Το τέλος των εξηγήσεων και η αρχή των κρίσιμων αποφάσεων για τις ευθύνες της μεγάλης καταστροφής

• Ολο­κλη­ρώ­θη­καν οι ανω­μο­τί κα­τα­θέ­σεις των υπό­πτων με ιδιαί­τε­ρο βάρος στην το­πο­θέ­τη­ση του πρώην δη­μάρ­χου Ρόδου που επι­κα­λέ­στη­κε θε­σμι­κό πλαί­σιο, με­τα­βί­βα­ση αρ­μο­διο­τή­των, ανω­τέ­ρα βία και ζή­τη­μα αμε­ρο­λη­ψί­ας πραγ­μα­το­γνω­μό­νων

Η προ­κα­ταρ­κτι­κή εξέ­τα­ση για την πυρ­κα­γιά που ση­μά­δε­ψε τη Ρόδο τον Ιού­λιο του 2023 φτά­νει σε καί­ρια καμπή. Σύμ­φω­να με τις πλη­ρο­φο­ρί­ες ο κύ­κλος των ανω­μο­τί κα­τα­θέ­σε­ων έκλει­σε, ση­μα­το­δο­τώ­ντας το ση­μείο όπου η Δι­καιο­σύ­νη θα σταθ­μί­σει υλικό που ξε­περ­νά τις δύο χι­λιά­δες εν­νια­κό­σιες σε­λί­δες, δε­κά­δες μαρ­τυ­ρί­ες και πο­ρί­σμα­τα ει­δι­κών.

Στο επί­κε­ντρο βρέ­θη­κε χθες η κα­τά­θε­ση του πρώην δη­μάρ­χου Ρόδου κ. Αντώ­νη Κα­μπου­ρά­κη, ο οποί­ος αρ­νή­θη­κε κάθε κα­τη­γο­ρία και πα­ρέ­θε­σε εκτε­νείς ισχυ­ρι­σμούς.

Το θε­σμι­κό πλαί­σιο και ο ρόλος της Πυ­ρο­σβε­στι­κής

Κε­ντρι­κός άξο­νας της κα­τά­θε­σης του πρώην δη­μάρ­χου είναι ότι η κα­τα­στο­λή των δα­σι­κών πυρ­κα­γιών και ο επι­χει­ρη­σια­κός σχε­δια­σμός τους ανή­κουν στην απο­κλει­στι­κή αρ­μο­διό­τη­τα του Πυ­ρο­σβε­στι­κού Σώ­μα­τος. Επι­κα­λέ­στη­κε ρητά το εθνι­κό δί­καιο και το Γε­νι­κό Σχέ­διο Αντι­με­τώ­πι­σης Εκτά­κτων Ανα­γκών για δα­σι­κές πυρ­κα­γιές με την κω­δι­κή ονο­μα­σία ΙΟ­ΛΑ­ΟΣ, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι η Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση έχει συν­δρο­μη­τι­κό και όχι απο­φα­σι­στι­κό ρόλο σε επί­πε­δο επι­χει­ρη­σια­κού συ­ντο­νι­σμού και κα­τά­σβε­σης.

Η θέση αυτή είναι συμ­βα­τή με το γράμ­μα του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου όπως το πε­ρι­γρά­φει ο ίδιος στο υπό­μνη­μά του και συ­νά­δει με την πάγια διοι­κη­τι­κή αρ­χι­τε­κτο­νι­κή πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας που ανα­θέ­τει την επι­χει­ρη­σια­κή ευ­θύ­νη στον επι­κε­φα­λής των πυ­ρο­σβε­στι­κών δυ­νά­με­ων.

Η με­τα­βί­βα­ση αρ­μο­διο­τή­των πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας και το απο­τύ­πω­μα στη λο­γο­δο­σία

Δεύ­τε­ρη κομ­βι­κή γραμ­μή άμυ­νας υπήρ­ξε η ανα­φο­ρά του σε προη­γού­με­νη νό­μι­μη με­τα­βί­βα­ση της αρ­μο­διό­τη­τας πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας σε αντι­δή­μαρ­χο. Επε­σή­μα­νε ότι όταν η αρ­μο­διό­τη­τα έχει εκ­χω­ρη­θεί, ο αρ­μό­διος αντι­δή­μαρ­χος κα­θί­στα­ται πο­λι­τι­κός προϊ­στά­με­νος του γρα­φεί­ου πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας και φέρει απο­κλει­στι­κή ευ­θύ­νη για πρά­ξεις και πα­ρα­λεί­ψεις εντός του πε­δί­ου που του έχει ανα­τε­θεί.

Στο υπό­μνη­μα γί­νε­ται επί­κλη­ση πρό­σφα­της από­φα­σης δευ­τε­ρο­βάθ­μιου δι­κα­στη­ρί­ου για μα­ζι­κή πυρ­κα­γιά άλλης πε­ρι­φέ­ρειας, η οποία δέ­χθη­κε ότι σε ανά­λο­γη πε­ρί­πτω­ση ο δή­μαρ­χος είχε απεκ­δυ­θεί την ει­δι­κή αρ­μο­διό­τη­τα και άρα δεν μπο­ρού­σε να ευ­θύ­νε­ται για τις επι­μέ­ρους πα­ρα­λεί­ψεις που αντι­στοι­χού­σαν στον αντι­δή­μαρ­χο.

Η επί­κλη­ση συ­γκε­κρι­μέ­νης νο­μο­λο­γί­ας και η σαφής δέσμη διοι­κη­τι­κών πρά­ξε­ων με­τα­βί­βα­σης προσ­δί­δουν στέ­ρεη βάση στον ισχυ­ρι­σμό ότι η λο­γο­δο­σία ακο­λου­θεί την αρ­μο­διό­τη­τα. Η ουσία αυτού του ισχυ­ρι­σμού είναι ορθή ως προς τη διοι­κη­τι­κή ιε­ραρ­χία και τη νο­μι­κή λο­γι­κή περί κα­τα­νο­μής ευ­θύ­νης. Η τε­λι­κή απο­τί­μη­ση θα κρι­θεί από το αν η με­τα­βί­βα­ση είχε πράγ­μα­τι πλήρη έκτα­ση και αν τη­ρή­θη­κε στην πράξη, όμως το νο­μι­κό σχήμα που επι­κα­λεί­ται είναι σωστά δο­μη­μέ­νο.

Ανω­τέ­ρα βία, ακραί­ες συν­θή­κες και ο πα­ρά­γο­ντας και­ρός

Ο πρώην δή­μαρ­χος υπο­στή­ρι­ξε ότι η συ­γκε­κρι­μέ­νη πυρ­κα­γιά εξε­λί­χθη­κε υπό εξαι­ρε­τι­κά δυ­σμε­νείς πυ­ρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κές συν­θή­κες που υπε­ρέ­βαι­ναν το πλαί­σιο συ­νή­θους δια­χεί­ρι­σης. Πα­ρέ­πεμ­ψε σε επι­στη­μο­νι­κό υλικό για την έντα­ση των ανέ­μων, την ξη­ρό­τη­τα της καύ­σι­μης ύλης και φαι­νό­με­να όπως ο πυ­ρο­στρο­βι­λι­σμός, ενώ μνη­μό­νευ­σε δη­μό­σιες ανα­φο­ρές για εν­δεί­ξεις εμπρη­σμών με πολ­λα­πλές εστί­ες.

Ως προς την πε­ρι­γρα­φή των συν­θη­κών και την κα­θο­ρι­στι­κή επί­δρα­ση του και­ρού στην ανε­ξέ­λεγ­κτη εξά­πλω­ση, ο ισχυ­ρι­σμός είναι βά­σι­μος και στη­ρί­ζε­ται σε δε­δο­μέ­να που κα­τα­γρά­φουν την εξαι­ρε­τι­κή επι­κιν­δυ­νό­τη­τα εκεί­νων των ημε­ρών. Η επί­κλη­ση της ανω­τέ­ρας βίας ως κα­νό­να που απο­συν­δέ­ει την υπαι­τιό­τη­τα όταν το γε­γο­νός είναι απρό­βλε­πτο και ανα­πό­τρε­πτο έχει θε­ω­ρη­τι­κό έρει­σμα.

Αν και το κατά πόσο η συ­γκε­κρι­μέ­νη πυρ­κα­γιά συ­νι­στά νο­μι­κά ανω­τέ­ρα βία είναι υπό­κρι­ση της Δι­καιο­σύ­νης, το σκέ­λος που αφορά στην αντι­κει­με­νι­κή σφο­δρό­τη­τα των συν­θη­κών είναι ορθά τεκ­μη­ριω­μέ­νο από τις πηγές που ο ίδιος πα­ρα­θέ­τει.

Οι αι­τιά­σεις για την αντι­κει­με­νι­κό­τη­τα των πραγ­μα­το­γνω­μό­νων

Ση­μα­ντι­κό μέρος της κα­τά­θε­σης αφιε­ρώ­θη­κε στην αμ­φι­σβή­τη­ση της αμε­ρο­λη­ψί­ας δύο πραγ­μα­το­γνω­μό­νων. Ο πρώην δή­μαρ­χος επι­κα­λέ­στη­κε το δι­κο­νο­μι­κό πλαί­σιο περί εξαί­ρε­σης πραγ­μα­το­γνω­μό­νων, όταν συ­ντρέ­χουν λόγοι που δη­μιουρ­γούν εύ­λο­γη υπό­νοια με­ρο­λη­ψί­ας, προ­βάλ­λο­ντας ότι είχαν προη­γη­θεί δη­μό­σιες το­πο­θε­τή­σεις με αιχ­μη­ρό χα­ρα­κτή­ρα ως προς τους θε­σμι­κούς φο­ρείς.

Η ανα­φο­ρά στα σχε­τι­κά άρθρα του Κώ­δι­κα Ποι­νι­κής Δι­κο­νο­μί­ας και στη νο­μο­λο­γία για την προ­στα­σία της δί­και­ης δίκης είναι ακρι­βής. Το αν υφί­στα­ται αντι­κει­με­νι­κά με­ρο­λη­ψία είναι δια­κρι­τό ζή­τη­μα που θα κρι­θεί από το αρ­μό­διο όρ­γα­νο, ωστό­σο το νο­μι­κό πλαί­σιο που επι­στρα­τεύ­ει για να θε­με­λιώ­σει την έν­στα­ση αμε­ρο­λη­ψί­ας είναι ορθά απο­τυ­πω­μέ­νο.

Η πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος και τα στοι­χεία του αδι­κή­μα­τος

Στο σκέ­λος της πα­ρά­βα­σης κα­θή­κο­ντος, ο πρώην δή­μαρ­χος επε­σή­μα­νε ότι απαι­τεί­ται πρό­θε­ση πα­ρα­βί­α­σης υπη­ρε­σια­κού κα­θή­κο­ντος και σκο­πός προ­σπο­ρι­σμού πα­ρά­νο­μου οφέ­λους ή πρό­κλη­σης βλά­βης. Υπο­στή­ρι­ξε ότι τέ­τοιος δόλος και τέ­τοιος σκο­πός δεν υφί­στα­νται και ότι η συ­μπε­ρι­φο­ρά του δεν θα μπο­ρού­σε αντι­κει­με­νι­κά να οδη­γή­σει στο επι­διω­κό­με­νο απο­τέ­λε­σμα μιας πα­ρά­νο­μης ωφέ­λειας ή βλά­βης.

Η πε­ρι­γρα­φή των δο­μι­κών στοι­χεί­ων του αδι­κή­μα­τος είναι νο­μι­κά ακρι­βής, γε­γο­νός που κα­θι­στά τον ισχυ­ρι­σμό εύ­λο­γο στο συ­γκε­κρι­μέ­νο επί­πε­δο ανά­λυ­σης. Η τε­λι­κή στάθ­μι­ση θα εξαρ­τη­θεί από το υλικό της δι­κο­γρα­φί­ας, όμως η ερ­μη­νεία που ο ίδιος πα­ρα­θέ­τει αντα­να­κλά τη νο­μο­λο­για­κή γραμ­μή για το άρθρο που επι­κα­λεί­ται.

Το βάρος των πραγ­μα­το­γνω­μο­συ­νών και οι ευ­θύ­νες του μη­χα­νι­σμού

Πα­ράλ­λη­λα με τους ισχυ­ρι­σμούς της υπε­ρά­σπι­σης, τα πο­ρί­σμα­τα των ει­δι­κών έχουν κα­τα­γρά­ψει επι­χει­ρη­σια­κά κενά. Η κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη κι­νη­το­ποί­η­ση ενα­έ­ριων μέσων, οι δυ­σλει­τουρ­γί­ες στις υδρο­λη­ψί­ες και τα κενά συ­ντο­νι­σμού ανα­φέρ­θη­καν σε εκ­θέ­σεις που προ­κά­λε­σαν αντι­δρά­σεις και εντά­σεις.

Η Ει­σαγ­γε­λία έχει ήδη δια­χω­ρί­σει τα σκέλη της διε­ρεύ­νη­σης ανά­με­σα στην ανα­ζή­τη­ση φυ­σι­κών αυ­τουρ­γών για εμπρη­σμό και στη διε­ρεύ­νη­ση διοι­κη­τι­κών ευ­θυ­νών, ακρι­βώς για να απο­δο­θούν ευ­θύ­νες σε κάθε επί­πε­δο χωρίς σύγ­χυ­ση ανά­με­σα σε εγκλη­μα­τι­κή πρό­θε­ση και υπη­ρε­σια­κή αμέ­λεια.

Σε αυτό το πλαί­σιο, τα ορθά ση­μεία της κα­τά­θε­σης του πρώην δη­μάρ­χου δεν αναι­ρούν ότι το δι­κα­στι­κό φίλ­τρο θα εξε­τά­σει αν η συν­δρο­μή της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης λει­τούρ­γη­σε έγκαι­ρα και απο­τε­λε­σμα­τι­κά όπου το θε­σμι­κό πλαί­σιο το απαι­τού­σε, για πα­ρά­δειγ­μα στην προ­ε­τοι­μα­σία, στην πρό­λη­ψη και στην υπο­στή­ρι­ξη του έργου της κα­τα­στο­λής.

Η ει­κό­να του φα­κέ­λου και το επό­με­νο βήμα

Μετά την ολο­κλή­ρω­ση των εξη­γή­σε­ων όλων των υπό­πτων, ο φά­κε­λος που αριθ­μεί πάνω από δύο χι­λιά­δες εν­νια­κό­σιες σε­λί­δες και πε­ρι­λαμ­βά­νει τε­χνι­κές εκ­θέ­σεις, μαρ­τυ­ρί­ες και έγ­γρα­φα υπη­ρε­σιών περνά στη φάση της ει­σαγ­γε­λι­κής κρί­σης. Οι πρά­ξεις υπό διε­ρεύ­νη­ση εκτεί­νο­νται από πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος και πα­ρά­λει­ψη οφει­λό­με­νης βο­ή­θειας μέχρι υπο­βάθ­μι­ση πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Η από­φα­ση για το ποιοι θα με­τα­τρα­πούν σε κα­τη­γο­ρού­με­νους θα στη­ρι­χθεί στο σύ­νο­λο των απο­δει­κτι­κών δε­δο­μέ­νων και όχι μόνο σε με­μο­νω­μέ­νες νο­μι­κές ανα­γνώ­σεις.

Η κα­τά­θε­ση του πρώην δη­μάρ­χου προ­σθέ­τει μια συ­νε­κτι­κή εκ­δο­χή θε­σμι­κής κα­τα­νο­μής αρ­μο­διο­τή­των και ακραί­ων συν­θη­κών, με ση­μεία νο­μι­κής ορ­θό­τη­τας που κα­τα­γρά­φο­νται πιο πάνω. Το τε­λι­κό συ­μπέ­ρα­σμα όμως θα προ­κύ­ψει από τη στάθ­μι­ση της αλυ­σί­δας των γε­γο­νό­των, των πραγ­μα­το­γνω­μο­συ­νών και των επι­χει­ρη­σια­κών απο­φά­σε­ων που ελή­φθη­σαν από όλους τους εμπλε­κό­με­νους κρί­σι­μες ώρες για το νησί.

Η υπό­θε­ση της φω­τιάς στη Ρόδο μπαί­νει πλέον στο στά­διο των κα­θα­ρών νο­μι­κών απα­ντή­σε­ων. Η κα­τά­θε­ση του πρώην δη­μάρ­χου ανέ­δει­ξε τέσ­σε­ρις πυ­λώ­νες επι­χει­ρη­μα­το­λο­γί­ας που πα­τούν σε ορθή θε­σμι­κή και δι­κο­νο­μι­κή βάση. Η απο­κλει­στι­κή επι­χει­ρη­σια­κή ευ­θύ­νη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, η εγκυ­ρό­τη­τα της με­τα­βί­βα­σης αρ­μο­διο­τή­των πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας, η τεκ­μη­ρί­ω­ση των ακραί­ων πυ­ρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κών συν­θη­κών και το αί­τη­μα για αμε­ρο­λη­ψία στην πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νη απο­τε­λούν στοι­χεία με νο­μι­κό βάρος. Το αν επαρ­κούν για να απο­σεί­σουν κάθε υπό­νοια ευ­θύ­νης είναι πλέον από­φα­ση που θα λη­φθεί με γνώ­μο­να το πλή­ρες απο­δει­κτι­κό υλικό και το σύ­νο­λο των θε­σμι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων όλων των κρί­κων στην αλυ­σί­δα της πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας.