Προς πλήρη ανατροπή ισορροπιών στο Αιγαίο

Η ανα­κοί­νωση, προ ολίγων ημερών, για προ­ώ­θηση της παραγ­γε­λίας 24 μαχη­τι­κών πέμπτης γενιάς F-35 από την Αγκυρα έφερε στην επι­φά­νεια μια συζή­τηση η οποία εξε­λίσ­σε­ται στο εσω­τε­ρικό των Ενόπλων Δυνά­μεων (Ε.Δ.) για αρκετά χρόνια: Πώς μπορεί η Ελλάδα να δια­τη­ρή­σει την απο­τρε­πτική ισχύ της, χωρίς να χρεια­στεί να μπει σε κούρσα εξο­πλι­σμών με την Τουρκία, η οποία τα τελευ­ταία χρόνια δαπα­νάει τερά­στια ποσά, προ­κει­μέ­νου να αυξήσει και να εκσυγ­χρο­νί­σει την πολε­μική αερο­πο­ρία της και το πολε­μικό ναυτικό της.

Στην Ελλάδα, οι κακές ανα­μνή­σεις από το εξο­πλι­στικό «πάρτι» της δεκα­ε­τίας 1996-2005 και η διαρκώς επι­δει­νού­μενη δημο­σιο­νο­μική κατά­σταση έχουν δια­κό­ψει κάθε ουσια­στική συζή­τηση προς οποια­δή­ποτε κατεύ­θυνση. Εξυ­πη­ρε­τού­νται μόνον οι απο­λύ­τως ανε­λα­στι­κές δαπάνες, ενώ προ­γράμ­ματα τα οποία έχουν ήδη εγκρι­θεί από τις Ε.Δ., όπως η ανα­βάθ­μιση των F-16, καθυ­στε­ρούν. Μόλις την περα­σμένη Τέταρτη, ένα ακόμη F-16 τέθηκε εκτός μάχης έπειτα από πυρ­κα­γιά στη Σούδα. Δεδο­μέ­νου, δε, ότι έως αυτήν τη στιγμή η κυβέρ­νηση δεν έχει κατορ­θώ­σει να πείσει τους δανει­στές για το πώς πρέπει να μειωθεί ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του υπουρ­γείου Αμυνας κατά 400 εκατ. ευρώ για το 2017, καθί­στα­ται δύσκολα αντι­λη­πτό πως οι απα­ραί­τη­τες ανα­βαθ­μί­σεις μαχη­τι­κών ή αργό­τερα η προ­μή­θεια σύγ­χρο­νων εξο­πλι­σμών θα γίνει δυνατή.

Η πρώτη παραγ­γε­λία

Ως προς το ζήτημα των τουρ­κι­κών F-35, πηγές ανέ­φε­ραν στην «Κ» ότι η Τουρκία ως συμπα­ρα­γω­γός χώρα του προ­γράμ­μα­τος JSF (Joint Strike Fighter) θα έπρεπε κάποια στιγμή να προ­χω­ρή­σει στην πρώτη παραγ­γε­λία. Η παραγ­γε­λία των 24 πρώτων F-35 θα γίνει σε δόσεις των τεσ­σά­ρων και αργό­τερα έξι αερο­σκα­φών. Τα πρώτα 4-6 αερο­σκάφη δεν θα παρα­δο­θούν στην Τουρκία. Αντι­θέ­τως, ένας αριθμός Τούρκων πιλότων θα μεταβεί στις ΗΠΑ, προ­κει­μέ­νου να εξοι­κειω­θούν με το νέο μαχη­τικό και, ακο­λού­θως, θα επι­στρέ­ψουν στη χώρα τους, προ­κει­μέ­νου να απο­τε­λέ­σουν τον πρώτο πυρήνα εκπαι­δευ­τών. Στο πλαίσιο του συγκε­κρι­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος, η Τουρκία έχει δεσμευ­θεί για την αγορά 100 αερο­σκα­φών με δυνα­τό­τητα επέ­κτα­σης σε ακόμη 16 (συνο­λικά 116). Στο πρό­γραμμα JSF (το οποίο ανα­πτύσ­σε­ται από τη Lockheed Martin) συμ­με­τέ­χουν ως κύριοι χρήστες οι ΗΠΑ (1.763 αερο­σκάφη) και η Βρε­τα­νία (138) και ακο­λου­θούν η Ιταλία (60), η Ολλαν­δία (37), η Αυστρα­λία (100), η Νορ­βη­γία (52), η Δανία (30) και ο Καναδάς (65). Ως αγο­ρά­στριες χώρες, αλλά όχι συμπα­ρα­γω­γοί, εκδή­λω­σαν το ενδια­φέ­ρον τους, επίσης, το Ισραήλ (33), η Ιαπωνία (42) και η Νότια Κορέα (40).

Και η Ελλάδα;

Τις προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες έγιναν αρκετές δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις για τη δυνα­τό­τητα που ενδε­χο­μέ­νως θα είχε η Αθήνα να απο­κτή­σει ένα αντί­στοιχο αερο­σκά­φος. Ο κ. Πάνος Καμ­μέ­νος το είχε υπο­νο­ή­σει σε τοπο­θέ­τησή του στη Θεσ­σα­λο­νίκη στις 14 Σεπτεμ­βρίου, ωστόσο έκτοτε οι πλη­ρο­φο­ρίες μάλλον κινού­νται στη σφαίρα της επι­θυ­μίας και όχι σε εκείνη της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας. Είναι γνωστό ότι στην Ελλάδα είχε γίνει στο παρελ­θόν κρούση τρεις φορές προ­κει­μέ­νου να συμ­με­τά­σχει ως συμπα­ρα­γω­γός, ωστόσο, για διά­φο­ρους λόγους, η Αθήνα δεν δέχθηκε. Ακόμη και αν η Ελλάδα απο­φά­σιζε σήμερα να προ­μη­θευ­θεί F-35, αυτό θα μπο­ρούσε να γίνει μόνον δια­κρα­τικά, με επίσημο αίτημα, το οποίο θα πρέπει να εγκρι­θεί από το αμε­ρι­κα­νικό Κογκρέσο και έπειτα να προ­χω­ρή­σουν οι σχε­τι­κές παραγ­γε­λίες. Ολα αυτά έχουν μία και μονα­δική προ­ϋ­πό­θεση: Να μπο­ρέ­σει η Ελλάδα να δια­θέ­σει τα χρήματα για να προ­χω­ρή­σει στην παραγ­γε­λία. Αυτήν τη στιγμή το κόστος για την αγορά και μόνον ενός F-35 ανέρ­χε­ται περίπου στα 100 εκατ. δολάρια. Αν υπο­τε­θεί ότι η Ελλάδα θα επι­θυ­μούσε να προ­χω­ρή­σει στην προ­μή­θεια μιας μοίρας (15-20 αερο­σκάφη), το συνο­λικό κόστος θα ανερ­χό­ταν σε περίπου 1,5 με 2 δισ. ευρώ. Ωστόσο, στο Γενικό Επι­τε­λείο Αερο­πο­ρίας επι­κρα­τεί αυτο­συ­γκρά­τηση, γι’ αυτό και προ ολίγων ημερών ανώ­τα­τες στρα­τιω­τι­κές πηγές ανέ­φε­ραν ότι το 2021-22, οπότε υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η πρώτη μοίρα τουρ­κι­κών F-35 θα είναι πλήρως επι­χει­ρη­σιακή, η Ελλάδα θα μπορεί να αντι­πα­ρα­τά­ξει τα ανα­βαθ­μι­σμένα F-16 (κόστος το οποίο υπο­λο­γί­ζε­ται σε περίπου 1,7 δισ. ευρώ). Το εξο­πλι­στικό σπριντ της Τουρ­κίας δεν περιο­ρί­ζε­ται στους αιθέρες. Στη συνε­δρί­αση η οποία απο­δέ­σμευσε την προ­ώ­θηση της αγοράς των F-35, απο­φα­σί­στηκε να προ­χω­ρή­σουν και ορι­σμένα προ­γράμ­ματα που αφορούν το Πολε­μικό Ναυτικό, την κυβερ­νο­ά­μυνα και τον στρατό ξηράς.

Πέρα από την ανι­σορ­ρο­πία ισχύος που πιθα­νό­τατα θα προ­κα­λέ­σει στο Αιγαίο η προ­μή­θεια αερο­σκά­φους πέμπτης γενιάς από την Τουρκία, στην Αθήνα υπάρ­χουν ανη­συ­χίες και για άλλους τομείς των Ενόπλων Δυνά­μεων, όπως το Πολε­μικό Ναυτικό. Και σε αυτό τον τομέα η αμε­ρι­κα­νική προ­θυ­μία να βοη­θή­σει την Ελλάδα μπορεί να απο­δει­χθεί εξαι­ρε­τικά χρήσιμη. Πριν από λίγα χρόνια, κατά την από­συρση των αμε­ρι­κα­νι­κών φρε­γα­τών τύπου «Oliver Hazard Perry», είχε απορ­ρι­φθεί το ενδε­χό­μενο προ­μή­θειας ορι­σμέ­νων εξ αυτών. Κάτι που δεν έπραξε η Τουρκία, η οποία και παρέ­λαβε οκτώ από τις ΗΠΑ. Πλέον επα­νέρ­χε­ται αυτό το σενάριο, ενώ στην Αθήνα διε­ρευ­νούν τις πιθα­νό­τη­τες η Ουά­σιγ­κτον να είναι δια­τε­θει­μένη να προ­χω­ρή­σει στην απο­δέ­σμευση κάποιου αντι­τορ­πι­λι­κού κλάσης «Arleigh Burke», τα οποία είναι πολύ πιο σύγ­χρονα από τις φρε­γά­τες «Oliver Hazard Perry» και θα μπο­ρού­σαν να ενι­σχύ­σουν ουσια­στικά τον ελλη­νικό στόλο επι­φα­νείας. Πάντως, ανε­ξάρ­τητα από τι θα προ­χω­ρή­σει το επόμενο χρονικό διά­στημα σε σχέση με όλα αυτά, φαί­νε­ται ότι ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ κ. Ευάγ­γε­λος Απο­στο­λά­κης προ­σπα­θεί να απο­δε­σμεύ­σει υπάρ­χου­σες δυνά­μεις σε επι­χει­ρή­σεις που ενι­σχύ­ουν το γόητρο του Π.Ν., κάτι που, όπως όλα δεί­χνουν, θα γίνει στην επι­χεί­ρηση του ΝΑΤΟ στην Κεντρική Μεσό­γειο (Sea Guardian).

Πηγές ανα­φέ­ρουν ότι η προ­θυ­μία των ΗΠΑ να βοη­θή­σουν την Αθήνα στον τομέα των εξο­πλι­σμών, με την προ­μή­θεια παλαιού υλικού, εντάσ­σε­ται πλήρως στην αντί­ληψη της Ουά­σιγ­κτον ότι η Ελλάδα πρέπει να μείνει ανε­πη­ρέ­α­στη από τη γεω­πο­λι­τική ταραχή της ευρύ­τε­ρης περιο­χής.

Καθη­με­ρινή