Το κόστος ρύπανσης της πλαστικής σακούλας

Από τη ρύπανση του Αιγαίου ως τη «Μεγάλη Δίνη των σκου­πι­διών» του Ειρη­νι­κού, η πλα­στική σακούλα έχει σοβαρό μερίδιο ευθύνης. Ποιος θα το έλεγε, όταν στις αρχές της δεκα­ε­τίας του ’80 γενι­κευό­ταν η χρήση της και εμφά­νιζε μόνον πλε­ο­νε­κτή­ματα; Αδιά­βροχη, ελαφριά, με ελά­χι­στο κόστος. Σήμερα απο­δει­κνύ­ε­ται ότι το κόστος δεν είναι και τόσο μικρό τελικά…

Αυτό το πολ­λα­πλό κόστος επι­χεί­ρη­σαν να απο­τυ­πώ­σουν στη σημε­ρινή συνά­ντηση που οργά­νω­σαν στο Γραφείο του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου στην Αθήνα, οι ευρω­βου­λευ­τές Μιλ­τιά­δης Κύρκος και Γιώργος Γραμ­μα­τι­κά­κης, εξ ονό­μα­τος της ευρω­ο­μά­δας των Σοσια­λι­στών. Στο μεγάλο οβάλ τραπέζι της αίθου­σας συνε­δριά­σεων κάθισαν, επίσης, εκπρό­σω­ποι της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης και της πανε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας, καθώς και οικο­λό­γοι με ενεργό δράση, προ­κει­μέ­νου να κατα­θέ­σουν «Προ­τά­σεις και δράσεις για τη μείωση της χρήσης της πλα­στι­κής σακού­λας».

Οι αριθμοί που ακού­στη­καν ήταν ανη­συ­χη­τι­κοί, ειδικά για την Ελλάδα, καθώς δεν δια­φά­νηκε τάση μείωσης. Η παρα­γωγή στην ΕΕ ανέρ­χε­ται σε 3,4 εκατ. τόνους ετησίως, ο μέσος ευρω­παίος πολίτης κατα­να­λώ­νει 200 σακού­λες το χρόνο, 100 δισ. κομ­μά­τια στην ΕΕ, ενώ στην Ελλάδα η κατά κεφαλή κατα­νά­λωση πλη­σιά­ζει τις 400 και 4,3 δισ. ετησίως. Αν δεν είμαστε οι πρώτοι, είμαστε μεταξύ των πρώτων χωρών-μελών της ΕΕ σε ευρύ­τητα χρήσης.

Πολλά θαλάσ­σια είδη κατα­πί­νουν τις σακού­λες, εκλαμ­βά­νο­ντάς τες για μέδου­σες που είναι το αγα­πη­μένο τους φαγητό. Το απο­τέ­λε­σμα είναι να πεθαί­νουν από ασφυξία. Όσες σακού­λες ή μικρά σωμα­τί­δια από την στα­διακή διά­σπασή τους κατα­κά­θο­νται στο βυθό, αλλοιώ­νουν τη σύνθεση του, καθώς και τη ζωή των ειδών που δια­βιούν σ΄ αυτόν.

Η δια­σπορά τους εξάλλου στις ακτές, είναι άκρως ενο­χλη­τική αισθη­τικά για τον του­ρι­σμό.

Το ερώτημα είναι πώς θα απο­χω­ρι­στούμε τη μεγάλη ευκολία που μας προ­σφέ­ρουν;

Οι ομι­λη­τές συνέ­κλι­ναν στο ότι ούτε οι χάρ­τι­νες σακού­λες είναι λύση, καθώς απαι­τούν περισ­σό­τε­ρους πόρους, αλλά ούτε και οι βιο­δια­σπώ­με­νες, καθώς τα «μικρο­πλα­στικά» σωμα­τί­δια στα οποία δια­σπώ­νται στα­διακά, αργούν να εξα­φα­νι­στούν και έχουν τις ίδιες βλα­βε­ρές επι­πτώ­σεις, ενώ στην ανα­κύ­κλωση κατα­λή­γει μόνον ένα μικρό ποσοστό.

Οι τσάντες πολ­λα­πλών χρήσεων είναι μια λύση, όπως είπαν, ανα­φε­ρό­με­νοι στις πάνινες τσάντες ή από χοντρό πλαστκό ή δίχτυ. Ακού­στηκε και η λύση της κομπο­στο­ποι­η­μέ­νης τσάντας από άμυλο, η οποία δια­σπά­ται με τη βοήθεια μικρο­ορ­γα­νι­σμών.

Στην όλη προ­σπά­θεια, ο ρόλος της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης είναι κατα­λυ­τι­κός και ανα­φέρ­θη­καν τα παρα­δείγ­ματα της Αλον­νή­σου, της Σίφνου και της Χίου, όπου οι τοπικοί άρχο­ντες, παρό­ντες στην σημε­ρινή εκδή­λωση, έχουν ανα­λά­βει δράσεις ενη­μέ­ρω­σης, απορ­ρύ­παν­σης και πρό­λη­ψης, αξιο­ποιώ­ντας και ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα.

Το θέμα είναι πιο σύνθετο απ’ ότι φαί­νε­ται. Η παρα­γωγή του πλα­στι­κού αφορά έναν μεγάλο κλάδο της οικο­νο­μίας, τον έβδομο σε όγκο παρα­γω­γής στην Ευρώπη, που απα­σχο­λεί 1,5 εκατ. εργα­ζο­μέ­νους.

Επι­στήμη και πολι­τική προ­σπα­θούν να δώσουν λύσεις σε εθνικό και ευρω­παϊκό επίπεδο, απα­ντώ­ντας σε όλες τις προ­κλή­σεις. Γίνο­νται συνέρ­γειες με τη συν­δρομή των τεχνο­λο­γι­κών εργα­λείων, όπως οι υπο­βρύ­χιες κάμερες, τα drones και οι δορυ­φό­ροι, αλλά και τη συν­δρομή πολ­λα­πλών χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων της ΕΕ.

Πολύ­τι­μοι συνερ­γά­τες των επι­στη­μό­νων και των οικο­λο­γι­κών οργα­νώ­σεων είναι το Λιμε­νικό Σώμα, οι αλιείς και οι εθε­λο­ντές. Οι τελευ­ταίοι, μάλιστα, απο­τε­λούν τη μεγάλη ελπίδα, καθώς η στρά­τευσή τους πηγάζει και απο­σκο­πεί στην ευαι­σθη­το­ποί­ηση ακόμη περισ­σό­τε­ρων πολιτών, που με τη στάση τους θα καθο­ρί­σουν το μέλλον.

Το ένα τρίτο των απορ­ριμ­μά­των στο βυθό των ελλη­νι­κών θαλασ­σών είναι πλα­στικά και το 50% είναι μπου­κά­λια χλω­ρί­νης, πλα­στι­κές σακού­λες και αλου­μι­νό­κουτα, είπε ο καθη­γη­τής του πανε­πι­στη­μίου Πάτρας και συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος LIFE DEBAG, Γιώργος Παπα­θε­ο­δώ­ρου, ο οποίος έχει μελε­τή­σει ιδιαί­τερα τον Πατραϊκό Κόλπο. Μίλησε για τη δια­σπορά των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των και τη μετα­φορά τους, κυρίως από το Β. Αιγαίο και τη Μ. Θάλασσα, στο σύνολο των ελλη­νι­κών θαλασ­σών.

Με βάση την ευρω­παϊκή νομο­θε­σία, η χρήση της πλα­στι­κής σακού­λας στην Ελλάδα θα πρέπει να μειωθεί τα επόμενα δύο χρόνια κατά 80% και 90%. Δεν είναι εύκολη υπόθεση, συμ­φω­νούν όλοι οι παρευ­ρι­σκό­με­νοι, μετα­φέ­ρο­ντας την αγωνία, αλλά και τη βούληση να περιο­ρι­στεί η χρήση της πλα­στι­κής σακού­λας, που άρχισε τόσο εύκολα, πήρε ανε­ξέ­λεγ­κτες δια­στά­σεις και τώρα τη βλέ­πουμε παντού και πάντα, απει­λη­τικά.

Την ίδια στιγμή που στην Αθήνα γινόταν αυτή η συζή­τηση, στη Μάλτα, υπό την αιγίδα της ΕΕ, διε­ξα­γό­ταν η διά­σκεψη «Our Ocean», κατά την οποία, η Ευρω­παϊκή Ένωση ανέλαβε 36 συγκε­κρι­μέ­νες πρω­το­βου­λίες για καθα­ρό­τε­ρες και ασφα­λέ­στε­ρες θάλασ­σες.

Το ΒΗΜΑ