Επιστολή στην Υπ. Πολιτισμού για την Μεσαιωνική Πόλη από τον Σύλλογο Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου

Προς

την Υπουργό Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού

κα Λυδία Κονιόρ­δου

Αγαπητή κα υπουργέ,

Με αφορμή την επί­σκεψή σας στο νησί της Ρόδου και τη σύσταση ομάδας εργα­σίας για τη μελέτη, προ­στα­σία, ανά­δειξη και αει­φο­ρική ανά­πτυξη της Μεσαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου, θα θέλαμε να θέσουμε υπόψη σας μερικά κρίσιμα κατά τη γνώμη μας ζητή­ματα που αφορούν το μνημείο αυτό της παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Κατ’ αρχάς είναι απόλυτη ανάγκη να ολο­κλη­ρω­θεί επι­τέ­λους  η Πολε­ο­δο­μική Μελέτη της Μ.Π για να αντι­με­τω­πι­σθούν με τρόπο συνε­κτικό, μεθο­δικό και οργα­νω­μένο τα διάφορα θέματα που αντι­με­τω­πί­ζει ως μια ζωντανή πόλη  και ως μνημείο Παγκό­σμιας Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς. Η μελέτη αυτή ανα­μέ­νε­ται εδώ και δεκα­ε­τίες και δεν επι­δέ­χε­ται επι­πλέον καθυ­στε­ρή­σεις. Η ευθύνη δε ολο­κλή­ρω­σής της ανήκει τόσο στο Δήμο Ρόδου όσο και στο Υπουρ­γείο του οποίου προ­ΐ­στα­στε .

Στο παρα­πάνω πλαίσιο είναι ανάγκη να ολο­κλη­ρω­θούν τα υπόγεια δίκτυα εντός της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, δηλαδή το Δίκτυο Απο­χέ­τευ­σης Ακα­θάρ­των, Ομβρίων Υδάτων, Ύδρευ­σης και Πυρό­σβε­σης καθώς και τα δίκτυα ηλε­κτρι­σμού, δημο­τι­κού φωτι­σμού, τηλε­ό­ρα­σης και τηλε­φω­νίας. Μέχρι στιγμής με την προ­γραμ­μα­τική σύμβαση μεταξύ  Υπουρ­γείου Αιγαίου – Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού – Δήμου Ρόδου – Δ.Ε.Υ.Α.Ρ έχει καλυ­φθεί μια έκταση 43.971 τ.μ ή το 57,65% της συνο­λι­κής έκτασης της Μεσαιω­νι­κής Πόλης που είναι 76.262 τ.μ.

Καθη­με­ρινά βέβαια προ­κύ­πτει σωρεία προ­βλη­μά­των που υπο­βαθ­μί­ζουν συνο­λικά την εικόνα της Μ.Π. Τα σημα­ντι­κό­τερα από αυτά είναι το κυκλο­φο­ριακό, η ηχο­ρύ­πανση και η υπέρ­βαση της άδειας των κατα­στη­μά­των, η άγρα πελατών, η κατά­ληψη κοι­νό­χρη­στων χώρων, η χύδην έκθεση εμπο­ρευ­μά­των και προ­ϊ­ό­ντων, η εγκα­τά­λειψη του πρα­σί­νου, των τειχών και των πλα­τειών (π.χ Σοφο­κλέ­ους και Αθηνάς),  η κακή απο­κο­μιδή απορ­ριμ­μά­των  και γενι­κό­τερα η αισθη­τική υπο­βάθ­μιση του μνη­μείου. Αυτά είναι ζητή­ματα για τα οποία πρέπει να υπάρξει τόσο ένα κανο­νι­στικό πλαίσιο όσο και πρα­κτικά μέτρα αντι­με­τώ­πι­σής των.

Στο κέντρο της δράσης μας θα πρέπει να είναι η εξυ­πη­ρέ­τηση των επι­σκε­πτών καθώς και  ο εκσυγ­χρο­νι­σμός και η ορθή δια­χεί­ριση του πολι­τι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και των υπη­ρε­σιών που προ­σφέ­ρουμε. Για παρά­δειγμα πολλά κτήρια που έχουν συντη­ρη­θεί και για τα οποία δαπα­νη­θή­καν μεγάλα ποσά παρα­μέ­νουν κλειστά και ανα­ξιο­ποί­ητα μετά την ολο­κλή­ρωση των εργα­σιών. Αυτό οδηγεί ανα­πό­φευ­κτα σε εκ νέου επι­δεί­νωση της κατά­στα­σης αυτών των κτηρίων. Τέτοια παρα­δείγ­ματα είναι η Πύλη Ντ’ Αμπουάζ (D’Amboise), το Κατά­λυμα της Ισπα­νίας, ο Φάρος του Αγίου  Νικο­λάου και ο προ­μα­χώ­νας του Αγίου Γεωρ­γίου, για να ανα­φέ­ρουμε μερικά κτί­σματα που θα μπο­ρού­σαν να απο­φέ­ρουν τερά­στιους πόρους μέσα από μια ορθο­λο­γική και αει­φο­ρική δια­χεί­ριση που δεν θα αλλοιώ­νει το μνη­μειακό τους χαρα­κτήρα. Μια τέτοια λογική θα πρέπει να διέπει και τη δια­χεί­ριση των μου­σείων και των άλλων αρχαιο­λο­γι­κών χώρων που στε­ρού­νται βασικών υπη­ρε­σιών.

Είναι λογικό  όλες οι προ­σπά­θειες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα να οδη­γή­σουν τελικά σε ένα φορέα  δια­χεί­ρι­σης και  ελέγχου της συνο­λι­κής λει­τουρ­γίας της Μεσαιω­νι­κής Πόλης πράγμα που προ­βλέ­πε­ται άλλωστε και από την πολε­ο­δο­μική μελέτη αλλά και από το χαρα­κτήρα  του μνη­μείου ως παγκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς.

Χωρίς να θέλουμε να γίνουμε μάντεις κακών η σημε­ρινή εικόνα της Μεσαιω­νι­κής Πόλης δεν ικα­νο­ποιεί στο βαθμό που θα θέλαμε κατοί­κους και επι­σκέ­πτες του νησιού και θα οδη­γή­σει σε στα­διακό μαρασμό της ζωντα­νής πόλης αφού ο αριθμός των μονίμων κατοί­κων συνεχώς φθίνει. Όμως ελλο­χεύει ο κίν­δυ­νος της συνο­λι­κής υπο­βάθ­μι­σης και απα­ξί­ω­σης του μνη­μείου που απο­τε­λεί σήμερα τοπό­σημο του νησιού μας και η μετα­τροπή του σε ένα υπο­βαθ­μι­σμένο εμπο­ρικό παζάρι και χώρο νυκτε­ρι­νής δια­σκέ­δα­σης το καλο­καίρι και σε νεκρή πόλη το χειμώνα.

Είμαστε στη διάθεσή σας για οποια­δή­ποτε πλη­ρο­φο­ρία ή διευ­κρί­νηση.