Η οδύσσεια εκπαιδευτικών και γιατρών να βρουν σπίτι σε νησί

Η πανά­κριβη στέγη «αδειά­ζει» την περι­φέ­ρεια από δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και φοι­τη­τές

Η αύξηση των ενοι­κίων και το πρό­βλημα δημο­σίων υπαλ­λή­λων και φοι­τη­τών να βρουν στέγη στην περι­φέ­ρεια

Κάθε τόσο ακούμε για τις ελλεί­ψεις γιατρών στα νοσο­κο­μεία της περι­φέ­ρειας, αλλά έχουμε σχέδιο: η Πολι­τεία δίνει στον πρω­το­διό­ρι­στο γιατρό 11,50 ευρώ τον μήνα επίδομα άγονης γραμμής. «Τόσα χρήματα ήταν το επίδομα παρα­με­θο­ρίου το 1983, όταν έγινε το ΕΣΥ. Μετα­τρέ­ψανε τις τότε δραχμές σε ευρώ και δίνουν 11,50 στον πρω­το­διό­ρι­στο. Που μετά από πολλά χρόνια μπορεί να φτάσει στα 100 ευρώ. Ξεκινάς, δηλαδή, με δύο σου­βλά­κια στο χέρι και μετά από δεκα­ε­τίες μπορεί να κάτσεις στο τραπέζι», λέει ο Κώστας Κατσι­γιαν­νό­που­λος, ψυχί­α­τρος και πρό­ε­δρος της Ένωσης Νοσο­κο­μεια­κών Γιατρών Λήμνου.

Γιατροί, εκπαι­δευ­τι­κοί και φοι­τη­τές, λέει, αντι­με­τω­πί­ζουν μεγάλο πρό­βλημα στέγης – δεν βρί­σκουν σπίτι να μείνουν. «Για τους για­τρούς είναι χει­ρό­τερα τα πράγ­ματα. Η Λήμνος γνω­ρί­ζει του­ρι­στική άνθηση τα τελευ­ταία 4-5 χρόνια και πολλοί εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τα σπίτια τους για του­ρι­στι­κούς λόγους. Τα νοι­κιά­ζουν για 9 μήνες τον χρόνο σε δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και τους υπό­λοι­πους σε του­ρί­στες. Για τους εκπαι­δευ­τι­κούς είναι πιο εύκολο, οι γιατροί όμως χρειά­ζο­νται σπίτι για μεγάλο χρονικό διά­στημα, όχι για 9 μήνες. Βάλτε και ότι γενικά τα δια­θέ­σιμα σπίτια στο νησί είναι λίγα και αντι­λαμ­βά­νε­στε την κατά­σταση».

Ο Κ. Κατσι­γιαν­νό­που­λος μιλάει για τερά­στιο πρό­βλημα το οποίο, μαζί με την από­σταση και την επι­στη­μο­νική μοναξιά, απο­τε­λεί αντι­κί­νη­τρο για να απο­δε­χθεί ένας γιατρός τη θέση σε νοσο­κο­μείο σε ένα νησί. Παρέν­θεση για την επι­στη­μο­νική μοναξιά. Τι σημαί­νει; «Ειδικά στα νησιά, στο σύνολο των ειδι­κο­τή­των υπάρ­χουν ένας-δύο γιατροί. Πολλές φορές μόνο ένας. Εκτός από τον φόρτο εργα­σίας, με πολλές εφη­με­ρίες, υπάρχει και το άγχος, δεν μπορεί αυτός ο γιατρός να πάρει μια δεύτερη γνώμη, να συζη­τή­σει ένα περι­στα­τικό με έναν συνά­δελφό του. Φαντα­στείτε, δε, πώς θα αισθά­νε­ται ένας αναι­σθη­σιο­λό­γος ή ένας χει­ρουρ­γός, σκε­πτό­με­νος την πιθα­νό­τητα να χρεια­στεί και ο ίδιος έναν αναι­σθη­σιο­λόγο ή έναν χει­ρουργό – που δεν θα υπάρ­χουν».

Ο πρώτος μισθός για έναν επι­με­λητή Β, λέει ο Κ. Κατσι­γιαν­νό­που­λος, είναι 1.300 καθαρά (προ φόρων). «Μη σας πω για τη Γαλλία ή τη Γερ­μα­νία, στη Ρου­μα­νία ο αντί­στοι­χος μισθός είναι 2.100 ευρώ. Στην Κύπρο οι μισθοί είναι τετρα­πλά­σιοι και πεντα­πλά­σιοι». «Παλαιό­τερα», λέει ο γιατρός, «δίνο­νταν κίνητρα στο πλαίσιο της στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής. Χορη­γού­νταν επι­δο­τή­σεις, δηλαδή, σε δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους, είτε για να ανε­γεί­ρουν είτε για να αγο­ρά­σουν σπίτι. Υπήρξαν γιατροί στη Λήμνο που απέ­κτη­σαν δικό τους σπίτι βάσει αυτού του κινή­τρου, το οποίο όμως από το 2012 έχει καταρ­γη­θεί».

Φοι­τη­τές, γιατροί, εκπαι­δευ­τι­κοί απο­φεύ­γουν την Κέρκυρα

Για τερά­στιο πρό­βλημα έλλει­ψης στέγης στην Κέρκυρα, που τείνει να εξε­λι­χθεί σε «μείζον και δυσά­ρε­στο κοι­νω­νικό φαι­νό­μενο», έκανε λόγο τον Αύγου­στο του 2022 ο Δικη­γο­ρι­κός Σύλ­λο­γος Κέρ­κυ­ρας (ΔΣΚ). Το θέμα μάλλον έχει επι­δει­νω­θεί από πέρυσι, με τον πρόεδρο του ΔΣΚ, Ιωάννη Κοντό, να χαρα­κτη­ρί­ζει «αστρο­νο­μικά» τα επίπεδα των ενοι­κίων, κυρίως στις αστικές περιο­χές του νησιού. Λέει ότι φοι­τη­τές, γιατροί, εκπαι­δευ­τι­κοί και δικα­στές απο­φεύ­γουν την Κέρκυρα συστη­μα­τικά, με απο­τέ­λε­σμα να κιν­δυ­νεύ­ουν με μαρασμό οι τομείς της υγείας, της δικαιο­σύ­νης και της εκπαί­δευ­σης στο νησί. Σύμφωνα με τον Ι. Κοντό, το πρό­βλημα οφεί­λε­ται σε αρκε­τούς παρά­γο­ντες, αλλά ο κυριό­τε­ρος είναι οι βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις. «Να ξεκα­θα­ρί­σουμε ότι δεν είμαστε ενα­ντίον των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων. Είναι ένα φαι­νό­μενο της εποχής μας που έχει φέρει και αρκετά θετικά, όπως την ανα­πα­λαί­ωση παλαιών ακι­νή­των, αλλά και οικο­νο­μικά οφέλη για κάποιους. Έχει φέρει, όμως, και φανερές αρνη­τι­κές κοι­νω­νι­κές συνέ­πειες, το πρό­βλημα της έλλει­ψης στέγης, όχι μόνο για τους ανθρώ­πους που είπαμε πριν αλλά και για τους ίδιους τους Κερ­κυ­ραί­ους. Ξαναλέω, δεν είμαστε ενα­ντίον της βρα­χυ­χρό­νια μίσθω­σης, θα πρέπει όμως αυτή να ρυθ­μι­στεί νομο­θε­τικά και φορο­λο­γικά, να υπάρξει μια κατα­γραφή των ακι­νή­των αυτών».

Εκπαι­δευ­τι­κοί κοι­μού­νται στο σχολείο ή στα αυτο­κί­νητά τους

Η Κλαίρη Γρα­φά­κου διο­ρί­στηκε πέρυσι καθη­γή­τρια αγγλι­κών, σε γυμνά­σιο και λύκειο στην Επι­σκοπή, ένα χωριό λίγο έξω από το Ρέθυμνο. «Οι νεο­διό­ρι­στοι ενη­με­ρω­νό­μα­στε για τον διο­ρι­σμό μας στις αρχές Αυγού­στου και λίγες ημέρες μετά θα πρέπει να παρου­σια­στούμε στη Διεύ­θυνση, όπου θα μάθουμε και σε πιο σχολείο θα πάμε. Παρου­σιά­στηκα στις 17 Αυγού­στου και, ευτυχώς, ήμουν τυχερή. Μέσα στις 5 ημέρες που έμεινα στο νησί, βρήκα ένα σπίτι, λίγο έξω από το Ρέθυμνο, 50 τ.μ. αντί 380 ευρώ τον μήνα. Τα χρήματα αυτά θεω­ρού­νται μια μάλλον καλή περί­πτωση, αφού τα ενοίκια συνήθως ξεκι­νάνε από 450 ευρώ και στο Ρέθυμνο κι από 550». Η Κ. Γρα­φά­κου, η οποία έχει κατα­γωγή από τη Σπάρτη αλλά έχει ως βάση της τη Μεσ­ση­νία, όπου εργα­ζό­ταν νωρί­τερα, είναι μονο­γο­νέας και στο σπίτι αυτό μένει με τα 3 παιδιά της. «Το θέμα είναι ότι το σπίτι αυτό είναι το εξοχικό κάποιων ανθρώ­πων, οι οποίοι επι­στρέ­φουν για δύο μήνες το καλο­καίρι. Έτσι, πρέπει να ετοι­μάζω κούτες, να αδειάζω και να κου­βα­λάω δύο φορές, μία πριν το αδειάσω και άλλη μία όταν επι­στρέψω – όλα αυτά με τα παιδιά μαζί. Γενικά, όλη αυτή η συνθήκη δημιουρ­γεί μια κατά­σταση που γίνεται πρό­χειρη, πολύ περισ­σό­τερο όταν πρό­κει­ται για οικο­γέ­νεια». Στη Διεύ­θυνση Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης, λέει, δεν υπήρχε καμία πρό­βλεψη, ούτε καν ένας υαλο­πί­να­κας για να βάλει κάποιος μια αγγελία. Μόνο η ΟΛΜΕ Ρεθύ­μνου είχε κοι­νο­ποι­ή­σει μια λίστα ιδιο­κτη­τών που ενοι­κιά­ζουν τα σπίτια τους σε εκπαι­δευ­τι­κούς. «Εκτός από το οικο­νο­μικό, υπάρχει και η αξιο­πρέ­πειά μας. Ανα­γκά­στηκα όλο τον χειμώνα να κοι­μά­μαι σε έναν καναπέ από αφρολέξ, ενώ έχω το σπίτι μου στην Καλα­μάτα, που έχω ξοδέψει χρήματα γι’ αυτό». Πλέον, αυτό που περι­μέ­νει είναι να κλείσει μια διετία στην Κρήτη, το απα­ραί­τητο διά­στημα για να αιτηθεί μετά­θεση.

Μπαίνω από περιέρ­γεια στον Σπι­τό­γατο και το πιο φτηνό σπίτι στη Σαντο­ρίνη ενοι­κιά­ζε­ται για 500 ευρώ. Είναι ένα σπίτι 20 τ.μ. και ενοι­κιά­ζε­ται μέχρι τα μέσα Ιουνίου 2024, μετά προ­φα­νώς θα δοθεί για του­ρι­στική χρήση. «Γι’ αυτό και οι Κυκλά­δες είναι ο νούμερο ένα φόβος των εκπαι­δευ­τι­κών και οι Κυκλά­δες ο τελευ­ταίος νομός στις προ­τι­μή­σεις τους, γιατί δεν βρί­σκουν σπίτι να μείνουν. Και μη φαντα­στείτε ότι υπάρ­χουν απαι­τή­σεις, μένουν όπου βρουν», λέει ο Γιάννης Μηλιά­δης, πρό­ε­δρος του συλ­λό­γου Εκπαι­δευ­τι­κών Πρω­το­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης Θήρας και Νήσων. Ο Γ. Μηλιά­δης κάνει λόγο για απί­στευ­τες τιμές και υπο­γραμ­μί­ζει ότι αν δεν βρεθεί κάποια λύση «τα νησιά μας θα είναι άδεια από εκπαι­δευ­τι­κούς, με συνέ­πειες για τους κατοί­κους, τις οικο­γέ­νειες και τα παιδιά τους». Πέρυσι, λέει, ένας ανα­πλη­ρω­τής ανα­γκά­στηκε να κοι­μά­ται για δύο εβδο­μά­δες στο σχολείο. «Έχουν υπάρξει και περι­στα­τικά συνα­δέλ­φων που κοι­μού­νταν μέσα στο αυτο­κί­νητο. Έχουμε περιο­ρί­σει κάπως το πρό­βλημα μέσα από ένα δίκτυο που έχουμε φτιάξει, με λίστες από σπίτια, φιλο­ξε­νώ­ντας εμείς οι ίδιοι τους συνα­δέλ­φους μας, αλλά όπως κατα­λα­βαί­νετε αυτό δεν αρκεί».

«Το πρό­βλημα άρχισε να φαί­νε­ται από το 2017, ειδικά σε περιο­χές με αυξη­μένη του­ρι­στική ζήτηση, όπως η Μύκονος, η Σαντο­ρίνη, η Κρήτη, όπου υπήρξαν φαι­νό­μενα εκπαι­δευ­τι­κοί να κοι­μού­νται ακόμα και σε βάρκες», ανα­φέ­ρει ο Θανάσης Κικινής, πρό­ε­δρος της Διδα­σκα­λι­κής Ομο­σπον­δίας Ελλάδος. «Έκτοτε διο­γκώ­θηκε και λόγω της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης. Και να βρει σπίτι ένας εκπαι­δευ­τι­κός, είναι συνη­θι­σμένο το φαι­νό­μενο να του ζητή­σουν να αφήσει το σπίτι από τον Μάιο και να ξανα­μπεί τον Οκτώ­βριο, ενώ μέσα σε αυτό το διά­στημα τα σχολεία λει­τουρ­γούν». Ο μισθός του ανα­πλη­ρωτή είναι περίπου 970 ευρώ μικτά και του νεο­διό­ρι­στου 1.100 μικτά και «το πρό­βλημα θα συνε­χί­ζει να μεγα­λώ­νει, εάν δεν βρεθούν δομικές λύσεις. Ένα επίδομα δεν λύνει κάτι, ίσα-ίσα μπορεί να ανοίξει την όρεξη κάποιων να αυξή­σουν περαι­τέρω τα ενοίκια. Εμείς έχουμε προ­τεί­νει δομικέ λύσεις, δηλαδή να βρεθούν κτίρια που θα μπο­ρού­σαν να φιλο­ξε­νή­σουν εκπαι­δευ­τι­κούς και άλλους δημό­σιους λει­τουρ­γούς, για παρά­δειγμα να ανα­και­νι­στούν για τον σκοπό αυτό παλιά ξενο­δο­χεία. Σημειώ­στε ακόμη ότι το πρό­βλημα έχει ξεφύγει από τα νησιά και αφορά, πλέον, και τις πόλεις, όπως την Αθήνα. Πριν από 3-4 χρόνια ερχόταν ένας ανα­πλη­ρω­τής κι έβρισκε μια γκαρ­σο­νιέρα στην Κυψέλη με 200-250 ευρώ, τώρα θέλει από 400 και πάνω».

Πηγή athensvoice.gr