Κακοποίηση και Προστασία παιδιών στην Ελλάδα: Ένα μεγάλο πρόβλημα

Σις με­γά­λες ελ­λεί­ψεις στο σύ­στη­μα προ­στα­σί­ας των παι­διών, υπο­γραμ­μί­ζουν ει­δι­κοί. Δε­κά­δες πε­ρι­στα­τι­κά κα­κο­ποί­η­σης κάθε χρόνο το απο­δει­κνύ­ουν, ενώ πολλά άλλα μέ­νουν κρυφά.

Το πρό­βλη­μα δεν είναι και­νού­ριο, καθώς η Ελ­λά­δα ποτέ δεν είχε το κα­τάλ­λη­λο σύ­στη­μα για τα παι­διά που πέ­φτουν θύ­μα­τα κα­κο­ποί­η­σης.  Η χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή κρίση συχνά ευ­θύ­νε­ται για τις ανε­πάρ­κειες των κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών, ωστό­σο, ο Γιώρ­γος Νι­κο­λα­ΐ­δης, παι­δο­ψυ­χί­α­τρος και επι­κε­φα­λής του τμή­μα­τος Ψυ­χι­κής Υγεί­ας του Ιν­στι­τού­του Υγεί­ας του Παι­διού, μι­λώ­ντας σε έρευ­νά του Al Jazeera είναι επι­φυ­λα­κτι­κός με μια τέ­τοια γε­νί­κευ­ση, παρά το γε­γο­νός ότι στο δικό του ίδρυ­μα υπήρ­χαν πε­ρι­κο­πές στο προ­σω­πι­κό σε πο­σο­στό πάνω από 50%.

Μα κα­τά­στα­ση που κρα­τά­ει χρό­νια

«Οι πε­ρι­κο­πές είναι πολ­λές. Αλλά η προ­στα­σία των παι­διών ήταν ανε­παρ­κής ακόμη και πριν από την κρίση και το κρά­τος μας εξα­κο­λου­θεί να μην κάνει κάτι γι’ αυτό. Υπάρ­χει θέμα έλ­λει­ψης κον­δυ­λί­ων, αλλά και με­γά­λο πρό­βλη­μα με το πως ναδια­χει­ρι­στούν αυτά τα κον­δύ­λια», ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Εν­δει­κτι­κή είναι η υπό­θε­ση του Νίκου Σει­ρα­γά­κη και όσα ακο­λού­θη­σαν. Πριν λίγα χρό­νια ο προ­πο­νη­τής το­πι­κής ομά­δαςμπά­σκετ στην Κρήτη συ­νε­λή­φθη και κα­τα­δι­κά­στη­κε για την κα­κο­ποί­η­ση 36 νέων αγο­ριών. Η κα­κο­ποί­η­ση γι­νό­ταν για χρό­νια και ο συ­νο­λι­κός αριθ­μός των θυ­μά­των του πι­στεύ­ε­ται ότι ξε­περ­νά τα 100. Αλλά κα­νέ­νας γο­νέ­ας, γεί­το­νας, δά­σκα­λος, κοι­νω­νι­κός λει­τουρ­γός ή αστυ­νο­μι­κός δεν μί­λη­σε και δεν υπο­πτεύ­θη­κε κάτι. Αφού η αστυ­νο­μία και ο το­πι­κός ει­σαγ­γε­λέ­ας ει­δο­ποι­ή­θη­καν τε­λι­κά από μία οι­κο­γέ­νεια, χρειά­στη­κε ένας ολό­κλη­ρος χρό­νος για να επι­βε­βαιω­θεί ο ισχυ­ρι­σμός τους. Ένας χρό­νος, κατά τον οποίο ο προ­πο­νη­τής συ­νέ­χι­σε να κα­κο­ποιεί παι­διά.

Χρειά­στη­κε ένας ακόμη χρό­νος από το Ιν­στι­τού­το Υγεί­ας του Παι­διού να κα­τα­φέ­ρει να πεί­σει τις αρχές ότι κάτι πρέ­πει να γίνει για τις οι­κο­γέ­νειες. Τα κον­δύ­λια της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν τε­λι­κά και στο Ρέ­θυ­μνο δη­μιουρ­γή­θη­κε μια μο­νά­δα ψυ­χο­λο­γι­κής υπο­στή­ρι­ξης. Δεν έμει­νε ανοι­χτό όμως πε­ρισ­σό­τε­ρο από δύο χρό­νια, καθώς τα κον­δύ­λια «έλη­ξαν» και το Υπουρ­γείο Υγεί­ας απο­φά­σι­σε να το κλεί­σει. Και προ­φα­νώς δεν άνοι­ξε κά­ποιο αντί­στοι­χο κέ­ντρο.

Αδια­φο­ρία από τις κυ­βερ­νή­σεις

Τα πε­ρι­στα­τι­κά αυτά είναι πολλά και εν­δει­κτι­κά μιας δο­μι­κής αδυ­να­μί­ας να ορ­γα­νω­θεί ένα συ­νε­κτι­κό σύ­στη­μα προ­στα­σί­ας των παι­διών στην Ελ­λά­δα, σύμ­φω­να με τους εμπει­ρο­γνώ­μο­νες παι­δι­κής φρο­ντί­δας.

Υπάρ­χουν εκα­το­ντά­δες υπη­ρε­σί­ες σε όλη τη χώρα που σχε­τί­ζο­νται με την προ­στα­σία των παι­διών. Αλλά οι πε­ρισ­σό­τε­ρες λει­τουρ­γούν με­μο­νω­μέ­να, χωρίς πρω­τό­κολ­λα συ­ντο­νι­σμέ­νης δρά­σης. «Αυτό το είδος αναρ­χί­ας, όπου κάθε επαγ­γελ­μα­τί­ας κάνει ό, τι έρ­χε­ται στο μυαλό του είναι κα­τα­στρο­φι­κό», δή­λω­σε ο κύ­ριος Νι­κο­λα­ΐ­δης. «Έχω δει πε­ρι­πτώ­σεις όπου παι­διά ηλι­κί­ας τεσ­σά­ρων ετών δια­γνώ­στη­καν με τον σε­ξουα­λι­κά με­τα­δι­δό­με­νο ιό του HPV και για πάνω από ένα χρόνο δεν είχε διε­ξα­χθεί έρευ­να για να κα­θο­ρί­σουν τον τρόπο με τον οποίο το έπα­θαν. Ο δερ­μα­το­λό­γος μπο­ρεί μόνο να θε­ρα­πεύ­σει τη λοί­μω­ξη και δεν θα ασχο­λη­θεί με τί­πο­τα άλλο», πρό­σθε­σε.

Το Ιν­στι­τού­το Υγεί­ας του Παι­διού ανέ­πτυ­ξε, με ανε­ξάρ­τη­τη χρη­μα­το­δό­τη­ση, ένα πρω­τό­κολ­λο για τη δι­κτύ­ω­ση των ανό­μοιων υπη­ρε­σιών και την ενο­ποί­η­ση των δια­δι­κα­σιών τους. Επί­σης, ανέ­πτυ­ξε ένα σύ­στη­μα ψη­φια­κών εγ­γρα­φών για πε­ρι­στα­τι­κά κα­κο­ποί­η­σης. Ωστό­σο, παρά την πα­ρου­σί­α­σή τους στις εκά­στο­τε κυ­βερ­νή­σεις, έχουν αγνοη­θεί επα­νει­λημ­μέ­να.

Μέχρι στιγ­μής, όλες οι προ­σπά­θειες για τον συ­ντο­νι­σμό των υπη­ρε­σιών προ­στα­σί­ας των παι­διών έχουν απο­τύ­χει. Μια ακόμη προ­σπά­θεια είναι στους στό­χους της ση­με­ρι­νής κυ­βέρ­νη­σης, ξε­κι­νώ­ντας από τη βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών των παι­διών που έχουν βιώ­σει κα­κο­ποί­η­ση. Η Όλγα Θε­με­λή, κα­θη­γή­τρια εγκλη­μα­το­λο­γι­κής ψυ­χο­λο­γί­ας στο Πα­νε­πι­στή­μιο Κρή­της ανα­φέ­ρει ότι σύμ­φω­να με την έρευ­νά της, τα κα­κο­ποι­η­μέ­να παι­διά στην Ελ­λά­δα ανα­γκά­ζο­νται να επα­να­λά­βουν την ιστο­ρία τους στην αστυ­νο­μία έως και 14 φορές.

Παρά τις πολ­λές πο­λι­τι­σμι­κές ομοιό­τη­τες όσον αφορά τη θε­ρα­πεία των παι­διών, η Κύ­προς έχει ήδη κάνει τα βή­μα­τα που στην Ελ­λά­δα υπάρ­χουν μόνο σαν σκέψη μέχρι στιγ­μής. Η πε­ρί­πτω­ση μιας 29χρο­νης που αυ­το­κτό­νη­σε μετά από χρό­νια σε­ξουα­λι­κής κα­κο­ποί­η­σης από τον θετό πα­τέ­ρα της, φαί­νε­ται να ξε­χεί­λι­σε το πο­τή­ρι.

Τον πε­ρα­σμέ­νο Απρί­λιο, εγκαι­νιά­στη­κε το «Σπίτι του Παι­διού» στη Λευ­κω­σία, όπου οι παι­δι­κές μαρ­τυ­ρί­ες κα­τα­γρά­φο­νται με μια σχο­λα­στι­κά απο­τε­λε­σμα­τι­κή δια­δι­κα­σία. Σχε­δια­σμέ­νο με βάση τα πρό­τυ­πα του εξω­τε­ρι­κού κέ­ντρων παι­δι­κής μέ­ρι­μνας ή παι­δι­κής υπε­ρά­σπι­σης, το «Σπίτι του Παι­διού» επι­τρέ­πει την εξέ­τα­ση παι­διών από εκ­παι­δευ­μέ­νους επαγ­γελ­μα­τί­ες, η οποία λαμ­βά­νει χώρα μόνο μία φορά και είναι όσο το δυ­να­τόν μη επεμ­βα­τι­κή.

Η κυρία Θε­με­λή είναι εν­θου­σια­σμέ­νη με την προ­ο­πτι­κή ενός αντί­στοι­χου κέ­ντρου στην Ελ­λά­δα. «Οι προ­ο­πτι­κές μας είναι πολύ καλές», λέει. «O νέος νόμος ορί­ζει ότι πέντε τέ­τοια σπί­τια θα δη­μιουρ­γη­θούν σε όλη την Ελ­λά­δα, ωστό­σο, δεν έχει ξε­κι­νή­σει καμία πραγ­μα­τι­κή δου­λειά και η ελ­λη­νι­κή αστυ­νο­μία φαί­νε­ται απρό­θυ­μη να ξε­κι­νή­σει τις απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σί­ες». «Αυτή είναι η Ελ­λά­δα», ανα­φέ­ρει η Κων­στα­ντί­να Κω­στά­κου, αστυ­νο­μι­κός και ψυ­χο­λό­γος στο Τμήμα Αλ­λο­δα­πών της Αθή­νας, υπο­νο­ώ­ντας ότι τα πράγ­μα­τα γί­νο­νται δια­φο­ρε­τι­κά. Αμ­φι­σβη­τεί την έρευ­να της κυ­ρί­ας Θε­με­λή και πι­στεύ­ει ότι τα παι­διά πρέ­πει να οδη­γη­θούν στην αστυ­νο­μία, έτσι ώστε να γνω­ρί­ζουν ότι «τα πράγ­μα­τα είναι σο­βα­ρά».

Ακόμη και αν εφαρ­μο­στεί το πρό­γραμ­μα «Σπίτι του Παι­διού», τα προ­βλή­μα­τα με την προ­στα­σία του παι­διού στην Ελ­λά­δα φαί­νο­νται ατε­λεί­ω­τα. Δεν υπάρ­χει σύ­στη­μα κοι­νω­νι­κής φρο­ντί­δας και τα παι­διά που απο­μα­κρύ­νο­νται από τις οι­κο­γέ­νειές τους μπαί­νουν σε ίδρυ­μα για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

Οι συν­θή­κες στα ιδρύ­μα­τα όμως είναι κακές, σύμ­φω­να με τους ει­δι­κούς παι­δι­κής φρο­ντί­δας. «Ίδρυ­μα για παι­διά με ει­δι­κές ανά­γκες στα Λε­χαι­νά κρατά τα παι­διά δε­μέ­να στα κρε­βά­τια τους, χωρίς να τα απε­λευ­θε­ρώ­νει ακόμη και για σύ­ντο­μες πε­ριό­δους της ημέ­ρας. Κα­νέ­να δι­κα­στή­ριο δεν έχει το δι­καί­ω­μα να επι­βά­λει μια τέ­τοια ποινή», επι­σή­μα­νε ο κύ­ριος Νι­κο­λα­ΐ­δης.

Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ει­δι­κοί παι­δι­κής φρο­ντί­δας συμ­φω­νούν ότι τα παι­διά κα­κο­ποιού­νται από αυ­τούς που εμπι­στεύ­ο­νται, πράγ­μα που τους δη­μιουρ­γεί σο­βα­ρά ψυ­χο­λο­γι­κά προ­βλή­μα­τα και δυ­σκο­λία στη σύ­να­ψη δια­προ­σω­πι­κών σχέ­σε­ων στο μέλ­λον. Και συ­νε­πώς κρί­νουν επι­τα­κτι­κή την ανά­γκη για δη­μιουρ­γία φο­ρέ­ων που θα προ­στα­τεύ­ουν τα παι­διά.

Πηγή tvxs.gr