Δημο­σίου μετά τον Νόμο 4607 του 2019, ο οποίος συνδέει το επι­τό­κιο με το επι­τό­κιο της κύριας ανα­χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας προ­σαυ­ξη­μένο κατά τρεις μονάδες. Στο πλαίσιο αυτό απορ­ρί­φθηκε λόγος εφέσεως περί εσφαλ­μέ­νης τοκο­φο­ρίας, με το Δικα­στή­ριο να επι­βε­βαιώ­νει την εφαρ­μογή του νεό­τε­ρου πλαι­σίου.

Η σημασία του δεδι­κα­σμέ­νου και το όριο της εφέσεως

Στην πρώτη υπόθεση, το Δικα­στή­ριο τόνισε ότι η ύπαρξη τελε­σί­δι­κης κρίσης υπέρ ενός εκ των ενα­γό­ντων δέσμευε την εκ νέου αξιο­λό­γηση των ίδιων αξιώ­σεων ως προς αυτόν, ακόμη και αν η τελε­σί­δικη απόφαση είχε απο­δε­χθεί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα της περι­κο­πής. Υπο­γραμ­μί­στηκε ότι δεδι­κα­σμένο παρά­γε­ται και από εσφαλ­μένη απόφαση εφόσον δεν έχει μετα­βλη­θεί το νομικό πλαίσιο ή τα κρίσιμα πραγ­μα­τικά γεγο­νότα. Πρό­κει­ται για κρίση που δείχνει τον λει­τουρ­γικό ρεα­λι­σμό του δικο­νο­μι­κού συστή­μα­τος και τη σημασία της ασφά­λειας δικαίου.

Παράλ­ληλα, στη δεύτερη υπόθεση το Δικα­στή­ριο εξήγησε τα όρια της εξου­σίας του σε έφεση όταν η πρω­τό­δικη απόφαση είχε ήδη απορ­ρί­ψει τις επι­κου­ρι­κές βάσεις της αγωγής. Ελλεί­ψει αντέ­φε­σης από τον ενά­γο­ντα, το δευ­τε­ρο­βάθ­μιο όργανο δεν μπο­ρούσε να επα­νε­ξε­τά­σει τις επι­κου­ρι­κές βάσεις αδι­κο­πρα­ξίας και αδι­καιο­λό­γη­του πλου­τι­σμού μετά την απόρ­ριψη της κύριας βάσης. Η προ­σέγ­γιση αυτή εδρά­ζε­ται στην πάγια νομο­λο­γία για τα όρια του μετα­βι­βα­στι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος της έφεσης.

Τι σημαί­νουν οι απο­φά­σεις για τους ΟΤΑ και την πρα­κτική  των διεκ­δι­κή­σεων

Η διπλή επι­κρά­τηση του Δήμου Ρόδου προ­σθέ­τει δύο ακόμη κρίκους σε μια αλυσίδα νομο­λο­γίας που μετα­το­πί­ζει το βάρος από την προ­σφυγή στη ρητο­ρική περί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας προς την αυστηρή τήρηση του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου και του δημο­σιο­νο­μι­κού ορθο­λο­γι­σμού. Για τους Οργα­νι­σμούς Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης το μήνυμα είναι σαφές. Οι αξιώ­σεις για δώρα και επίδομα αδείας μετά το 2013 χωρίς ειδική νομική θεμε­λί­ωση και χωρίς εξαι­ρε­τικά πραγ­μα­τικά δεδο­μένα δύσκολα αντέ­χουν στον έλεγχο νομι­μό­τη­τας. Η έμφαση σε σκοπούς δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος, στη συνοχή των μέτρων και στην ανα­λο­γι­κό­τητα συν­θέ­τει μια σταθερή γραμμή που οι δικα­στι­κές συν­θέ­σεις του νησιού ακο­λου­θούν με συνέ­πεια.

Ταυ­τό­χρονα, οι απο­φά­σεις διδά­σκουν και κάτι ακόμη. Όπου υπάρχει δεδι­κα­σμένο, αυτό δεν παρα­κάμ­πτε­ται με εφε­τειακή επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία. Οι δικαιού­χοι που έχουν στα χέρια τους τελε­σί­δι­κες κρίσεις εξα­κο­λου­θούν να προ­στα­τεύ­ο­νται, ενώ για τα υπό­λοιπα αιτή­ματα το φίλτρο νομι­μό­τη­τας παρα­μέ­νει αυστηρό.

Οι δύο απο­φά­σεις του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου λει­τουρ­γούν ως πυξίδα για αντί­στοι­χες εκκρε­μο­δι­κίες σε όλη τη χώρα. Εδραιώ­νουν τη θέση ότι οι περι­κο­πές του 2012 για τα επι­δό­ματα εορτών και αδείας στέκουν νομικά και συνταγ­μα­τικά, δια­σώ­ζο­ντας μόνο περι­πτώ­σεις που καλύ­πτο­νται από αμε­τά­βλητο δεδι­κα­σμένο.