Βαρύ κατηγορητήριο: Ευρωπαϊκό πόρισμα για τη σύμβαση 717 της ΕΡΓΟΣΕ

Τον Μάιο του 2022, δέκα μήνες πριν από το τρα­γι­κό σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δυ­στύ­χη­μα στα Τέμπη που στοί­χι­σε τη ζωή σε 57 επι­βά­τες της αμα­ξο­στοι­χί­ας Intercity, ένας πλη­ρο­φο­ριο­δό­της που επέ­λε­ξε να μεί­νει ανώ­νυ­μος με­τέ­βη στο γρα­φείο των Ευ­ρω­παί­ων εντε­ταλ­μέ­νων ει­σαγ­γε­λέ­ων στην οδό Κυ­ρίλ­λου Λου­κά­ρε­ως, στο κέ­ντρο της Αθή­νας.

Πα­ρεί­χε πλη­ρο­φο­ρί­ες για την άγνω­στη εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο στο ευρύ κοινό σύμ­βα­ση «717» με­τα­ξύ της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και της κοι­νο­πρα­ξί­ας ΤΟΜΗ – Alstom για την απο­κα­τά­στα­ση της λει­τουρ­γί­ας των συ­στη­μά­των ση­μα­το­δό­τη­σης και τη­λε­διοί­κη­σης κατά μήκος του σι­δη­ρο­δρο­μι­κού δι­κτύ­ου της χώρας. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες του απο­τυ­πώ­θη­καν σε δε­κα­σέ­λι­δη ανυ­πό­γρα­φη επι­στο­λή από την οποία ξε­χω­ρί­ζει το εξής από­σπα­σμα:

«Το χει­ρό­τε­ρο είναι ότι το 2022 με τον τρόπο που δια­χει­ρί­ζε­ται τα έργα η ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ, τα τρένα κυ­κλο­φο­ρούν χωρίς κα­νέ­να σύ­στη­μα ασφα­λεί­ας. Εχου­με ήδη θρη­νή­σει τρεις νε­κρούς στο δυ­στύ­χη­μα του Αδεν­δρου. Πρό­σφα­τα με τη χιο­νό­πτω­ση εί­χα­με τη σύ­γκρου­ση στη Δαύ­λεια με τον τραυ­μα­τι­σμό 11 συ­ναν­θρώ­πων μας και τόσα άλλα. Εάν η σύμ­βα­ση 717 είχε ολο­κλη­ρώ­σει το φυ­σι­κό της αντι­κεί­με­νο από το 2016, όπως συμ­βα­τι­κά όφει­λε, και λει­τουρ­γού­σε η ση­μα­το­δό­τη­ση και με βάση αυτή και το σύ­στη­μα ETCS (προ­στα­σί­ας τρέ­νων) τί­πο­τα από τα ανω­τέ­ρω δυ­σά­ρε­στα δεν θα είχε συμ­βεί».

Η προ­φη­τι­κή ανα­φο­ρά επι­βε­βαιώ­θη­κε τη νύχτα της 28ης Φε­βρουα­ρί­ου. Ελ­λεί­ψει ηλε­κτρο­νι­κών συ­στη­μά­των ασφα­λεί­ας και εξαι­τί­ας αν­θρω­πί­νων λαθών το τρένο Intercity που εκτε­λού­σε το δρο­μο­λό­γιο Αθήνα – Θεσ­σα­λο­νί­κη συ­γκρού­στη­κε με­τω­πι­κά με εμπο­ρι­κή αμα­ξο­στοι­χία, στην πε­ριο­χή των Τε­μπών. Το απο­τέ­λε­σμα ήταν 57 άτομα να χά­σουν τη ζωή τους στη με­γα­λύ­τε­ρη σι­δη­ρο­δρο­μι­κή τρα­γω­δία της χώρας.

Η έρευ­να

Το πε­ριε­χό­με­νο της δε­κα­σέ­λι­δης επι­στο­λής αξιο­λο­γή­θη­κε ως αξιό­πι­στο και απο­τέ­λε­σε αφορ­μή για την έναρ­ξη, ήδη από την άνοι­ξη του 2022, έρευ­νας της ευ­ρω­παϊ­κής ει­σαγ­γε­λί­ας για την υπό­θε­ση της σύμ­βα­σης 717 που χρη­μα­το­δο­τεί­το σε πο­σο­στό 85% από κον­δύ­λια της Ε.Ε.

Στις αρχές Ιου­λί­ου 2023 οι Ευ­ρω­παί­οι ει­σαγ­γε­λείς ολο­κλή­ρω­σαν την έρευ­νά τους, τα συ­μπε­ρά­σμα­τα της οποί­ας απο­τυ­πώ­νο­νται σε σχέ­διο κα­τη­γο­ρη­τη­ρί­ου 106 σε­λί­δων, που φέρει την υπο­γρα­φή της εντε­ταλ­μέ­νης ει­σαγ­γε­λέ­ως.

Συ­νο­λι­κά 26 μη πο­λι­τι­κά πρό­σω­πα, κυ­ρί­ως υπάλ­λη­λοι της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και στε­λέ­χη της κοι­νο­πρα­ξί­ας ΤΟΜΗ – Alstom κλήθη-καν ως ύπο­πτα να λά­βουν αντί­γρα­φα της δι­κο­γρα­φί­ας και να πα­ρά­σχουν έγ­γρα­φες εξη­γή­σεις. Η πρώτη προ­θε­σμία που έχουν πάρει είναι για την 1η Σε­πτεμ­βρί­ου.

Θε­ω­ρού­νται ύπο­πτοι για πέντε αδι­κή­μα­τα που διώ­κο­νται σε βαθμό κα­κουρ­γή­μα­τος: απάτη, ηθική αυ­τουρ­γία σε απάτη, ψευδή βε­βαί­ω­ση, απι­στία και ηθική αυ­τουρ­γία σε απι­στία. Το σκέ­λος της έρευ­νας που αφορά τους πρώην υπουρ­γούς Με­τα­φο­ρών Χρή­στο Σπίρ­τζη και Κώστα Κα­ρα­μαν­λή δια­βι­βά­στη­κε στα μέσα Ιου­λί­ου στη Βουλή. Με τις εξε­λί­ξεις στην υπό­θε­ση να ανα­μέ­νο­νται μετά την έναρ­ξη λει­τουρ­γί­ας του Κοι­νο­βου­λί­ου, τον Σε­πτέμ­βριο.

Η σύμ­βα­ση ανά­με­σα στην ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και την κοι­νο­πρα­ξία των εται­ρειών ΤΟΜΗ – Alstom υπε­γρά­φη τον Σε­πτέμ­βριο του 2014. Είχε προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 41 εκατ. ευρώ και προ­θε­σμία υλο­ποί­η­σης δύο ετών. Προ­έ­βλε­πε την ανα­βάθ­μι­ση του συ­στή­μα­τος ση­μα­το­δό­τη­σης και τη­λε­διοί­κη­σης στον άξονα Αθήνα – Θεσ­σα­λο­νί­κη – Προ­μα­χώ­να. Επτά χρό­νια αρ­γό­τε­ρα και ενώ έχουν με­σο­λα­βή­σει 8 πα­ρα­τά­σεις και η υπο­γρα­φή μιας συ­μπλη­ρω­μα­τι­κής σύμ­βα­σης, η ολο­κλή­ρω­ση του έργου πα­ρα­μέ­νει σε εκ­κρε­μό­τη­τα. Με την ευ­ρω­παϊ­κή ει­σαγ­γε­λία να εντο­πί­ζει βα­ριές ευ­θύ­νες στα στε­λέ­χη της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και της κοι­νο­πρα­ξί­ας απο­δί­δο­ντάς τους δόλο.

Δέκα μήνες πριν από το δυ­στύ­χη­μα στα Τέμπη, πλη­ρο­φο­ριο­δό­της κα­τέ­θε­σε στην ευ­ρω­παϊ­κή ει­σαγ­γε­λία στην Αθήνα στοι­χεία για τη σύμ­βα­ση 717. Οι προει­δο­ποι­ή­σεις του απο­δεί­χθη­καν προ­φη­τι­κές.

Αρ­χι­κά, κα­τη­γο­ρεί τους 26 υπό­πτους ότι ενώ δεν προ­σκό­μι­ζαν όπως όφει­λαν εγκε­κρι­μέ­νες με­λέ­τες για την εκτέ­λε­ση του έργου ζη­τού­σαν και τε­λι­κά πε­τύ­χαι­ναν την πλη­ρω­μή τους από την αρ­μό­δια δια­χει­ρι­στι­κή αρχή. Διευ­κρι­νί­ζε­ται το εξής: Η εται­ρεία ΤΟΜΗ (ανήκε στον όμιλο ΑΚΤΩΡ) δεν διέ­θε­τε προη­γού­με­νη εμπει­ρία στην εκτέ­λε­ση υψη­λής εξει­δί­κευ­σης σι­δη­ρο­δρο­μι­κών έργων, όπως το συ­γκε­κρι­μέ­νο. Για να με­τά­σχει στον δια­γω­νι­σμό συμ­φω­νή­θη­κε να της πα­ρά­σχει τε­χνο­γνω­σία η γαλ­λι­κή Alstom που εκτε­λεί σι­δη­ρο­δρο­μι­κά έργα σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο. Μετά την υπο­γρα­φή της σύμ­βα­σης ωστό­σο, οι δύο εται­ρεί­ες δια­χώ­ρι­σαν το έργο. Η ΤΟΜΗ ανέ­λα­βε το τμήμα Αθήνα – Θεσ­σα­λο­νί­κη και η Alstom το τμήμα από τη Θεσ­σα­λο­νί­κη έως τον Προ­μα­χώ­να.

«Το μέλος της κοι­νο­πρα­ξί­ας ΤΟΜΗ, αντί των εγκε­κρι­μέ­νων από την Alstom με­λε­τών, προ­σκό­μι­σε με­λέ­τες με υπο­γρα­φή της τρί­της εται­ρεί­ας KOMEL, η οποία όμως δεν διέ­θε­τε την απαι­τού­με­νη από τη σύμ­βα­ση ει­δι­κή εμπει­ρία και ως εκ τού­του δεν νο­μι­μο­ποιού­νταν να υπο­βάλ­λει με­λέ­τες», ανα­φέ­ρε­ται επί λέξει στο σχέ­διο κα­τη­γο­ρη­τη­ρί­ου. Και συ­νε­χί­ζει η ει­σαγ­γε­λέ­ας: «Παρά το γε­γο­νός ότι η ανά­δο­χος κοι­νο­πρα­ξία δεν προ­σκό­μι­σε με­λέ­τες, προ­έ­βη πα­ρά­νο­μα σε εκτέ­λε­ση ερ­γα­σιών για τις οποί­ες οι κα­τη­γο­ρού­με­νοι υπάλ­λη­λοι της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ αι­τή­θη­καν την πλη­ρω­μή».

Συ­νο­λι­κά 26 μη πο­λι­τι­κά πρό­σω­πα, κυ­ρί­ως υπάλ­λη­λοι της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και στε­λέ­χη της κοι­νο­πρα­ξί­ας ΤΟΜΗ – Alstom κλή­θη­καν ως ύπο­πτα να λά­βουν αντί­γρα­φα της δι­κο­γρα­φί­ας και να πα­ρά­σχουν εξη­γή­σεις.

Ποι­νι­κές ευ­θύ­νες εντο­πί­ζο­νται στο ει­σαγ­γε­λι­κό πό­ρι­σμα και ανα­φο­ρι­κά με το θέμα των πα­ρα­τά­σε­ων. Η αρ­χι­κή σύμ­βα­ση προ­έ­βλε­πε ότι το έργο έπρε­πε να ολο­κλη­ρω­θεί τον Σε­πτέμ­βριο του 2016, 24 μήνες μετά την υπο­γρα­φή της σύμ­βα­σης. Από τον Ιού­νιο του 2016, ωστό­σο, έως τον Ια­νουά­ριο του 2021 δό­θη­καν ούτε μια ούτε δύο αλλά 8 πα­ρα­τά­σεις κα­τό­πιν αι­τή­σε­ων της ανα­δό­χου κοι­νο­πρα­ξί­ας.

Πα­ρό­τι η νο­μο­θε­σία προ­βλέ­πει την επι­βο­λή ποι­νι­κών ρη­τρών στον ανά­δο­χο εάν με υπαι­τιό­τη­τά του χα­θούν οι προ­θε­σμί­ες, κάτι τέ­τοιο δεν συ­νέ­βη. Ο λόγος είναι ότι το διοι­κη­τι­κό συμ­βού­λιο της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ ενέ­κρι­νε τα αι­τή­μα­τα της κοι­νο­πρα­ξί­ας προ­χω­ρώ­ντας μά­λι­στα σε ανα­θε­ώ­ρη­ση (προς τα πάνω) των δα­πα­νών του έργου.

Πα­ρά­τα­ση στην πα­ρά­τα­ση

«Εν γνώ­σει τους δή­λω­ναν μη ορθά στοι­χεία ανα­φο­ρι­κά με την ύπαρ­ξη γε­γο­νό­των κρί­σι­μων για την προ­έ­γκρι­ση της εκά­στο­τε πα­ρά­τα­σης και την πλη­ρω­μή της ανα­λο­γού­σας δα­πά­νης ανα­θε­ώ­ρη­σης, ήτοι στοι­χεία που δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα», ση­μειώ­νουν στο πό­ρι­σμά τους οι Ευ­ρω­παί­οι ει­σαγ­γε­λείς.

Ενα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα: τον Ιού­λιο του 2016 τέσ­σε­ρα στε­λέ­χη της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ επι­κα­λού­με­να έγ­γρα­φο της κοι­νο­πρα­ξί­ας ει­ση­γή­θη­καν προς το διοι­κη­τι­κό συμ­βού­λιο της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ τη χο­ρή­γη­ση πα­ρά­τα­σης με το ψευ­δές –σύμ­φω­να με την ει­σαγ­γε­λι­κή έρευ­να– επι­χεί­ρη­μα ότι η μη ομαλή πρό­ο­δος του έργου οφεί­λε­ται στο γε­γο­νός ότι η ΟΣΕ Α.Ε. δεν είχε πα­ρα­δώ­σει τους χώ­ρους για την εκτέ­λε­ση των ερ­γα­σιών στα τμή­μα­τα Αχαρ­νών – Οι­νό­ης, Οι­νό­ης – Τι­θο­ρέ­ας κ.ο.κ.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, από την έρευ­να προ­έ­κυ­ψε ότι οι ερ­γα­σί­ες δεν μπο­ρού­σαν να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί διότι η κοι­νο­πρα­ξία δεν είχε υπο­βά­λει εγκε­κρι­μέ­νες με­λέ­τες και επο­μέ­νως η ΟΣΕ Α.Ε. σωστά δεν της χο­ρη­γού­σε τις απα­ραί­τη­τες άδειες ερ­γα­σιών. «Η αδυ­να­μία του ΟΣΕ να χο­ρη­γή­σει τις άδειες χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε από τους κα­τη­γο­ρού­με­νους υπαλ­λή­λους της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ ως πρό­σχη­μα για τη χο­ρή­γη­ση πα­ρά­τα­σης», πα­ρα­τη­ρεί η ει­σαγ­γε­λέ­ας.

Στις 19 Μαΐου 2019 υπε­γρά­φη συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή σύμ­βα­ση ανά­με­σα στην ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και την κοι­νο­πρα­ξία με το αι­τιο­λο­γι­κό ότι για να είναι το έργο λει­τουρ­γι­κό και ασφα­λές έπρε­πε να εκτε­λε­στούν συ­μπλη­ρω­μα­τι­κές ερ­γα­σί­ες που δεν ήταν δυ­να­τόν να προ­βλε­φθούν κατά τον χρόνο δη­μο­πρά­τη­σης του έργου.

Ανά­με­σα στα ζη­τή­μα­τα που επι­κα­λέ­στη­καν τα στε­λέ­χη της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ σε αι­τιο­λο­γι­κή έκ­θε­σή τους ήταν η αδυ­να­μία δια­σύν­δε­σης του και­νούρ­γιου εξο-πλι­σμού με τον υφι­στά­με­νο καθώς και η μη συμ­βα­τό­τη­τα με­τα­ξύ των ανα­λο­γι­κών και ψη­φια­κών πρω­το­κόλ­λων με­τά­δο­σης δε­δο­μέ­νων.

Στο σχέ­διο κα­τη­γο­ρη­τη­ρί­ου ωστό­σο, οι Ευ­ρω­παί­οι εντε­ταλ­μέ­νοι ει­σαγ­γε­λείς επι­ση­μαί­νουν ότι όσα επι­κα­λέ­στη­καν τα στε­λέ­χη της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ είχαν ήδη προ­βλε­φθεί και συ­μπε­ρι­λη­φθεί στην κύρια σύμ­βα­ση καθώς και ότι οποια­δή­πο­τε με­τα­βο­λή ή προ­σθή­κη «απο­τε­λού­σε ευ­θύ­νη της ανα­δό­χου κοι­νο­πρα­ξί­ας χωρίς επι­πρό­σθε­τη αμοι­βή».

Υπάλ­λη­λος με τριώ­ρο­φο στην Κη­φι­σιά

Ανά­με­σα σε όσα τον Μάιο του 2022 επε­σή­μα­νε ο ανώ­νυ­μος πλη­ρο­φο­ριο­δό­της στους Ευ­ρω­παί­ους εντε­ταλ­μέ­νους ει­σαγ­γε­λείς ήταν και η ανά­γκη να ερευ­νη­θεί η οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση αυτών που δια­χει­ρί­στη­καν τη σύμ­βα­ση 717. «Ο … με μισθό 1.600 ευρώ και χωρίς άλλη ερ­γα­σία πέραν της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ δια­θέ­τει τριώ­ρο­φο σπίτι στην Κη­φι­σιά, δύο σκάφη, εξο­χι­κό. Ο … δια­θέ­τει οκτα­ώ­ρο­φο στον Πει­ραιά, αγό­ρα­σε σπίτι στο Π. Ψυ­χι­κό και σκά­φος…». Οι 26 ύπο­πτοι, εκ των οποί­ων 17 στε­λέ­χη της ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και οι υπό­λοι­ποι υπάλ­λη­λοι της κοι­νο­πρα­ξί­ας, έχουν κλη­θεί να πα­ρά­σχουν έγ­γρα­φες εξη­γή­σεις στους Ευ­ρω­παί­ους ει­σαγ­γε­λείς την 1η Σε­πτεμ­βρί­ου στο πλαί­σιο της εν εξε­λί­ξει προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης. Εκτι­μά­ται πά­ντως ότι αρ­κε­τοί απ’ αυ­τούς θα ζη­τή­σουν νέα διο­ρία.

Πηγή kathimerini.gr