Λάζαρος Κυρίζογλου, Πρόεδρος ΚΕΔΕ: Καμία αρμοδιότητα δεν έχουν οι δήμοι να σβήνουν δασικές πυρκαγιές

Κύριε Κυρί­ζο­γλου, επειδή πολλά έχουν ειπωθεί τον τελευ­ταίο καιρό…, έχουν οι δήμοι την ευθύνη να σβήνουν δασικές πυρ­κα­γιές;

Προ­σω­πικά, διε­τέ­λεσα νομάρ­χης Ευβοίας την περίοδο 1991-1993, σε έναν εξόχως πυρό­πλη­κτο νομό. Έχω βιω­μα­τική εμπει­ρία από την περίοδο αντι­με­τώ­πι­σης των πυρ­κα­γιών και του τι συνέβη έκτοτε και μέχρι σήμερα. Οι δήμοι με τα κον­δύ­λια που λαμ­βά­νουν από το κράτος, έχουν την υπο­χρέ­ωση να καθα­ρί­ζουν χόρτα κ.λπ. στις εντός σχεδίου περιο­χές των πόλεων και των οικι­σμών τους. Για τον καθα­ρι­σμό των ρεμάτων, η αρμο­διό­τητα ανήκει στις περι­φέ­ρειες. Για όλες τις υπό­λοι­πες εκτά­σεις, έχει τη δικαιο­δο­σία η δασική υπη­ρε­σία.

Άλλωστε η σχετική νομο­θε­τική ρύθμιση (ΚΥΑ υπ’ αριθμ. 181752/2052) ανα­φέ­ρει ρητά ότι “η ευθύνη για τον επι­χει­ρη­σιακό σχε­δια­σμό της κατα­στο­λής των πυρ­κα­γιών καθώς και την παροχή συν­δρο­μής για τη διάσωση ατόμων και υλικών αγαθών που απει­λού­νται από αυτές, έχει ως μέρος της απο­στο­λής του το πυρο­σβε­στικό σώμα.

Ο συντο­νι­σμός όλων των δυνά­μεων πυρό­σβε­σης και όλων των άλλων αρχών, υπη­ρε­σιών και φορέων, ανήκει στον επι­κε­φα­λής των πυρο­σβε­στι­κών δυνά­μεων, όχι στον δήμαρχο ή στον περι­φε­ρειάρχη. Ο σχε­δια­σμός, η εισή­γηση και υλο­ποί­ηση μέτρων, έργων και δράσεων πρό­λη­ψης των δασικών πυρ­κα­γιών, είναι ευθύνη των δασικών υπη­ρε­σιών”.

Κατά συνέ­πεια, όσοι είτε από άγνοια, είτε σκο­πί­μως ως προς το ζήτημα της χωρικής αρμο­διό­τη­τας, επιρ­ρί­πτουν ευθύνες στους δήμους, το κάνουν άδικα και προ­κα­λούν γενι­κό­τερα ζημία λόγω της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης. Εμείς ως ΚΕΔΕ, δεν θα αφή­σουμε ανυ­πε­ρά­σπι­στο κανέναν δήμαρχο όταν αδι­κεί­ται.

Θα λέγατε πως έχουν στο­χο­ποι­η­θεί οι δήμοι, εσκεμ­μένα ή μη; Υπήρξε προ­σπά­θεια από­δο­σης ευθυνών που δεν τους ανα­λο­γούν;

Αν θέλει η δασική υπη­ρε­σία, η Πυρο­σβε­στική, το κεντρικό Κράτος εν ολίγοις, να απο­σεί­σει τις δικές του ευθύνες, τότε αυτό δεν απο­τε­λεί μία μορφή στο­χο­ποί­η­σης; Και θα σας πω το εξής… Το 2022, οι 332 δήμοι της χώρας χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν συνο­λικά με το ποσό των 17.400.000 ευρώ για δράσεις αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σίας. Το 2023 χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν με το ποσό των 25 εκατ. ευρώ. Ο Δήμος Ρόδου έλαβε 280.000 ευρώ φέτος. Μιλάμε για ένα δήμο, ένα μεγάλο νησί με συνο­λική έκταση 1408 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων. Είναι 140 φορές μεγα­λύ­τε­ρος σε έκταση από το δικό μου δήμο, το δήμο Αμπε­λο­κή­πων Μενε­μέ­νης.

Δεν είναι …σιδε­ρέ­νιο που­κά­μισο η αντι­με­τώ­πιση των πυρ­κα­γιών και οι εργα­σίες που πρέπει να γίνουν προ­λη­πτικά, ώστε να το φορέ­σουν όλοι, και η Ρόδος και ο Δήμος Αμπε­λο­κή­πων Μενε­μέ­νης.

Μπορώ μάλιστα να σας δώσω ένα ακόμη παρά­δειγμα… Ο δήμος Αγρι­νίου έχει έκταση 1.247 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα. Είναι μεγα­λύ­τε­ρος από τον νομό Πρε­βέ­ζης με 150 έως 160 οικι­σμούς και χωριά. Μπορεί με τα χρήματα που παίρνει από το κράτος να καθα­ρί­σει τα χόρτα σε όλους αυτούς τους οικι­σμούς;

Προ­φα­νώς όχι, καθώς δεν επαρ­κούν τα χρήματα που δίδο­νται για όλους τους δήμους. Από­δειξη τούτου, είναι το γεγονός ότι ο Δήμος Ρόδου και συγκε­κρι­μένα ο δήμαρ­χος κ. Αντώνης Καμπου­ρά­κης με νόμιμες απο­φά­σεις του δημο­τι­κού του συμ­βου­λίου δεν αρκέ­στηκε στα 280.000 ευρώ που έλαβε το 2023 από το κράτος, αλλά δαπά­νησε επι­πλέον, από ίδιους πόρους του δήμου 1.157.363 ευρώ με δια­δι­κα­σίες νομι­μό­τα­τες. Και μάλιστα οι εργα­σίες αυτές εκτε­λέ­στη­καν πριν την έναρξη των πυρ­κα­γιών.

Και απα­ντώ­ντας και στο προη­γού­μενο ερώτημα, έχω να πω το εξής, οι φωτιές που είχαμε, έχουμε και θα έχουμε πάντοτε. ιδιαί­τερα αυτές των τελευ­ταίων ημερών, ξεκί­νη­σαν όλες, πριν εξε­λι­χθούν σε πυρ­κα­γιές, από δασικές εκτά­σεις. Η φωτιά λ.χ. στη θέση Πέτα στα Καλύβια της Αττικής ξεκί­νησε από αμιγώς δασική περιοχή.

Η φωτιά στα Δερ­βε­νο­χώ­ρια στην Τανάγρα Βοιω­τίας ξεκί­νησε επίσης από δασική περιοχή, το ίδιο και στο Λου­τράκι της Κοριν­θίας. Στη Ρόδο οι φωτιές ξεκί­νη­σαν από τα κορ­φο­βού­νια, από δασικές και δυσπρό­σι­τες περιο­χές.

Δεν είδα καμία φωτιά να ξεκινά από την πλατεία Συντάγ­μα­τος και να φτάνει στα Δερ­βε­νο­χώ­ρια, στο Λου­τράκι και στα Καλύβια Αττικής. Ούτε οι φωτιές στη Βόρειο Ελλάδα ξεκί­νη­σαν από την Πλατεία Αρι­στο­τέ­λους και έφτασαν μέχρι τη Χαλ­κι­δική σε τρία σημεία σε δασικές αμιγώς περιο­χές.

Το ίδιο ισχύει και για τη Ρόδο. Δεν ξεκί­νησε η φωτιά από το Μαν­δράκι για να φτάσει στα κορ­φο­βού­νια. Επι­τέ­λους πρέπει να στα­μα­τή­σει η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση. Έλεος!

Θα λέγατε πώς η ισχύ­ουσα στρα­τη­γική για την αντι­με­τώ­πιση των δασικών πυρ­κα­γιών θα έπρεπε να ανα­θε­ω­ρη­θεί;

Το 1993 επί κυβέρ­νη­σης Κων­στα­ντί­νου Μητσο­τάκη συστά­θηκε μία δια­κομ­μα­τική κοι­νο­βου­λευ­τική επι­τροπή η οποία κατέ­θεσε για το ζήτημα που με ρωτάτε ένα ομόφωνο πόρισμα… Προέβη στη σύσταση της Γενικής Γραμ­μα­τείας Δασών, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας τη δασική Υπη­ρε­σία με πρώτο γενικό γραμ­μα­τέα Δασών τον Δημήτρη Κατσούδα.

Εν συνε­χεία, το 1998 επί κυβέρ­νη­σης Κων­στα­ντί­νου Σημίτη με υπουργό Γεωρ­γίας τον Στέφανο Τζου­μάκα -τον υπο­ψή­φιο πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ τώρα -μεταφέρθηκε η αρμο­διό­τητα της πυρό­σβε­σης των δασικών πυρ­κα­γιών από την Δασική Υπη­ρε­σία στην Πυρο­σβε­στική. Εγκα­τα­λεί­φθηκε από τότε στην τύχη της η δασική υπη­ρε­σία, υπο­στε­λε­χώ­θηκε, απο­δε­κα­τί­στηκε, απα­ξιώ­θηκε από πλευράς εξο­πλι­σμού και έκτοτε -μιλώντας πάντα αντικειμενικά- ποια είναι τα απο­τε­λέ­σματα; Μιλάμε για πάνω από 200 νεκρούς και καμέ­νους ανθρώ­πους πάνω από 3000 κατοι­κίες καμένες, δεκάδες χιλιά­δες ζώα καμένα, χιλιά­δες στρέμ­ματα δασών καμένα, χιλιά­δες εκτά­σεις δασών που ανα­δα­σώ­θη­καν και ξανα­κά­η­καν… Γεν­νά­ται λοιπόν το ερώτημα… Γιατί συνέ­βη­σαν όλα αυτά στα τελευ­ταία 25 χρόνια;

Λέμε ότι υπάρχει κλι­μα­τική αλλαγή… Έχουμε παρα­τε­τα­μέ­νης διάρ­κειας καύ­σω­νες. Άλλαξαν οι και­ρι­κές συν­θή­κες προς το χει­ρό­τερο. Και έχουμε και τα απο­τε­λέ­σματα που προ­α­νέ­φερα λόγω της αλλαγής της στρα­τη­γι­κής από το 1998. Αν με ρωτάτε λοιπόν τι πρέπει να αλλάξει, σας απαντώ ότι είναι λάθος η εφαρ­μο­ζό­μενη στρα­τη­γική, όχι επειδή το λέω εγώ, αλλά εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος. Και όποιος δεν βλέπει τα απο­τε­λέ­σματα, τότε κάτι δεν πάει καλά.

Και χωρίς να θέλω να γίνω μάντης κακών για το μέλλον, αν δεν αλλά­ξουμε στρα­τη­γική θα έχουμε δυσά­ρε­στες συνέ­πειες. Πρέπει λοιπόν να ξανα­μπούμε στα δάση. Πρέπει με κάθε τρόπο τα δάση να αστυ­νο­μεύ­ο­νται, να στε­λε­χω­θεί κατάλ­ληλα η δασική υπη­ρε­σία και να εξο­πλι­στεί. Και σε μία τέτοια δασική υπη­ρε­σία -σταδιακά πηγαί­νο­ντας και όχι αμέσως- να ανα­θέ­σουμε την πυρό­σβεση στα δάση. Η πυρο­σβε­στική υπη­ρε­σία θα έχει την ευθύνη για την αντι­με­τώ­πιση των πυρ­κα­γιών στις κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές, ενώ την ευθύνη και τη διεύ­θυνση του αντι­πυ­ρι­κού αγώνα θα τον έχει μία τέτοια δασική υπη­ρε­σία που προ­α­νέ­φερα.

Επι­πλέον, πρέπει να ενθαρ­ρυν­θούν ρητι­νο­καλ­λιερ­γη­τές, μελισ­σο­κό­μοι, υλο­τό­μοι έτσι ώστε να υπάρχει στα δάση ζωή. Πρέπει να γίνο­νται οι κατάλ­λη­λοι καθα­ρι­σμοί στα δάση, οι συντη­ρή­σεις των δασικών δρόμων, ώστε να είναι προ­σπε­λά­σι­μες οι περιο­χές όπου εκδη­λώ­νο­νται πυρ­κα­γιές. Πρέπει δε να συντη­ρη­θούν οι αντι­πυ­ρι­κές ζώνες και να ανοί­ξουν και άλλες ζώνες, εάν δεν θέλουμε να χάνουμε χιλιά­δες εκτά­σεις δασικές. Εκεί όπου εκδη­λώ­θηκε στη Ρόδο η πυρ­κα­γιά σε δύσβατη και δυσπρό­σιτη περιοχή δεν υπήρχαν ούτε δασό­δρο­μοι, ούτε αντι­πυ­ρι­κές ζώνες. Γι’ αυτό και πρέπει να αλλάξει η εφαρ­μο­ζό­μενη στρα­τη­γική για την αντι­με­τώ­πιση των δασικών πυρ­κα­γιών. Δεν είναι η κατάλ­ληλη και το έχει απο­δεί­ξει το μέγεθος των κατα­στρο­φών που ζούμε.

Θα μπο­ρούσε η Τοπική Αυτο­διοί­κηση να ανα­λά­βει πιο ενεργό ρόλο;

Σε μία τέτοια οργά­νωση μπο­ρούμε να βάλουμε και τη λεγό­μενη παλ­λαϊκή άμυνα. Να συμπε­ρι­λά­βουμε πέρα από τη δασική υπη­ρε­σία με τα καθή­κο­ντα που προ­α­νέ­φερα, την Τ.Α. που μπορεί να κινη­το­ποι­ή­σει ευκο­λό­τερα τις τοπικές δυνά­μεις. Είδαμε π.χ. ότι στις πρό­σφα­τες πυρ­κα­γιές στη Ρόδο κινη­το­ποι­ή­θη­καν με μεγάλη επι­τυ­χία οι εθε­λο­ντές.

Αξίζουν πολλά συγ­χα­ρη­τή­ρια στον Δήμο Ρόδου, στον δήμαρχο κ. Καμπου­ράκη και σε όλους τους άλλους εμπλε­κό­με­νους φορείς γιατί κατά­φε­ραν να μετα­κι­νή­σουν 20.000 ανθρώ­πους μέσα στο κατα­κα­λό­καιρο, κάτω από δύσκο­λες συν­θή­κες, να εκκε­νώ­σουν ολό­κλη­ρες περιο­χές, να μη μείνει κανείς πυρό­πλη­κτος χωρίς κλίνη να κοι­μη­θεί, να μη μείνει κανείς χωρίς φαγητό. Και αυτό είναι ένα πολύ σημα­ντικό επί­τευγμα κυρίως του Δήμου Ρόδου και του δημάρ­χου.

Μόνο στο Ρόδος Παλάς παρα­σκευά­ζο­νταν από την πρώτη μέρα της εκκέ­νω­σης 2.600 μερίδες φαγητού. Και επι­πλέον οι δασο­κο­μά­ντος, οι πυρο­σβέ­στες και οι εμπλε­κό­με­νοι στον αντι­πυ­ρικό αγώνα βρήκαν στο Ρόδος Παλάς φιλό­ξενη αγκαλιά μαζί με τους πυρό­πλη­κτους του­ρί­στες. Όλος ο κόσμος, κάθε ξένος του­ρί­στας εξέ­φραζε την ευα­ρέ­σκειά του. Τα διεθνή ΜΜΕ, ανα­φέ­ρο­νταν στην επι­τυ­χία της επι­χεί­ρη­σης εκκέ­νω­σης και φιλο­ξε­νίας φιλο­ξε­νώ­ντας δηλώ­σεις των του­ρι­στών.

Όπως ανέφερε ο δήμαρ­χος Ρόδου, κ. Αντώνης Καμπου­ρά­κης, υπάρ­χουν τεκ­μη­ριω­μέ­νες υπό­νοιες για εμπρη­σμό. Βρί­σκε­ται σε εξέλιξη η διε­ρεύ­νηση των συμ­βά­ντων… Πιστεύ­ετε ότι θα κατα­λή­ξει σε συγκε­κρι­μένο συμπέ­ρα­σμα;

Βεβαίως, πρέπει η έρευνα να συνε­χι­στεί και να κατα­λή­ξει σε κάποιο συμπέ­ρα­σμα. Εάν εξαι­ρέ­σουμε τις φωτιές που προ­κα­λού­νται από πυλώνες υψηλής τάσης της ΔΕΗ ή από κάποιο κεραυνό, η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία τους προ­έρ­χε­ται από τον άνθρωπο. Χέρι ανθρώ­πινο βάζει τις φωτιές, είτε από αμέλεια, είτε από δόλο. Δεν νοείται π.χ. στην Κάρυστο εκεί όπου έπεσαν οι δύο ήρωες πιλότοι κατά την ενά­σκηση των καθη­κό­ντων τους, ο Περι­κλής Στε­φα­νί­δης και ο Χρηστός Μπουλάς, να ανάψουν συγ­χρό­νως τρεις φωτιές σε από­σταση έξι έως επτά χιλιο­μέ­τρων η μία από την άλλη και μάλιστα σε μία περιοχή όπου δεν υπάρ­χουν πεύκα. Αλλά και οι τελευ­ταίες φωτιές στην Χαλ­κι­δική άναψαν σε τρία δια­φο­ρε­τικά σημεία σε τρεις δια­φο­ρε­τι­κούς οικι­σμούς και περιο­χές με μεγάλη από­σταση μεταξύ τους.

Άρα οι αρμό­διες αρχές, η αστυ­νο­μία, η ΠΥΡ, η δασική υπη­ρε­σία θα πρέπει να προ­χω­ρή­σουν στη διε­ρεύ­νηση αυτών των περι­πτώ­σεων.

Ποια θα πρέπει να είναι λοιπόν η επόμενη μέρα μετά τις πυρ­κα­γιές; Σε ποιους τομείς πρέπει να δοθεί έμφαση;

Η φύση έχει τερά­στια δύναμη και όσο και αν προ­σπα­θεί ο άνθρω­πος να αναι­ρέ­σει, να την καθυ­πο­τά­ξει, στο τέλος δεν τα κατα­φέρ­νει. Από μόνη της η φύση θα ανα­γεν­νή­σει τις καμένες περιο­χές, αρκεί να γίνουν έγκαιρα οι παρεμ­βά­σεις, αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα με κορ­μο­δέ­ματα κοκ έτσι ώστε να συγκρα­τη­θούν τα νερά της βροχής και να μην παρα­τη­ρη­θεί το φαι­νό­μενο να ξεπλυ­θούν οι περιο­χές από έντονες βρο­χο­πτώ­σεις παρα­σύ­ρο­ντας και το πολύ­τιμο χώμα πάνω στο οποίο θα έχουμε την ανα­ζω­ο­γό­νηση του δάσους. Επι­πλέον, ο παράγων άνθρω­πος με συστη­μα­τι­κές ανα­δα­σώ­σεις μπορεί να βοη­θή­σει τη φύση ακόμη περισ­σό­τερο και όχι με μία μόνο ποι­κι­λία δέντρων, όχι μόνο με πεύκα αλλά και άλλες ποι­κι­λίες ώστε να μπορούν να ανα­χαι­τί­ζο­νται φωτιές και πυρ­κα­γιές. Σε αυτή την προ­σπά­θεια, εμείς ως ΚΕΔΕ θα στα­θούμε στον πλευρό του Δήμου Ρόδου και στον κ. Καμπου­ράκη. Θα επι­σκε­φθούμε τις πλη­γεί­σες περιο­χές και θα δούμε εκ του σύνεγ­γυς τι έχει συμβεί.