Ο Παραδεισιώτης που περίμενε μία δεκαετία για να αναγνωριστεί η καθυστέρηση της Δικαιοσύνης

• Έπειτα από 12 χρόνια γρα­φειο­κρα­τι­κής οδύσ­σειας, Ροδίτης που είχε στραφεί δικα­στικά κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, δικαιώ­θηκε με 600 ευρώ για την ηθική βλάβη που υπέστη από την υπερ­βο­λική καθυ­στέ­ρηση στην έκδοση από­φα­σης

Το 6ο Τμήμα του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου δημο­σί­ευσε την απόφαση 346/2025. Η απόφαση αυτή, αν και τεχνι­κής φύσης, απο­τε­λεί μία από τις πιο χαρα­κτη­ρι­στι­κές περι­πτώ­σεις όπου η δικα­στική αδρά­νεια της Διοί­κη­σης προ­σέ­κρουσε στο συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένο δικαί­ωμα των πολιτών για ταχεία απονομή της Δικαιο­σύ­νης.

Πρω­τα­γω­νι­στής της υπό­θε­σης, ένας κάτοι­κος του Παρα­δει­σίου Ρόδου, στρα­τιω­τι­κός συντα­ξιού­χος, ο οποίος κατέ­θεσε δύο αγωγές κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου το 2011 και το 2013 για δια­φο­ρές απο­δο­χών που προ­έ­κυ­ψαν από τη μη εφαρ­μογή συγκε­κρι­μέ­νων δια­τά­ξεων νόμου για την ανα­προ­σαρ­μογή των συντά­ξεων. Η υπόθεση συζη­τή­θηκε και κρίθηκε μόλις το 2024, με την έκδοση της από­φα­σης 266/2024. Η συνο­λική διάρ­κεια της δικα­στι­κής δια­δι­κα­σίας: 12 χρόνια, 4 μήνες και 3 ημέρες.

Η απο­ζη­μί­ωση: 29.525 ευρώ μεν, αλλά… 600 ευρώ για την «ταλαι­πω­ρία»

Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, στο πρώτο σκέλος της υπό­θε­σης, εν μέρει δικαί­ωσε τον Ροδίτη από­στρατο, επι­δι­κά­ζο­ντάς του ποσό 29.525,44 ευρώ για δια­φο­ρές απο­δο­χών του δια­στή­μα­τος 2000-2005.

Το ποσό συνο­δευό­ταν από τόκους που ξεπερ­νού­σαν τα τρέ­χο­ντα τρα­πε­ζικά επι­τό­κια. Ωστόσο, στο δεύτερο σκέλος της υπό­θε­σης, την αίτηση για δίκαιη ικα­νο­ποί­ηση λόγω καθυ­στέ­ρη­σης της δίκης, η Δικαιο­σύνη ήταν λιγό­τερο γεν­ναιό­δωρη: ανα­γνω­ρί­ζο­ντας μεν την υπέρ­βαση της εύλογης διάρ­κειας, επι­δί­κασε στον αιτού­ντα το ποσό των μόλις 600 ευρώ για την ηθική βλάβη.

Το ποσό αυτό, που αντι­στοι­χεί σε περίπου 50 ευρώ ανά έτος καθυ­στέ­ρη­σης, ανα­δει­κνύει με τρόπο απο­γυ­μνω­μένο το ερώτημα: μπορεί πράγ­ματι η ελλη­νική Δικαιο­σύνη να αυτο­διορ­θω­θεί με τέτοιας κλί­μα­κας απο­ζη­μιώ­σεις;

Η νομική βάση: Νόμος 4700/2020 και αίτημα για δίκαιη ικα­νο­ποί­ηση

Η προ­σφυγή του Παρα­δει­σιώτη υπε­βλήθη με βάση τα άρθρα 154 και επόμενα του ν. 4700/2020, που εισή­γαγε τη δυνα­τό­τητα διεκ­δί­κη­σης «δίκαιης ικα­νο­ποί­η­σης» από πολίτες που υπέ­στη­σαν καθυ­στέ­ρηση στην απονομή της διοι­κη­τι­κής δικαιο­σύ­νης.

Το ένδικο βοήθημα αυτό προ­βλέ­πει απο­ζη­μί­ωση για ηθική ή και υλική βλάβη, υπό αυστη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις και συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια: τη διάρ­κεια της καθυ­στέ­ρη­σης, την πολυ­πλο­κό­τητα της υπό­θε­σης, τη συμπε­ρι­φορά των δια­δί­κων και των αρχών, και τη σημασία της υπό­θε­σης για τον πολίτη.

Το Δικα­στή­ριο, αφού δια­πί­στωσε παρα­βί­αση του δικαιώ­μα­τος σε ταχεία απονομή της δικαιο­σύ­νης, πέρασε στη δεύτερη φάση: να απο­φαν­θεί εάν αρκεί η δια­πί­στωση ή απαι­τεί­ται και χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση. Κατέ­ληξε πως ο αιτών υπέστη μεν ηθική βλάβη, αλλά ήπιας έντασης, λόγω της προ­δια­γε­γραμ­μέ­νης έκβασης της υπό­θε­σης (δεδο­μέ­νης της πάγιας νομο­λο­γίας), του περιο­ρι­σμέ­νου δια­κυ­βεύ­μα­τος και της γενι­κό­τε­ρης οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης της χώρας.

Οι αιτιο­λο­γίες: Μεταξύ λογικής και προ­σχη­μα­τι­κό­τη­τας

Το Ελλη­νικό Δημόσιο, υπο­στή­ριξε πως η καθυ­στέ­ρηση οφεί­λε­ται στον φόρτο του Δικα­στη­ρίου και πως η ηθική βλάβη δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται επαρκώς, καθώς ο αιτών γνώριζε ότι θα δικαιω­θεί, ελάμ­βανε ήδη σύνταξη και δεν απο­δει­κνύ­ε­ται η ύπαρξη οικο­νο­μι­κής δυσπρα­γίας.

Το Δικα­στή­ριο απέρ­ριψε μερικώς τις ενστά­σεις αυτές, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι ούτε η συμ­φό­ρηση των δικα­στη­ρίων ούτε η θεω­ρη­τική δυνα­τό­τητα άσκησης άλλων ένδικων βοη­θη­μά­των (όπως η απο­ζη­μί­ωση βάσει άρθρου 105 ΕισΝΑΚ) αίρουν την υπο­χρέ­ωση του Κράτους για γρήγορη απονομή της δικαιο­σύ­νης.

Παράλ­ληλα, ανα­γνώ­ρισε τη συμβολή της πρω­το­φα­νούς κρίσης της δεκα­ε­τίας 2010-2020, της δημο­σιο­νο­μι­κής εκτρο­πής, των μνη­μο­νίων και των φυσικών κατα­στρο­φών στη λει­τουρ­γία της δικα­στι­κής μηχανής.

Όμως όλα αυτά συνε­κτι­μή­θη­καν όχι για την απονομή της ευθύνης, αλλά για τη μείωση της απο­ζη­μί­ω­σης.

Η απόφαση 346/2025 είναι αξιο­ση­μεί­ωτη για πολλούς λόγους:

• Ανα­γνω­ρί­ζει ευθέως την υπέρ­βαση του εύλογου χρόνου.

• Εφαρ­μό­ζει με συνέ­πεια τις νέες δια­τά­ξεις του ν. 4700/2020.

• Προσ­διο­ρί­ζει τα ακριβή επι­τό­κια υπε­ρη­με­ρίας, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας την έννοια της πλήρους απο­ζη­μί­ω­σης.

Όμως, το ποσό που επι­δι­κά­ζε­ται για την ηθική βλάβη είναι εξόχως συμ­βο­λικό. Μοιάζει περισ­σό­τερο με γρα­φειο­κρα­τική παρα­χώ­ρηση παρά με πραγ­μα­τική ανα­γνώ­ριση της ζημίας του πολίτη.

Αν η υπόθεση αυτή θεω­ρεί­ται «ήπιας σημα­σίας», τι σημαί­νει αυτό για τις υπο­θέ­σεις χιλιά­δων άλλων πολιτών που βρί­σκο­νται σε ανάλογη θέση;

Πέρα από τη νομική ανάλυση και τις γενικές αρχές, υπάρχει και ο άνθρω­πος: ένας κάτοι­κος του Παρα­δει­σίου, που πίστεψε στη Δικαιο­σύνη, περί­μενε, παρέ­μεινε τυπικός, δεν προ­σήλθε ούτε για προ­σω­πική παρου­σία στο δικα­στή­ριο. Παρότι δικαιώ­θηκε οικο­νο­μικά, υπέστη αυτό που πολλοί Έλληνες βιώνουν καθη­με­ρινά: δικα­στική εξά­ντληση χωρίς έμπρα­κτη ικα­νο­ποί­ηση.

Η υπόθεση δεν είναι μεμο­νω­μένη. Είναι αντι­προ­σω­πευ­τική. Είναι, τελικά, μια μικρή ακτι­νο­γρα­φία του πώς λει­τουρ­γεί το ελλη­νικό κράτος όταν βρί­σκε­ται απέ­να­ντι στον πολίτη.